Περί διαφθοράς

Αγαπητέ Πιτσιρίκο, όλοι μας θα θυμόμαστε τη χτεσινή ημέρα (08.02.2015) για τον τρόπο, με τον οποίο ο πρωθυπουργός αυτής της χώρας και αυτού του λαού επέλεξε να κλείσει την ομιλία του. Επίτρεψε μου ωστόσο -καθώς θα ήθελα να απευθυνθώ όχι μόνο σε εσένα αλλά και στους αναγνώστες του μπλογκ σου-, να επικεντρωθώ σε ένα διαφορετικό ζήτημα. Χτες ήταν για εμένα μια ξεχωριστή στιγμή, καθώς εξ’ όσων γνωρίζω ήταν η πρώτη φορά που ακούστηκαν από θεσμικό πρόσωπο οι λέξεις «υψηλή» και «χαμηλή διαφθορά». Αφιέρωσε μου δύο λεπτά από το χρόνο σου να σου εξηγήσω με έναν βαρετό (ακαδημαϊκό) τρόπο γιατί θεωρώ αυτήν την αναφορά κομβικής σημασίας.

Γνωρίζεις καλύτερα από εμένα ότι το κεντρικό ζήτημα στο δημόσιο διάλογο στην Ελλάδα -αλλά και παγκοσμίως- από το 2009 και μετά, ήταν το μέγεθος της διαφθοράς στην Ελλάδα, και μάλιστα ως γενεσιουργός αιτία της λεγόμενης «οικονομικής κρίσης».

Κεντρικό σημείο και αιχμή αυτής της συζήτησης ήταν η περίφημη φράση του Θ. Πάγκαλου «μαζί τα φάγαμε».

Αυτή έθεσε τις βάσεις για το πώς θα προσεγγίσει ο κόσμος το πρόβλημα της «κρίσης», και προκάλεσε, αν μου επιτρέπεις, ένα άνευ προηγουμένου αυτομαστίγωμα της κοινωνίας.

Το πρόβλημα είναι, αγαπητέ Πιτσιρίκο, ότι η ως άνω θέση δεν είναι απλά εσφαλμένη, είναι εξόχως αντιεπιστημονική.

Κάθε φορά που μιλάμε για το ζήτημα της διαφθοράς, μιλάμε ουσιαστικά για δύο διαφορετικά πράγματα, τη μικρο- και τη μάκρο-διαφθορά.

Η πρώτη αφορά στο φακελάκι του ασθενή στο νοσοκομείο και η δεύτερη τις μίζες της φαρμακευτικής εταιρείας.

Το ζήτημα δεν είναι απλά ότι η μάκρο-διαφθορά είναι ως πρόβλημα ποσοτικά μεγαλύτερη (πολλαπλάσια) και ποιοτικά πιο επικίνδυνη, αλλά ότι η διαφθορά είναι ένα top-down φαινόμενο, όπερ σημαίνει ότι η μάκρο-διαφθορά γεννάει και πολλαπλασιάζει πυραμιδικά τη μίκρο-διαφθορά.

Αυτό σημαίνει ότι οφείλουμε να ξεκινήσουμε την έρευνα μας, ως επιστήμονες, δημοσιογράφοι ή πολίτες, από τα «πάνω» και μετά, αφού και μόνο αφού ξεκαθαρίσουμε τι συμβαίνει «πάνω», να ασχοληθούμε και με τη μίκρο-διαφθορά «κάτω».

Είναι δηλαδή φανερό, ότι η δήλωση Πάγκαλου δεν ήταν απλά μια μπαρούφα (έτσι την αντιμετώπισαν πολλοί) αλλά ήταν (προφανώς) μέρος μιας προσεκτικά σχεδιασμένης, ευρύτερης ψυχολογικής επιχείρησης, που είχε μοναδικό σκοπό να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο απλοί άνθρωποι συζητάνε στα καφενεία, δηλ. να αλλάξει τη δομή της δημόσιας συζήτησης.

Και εδώ είναι για εμένα η τεράστια ευθύνη των ΜΜΕ, τα οποία ακόμα και εάν δεν εκτόξευαν φόβο, παρουσίαζαν ένα στημένο, αντιεπιστημονικό, σκηνικό, στο οποίο οι συμμετέχοντες στη συζήτηση θα έφταναν σε αναγκαστικά λάθος συμπεράσματα.

Και είναι κρίμα διότι δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός σε θέματα ποινικού δικαίου και να προβαίνει σε εννοιολογικές διακρίσεις για να καταλάβει αυτό που ο λαός ονομάζει «το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι».

Ο Αλέξης Τσίπρας εχθές, εκφράζοντας τη ψυχή του λαού, εξέφρασε και αυτή την απλή αλλά τόσο σημαντική θυμοσοφία. Αυτό τουλάχιστον μου δείχνουν οι όροι που χρησιμοποίησε.

Μην με παρεξηγήσεις. Δεν εκπλήσσομαι που μια αριστερή κυβέρνηση λαμβάνει σοβαρά υπόψιν το ζήτημα της συστημικής και μάκρο-διαφθοράς.

Είναι απλώς μια, ίσως τελευταία, ευκαιρία, να αλλάξει η ρητορική που χρησιμοποιούμε όλοι, και μαζί με αυτό η δομή του δημόσιου διαλόγου.

Πίστεψε με, η απλή αυτή αλλαγή θα κλειδώσει το μαστίγιο που πλήγωσε την ελληνική κοινωνία στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.

Γιατί με αυτό τον απλό τρόπο και με αυτή την ψυχολογική επιχείρηση, μας «φορέσαν» τα μνημόνια: «η φτώχεια είναι πιο φρόνιμη αν νιώθει ότι φταίει»

Είναι λοιπόν η ώρα, αγαπητέ Πιτσιρίκο, όσοι ενδιαφέρονται για τη διαφθορά να γνωρίζουν ως μια επιστημονική αλήθεια, ότι το ΠΡΩΤΟ πράγμα που έχουν να κάνουν είναι να εξετάσουν τα οικονομικά μεγέθη των πολυεθνικών.

Κοινώς: κάτω τα χέρια από τον απλό κόσμο.

Όχι επειδή δεν έχει (ποινικές) ευθύνες αλλά επειδή οι ευθύνες του απλού κόσμου είναι γνήσιο τέκνο της μάκρο-διαφθοράς των οικονομικών ολιγαρχιών.

Ίσως βρήκες όσα σου είπα ενδιαφέροντα ή βαρετά. Δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία. Από χτες έχω μια βάσιμη ελπίδα, ότι αυτή η κυβέρνηση και αυτή η κοινωνία θα επικεντρώσει την προσοχή της εκεί που πρέπει…

θερμούς χαιρετισμούς από τη νότια Γερμανία

Κυριάκος

(Αγαπητέ Κυριάκο, έγραψα άπειρες φορές αυτά τα πέντε χρόνια μετά την χρεοκοπία πως, αν η Δικαιοσύνη δεν αγγίξει αυτούς που οδήγησαν την χώρα στην χρεοκοπία, οι υπόλοιποι πολίτες θα θεωρούν -και δικαιολογημένα- πως μπορούν να κάνουν ό,τι γουστάρουν και να μην δίνουν λογαριασμό σε κανέναν. Αν οι νόμοι δεν ισχύουν για τους πάνω, δεν ισχύουν και για τους κάτω. Επίσης, έγραψα πως, όταν ο Πάγκαλος είπε μαζί τα φάγαμε, το μόνο που έκανε ήταν να παραδεχτεί πως αυτός έφαγε. Το παραδέχτηκε δημόσια. Αλλά κανένας εισαγγελέας δεν τον κάλεσε. Από τη μεριά των πολιτών, αυτό που θα είχα να παρατηρήσω είναι το εξής: όταν βομβαρδίζεσαι καθημερινά από ΜΜΕ που σου λένε πως εσύ φταις για την χρεοκοπία, φτάνει μια στιγμή που πρέπει να κάνεις μια πολύ απλή σκέψη: εγώ φταίω για την χρεοκοπία αλλά δεν φταίνε ο Μπόμπολας, ο Βαρδινογιάννης και ο Αλαφούζος που οι κυβερνήσεις τους χάρισαν τις δημόσιες συχνότητες και δεν πληρώνουν φόρους. Ε, αυτή την απλή σκέψη οι περισσότεροι Έλληνες δεν την έκαναν. Ή, αν την έκαναν, νομίζουν πως η δική τους ζωή -και η ζωή των παιδιών τους- έχει μικρότερη αξία από τη ζωή των ολιγαρχών. Αν συμβαίνει αυτό, δεν είναι και πολλά αυτά που μπορεί να κάνει κάποιος. Την αυτοεκτίμηση την αποκτάς, δεν σου την δίνει κάποιος άλλος. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι στην κυβέρνηση αλλά δεν έχει πάρει την εξουσία. Αν δεν ισχύσουν και για τους ολιγάρχες οι νόμοι που ισχύουν για όλους τους υπόλοιπους πολίτες, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα σταθεί και δεν θα πάει μακριά. Και το ξέρει. Να είσαι καλά, Κυριάκο.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.