Αυτή η κρίση δεν θα περάσει ποτέ

Αγαπητέ Πιτσιρίκο
Βλέποντας ότι πολλοί αναγνώστες σου μοιράζονται τα μοντέλα επιτυχίας τους, είπα να “συμβάλω” με λίγο φιλοσοφία.

Όταν λέω κρίση, δεν εννοώ την χρηματοπιστωτική κρίση της ασφυξίας των δανειστών. Αυτή θα περάσει αργά η γρήγορα με μικρές ή μεγάλες συνέπειες.

Εννοώ αυτή την κρίση που περνάμε τώρα, την κρίση της απώλειας “καλών δουλειών στα εργοστάσια” και την συστημική ανεργία. Αυτή η κρίση δεν θα περάσει, δεν θα τελειώσει ποτέ. Και εξηγούμαι:

Η σύγχρονη αντιμετώπιση της κρίσης από τους σοφούς της σύγχρονης οικονομικής διανόησης είναι απλά για …κλάματα.

Στην εποχή μας, υπάρχει ένας έντονος ανταγωνισμός για την φτηνότερη παραγωγή αγαθών και, πιθανώς, καλά κάνει και υπάρχει.

Αν ο ήδη πιεσμένος εισαγωγέας βρει φτηνότερη πηγή, θα την χρησιμοποιήσει.

Αν ο καταναλωτής βρει το αγαθό του κάπου αλλού φτηνότερα, εκεί θα πάει να το αγοράσει.

Και οι χώρες ανταγωνίζονται για το ποια θα παρέχει τα φτηνότερα εργατικά χέρια, τους λιγότερους φόρους κτλ.

Το πρόβλημα με τον αγώνα για το ποιος θα φτάσει στο πάτο γρηγορότερα είναι ότι υπάρχει η πιθανότητα να …νικήσεις.

Δηλαδή, πραγματικά δεν μπορώ να καταλάβω για ποιο λόγο πιστεύουμε πως μια οποιαδήποτε δουλειά που μπορεί να περιγραφεί σε μια κόλλα χαρτί πρέπει να συνεχίσει να πληρώνεται με πραγματικά λεφτά.

Το Ιντερνετ επέτρεψε την εξαφάνιση της αναποτελεσματικότητας από πολλά συστήματα και τώρα, απλώς, κάνει το ίδιο και στο εργασιακό σύστημα.

Η δυνατότητα να μπορεί ο οποιοσδήποτε με ένα Η/Υ και σύνδεση να είναι ένα εργοστάσιο από μόνος τους, να παράγει, να διαφημίζει και να πουλάει αγαθά -όπως και εσύ άλλωστε- απλώς καταρράκωσε την ήδη διαλυμένη από την προϋπάρχουσα πληροφορική και ρομποτική, βιομηχανική παραγωγή βασισμένη στα χέρια του εργάτη.

Η βιομηχανική επανάσταση δεν είναι πλέον επανάσταση. Τέλειωσε.

Το μοντέλο του να μαζευόμαστε όλοι σε ένα κτήριο και να φτιάχνουμε πράγματα στην σημερινή εποχή αρχίζει να φαίνεται λίγο πολύ ως αστείο, έτσι δεν είναι;

Τουλάχιστον στην νεολαία έτσι είναι, ρωτήστε οποιονδήποτε κάτω των 18 πώς του φαίνεται η ιδέα και θα το διαπιστώσετε.

Αυτό φυσικά δημιουργεί ανασφάλεια σε σκληρά εργαζόμενους ανθρώπους που μεγάλωσαν και εκπαιδεύτηκαν με αυτό το μοντέλο. Και σαφώς είναι μια κρίση, η κρίση του τέλους μιας εποχής· και για αυτό η Ελλάδα την βιώνει πρώτη.

Και φυσικά, όπως κάθε κρίση, αυτή κρύβει ευκαιρίες. Σίγουρα όχι τις ίδιες που υπήρχαν αλλά ευκαιρίες για καινούριες δουλειές.

Έστω και αν δεν μοιάζουν με δουλειά ή τουλάχιστον με αυτό που λέμε “πλήρη απασχόληση”.

Οι καινούριες δουλειές πρέπει να παράγουν Αξία.

Αγχωτικό ε; Κανείς μας δεν έχει εκπαιδευτεί πώς να το κάνει, πώς να διευθύνει, να εικονοποιεί να τιμολογεί τέτοιου είδους δουλειές. Πως να λύνει ενδιαφέροντα προβλήματα.

Κάποιοι βλέπουν μια τέτοιου είδους κατάσταση σαν δουλειά πολλών μικρών εργασιών σαν μία αντιγραφή της προηγούμενη κατάστασης, έτσι ώστε να την κατανοούν.

Κάποιοι άλλοι αντιλαμβάνονται πως η κατοχή ενός ‘εργοστασίου” έπαψε να είναι το κληρονομικό δικαίωμα μιας μικρής μειοψηφίας αλλά η ευκαιρία εκατομμυρίων ανθρώπων.

Ανάλογα αλλάζει και η ταχύτητα προσαρμογής. Η μετατροπή της κούρσας για το ποιος θα φτάσει στον πάτο γίνεται κούρσα για το ποιος θα φτάσει στην κορυφή.

Το μέλλον θα μοιάζει λίγο πολύ σαν διαφήμιση: πρέπει να κάνεις πράγματα που οι άλλοι θα θέλουν να ακούσουν, να αλληλεπιδράσουν, να έχουν καινοτομία και έμπνευση και να μην μοιάζουν με την πρώην δουλειά σου, δηλαδή “φτιάξε αυτό που έκανες χτες αλλά φτηνότερα και ταχύτερα”.

OK, πρέπει να αλλάξουμε τις προσδοκίες μας, τα θέλω και την εκπαίδευση μας, τον τρόπο επικοινωνίας μας, το πώς αντιλαμβανόμαστε τα πράγματα. Αλλά τα καλά νέα είναι ότι μετά από κάθε κρίση υπάρχει μια ραγδαία ανάπτυξη.

Η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας είναι μάλλον γελοία αντιμετώπιση.

Το μέλλον θα μοιάζει σαν μια ατέρμονη δημιουργία συνεταιρισμών και projects. Θα αλλάξει την δομή της κοινωνίας στην διαδρομή.

Κανείς δεν λέει ότι πρέπει να σου αρέσει αλλά, όσο γρηγορότερα το δεις, τόσο πιο γρήγορα θα πέσεις με τα μούτρα στην δουλειά που πρέπει να γίνει.

Αυτή η επανάσταση που δημιουργείται είναι τουλάχιστον το ίδιο μεγάλη με την προηγούμενη, την βιομηχανική. Και η τελευταία τα άλλαξε όλα.

Από τον εξωτικό Παναμά

Άκης

(Αγαπητέ Άκη, δεν θέλω να κάνω τον έξυπνο αλλά γράφω χρόνια τώρα πως η εποχή της εργασίας -όπως τουλάχιστον την ξέραμε-, άλλαξε. Με εντυπωσιάζει το ότι εκατομμύρια άνθρωποι -αλλά και κυβερνήσεις- επιμένουν πως δεν άλλαξε. Ή μάλλον, προσποιούνται πως δεν άλλαξε. Γιατί είναι ολοφάνερο πως έχει αλλάξει. Ένα από τα πράγματα που με εντυπωσίασε, όταν δούλεψα στα ΜΜΕ, ήταν ότι εξαιρετικά ταλαντούχοι και χαρισματικοί άνθρωποι δεν πίστευαν πως μπορούν να σταθούν έξω από ένα ΜΜΕ. Βέβαια, πολλοί από αυτούς είχαν βγει μέσα από ένα ΜΜΕ αλλά αυτό συνέβαινε και στους νεότερους. Η ταπεινή μου γνώμη -που μπορεί να είναι και λάθος- είναι ότι αυτό οφείλεται στο ότι οι άνθρωποι δεν θέλουν να είναι ελεύθεροι. Φοβούνται την ελευθερία. Προτιμούν τα όρια που τους βάζει μια συγκεκριμένη δουλειά και τα όρια του αφεντικού. Ξέρουν πού να κινηθούν. Καταλαβαίνω πως όλοι οι άνθρωποι δεν είναι πάντα ανοιχτοί σε αλλαγές -πόσες αλλαγές ακόμα να αντέξει ένας 80χρονος στη ζωή του;- αλλά, αν είσαι νέος, οφείλεις να ζεις στην εποχή σου, και όχι σε μια καρικατούρα παλιότερης εποχής. Εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον πλανήτη κάνουν δουλειές που δεν χρειάζονται πια αλλά νιώθουν έκπληξη όταν τις χάνουν. Ιδρυματοποιούνται τόσο πολύ στις δουλειές τους, που δεν καταλαβαίνουν πως είναι άχρηστες. Και μετά κλαίνε που τις έχασαν. Ενώ θα έπρεπε να αρπάζουν την ευκαιρία. Πριν από 7-8 χρόνια, προσπαθούσα να πείσω αρκετούς δημοσιογράφους να κάνουν μπλογκ ή σάιτ, και να πάρουν την τύχη τους στα χέρια τους. Δεν ήταν δύσκολο να καταλάβει κάποιος πως ο Τύπος -όπως τον ξέραμε- είχε πεθάνει. Κι όμως, οι περισσότεροι, ενώ το ήξεραν, δεν έκαναν καμία κίνηση. Βέβαια, όταν ο Τύπος κατέρρευσε, ούρλιαζαν. Κατηγορούμε τους ολιγάρχες αλλά ξεχνάμε πως, εκτός από την γκρίνια, υπάρχει και η δημιουργία. Καλά, στην Ελλάδα υπάρχει μόνο γκρίνια· η δημιουργία απαγορεύεται γιατί χαλάει την πιάτσα και εκλαμβάνεται ως απειλή από τους αποκοιμισμένος ραγιάδες. Δεν ξέρω αν η επανάσταση του Διαδικτύου είναι το ίδιο σημαντική με την βιομηχανική -είναι νωρίς ακόμα για να το πούμε-, αλλά ξέρω τουλάχιστον πως ήμουν εκεί. Ακόμα και σήμερα, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να φανταστούν πως μπορεί η δουλειά σου να είναι στην Ελλάδα αλλά το Διαδίκτυο να σου επιτρέπει να την κάνεις από τις ΗΠΑ, τον Παναμά, ή το Βιετνάμ. Το διαδίκτυο δεν έχει σύνορα ή διόδια. Μπορεί η δουλειά σου να είναι σε όλο τον κόσμο και εσύ να βρίσκεσαι σε όποια χώρα θέλεις ή να αλλάζεις χώρες. Εγώ χαίρομαι πάρα πολύ που μου γράφει ο Άκης από τον Παναμά και ο Νίκος από το Βιετνάμ. Οι Έλληνες δεν είμαστε μετανάστες, είμαστε κοσμοπολίτες. Τουλάχιστον ήμασταν. Επίσης, η ζωή του καθενός είναι μια προσωπική περιπέτεια και ένα προσωπικό δώρο. Δεν λέει να περάσεις τη ζωή σου, κοιτώντας τι κάνουν οι άλλοι. Με τα δικά σου βήματα και τον δικό σου ιδρώτα, προχωράς και ανοίγεις τον δρόμο στους άλλους. Κι όποιος θέλει, ας ακολουθήσει τα χνάρια σου. Αλλά με το ζόρι δεν γίνεται. Να είσαι καλά, Άκη.)

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.