Βασική προϋπόθεση

Φίλε μου Πιτσιρίκο, ζούμε αναμφισβήτητα σε ενδιαφέροντες καιρούς όπου τα πάντα μοιάζουν έτοιμα να ανατραπούν από στιγμή σε στιγμή, με την παγκόσμια πραγματικότητα πιο περίεργη από ποτέ και το μέλλον απρόβλεπτο κι αβέβαιο.

Τρελοί καιροί, θα μπορούσε κάποιος να πει.

Καιροί που σε κοιτούν επίμονα με τα μάτια του Τζακ Νίκολσον στην «Ομίχλη».

Τα νιώθεις αυτά τα μάτια καρφωμένα πάνω σου, όσο κι αν προσπαθείς κάπου αλλού να κοιτάξεις κάτι διαφορετικό να κάνεις ή να σκεφτείς.

Το καταλαβαίνεις από την ανατριχίλα που αισθάνεσαι πως δεν θα γλιτώσεις εύκολα, αλλά τι κάνεις;

Αδιαφορείς επιδεικτικά και χαμογελάς όταν βλέπεις τον ηλίθιο απέναντι να κοιτά επίμονα τον επίδοξο δολοφόνο του, μαδώντας την μαργαρίτα του καταναλωτισμού.

«Με αγαπά, δεν με αγαπά»…

Δεν σε αγαπά, βρε κρετίνε, να σου ανοίξει τα σπλάχνα θέλει και να σου πιεί το αίμα θέλει, δεν το βλέπεις στα μάτια του;

Δεν το βλέπει.

Ο κόσμος πια δεν βλέπει, κι αν βλέπει, δεν αντιλαμβάνεται πια.

Πολύ περισσότερο έχουμε εκπαιδευτεί στην διαδικασία της υποτιθέμενης «θετικής σκέψης», στην αυταπάτη της αυτόματης και χωρίς προϋποθέσεις μιας συνεχούς προόδου της ανθρωπότητας που δεν μπορεί να διακοπεί ποτέ και για κανέναν λόγο.

Μας κυνηγά και μας παραλύει η βαθιά εντυπωμένη εντός μας ιδέα της «αναπόφευκτης προόδου και εξέλιξης» των ανθρωπίνων κοινωνιών.

Την είχα κι εγώ παλαιότερα αυτήν την πεποίθηση.

Τώρα όμως, γερνώντας, συνειδητοποιώ ότι αναπόφευκτος είναι μόνο ο θάνατος κι αυτός λογαριάζεται σαν τέτοιος μονάχα όταν προσωποποιείται.

Φυσικά, δυσκολευόμαστε πολύ να είμαστε συγκεκριμένοι όταν μιλάμε για αυτά τα πράγματα αφού αποφεύγουμε να βγάζουμε τον εαυτό μας έξω από την ιστορία που διηγούμαστε.

Έτσι πχ αν και γενικά αποδεκτή ως απολυτή και θεμελιώδη αλήθεια πως η ζωή θα συνεχίζει την εξέλιξη της και την ύπαρξή της όσο το φυσικό περιβάλλον και οι κλιματικές συνθήκες στο πλανήτη το επιτρέπουν, η οποιαδήποτε σκέψη πως η εξέλιξη αυτή δεν θα περιλαμβάνει και το ανθρώπινο είδος προκαλεί αμηχανία και δικαιολογημένη –εν μέρει– αποστροφή.

Δεν κουβεντιάζεται ποτέ στα σοβαρά αυτό το ενδεχόμενο.

Ο άνθρωπος δεν μπορεί να φανταστεί την φυσική εξέλιξη χωρίς την δική του παρουσία.

Υποθέτω πως και ο δεινόσαυρος αισθανόταν κάπως έτσι λίγες στιγμές πριν την πρόσκρουση του γιγαντιαίου μετεωρίτη στην περιοχή. που σήμερα γνωρίζουμε ως κόλπο του Μεξικού, εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια πριν.

Με την ίδια υπεροψία και ματαιοδοξία που αντιμετωπίζει το ανθρώπινο είδος της φυσική εξέλιξη της ζωής στον πλανήτη, αντιμετωπίζουν κι οι σύγχρονοι πολιτισμένοι άνθρωποι την πιθανότητα αναστολής ή και πισωγυρίσματος της διαδικασίας εξέλιξης των κοινωνιών που έχουν δημιουργήσει οι άνθρωποι για να συμβιώσουν μεταξύ τους.

Καθόλου παράξενο ούτε κι αυτό.

Έχουμε εκπαιδευτεί στην λογική του «έτσι κι αλλιώς», μας βολεύει και μας καθησυχάζει η σκέψη αυτή, όπως το σιγανό μουρμούρισμα ενός τραγουδιού πάνω από την κούνια χαλαρώνει και κοιμίζει ένα μωρό.

Πόσο υπέροχη είναι αλήθεια αυτή η εικόνα, ένα μωρό που κοιμάται;

Πόσο εύκολο είναι να βρεις κανείς μια άλλη πιο όμορφη και χαλαρωτική εικόνα από αυτήν εικόνα;

Στην πραγματικότητα όμως δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια στιγμή.

Το μωρό ξυπνά, ουρλιάζει και απαιτεί. Και δεν σταματά παρά μόνο όταν ικανοποιήσεις τις ανάγκες του.

Το ξέρεις αυτό καλά, όμως στις υπόλοιπες πτυχές της ζωής σου παραβλέπεις αυτό το μάθημα. Περιμένεις ότι όλα θα εξελιχθούν ομαλά γιατί πρέπει να εξελιχθούν έτσι.

Από μόνα τους.

Νομοτέλεια λέγεται η μαγική λέξη που προφέρεις δυνατά κάθε φορά που τινάζεις προς τα μπρος το ραβδί σου.

Όμως, μάλλον δεν είναι έτσι.

Κι ίσως να συμφωνήσει σε αυτό μαζί μου ο μεγάλος βασιλιάς Δαρείος που χαμογέλασε όταν του είπαν για 30.000 στρατιώτες που πέρασαν τον Βόσπορο ορκισμένοι να καταστρέψουν την αυτοκρατορία του.

Μπορεί ακόμα κι ο βασιλιάς των Ίνκας που όταν τον ενημερώσανε για τους 200 αλήτες που αποβιβάστηκαν στα παράλια του βασιλείου του, δεν μπήκε στον κόπο να αντιδράσει άμεσα.

Τα έχει η ιστορία αυτά.

Πολύ συχνά είτε ο πολύ ισχυρός στερείται της ικανότητας να αναγνωρίσει τον θανάσιμο κίνδυνο που τον απειλεί.

Υποτιμά τον κίνδυνο εξαιτίας των αγκυλώσεων που κυριαρχούν την σκέψη του, και πολύ συχνά συνειδητοποιεί το κακό που τον βρήκε όταν είναι πια πολύ αργά.

Κι αυτό συμβαίνει όχι μονάχα με τους μονάρχες αλλά και με ολόκληρες της κοινωνίες.

Την τεχνολογική εξέλιξη που καθιστά όλο και λιγότερο αναγκαία την εργασία των ανθρώπων, οι κοινωνίες καθυστερούν πολύ να την αναγνωρίσουν και φυσικά να την αντιμετωπίσουν.

Γράφεις πολύ σωστά πως οι άνθρωποι –ακόμα και σήμερα– διεκδικούν την δημιουργία νέων θέσεων εργασίας που όμως δεν χρειάζονται πια και δεν θέτουν ως πρώτη τους προτεραιότητα την εφαρμογή της πολιτικής του «βασικού εισοδήματος για όλους», της μόνης παρέμβασης που μπορεί θεωρητικά να προλάβει την εξαθλίωση μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού και να εξασφαλίσει ένα minimum κοινωνικής ειρήνης.

Όμως, πέρασε πια η εποχή που συμβαίνουν τα αυτονόητα πράγματα από μόνα τους.

Στην πραγματικότητα, η εποχή αυτή δεν υπήρξε ποτέ.

Ούτε το οχτάωρο χαρίστηκε, ούτε η δουλεία ή η παιδική εργασία καταργήθηκαν από μόνες τους, ούτε η πληρωμένη άδεια και η ασφαλιστική-υγειονομική κάλυψη των εργαζομένων χαρίστηκε από τους εργοδότες τους.

Η αλήθεια, βέβαια, ότι σε πάρα πολλές περιοχές του πλανήτη τίποτα από τα παραπάνω δεν έχει ακόμα συμβεί.

Ό,τι έχει γίνει μέχρι τώρα, αφορά τις «αναπτυγμένες» χώρες.

Πάντα ως αποτέλεσμα των αγώνων εκατομμυρίων ανθρώπων σε ολόκληρη την υδρόγειο.

Έτσι και τώρα, οι καπιταλιστές δεν πρόκειται να δώσουν κανένα «βασικό εισόδημα», κι αν το δώσουν, δεν θα αφορά «όλους» μα λίγους.

Το «βασικό εισόδημα για όλους» θα πρέπει να το κατακτήσουν οι νυν και οι πρώην εργαζόμενοι.

Για το «βασικό εισόδημα για όλους» θα πρέπει να χυθεί –ξανά– αίμα.

Το πώς και πότε θα συμβεί αυτό δεν μπορώ να το γνωρίζω.

Σκέφτομαι, όμως, ότι η ανθρωπότητα κρατούσε στα χέρια τον θησαυρό της αρχαίας Ελληνικής και Ρωμαϊκής γραμματείας λίγο πριν βυθιστεί μέσα στα σκοτάδια του Μεσαίωνα.

Κι η σκέψη αυτή με τρομάζει.

Φιλιά από την Εσπερία

Ηλίας

(Αγαπητέ Ηλία, εγώ γελάω πάρα πολύ με τις συνεχείς αναφορές των πολιτικών στην ανάγκη για πρόοδο και ανάπτυξη. Κανείς δεν λέει το αυτονόητο: διαρκής ανάπτυξη σε έναν πλανήτη με συγκεκριμένους πόρους είναι αδύνατη. Όχι μόνο είναι αδύνατη αλλά είναι και η απόλυτη καταστροφή. Ηλία, θα σου πω ένα ωραίο βιβλίο -που διάβασα πέρσι- αλλά μην το πεις σε κανέναν, για να το έχουμε διαβάσει μόνο εμείς οι δυο και μερικοί ακόμα φωτισμένοι άνθρωποι. Λέγεται «Ο ανθρωπολογικός τύπος της αποανάπτυξης-τοπικοποίησης», το έχουν γράψει ο Γιώργος Κολέμπας και ο Γιάννης Μπίλλας, και αναφέρεται, κυρίως στην αποανάπτυξη. Αποανάπτυξη χρειαζόμαστε, όχι ανάπτυξη. Ηλία, μην τρομάζεις με τίποτα. Αυτή την εποχή μας έλαχε να ζήσουμε, αυτήν θα ζήσουμε. Ηλία, σε ευχαριστώ και για το άλλο κείμενο που μου έστειλες, ξέρω ότι με αγαπάς -κι εγώ σε αγαπάω- αλλά δεν θέλω να το δημοσιεύσω γιατί γράφεις πολύ καλά λόγια για εμένα και εμένα μου αρέσει να με βρίζουν. Όταν σε βρίζουν στην Ελλάδα, ξέρεις πως είσαι στο σωστό δρόμο. Σε ευχαριστώ πολύ, Ηλία. Να είσαι καλά.)

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.