Σκέψεις για αποδράσεις

Μερικές φορές κάθομαι κι αναλογίζομαι την μοίρα και την αγωνία μιας γενιάς που με τρόμο έχει κρεμαστεί πάνω από το κενό, να παρακολουθεί τον έναν μετά τον άλλο που αφήνονται να τους καταπίνει η μαύρη άβυσσος, καταπονημένοι από την ανημποριά και την μοναξιά μιας εποχής ήττας και εγκατάλειψης.

Είναι αστείο, αφού βρίσκομαι πια σε μια κατάσταση ολότελα περίεργη, ούτε εδώ ούτε εκεί, ούτε πουθενά συγκεκριμένα.

Μάλλον παντού θα έλεγα με ότι αυτή η τόσο άβολη στην ερμηνεία της λέξη μπορεί να σημαίνει.

Χωρίς πια την σιγουριά των αποφάσεων του παρελθόντος, χωρίς την γοητεία και το μυστήριο του μέλλοντος.

Με μια βαριά υποχρέωση επιβίωσης φορτωμένη στην πλάτη.

Και με λιγότερες βεβαιότητες και με περισσότερες εμμονές από ποτέ.

Διαβάζω και το κείμενο του Βασίλη σχετικά με την «απόδραση» κι αυθόρμητα αναρωτιέμαι «για πού;».

Θα είσαι πάντα εκεί όπου κι αν πας.

Μερικές φορές σκέφτομαι ότι δεν είναι ούτε τα τρία ούτε τα δεκατρία χρόνια που περάσανε, το σημείο καμπής, ούτε η σκοτεινιά του ξένου τόπου που σε φιλοξενεί και που ώρες αισθάνεσαι ότι σε διώχνει, ούτε καν η νοσταλγία της γης στην οποία μεγάλωσες που σε τραβάει πίσω.

Είναι περισσότερα όλα αυτά που απέκτησες ως εμπειρίες από ετούτο το απρογραμμάτιστο και σχεδόν υποχρεωτικό ταξίδι.

Είναι η θύμηση από το πετραδάκι αυτό που έσπασε το τζάμι της σιγουριάς και της αγνότητας και του κρύου αέρα που πλημμύρισε ξαφνικά το δωμάτιο.

μόνο η θύμηση αυτή κάνει το δέρμα σου να συσπάται και τις τρίχες να σηκώνονται όρθιες.

Γιατί ήταν στην πραγματικότητα η απόφαση που πήρες, μια απόφαση με πολλές και διαφορετικές συνέπειες, με πρώτη και καλύτερη εκείνη του ξεριζωμού.

Τόπος ολιγοήμερων διακοπών πια Ελλάδα.

Όσο αυτό δεν αρκεί και όσο περισσεύει.

Κι οι άλλοι που πήραν την απόφαση να μείνουν, τις συνέπειες των αποφάσεών τους πληρώνουν.

Συνηθίζουν και παραδίνονται στην μίζερη και θλιβερή πραγματικότητα ενός τόπου που εξαφανίζεται σιγά-σιγά από τον χάρτη και ραγδαία παρακμάζει.

Κανείς δεν έμεινε πίσω για να αγωνιστεί.

Κανείς δεν έφυγε μακριά για να μεγαλουργήσει.

Μείναμε και φύγαμε το ίδιο ηττημένοι και το ίδιο πικραμένοι για όλα όσα θα θέλαμε να είχανε συμβεί αλλά δεν έγιναν, για όλα όσα δεν καταφέραμε ποτέ.

Άσε που και στις περισσότερες των περιπτώσεων δεν ήταν καν μια απόφαση, αλλά ένα τράβηγμα ή ένα σπρώξιμο, ένας συνδυασμός από συμπτώσεις και ευτυχείς ή ατυχείς συγκυρίες.

Η απόφαση ήρθε μετά, όταν συνειδητοποίησες πως δεν υπάρχει τόπος γνώριμος για να επιστρέψεις, όταν κατάλαβες πως είναι ανώφελο και μάταιο να προσπαθήσεις να ξεφύγεις από εκείνο που σε ξεπερνά και που σε έχει πιάσει από τον λαιμό και σε πνίγει.

Κάναμε το λάθος από την αρχή και πολεμήσαμε σκληρά, ο καθένας μονάχος του.

Μάθαμε να πολεμάμε μονάχοι, να μην ανεχόμαστε στο αυτί την ανάσα του άλλου, του διπλανού, του συντρόφου.

Δεν είχαμε ποτέ την ασπίδα της συλλογικότητας στα χέρια μας.

Δεν εκτιμήσαμε ποτέ την βαθιά δύναμη και την αξία της αλληλεγγύης.

Στα αρχαία χρόνια, οι οπλίτες της φάλαγγας έμεναν κολλημένοι ο ένας πλάι στον άλλο.

Ο ένας οπλίτης φύλαγε το κορμί του διπλανού του από τα χτυπήματα.

Όλοι μαζί ωθούσαν όταν χρειάζονται και αυτό αποτελούσε την δύναμη της φάλαγγας: η συνοχή της.

Όταν έσπαγε η συνοχή ξεχυνόταν ο θάνατος.

Η διάσπαση της φάλαγγας ήταν και η καταστροφή των πολιτών που την αποτελούσαν.

Σήμερα οι έννοιες του πολίτη, της πολιτικής και της πολιτείας έχουν χάσει το αρχικό τους νόημα.

Το βλέπεις παντού, και όχι μόνο στην παραδομένη και χρεοκοπημένη Ελλάδα.

Αναφερόμαστε συχνά στο παράδειγμα της Ισλανδίας αλλά αυτό είναι η εξαίρεση ενός γενικευμένου και θλιβερού κανόνα.

Στην μητρόπολη του καπιταλισμού, στις ΗΠΑ, εκατομμύρια άνθρωποι φυτοζωούν ανήμποροι και παρατημένοι, ζητιανεύοντας τα κουπόνια σίτισης που παρέχει δωρεάν το κράτος των τραπεζιτών και των χρηματιστηρίων.

Στην Ευρώπη μια ανάλογη κατάσταση, ίσως σε μικρότερο βαθμό, ίσως καλύτερα κρυμμένη.

Βγαίνει καμία ταινία όπως το “I, Daniel Blake” και θυμάσαι τους αξιοπρεπείς φτωχούς ανθρώπους που συναντούσες στα εξωτερικά ιατρεία του NHS με τα τριμμένα ρούχα από την πολυχρησία, τα φθαρμένα παπούτσια και τα κατεστραμμένα δόντια και συνειδητοποιείς πως οι άνθρωποι αυτοί δεν ήταν η εξαίρεση του κανόνα.

Περπατάς στους δρόμους και στους σιδηροδρομικούς σταθμούς της παντοδύναμης Γερμανίας και βλέπεις μια άλλη εικόνα –μια εικόνα παρακμής και εγκατάλειψης– εντελώς διαφορετική από αυτή που παρουσιάζουν τα μέσα μαζικής προπαγάνδας.

Παρόμοιες εικόνες συναντά κανείς στην Γαλλία και στην Ιταλία.

Κοινωνίες λεηλατημένες από τον καταστροφικό νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό που βασιλεύει στον κόσμο εδώ και 25 χρόνια.

Μια μικρή αύξηση των επιτοκίων κι ανοίγουν οι πύλες της κολάσεως.

Εύθραυστοι άνθρωποι, εύθραυστες χώρες, εύθραυστη ήπειρος. Να αποδράσεις για πού;

Μονάχα εσωτερικά μπορείς να δραπετεύσεις σε έναν εαυτό ανώτερο από αυτόν που έχεις σήμερα. Κι αυτό είναι τρομακτικά δύσκολο.

Μονάχος σε ένα σκοτεινό δωμάτιο, με ένα κουτάλι στο χέρι να παλεύεις με τον υγρό πανάρχαιο τοίχο για μια απόδραση χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα και χωρίς σπουδαίες πιθανότητες επιτυχίας.

Σαν τον απόλυτα ξεχασμένο πρόγονο που χάραζε στους τοίχους των σπηλαίων μορφές μυθικών ζώων και τεράτων, για να ξορκίσει τους φόβους που του γεννούσε ο παγωμένος και φοβερά επικίνδυνος κόσμος μέσα στον οποίο ζούσε.

Μόλις 30.000 χρόνια νωρίτερα. Ψηλαφητά μες στο σκοτάδι, συχνά πεσμένος στα τέσσερα και με τα μάτια στον ουράνιο θόλο της ψυχής.

«Τραγουδώ τους πεσμένους προπάτορες / είμαι των άστρων ο σκύλος / με τα μάτια κοιτάζω ψηλά / με τα χέρια γιορτάζω τη λάσπη», έγραφε ο Νίκος Καρούζος κάποτε.

Φιλιά από την Εσπερία

Ηλίας

Υ.Γ. Πριν διεκδικήσουμε –μέρα που είναι– το «βασικό μας εισόδημα» θα πρέπει να ξαναβρούμε την «βασική μας αξιοπρέπεια» στην ζωή. Έχουμε χρόνια στερέψει από νερό κι έχουμε ξεχάσει να διψάμε.

(Αγαπητέ Ηλία, ο καπιταλισμός έχει δημιουργήσει έναν τύπο ανθρώπου, ο οποίος είναι βαθύτατα προβληματικός και ακυρωμένος. Δεν είμαστε πολίτες. Είμαστε ιδιώτες. Πολίτες γινόμαστε όλο και πιο σπάνια και για πολύ λίγο. Αυτό εξηγεί -εν μέρει- και την μαζική έξοδο των Ελλήνων από την Ελλάδα. Όπως εξηγεί και την αδιαφορία αυτών που έμειναν για αυτούς που έφυγαν. Χρειάζεται συνειδητότητα και επιθυμία, για να αλλάξει αυτός ο τύπος ανθρώπου. Χρειάζεται ο άνθρωπος να ακούσει τις δικές του επιθυμίες, να αποδεχτεί τον εαυτό του, και να πάψει να ψάχνει στηρίγματα στην κατανάλωση και στο φαντασιακό που του προσφέρει η κοινωνία του θεάματος. Δύσκολα πράγματα. Ηλία, οι επαίτες και οι αποκλεισμένοι -στους οποίους δεν ανήκουμε ακόμα εμείς οι δυο- δεν έχουν αξιοπρέπεια. Οπότε, δεν θα χάσουν τίποτα με το βασικό εισόδημα. Μόνο θα κερδίσουν. Τρόποι για απόδραση υπάρχουν. Αλλά για τον καθένα μας, αυτός ο τρόπος είναι διαφορετικός. Να είσαι καλά.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.