Χρώματα κι αρώματα

Χθες έφυγε κι ένα ακόμα κομμάτι της δικής μας ιστορίας, των αναμνήσεων μας από μια χώρα και μια εποχή που στην ουσία της δεν υπήρξε ποτέ παρά μονάχα ως φαντασίωση κάποιων ανθρώπων, των ανθρώπων μας. Χθες χάθηκε –εντελώς ξαφνικά και αναπάντεχα, τουλάχιστον για μένα– ο Τζιμάκος.

Αυτός που τα είχε τραγουδήσει και τα είχε πει όλα για τον «Νεο-Έλληνα», την «Αχ Ευρώπη» του και το «Γυφτάκι» στην Πανεπιστημίου που ενοχλεί την «αισθητική» του, χρόνια πριν ξεκινήσουν να βαρούν τα νταούλια των μνημονίων, της ήττας και της υποταγής.

Ο Τζίμης Πανούσης είχε από νωρίς μυριστεί και ωμά –για πολλούς και ενοχλητικά– περιγράψει εκείνο που διαπερνά και χαρακτηρίζει ολόκληρη την ελληνική κοινωνία, τον απίστευτο μικροαστισμό της.

Είχα την τύχη να παρακολουθήσω πολλές από τις παραστάσεις του ιδίως στα πρώτα χρόνια της πολύχρονης καριέρας του, δεν είχα όμως την τύχη να τον γνωρίσω από κοντά όπως εσύ, φίλε μου Πιτσιρίκο.

Θα ήθελα μονάχα να μοιραστώ μαζί σου δύο στιγμές λίγο αστείες και λίγο πικρές από την «γνωριμία» μου με τον Τζιμάκο.

Ήμουν μαθητής γυμνασίου όταν κυκλοφόρησε ο δίσκος –σχεδόν απαγορευμένος τότε– με τις Μουσικές Ταξιαρχίες.

Εκείνη την εποχή οι τρεις καλύτεροι μαθητές του Γυμνασίου αποτελούσαμε μια παρέα· καφέδες, συζητήσεις μέχρι αργά στην πλατεία, μουσική από βινύλιο, και φυσικά τραγούδια με τις κιθάρες στα σπίτια και στις σχολικές εκδρομές.

Διευθυντής του Γυμνασίου ένας παπάς Θεολόγος, αρκετά καλλιεργημένος για την εποχή του, μα πολύ αυταρχικός και φυσικά πολύ αντιπαθητικός σε όλους εμάς.

Σε μια εκδρομή λοιπόν με το σχολείο στο Ναύπλιο, είχαμε ανακαλύψει ένα μικρό ξωκλήσι στον παραλιακό δρόμο για την Αρβανιτιά, στο προαύλιο του οποίου είχαμε στρωθεί με τις κιθάρες μας και τραγουδούσαμε τα αγαπημένα μας τραγούδια, νομίζοντας πως είμαστε απομονωμένοι και προφυλαγμένοι από τους υπόλοιπους και, κυρίως, από τους συνοδούς δασκάλους.

Κάναμε, όμως, λάθος στους υπολογισμούς μας.

Όταν άνοιξε η ξύλινη πορτούλα του προαυλίου και ξεπρόβαλε η φάτσα του γυμνασιάρχη-παπά πίσω από μια μεγάλη φραγκοσυκιά, εμείς τα δίναμε όλα στους στίχους του Τζίμη: «Κι εγώ σ’ αγαπώ, γαμώ τον Χριστό μου».

Έγινε ο κακός χαμός.

Τριήμερη αποβολή στους τρεις καλύτερους μαθητές του Γυμνασίου. Κι επιστολή προς τους κηδεμόνες προκειμένου να ενημερωθούν για τα κατορθώματα μας.

Ο μακαρίτης ο πατέρας μου δεν ήταν βέβαια ο ορισμός του προοδευτικού ανθρώπου, όμως δεν γούσταρε –αν και με τον τρόπο του θρησκευόμενος– καθόλου τους παπάδες.

«Μα καλά τραγουδάγατε και βρίζατε τα θεία, πως γίνεται αυτό;» ρώταγε και ξαναρώταγε. Ρε συ πατέρα, εμείς τραγουδάγαμε «μα εγώ σε αγαπώ μα τον Χριστό» και ο παπάς άκουσε «γαμώ τον Χριστό» και μετά αφήνιασε, δεν άκουγε κουβέντα.

«Α, τον τραγόπαπα» έλεγε και ξαναέλεγε ο πατέρας μου. «Δεν φτάνει που είναι χωμένοι παντού, παριστάνουν και τους δασκάλους τώρα. Και όπως πάντα έχουν και τα αυτιά τους κλειστά».

Χρόνια μετά, κι αφού στο μεταξύ ο πατέρας πέθανε χωρίς να «αξιωθεί» να με δει οικονομικό μετανάστη στην Εσπερία, πάλι ο Τζιμάκος να τραγουδιέται από την εξάχρονη τότε κόρη μου.

Σε ένα τραγούδι που όταν παλαιότερα το άκουγα με την φωνή του μεγάλου Νίκου Ξυλούρη συννέφιαζα, μα, όταν το πρωτοάκουσα από τον Τζίμη Πανούση, δάκρυσα.

Κι ακόμα δακρύζω.

Είναι το τραγούδι της δικής μου φυγής, του δικού ξεριζωμού, του δικού μου νόστου, με την δική του μοναδική φωνή.


Το τραγικό με όλους αυτούς που μας αφήνουν είναι το κενό που αφήνουν πίσω τους και η υπόμνηση πως η ζωή είναι μικρή, απρόβλεπτη και άδικη.

Ο Μάνος Χατζιδάκις είχε πει όταν φιλοξενήθηκε στην εκπομπή «Δούρειος ήχος» του Πανούση:

«ομολογώ πως κανένα αναγγελλόμενο θέαμα ή ακρόαμα δεν μου δημιούργησε τη διάθεση να τρέξω να το παρακολουθήσω, όσο αυτό του χαρισματικού Τζίμη Πανούση».

Είμαι και εγώ της δικής σου άποψης ότι η πραγματικά μεγάλη αξία του καλλιτέχνη Τζίμη Πανούση θα αναγνωριστεί τώρα, μετά τον πρόωρο θάνατο του.

Υπήρξε πρωτοπόρος και πάντοτε έντιμος με τον εαυτό του και την μουσική του. Μία κατηγορία από μόνος του.

Φιλιά από την Εσπερία

Ηλίας

(Φίλε Ηλία, να είσαι καλά.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.