Χαρταετοί

Έξω φυσάει δαιμονισμένα. Φυσάει και κάνει κρύο. Και η υγρασία ξεπερνάει μονίμως το 90%. Αυτόν τον περίεργο και δύσκολο χειμώνα στο βόρειο τμήμα του τελειωμένου Βασιλείου, μου είπαν τα κόκαλα μου ότι αρχίζω σιγά σιγά να γερνώ.

Άλλες φορές πονάει το ισχίο μου, μα τις περισσότερες μέρες νιώθω έναν βαθύ πόνο στον δεξιό ώμο, ιδίως τα βράδια που ξαπλώνω για να κοιμηθώ.

Αν ήμουν ασθενής μου, θα μου χαμογελούσα τρυφερά και θα με διαβεβαίωνα πως δεν υπάρχει καμία σοβαρή ένδειξη συστηματικής χρόνιας φλεγμονώδους αρθροπάθειας.

Το πρόβλημα μου ονομάζεται οστεοαρθρίτιδα, μια εκφυλιστική νόσος των αρθρώσεων για την οποία δεν μπορώ να κάνω και πολύ σπουδαία πράγματα για να σταματήσω την εξέλιξή της.

Όμως, δεν είμαι ασθενής μου.

Και ούτε έχω και τις καλύτερες σχέσεις με τους γιατρούς, αν εξαιρέσεις βέβαια τον εαυτό μου και την σύζυγο μου, που όμως έχει ξεφύγει εδώ και καιρό από την κλινική πράξη.

Στην πραγματικότητα, βέβαια, τα συμπτώματα αυτά δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια υπενθύμιση του βασικού και θεμελιώδους λάθους που ο καθένας από μας κάνει κάποια στιγμή –συνήθως αρκετά νωρίς– στην ζωή του.

Πιστεύουμε πως είμαστε πολύ σπουδαίοι και το κυριότερο άφθαρτοι κι αιώνιοι.

Ζούμε και μεγαλώνουμε, επαναλαμβάνοντας διαρκώς τα ίδια και τα ίδια λάθη θεωρώντας πως πάντοτε υπάρχει χρόνος μπροστά μας για να διορθώσουμε τα πράγματα που δεν μας αρέσουν ή για να ζήσουμε την ζωή μας όπως θα θέλαμε να την ζήσουμε πραγματικά.

Κι ύστερα, ξαφνικά διαπιστώνουμε πως ο χρόνος μας δεν είναι άπειρος και οι επιλογές μας περιορισμένες.

Θεωρητικά πάντα, τα λάθη που είναι συνηθισμένα πράγματα για τον καθένα μας χωριστά θα έπρεπε να μηδενίζονται ή τουλάχιστον να μειώνονται σημαντικά όταν το κάθε άτομο γίνεται μέρος μια συλλογικότητας, η οποία τελικά αναλαμβάνει την ευθύνη να παίρνει αποφάσεις που αφορούν το κοινό συμφέρον, το ονομαζόμενο αλλιώς και “κοινό καλό”.

Η υπόθεση αυτή είναι στην ουσία και η βάση πάνω στην οποία εδράζεται και αναπτύσσεται το δημοκρατικό πολίτευμα.

Στο άκουσμα της λέξης “δημοκρατία” το μυαλό μας σχεδόν αυτόματα ταξιδεύει στην Αρχαία Αθήνα και χαμογελά με θαυμασμό και με φθόνο μπροστά στα επιτεύγματα αυτών των ανθρώπων στην πολιτική, στον πολιτισμό και στην επιστήμη.

Η λατρεία του ορθού λόγου θα μπορούσε κάποιος να πει πως ήταν το κορυφαίο δημιούργημα τους, μονάχα όμως αν εκούσια αφεθεί να αγνοήσει τον βαθμό στο οποίο αυτή η «τέλεια» κοινωνία των πολιτών επηρεάστηκε και καθορίστηκε από τα πάθη, την ματαιοδοξία και τις εμμονές των μεμονωμένων μελών της.

Δεν είναι λοιπόν μονάχα ο Αριστείδης, μα και η πόλη ολόκληρη που υπερβάλλει στην εκτίμηση της δύναμής της και βυθισμένη στην έπαρση και την αλαζονεία αποφασίζει για την πραγμάτωση της μοιραίας από κάθε άποψη Σικελικής εκστρατείας.

Ούτε η πόλη είναι άμοιρη των εγκλημάτων που έλαβαν χώρα στα χρόνια του πολέμου.

Κι αν σήμερα όλοι μνημονεύουν τον διάλογο μεταξύ Αθηναίων και Μηλίων από την ιστορία του Θουκυδίδη -θέλοντας να πουν πως πάντα η πραγματική ισορροπία των δυνάμεων καθορίζει την φύση μιας διαπραγμάτευσης και την πορεία μιας σύγκρουσης- οι πιο πολλοί από αυτούς ξεχνούν να αναφερθούν στην μοίρα που επιφύλαξαν για τους νικημένους οι δημοκρατικοί πολίτες των Αθηνών.

Και το μοτίβο αυτό επαναλαμβάνεται σχεδόν ατόφιο σε ολόκληρη την διάρκεια της ιστορίας της ανθρωπότητας, σε διάφορα μέρη και σε διάφορους πολιτισμούς.

Από τον πόνο στον ώμο μου όμως ξεκίνησα και βρέθηκα ξαφνικά αλλού.

Γιατί τελικά, μπορεί να μην είναι ούτε οι συλλογικότητες τέλειες –ανθρώπινες γαρ- και να μοιάζουν στον καθρέφτη με τα άτομα που τις συνθέτουν, παρ’ όλα αυτά όμως πλεονεκτούν καθοριστικά όταν συγκρίνονται ακόμα και με την πιο σπουδαία προσωπικότητα που κατοίκησε ποτέ στον πλανήτη.

Ο χρόνος του καθενός μας ξεχωριστά είναι πεπερασμένος, της κοινωνίας όμως πρακτικά απεριόριστος.

Εκείνο που δεν μπορώ εγώ να διορθώσω πια γιατί δεν έχω τον χρόνο να το κάνω, για την κοινωνία ίσως είναι υπόθεση μιας ακόμη γενιάς.

Η κοινωνία έχει την χρονική πολυτέλεια να προσπαθεί ξανά εκεί που αποτυγχάνει.

Κάπως έτσι άλλωστε αλλάζει και εξελίσσεται. Δοκιμάζοντας συνεχώς λύσεις σε γνωστά προβλήματα.

Ο άνθρωπος συχνά δεν έχει αυτό το προνόμιο.

Η ζωή του είναι μικρή και, μονάχα αν αντιληφθεί νωρίς πως πρέπει να κηρύξει πόλεμο στις όποιες του εμμονές, μπορεί να κερδίσει χρόνο και πιθανότητες για να κατανοήσει και να εξελιχθεί σε ένα καλύτερο άνθρωπο από αυτό που υπήρξε παλαιότερα.

Οι κοινωνίες όμως εξελίσσονται και προοδεύουν.

Άλλοτε προχωρούν αργά, άλλοτε γρήγορα, άλλες φορές πάλι πισωγυρίζουν σημαντικά.

Αλλά είπαμε, δεν τον μετρούν τον χρόνο, δεν τους νοιάζει.

Κι αν μάλιστα καταφέρεις να δεις την ανθρωπότητα σαν ένα ακόμα μελίσσι μέσα στα υπόλοιπα μελίσσια που υπάρχουν και αναπαράγονται στην αγκαλιά της μητέρας φύσης, αντιλαμβάνεσαι ακόμα πιο καθαρά την ύβρη της ματαιοδοξίας που αναπαραγάγει κάθε ώρα και στιγμή το καπιταλιστικό σύστημα.

Ένα άλλο σημάδι της ηλικίας ενός ανθρώπου είναι επίσης η μνήμη.

Σε αντίθεση με εκείνο που οι περισσότεροι πιστεύουν, η μνήμη των ανθρώπων δεν εξασθενεί καθώς μεγαλώνουν.

Απλά, γίνεται πιο επιλεκτική και πιο μακρινή.

Ξαφνικά αρχίζουν να θυμούνται πρόσωπα, πράγματα και καταστάσεις από το παρελθόν που πίστευαν πως είχαν ξεχαστεί για πάντα και μάλιστα συχνά με ανατριχιαστικές λεπτομέρειες, την στιγμή που δυσκολεύονται να θυμηθούν γεγονότα και σκέψεις των αμέσως προηγούμενων στιγμών.

Είναι η εποχή που κάποιοι συγγραφείς ή κάποιοι ζωγράφοι φτάνουν στο απόγειο της δημιουργικότητάς τους, όταν πια αρχίζουν να αντιλαμβάνονται και να ερμηνεύουν τα όσα συνέβησαν και συμβαίνουν στην ζωή τους, να φαντάζονται και σκιαγραφούν τα εναλλακτικά μοτίβα των πράξεων τους, να απομυθοποιούν τις βεβαιότητές τους και να αντιμετωπίζουν για πρώτη φορά με αγάπη και συγκατάβαση τον πάντα ατελή εαυτό τους.

Κι αν αυτά συμβαίνουν με τους «δημιουργούς» ή με τους λίγους «σοφούς» ανθρώπους δεν συμβαίνει το ίδιο και με τους υπόλοιπους, τους πολλούς.

Εκείνοι βυθίζονται στην μεμψιμοιρία και στην κατάθλιψη ψάχνοντας να βρουν απεγνωσμένα που έκαναν το λάθος το οποίο δεν προλαβαίνουν έτσι κι αλλιώς πια να διορθώσουν.

Δεν βρίσκουν την δύναμη να αναλογιστούν εκείνα που έμαθαν από το ταξίδι, κι αναρωτιούνται μέχρι την τελευταία τους πνοή για το αν ήταν σωστός ο προορισμός.

Λες κι αυτό να έχει κάποια σημασία.

Οι άνθρωποι χάνουμε εκείνο που ο Βασίλης περιέγραψε σε ένα προηγούμενο κείμενό του, την ευκαιρία να μάθουμε, αφού πρώτα αποδεχτούμε εκείνο που είμαστε κι εκείνο που δεν είμαστε.

Και σε αυτό το επίπεδο, σκέφτομαι πόσο σπουδαία και λυτρωτική ίσως να είναι η ουσιαστική συμμετοχή του ανθρώπου στο κοινωνικό γίγνεσθαι.

Άλλωστε, και στις ανθρώπινες κοινωνίες η πιο σημαντική νοητική λειτουργία φαίνεται πως είναι πάλι η μνήμη.

Και η μνήμη φυσικά δεν είναι ποτέ η μυθοπλασία που μας βολεύει.

Η μνήμη σημαίνει αποδοχή της όποιας αλήθειας.

Χωρίς αυτήν η κοινωνία χάνεται, εκφυλίζεται και πεθαίνει.

Φιλιά από την –περίεργο που κατοικείται από ανθρώπους– Εσπερία

Ηλίας

Υ.Γ. Σε αντίθεση με εσένα φίλε μου Πιτσιρίκο, εμένα μου αρέσουν τα χταπόδια, οι ταραμάδες και τα λοιπά σαρακοστιανά. Εξαίρεση αποτελούσε πάντοτε ο χαλβάς. Είχα μάθει βλέπεις με τον σιμιγδαλένιο που έφτιαχνε πολύ συχνά η γιαγιά μου σαν επιδόρπιο. Δεν θα το πιστέψεις, όμως, αλλά ούτε κι εγώ τα έτρωγα τα σαρακοστιανά την Καθαρά Δευτέρα.

(Φίλε Ηλία, μπορεί να μην είμαι γιατρός -όπως είσαι εσύ- αλλά τώρα θα γίνω γιατρός σου. Ηλία, κάνε γυμναστική για να δυναμώσουν οι μύες σου, και να μειωθεί η πίεση στις αρθρώσεις. Επίσης, αν έχεις πάρει κιλά, να τα χάσεις γιατί τα παραπάνω κιλά καταπονούν τις αρθρώσεις. Και το καλοκαίρι να κάνεις 150 μπάνια, όπως κάνω εγώ τα τελευταία χρόνια. Κι αν τα μπάνια είναι δύσκολο να τα κάνεις, γυμναστική κάθε μέρα -και με βάρη- και μεσογειακή διατροφή, δεν είναι δύσκολο να κάνεις. Εγώ αυτά κάνω κάθε μέρα. Επίσης, φύγε από την υγρασία της Βρετανίας. Εκεί έχουν αρθρίτιδα και οι χορευτές. Ορίστε, σε έφτιαξα. Ηλία, η μόνη μας περιουσία είναι η Μνήμη. Και το σώμα έχει μνήμη. Όλα τα θυμάται το σώμα. Και τα φιλιά, και τα χάδια, και τις μυρωδιές, και τα νυστέρια. Το μυαλό μπορεί να το χάσει ο άνθρωπος, αλλά το σώμα του θα θυμάται πάντα. Ηλία, πίστευα πως οι συλλογικότητες δεν είναι το άθροισμα των ιδιοτήτων των μελών που τις απαρτίζουν αλλά κάτι εντελώς αυτόνομο που έχει μια νέα δική του δυναμική. Διαπίστωσα πως στην Ελλάδα αυτό δεν ισχύει. Ηλία, το κείμενο του Βασίλη “Αποδοχή”, μαζί με πολλές προσωπικές εμπειρίες που είχα τα τελευταία χρόνια, με έκανε να σκεφτώ αλλιώς και να χαράξω νέα πορεία. Να είσαι καλά, Ηλία.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.