Η δολοφονία του Καποδίστρια κι η δίκη του Κολοκοτρώνη

«Το έθνος οφείλει να θεωρεί εθνικό ό,τι είναι αληθές» έλεγε ο Διονύσιος Σολωμός. Δεν είμαι, όμως, βέβαιος ότι θα συμφωνούσε μαζί του κι ο ελληνικός λαός. Για τον λαό η ιστορία είναι κάτι βαρετό και μια υπόθεση που καθορίζεται από τις διδαχές της εκκλησίας και τις ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου.

Ποιος δεν θυμάται πχ τον Νίκο Κούρκουλο στον ρόλο του Πολυζωίδη, του μειοψηφούντα προέδρου του δικαστηρίου που καταδίκασε τον Κολοκοτρώνη στην εσχάτη των ποινών το 1833;

Ανδριάντες του εν λόγω δικαστή κοσμούν το Ναύπλιο και τις πλατείες αρκετών πόλεων της Ελλάδας.

Ποιος όμως γνωρίζει ποιος στα αλήθεια ήταν ο Πολυζωίδης; Πιθανότατα πολύ λίγοι.

Η απελευθέρωση της Ελλάδας έφερε στην εξουσία τον Ιωάννη Καποδίστρια, τον πρώτο κυβερνήτη.

Έναν άνθρωπο αληθινά πατριώτη του οποίου η συνεισφορά στην δημιουργία του πρώτου ανεξάρτητου νεοελληνικού κράτους ήταν καθοριστική.

Ο Καποδίστριας προσπάθησε από τα ερείπια να δημιουργήσει ένα σύγχρονο κράτος αλλά βρήκε απέναντι του όλους αυτούς που είχαν καλομάθει πρώτα την εποχή της κυριαρχίας των Οθωμανών και ύστερα τα χρόνια των πρώτων δανείων.

Με την έλευσή του στο Ναύπλιο, ο Καποδίστριας προσπάθησε να φέρει πίσω στην Ελλάδα όσους μορφωμένους μπορούσε για να στηρίξει την διοίκηση του νεοσύστατου κράτους.

Ο Πολυζωίδης είχε σπουδάσει νομικά στο Παρίσι και ο ίδιος ο Καποδίστριας –μέσω ενός φίλου του Ελβετού τραπεζίτη– είχε καλύψει τα έξοδα των σπουδών του.

Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, προσκολλήθηκε στο κόμμα του Μαυροκορδάτου – Αγγλόφιλοι – και εξέδωσε εφημερίδα μέσα από την οποία επιτιθόταν στον Κυβερνήτη.

Είχε φτάσει μάλιστα στο σημείο να ζητά την φυσική του εξόντωση «δια την σωτηρία της πατρίδας».

Όταν οι Μαυρομιχαλαίοι δολοφόνησαν τον Καποδίστρια, η εφημερίδα του Πολυζωίδη πανηγύρισε το γεγονός καγχάζοντας πως οι δολοφόνοι ήταν το «χέρι του θεού».

Αργότερα συνεργάστηκε μια χαρά με την Αντιβασιλεία των Βαυαρών και του νέου βασιλιά της Ελλάδας, του Όθωνα, παραμένοντας φυσικά στενά προσκολλημένος στον Μαυροκορδάτο.

Όταν οι Βαυαροί –με την παρότρυνση των Αγγλογάλλων– θέλησαν να βγάλουν από την μέση τον Κολοκοτρώνη που αποτελούσε εξέχουσα μορφή του λεγόμενου Ρωσικού κόμματος, Κωλέττης (Γαλλία) και Μαυροκορδάτος (Αγγλία) συγκρότησαν δια των αντιπροσώπων τους το πενταμελές δικαστήριο, ενώπιον του οποίου έφεραν τον Γέρο του Μοριά.

Δημόσιος κατήγορος ένας Σκωτσέζος τυχοδιώχτης, υπάλληλος των Βαυαρών που ανέλαβε την «εξέταση» των μαρτύρων κατηγορίας.

Κανένας νόμος δεν τηρήθηκε και οι πηγές μαρτυρούν μια ολόκληρη επιχείρηση δημιουργίας ψευδομαρτύρων με την συμμετοχή διαφόρων «κυβερνητικών», Κωλέττη, Μαυροκορδάτου, Κανέλου Δεληγιάννη, και του Μακρυγιάννη.

Σε όλα αυτά, ο Πολυζωίδης δεν αντέδρασε ούτε προσπάθησε να προστατεύσει τους κατηγορούμενους.

Άλλωστε, η καταδίκη του Γέρου ήταν προαποφασισμένη.

Όμως. οι διεθνείς συγκυρίες άλλαξαν την στάση της Αγγλίας και μετέβαλαν τις ισορροπίες.

Τα προβλήματα της Τουρκίας με τους υποτελείς στην Υψηλή Πύλη Αιγύπτιους, ανάγκασαν τον Σουλτάνο να στραφεί στην τσαρική Ρωσία για βοήθεια, γεγονός που θορύβησε την Αγγλία, της οποίας το μόνιμο άγχος ήταν η κάθοδος του ρωσικού στόλου στις θερμές θάλασσες.

Αυτόματα, η δολοφονία του Κολοκοτρώνη φάνηκε επικίνδυνη γιατί θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει το προτεκτοράτο του Αιγαίου.

Η Αγγλία άρχισε να γκρινιάζει για τις παρατυπίες στην δίκη του Κολοκοτρώνη και μήνυσε στον Μαυροκορδάτο να μην επιτρέψει την θανατική καταδίκη και την εκτέλεση του Γέρου.

Με την σειρά του, ο Μαυροκορδάτος κινητοποίησε τα δύο από τα πέντε του δικαστικού συμβουλίου που ήταν στην άμεση επιρροή του, τον Πολυζωίδη και Τερτσέτη.

Οι υπόλοιποι τρεις, όμως, που είχαν πάρει γραμμή από τον Κωλέττη και τους Βαυαρούς ήταν ανένδοτοι.

Ο Κολοκοτρώνης έπρεπε να πεθάνει.

Μάταια ο Πολυζωίδης επιχειρηματολογούσε υπέρ της αναβολής της δίκης.

Η απόφαση βγήκε –τρεις έναντι δύο– και ήταν καταδικαστική.

Πολυζωίδης και Τερτσέτης πιέστηκαν σκληρά από τον υπουργό Δικαιοσύνης, Σχινά, και τον αντιβασιλέα Μάουερ, προκειμένου να συνυπογράψουν την ετυμηγορία.

Αρνήθηκαν μέχρι τέλους, κι αυτή τους η στάση οδήγησε στην μετέπειτα ηρωοποίησή τους.

Όμως, η Αγγλία είχε κάνει τις κινήσεις της και είχε θέσει το βέτο της. Ο Κολοκοτρώνης δεν πρόκειται να εκτελεστεί.

Σύντομα, η ποινή –μετά και την παρέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων– θα μετατραπεί σε 20ετή κάθειρξη.

Το 1835, μετά την ενηλικίωσή του, ο Όθωνας απονέμει χάρη στον Κολοκοτρώνη.

Σχεδόν ταυτόχρονα, διορίζει τον Πολυζωίδη πρόεδρο του Αρείου Πάγου. Μέχρι τον θάνατό του, το 1873, διατέλεσε νομάρχης και υπουργός Παιδείας και Εξωτερικών.

Ο Τερτσέτης εκλέχτηκε βουλευτής και διορίστηκε αρχειοφύλακας στη βιβλιοθήκη της Βουλής, θέση που κράτησε μέχρι το θάνατό του.

Ο υπουργός δικαιοσύνης του Όθωνα, Κωνσταντίνος Σχινάς διατέλεσε πρώτος πρύτανης του πανεπιστημίου Αθηνών, βουλευτής, και πρεσβευτής της Ελλάδας στο Μόναχο και στην Βιέννη.

Η ιστορία τελειώνει όπως ένα τυπικό ελληνικό παραμύθι: Και ζήσαν αυτοί καλύτερα.

Φιλιά από την Εσπερία, Ηλίας

Υ.Γ.1 Μαζί με τον Κολοκοτρώνη καταδικάζεται σε θάνατο και ο στρατηγός Πλαπούτας. Η σύνθεση του 5μελούς δικαστηρίου ήταν η εξής: Πολυζωίδης, Τερτσέτης, Βούλγαρης, Φραγκούλης και Σούτσος. Ο τελευταίος –ξάδερφος του Πολυζωίδη– υπήρξε και ψευδομάρτυρας στην δίκη του Καραϊσκάκη που λίγο έλειψε να του στοιχίσει την ζωή.

Υ.Γ.2 Εξαιρετικές πληροφορίες –με πολλές μαρτυρίες και στοιχεία από τις «πηγές»- για την δίκη του Κολοκοτρώνη και τον ρόλο των πρωταγωνιστών περιέχονται στο εξαιρετικό βιβλίο του πρώην δικαστικού και ιστορικού ερευνητή Θεόδωρου Παναγόπουλου, «Ο φυλακισμένος του Ιτς Καλέ»

Υ.Γ.3 Στην έλευση του Ιωάννη Καποδίστρια, μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας, εναντιώθηκαν με λύσσα οι κοτζαμπάσηδες, οι Υδραίοι καπεταναίοι, ο Μαυροκορδάτος και ο Κωλέττης. Από πολύ συγκεκριμένες οικογένειες, Κωλέττηδες, Μαυροκορδάτοι και Τρικούπηδες, προέρχεται η πολιτική ηγεσία του τόπου κατά την διάρκεια του 19ου αιώνα. Τον 20ό αιώνα αλλάζουν απλά τα ονόματα αλλά η οικογενειοκρατία συνεχίζεται κανονικά. Η παράδοση συνεχίζεται και τον 21ο αιώνα. Η χώρα ξεκίνησε ως προτεκτοράτο και συνεχίζει την ίδια πορεία μέχρι σήμερα. Ζήτω η 26η Μαρτίου!

(Φίλε Ηλία, οι Έλληνες μαθαίνουν να βλέπουν τους αγωνιστές του ’21 σαν κάδρα, αγάλματα και προτομές, και όχι σαν πραγματικούς ανθρώπους. Μάλλον είναι βολικό αυτό, γιατί, διαφορετικά, θα πρέπει να σκεφτούν τι πραγματικά έκαναν αυτοί οι άνθρωποι. Και τότε θα αισθανθούν πολύ μικροί και λίγοι. Ο Διονύσιος Σολωμός θύμωσε με τους Έλληνες και είπε πως «το έθνος πρέπει να θεωρεί εθνικό ό,τι είναι αληθές». Το είχε πιάσει το νόημα ο Νιόνιος. Ακόμα, 200 χρόνια μετά, παλεύουν οι Έλληνες με τα ψέματα και τους εθνικούς μύθους. Και βέβαια, την 25η Μαρτίου επανάσταση και εθνική περηφάνια, και την 26η Μαρτίου προσκύνημα σε όλα τα αφεντικά, εντός και εκτός προτεκτοράτου. Να είσαι καλά, Ηλία.)

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.