Περί αριθμών και αρκούδων

Κρύος ο φετινός χειμώνας, αγαπημένε μου Πιτσιρίκο, κρύος και μακρύς.
Ναι, το ξέρω. «Κρύος και μακρύς» ακούγεται σαν τίτλος πoρνoταινίας με Εσκιμώους. Μερικές φορές, μάλιστα, είχα την αίσθηση πως έπαιζα στην ταινία αυτή, κομπάρσος στην σκηνή της παρτoύζας με τις τρεις αρκούδες μέσα στο ιγκλού.

Δεν ξέρω τι παίζει ακριβώς φέτος, αλλά όποιον γνωστό και φίλο πετύχω εδώ πάνω λέει τα ίδια.

Εγώ πίστευα πως μόνο κάποιοι από εμάς την είχαν ακούσει αλλά αποδεικνύεται πως 9 στους 10 έχουν χτυπήσει μπυέλα και περνάνε υπαρξιακές κρίσεις.

Γιατροί διαφόρων ειδικοτήτων, άσχετοι με την ιατρική, άτομα διαφόρων ηλικιών, άλλοι με 3 και άλλοι με 13 χρόνια εδώ πέρα.

Κάτι δεν πάει καλά.

Τι είναι αυτό δεν μπορώ με τίποτα να το προσδιορίσω, αφού, όπως και να το προσεγγίσω, δεν βρίσκω κάποιο κοινό στοιχείο μεταξύ μας. Κανένας κοινός παρονομαστής εκτός από τον γεωγραφικό.

Είμαστε εδώ, και κάτι δεν πάει καλά.

Το παλεύουμε, όμως. Άλλος έχει τα παιδιά του, άλλος τα ενδιαφέροντά του, άλλος τις αρκούδες στο ιγκλού εεεεεεεε, γαμώτο, καρφώθηκα.

Αυτό που δεν παλεύεται είναι η διάχυτη αίσθηση πως τα πράγματα στο ευρύτερο σχήμα των πραγμάτων δεν πάνε καλά.

Για κάποιο, λόγο έχουμε γίνει ακόμα πιο βέβαιοι για την αβεβαιότητα της ημέρας που θα ξημερώσει. Διόλου απίθανο να οφείλεται στην συνεχόμενη ροή πληροφορίας που μας καταδυναστεύει.

Ίσως όμως να είναι και κάτι βαθύτερο, σε ένα υποσυνείδητο επίπεδο.

Αυτό που ονομάζουμε διαίσθηση δεν είναι άλλο από το αποτέλεσμα της επεξεργασίας ενός τεράστιου όγκου από τις πληροφορίες που λαμβάνουμε, χωρίς να στρέφουμε την προσοχή μας σε αυτές.

Κάτι που βλέπει η άκρη του ματιού μας ή που ακούμε χωρίς να δώσουμε σημασία θέτει σε κίνηση μια διεργασία επαναφοράς και ανάλυσης παλιών και νέων δεδομένων χωρίς να το καταλάβουμε.

Μπορεί να μυρίζεις κάτι που καίγεται αλλά να μην σκέφτεσαι πως το σπίτι του γείτονα πήρε φωτιά, αλλά το σώμα σου να μπει σε εγρήγορση και τελικά, όταν δεις τις φλόγες, να πετάγεσαι σαν να ήσουν προετοιμασμένος για αυτό και να ενεργείς με λογική και σειρά αντί να τρέχεις σαν πανικόβλητος γύρω γύρω.

Νομίζω πως κάτι τέτοιο μας συμβαίνει σε συλλογικό επίπεδο.

Κάτι μυρίζει, δεν ξέρουμε τι και από πού έρχεται η μυρωδιά αλλά μάλλον το σώμα μας ετοιμάζεται για την αντίδραση. Θα δείξει.

Με τις βόλτες που έκανα φέτος στον βορρά, Πιτσιρίκο μου, είχα καινούργιες και ενδιαφέρουσες εμπειρίες.

Μου αρέσουν οι καινούργιες εμπειρίες, όταν υπάρχει η προοπτική της λήξης σε ορίζοντα ωρών ή ημερών, όσο βάρβαρες και επίπονες να φαίνονται.

Ρώτα και τις αρκούδες αν δεν με πιστεύεις. Οκ, πάλιωσε το αστείο, το κόβω.

Εκείνα τα πρωινά, με την ανάβαση 2 χιλιομέτρων στην χιονοθύελλα στους -20, ήταν ιδιαίτερα παιδαγωγικά μπορώ να πω.

Ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να σε καταλάβει η απελπισία -όπως σου είχα ξαναγράψει- είναι επιβλητικός.

Εκεί που το μπουφάν σου αντέχει μέχρι και τους -10 για πλάκα, ξαφνικά αισθάνεσαι σαν να το τρυπάνε βελόνες και αρχίζεις και σκέφτεσαι πως, αν δεν φτάσεις γρήγορα, θα κλατάρεις και θα σε βρουν του χρόνου.

Προσπαθείς να δεις πόσο σκατά σου μένει για να τελειώσει η πoυτάνα η ανηφόρα, και δεν παίρνεις κανένα απολύτως οπτικό σήμα που ο εγκέφαλος να μεταφράζει στην έννοια «ορίζοντας» αφού, στα δικά μας μάτια τουλάχιστον, είναι τα πάντα τόσο λευκά που δεν διακρίνεις το σημείο που αλλάζει η κλίση του εδάφους, ακόμα και αν είναι πέντε μέτρα μπροστά.

Οι Λάπωνες και οι Εσκιμώοι έχουν διαφορετικές λέξεις για τις αποχρώσεις και τα είδη του χιονιού, βλέπουν διαφορές.

Εγώ απλά κάποια στιγμή καταλάβαινα την ανηφόρα να ισιώνει και αισθανόμουν όπως στο αεροπλάνο που σταματάει να ανεβαίνει· ξαφνικά, γινόμουν πιο ελαφρύς.

Πολεμώντας λοιπόν με τον δικό μου τρόπο την κρίση της μέσης ηλικίας, δε μασάω ρε κουφάλες και σιγά μην πάρω λεωφορείο και άλλα τέτοια νταηλίκια που μας αρέσουν σε εμάς τα αγοράκια, περνούσαν από την παγωμένη κεφάλα μου διάφορες σκέψεις.

Είχα διαβάσει λοιπόν κάπου ένα άρθρο σχετικά με ένα αρχαίο εύρημα στην περιοχή της Μεσοποταμίας.

Είχε να κάνει με κάποιους υπολογισμούς τριγωνομετρίας χιλιάδων χρόνων πριν, οι οποίοι, όταν συγκρίνονταν με τους σύγχρονους, ήταν πολύ πιο ακριβείς.

Εξηγούσε λοιπόν κάποιος μαθηματικός στο άρθρο πως το αριθμητικό σύστημα που χρησιμοποιούσαν οι Βαβυλώνιοι, Σουμέριοι -και γενικά όλοι αυτοί οι βάρβαροι με τα μυστήρια ονόματα- είχε σαν βάση το 60 αντί για το 10.

Έξ ου και 60 λεπτά, δευτερόλεπτα, 360 μοίρες, το ημερολόγιο με 30 ημέρες, 12 μήνες κλπ.

Διαιρούνται με το 1,2,3,4,5,6,10,12,15,20,30, αντί για το μίζερο 10 που διαιρείται με το 1,2,5 και τέρμα.

Μάλιστα σε κάποια συζήτηση με έναν συνάδελφο, θυμόμουν λάθος και ανέφερα το 12 αντί για το 60, μάλλον από κάτι σχετικό που είχα διαβάσει πιο παλιά, οπότε, αν διαβάζεις Πιτσιρίκο κολλητέ, ζητώ συγγνώμη για την ανακρίβεια.

Η ουσία λοιπόν είνας η εξής:

Επειδή το να μετράς στα δάχτυλα βολεύει και επειδή -πλην ελαχίστων και σπανίων πλέον εξαιρέσεων- έχουμε 10 δάχτυλα, διαλέξαμε το δεκαδικό σύστημα και βασίσαμε το μεγαλύτερο μέρος των μαθηματικών υπολογισμών μας σε αυτό.

Αποδεικνύεται ανακριβές και ατελές από ό,τι φαίνεται σε πολλούς υπολογισμούς, αλλά εμείς δεν το βάζουμε κάτω.

Σκεφτόμουν λοιπόν πως με την ίδια λογική έχουμε διαλέξει ένα αξιακό παγκόσμιο σύστημα βασισμένο στο χρήμα, και, παρά το γεγονός ότι περιορίζει απέραντα τους υπολογιστικούς ορίζοντες και μας οδηγεί συστηματικά σε λάθη, δεν λέμε να το παρατήσουμε με τίποτα.

Φυσικά, η εξουσία θυμάται και το σωστό, αλλά μόνο όταν την συμφέρει.

Π.χ. καταδικάζει τη βία από όπου και αν προέρχεται αλλά ποτέ όταν προέρχεται από αυτούς, και οι βόμβες μας είναι πόλεμος σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ενώ οι δικές τους τρομοκρατία.

Αλλά η βασική σκέψη είναι πως, αφού οι πάνω τα περνάνε καλά με το χρήμα σαν βάση, γ@μα τους άλλους που τρώνε τα λάθη.

Οι από πάνω τρώνε τους ακέραιους και πετάνε στους από κάτω τα ατελείωτα δεκαδικά που περισσεύουν και τους πείθουν να αποδεχθούν το γεγονός πως δεν τελειώνουν ποτέ.

Για κάποιο λόγο, μας έχουν πείσει πως πρέπει να τετραγωνίσουμε τον κύκλο ντε και σώνει, ενώ τον κύκλο δεν τον ρώτησε κανείς αν θέλει να τετραγωνιστεί.

Αν μπορούσε να μιλήσει αυτός ο ρημαδοκύκλος, θα τους έλεγε μάλλον να πάνε να παίξουν με κανένα άλλο σχήμα γιατί του τα έχουν ζαλίσει, αισθάνεται υπέροχα στον ρόλο του σαν κύκλος, και πως ίσως θα έπρεπε να πάνε να στρογγυλέψουν κανένα τετράγωνο που έχει πέσει σε κατάθλιψη γιατί δεν το πλησιάζει κανείς, αφού όλοι γουστάρουν να γλυστράνε τα χέρια τους επάνω σε καμπύλες, αντί να αγκυλώνονται σε γωνίες.

Η έννοια του χρήματος -και φυσικά του σύγχρονου οικονομικού συστήματος- είναι λάθος.

Το λάθος έγκειται στο ότι υπάρχει οικονομικό σύστημα σε ένα ιστορικό πλαίσιο που η ανθρωπότητα όχι μόνο δεν το χρειάζεται αλλά αντίθετα ζημιώνεται από αυτό.

Το λάθος δεν θα διορθωθεί ποτέ και η ιστορία δεν θα αλλάξει ποτέ πορεία, όσο ψάχνουμε να βρούμε ποιο είναι το καλύτερο και πιο βιώσιμο ρεαλιστικά οικονομικό σύστημα.

Η απάντηση δίνεται τα τελευταία πεντακόσια χρόνια: Κανένα.

Από το σημείο της ανθρώπινης ιστορίας στο οποίο χρησιμοποιείται η πυρηνική ενέργεια και μετά, δεν υπάρχει λόγος να συζητάμε την έννοια «οικονομικό σύστημα».

Είναι το αντίστοιχο του να έχουμε τα σύγχρονα σπίτια αλλά η βάση της ύπαρξής μας να είναι η αναζήτησή μιας πιο ζεστής και στεγνής σπηλιάς.

Φίλε, τα πράγματα είναι απλά: Βγαίνεις από τη σπηλιά, μπαίνεις στο σπίτι και δεν ξαναγυρνάς.

Μελετάς τη σπηλιά σαν ένα φαινόμενο στην πορεία του ανθρωπίνου είδους, δεν προσπαθείς να την επαναφέρεις σε χρήση.

Η ενέργεια είναι αστείρευτη πλέον, ή τουλάχιστον μέχρι να σβήσει ο ήλιος και να σταματήσει ο άνεμος.

Η τεχνολογική πρόοδος μπορεί να σταματήσει την αύξηση του πληθυσμού και να επιφέρει επάρκεια πηγών, πρώτων υλών και τροφίμων μακροπρόθεσμα.

Όχι, όμως, αυτοί που έχουν την λύση στα χέρια τους είναι και αυτοί που δημιουργούν το πρόβλημα.

Φυσικά, βλέποντας τις μεγάλες μορφές που κάνουν κουμάντο σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο, αντιλαμβανόμαστε όλοι πως, αν μπορούσαν να δουν πέρα από τη μύτη τους, μπορεί να είχαμε μια ελπίδα, αλλά δεν μπορούν οι έρμοι.

Αναμασάμε φράσεις του τύπου «ο πόλεμος υπήρχε πάντα στην ανθρώπινη ιστορία» και άλλα τέτοια βαρυσήμαντα.

Μάντεψε, αν ρώταγες τους κανίβαλους πριν σταματήσουν να τρώνε κόσμο, θα σου έλεγαν πως στην ανθρώπινη ιστορία πάντα τρώγαμε κόσμο.

Ε, κάποια στιγμή τους θέρισαν οι αρρώστιες και το ξανασκέφτηκαν, δεν συνέχισαν τον ίδιο χαβά.

Τραγικό, ακόμα και οι γαμημέvοι οι κανίβαλοι το πήραν πρέφα το λάθος τους ρε φίλε! Εμείς εκεί…

Καταδικασμένοι.

Κάτι τέτοια ελαφριά και αισιόδοξα σκεφτόμουν στο κρύο.

Μπήκα να φάω σε μια καφετέρια και ετοιμαζόμουν να πιω μια δυο γουλιές καφέ να πάει κάτω η τελευταία μπουκιά.

Ξαφνικά, ένα χέρι στην πλάτη, λέω μας πιάσανε, δυσαρεστημένος ασθενής μου την πέφτει πισώπλατα σε ξένη πόλη. Να δω πώς θα ξεμπλέξω.

Ήταν ένας Αφγανός βοηθός νοσηλευτής που είχα γνωρίσει στην προηγούμενη βόλτα εκεί πάνω.

Ένα χαμογελαστό και ευγενικό παιδί στα 30, αλλά με μια αφέλεια δεκαπεντάχρονου Έλληνα στη δεκαετία του ’80. Όχι σαν τα σημερινά τα αλάνια.

Με είχε δει απο το τραπέζι που καθόταν με την παρέα του και περίμενε να τελειώσω το φαγητό για να μην με ενοχλήσει.

Του τράβηξα την καρέκλα και κάθησε καμπόση ώρα, του έλεγα τα δικά μου και μου έλεγε τα δικά του και μου έκανε την ίδια εντύπωση που μου είχε κάνει όταν μιλήσαμε πρώτη φορά στο τμήμα.

Το χαμόγελό του δεν εξαφανιζόταν στιγμή, ακόμα και όταν ήρθε η συζήτηση και μου είπε για τα σημάδια από βαθειά κοψίματα στα χέρια του.

Κάποια στιγμή, συζητώντας σαν μετανάστες, μου λέει «εσύ δεν έχεις πρόβλημα όμως, έχεις καλή δουλειά, γυναίκα, χρήματα, είσαι πετυχημένος».

Εννοείται πως ούτε από μακρυά δεν μπορεί να συγκρίνει κάποιος από εμάς, όσο σκατά και να έχει περάσει στη ζωή του, τις δυσκολίες του με τα παιδιά που ήρθαν από τις εμπόλεμες ζώνες.

Αλλά μου έκανε εντύπωση το «πετυχημένος».

Ίσως να ήταν η σουηδική σύνθετη λέξη, που μεταφράζεται τελικά σε «αυτός που είναι πλούσιος σε πρόοδο».

Το πόση πρόοδο έκανε κανείς να το μετρήσουμε με το αν έχω γυναίκα, καλή δουλειά και χρήματα.

Ξέρω κι εγώ τελικά τι είναι πρόοδος;

Πάντως, σίγουρα όχι το χρήμα· αυτό, όσο και να έχεις, σε κάνει να θες περισσότερο οπότε κάτι δεν με πείθει.

Την αγάπη μου από την παγωμένη Σκανδιναβία

Βασίλης

Υ.Γ. Καμία αρκούδα δεν βασανίστηκε, θανατώθηκε ή κακοποιήθηκε σεξoυαλικά κατά τη συγγραφή αυτού του κειμένου. Δεν μπορώ να πω το ίδιο για τα μαθηματικά, τους γ@μησα τη μαμά οπότε αν διαβάζουν φίλοι με περισσότερες γνώσεις ας με συγχωρήσουν.
Υ.Γ.2 Να μας σκέφτεσαι, όταν σουλατσάρεις στη λιακάδα.
Υ.Γ.3 Για τον φίλο που αναρωτιόταν πώς τελείωσε η προηγούμενη περιπέτεια με το διαμέρισμα: Συνοπτικά, μου την είπαν κιόλας πως το βρήκα καθαρό το άφησα βρώμικο για να μου χρεώσουν καθαριότητα, οπότε στην επόμενη φάση που ξαναμπήκα σε διαμέρισμά τους, το πέρασα με υγρά μαντηλάκια, τα τράβηξα φωτογραφίες με την μπίχλα από τον προηγούμενο και τους τα έστειλα λέγοντάς τους πως, αν το θέλουν καθαρό, να έρθουν να το καθαρίσουν αυτοί που το βρώμισαν, έτσι για να με θυμούνται. Ρε φίλε, να προσπαθούν να σε εξαπατήσουν οι μεσογειακοί το δέχομαι, αλλά και οι Σκανδιναβοί; Αίσχος!

(Φίλε Βασίλη, κατά την ταπεινή μου γνώμη, ζούμε μέσα σε ένα σύστημα που είναι όλο λάθος, και εμείς προσπαθούμε να είμαστε σωστοί. Δηλαδή όλο λάθος. Βασίλη, μπορεί και οι Σκανδιναβοί να σε εξαπατήσουν. Αν πέσει φτώχεια και σφίξουν οι κώλoι, όλοι μπορεί να προσπαθήσουν να σε εξαπατήσουν. Βασίλη, σε σκέφτομαι όταν περπατάω στη λιακάδα. Επίσης, σκέφτομαι πως, από την χρεοκοπία και μετά, ο καιρός στην Ελλάδα είναι όλο και πιο ζεστός. Όπως πάει, θα ξεκινήσουμε τα μπάνια από τον Μάρτιο. Γαμώτο, την καλύτερη εποχή φύγατε. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.