Αυτοσχεδιασμού συνέχεια

Αγαπητέ πιτσιρίκο
Υπάρχει κάτι εξαιρετικά ελκυστικό σ’ αυτό το blog. Στέλνει, για παράδειγμα, ο συνάνθρωπος Γ.Κ. τις σκέψεις του με τίτλο «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε», προσθέτεις στο τέλος 5-10 γραμμές με τα δικά σου σχόλια, κι αυτά τα δύο πυροδοτούν έναν νέο κύκλο προβληματισμού. Γιατί, εκτός από ένα καλό βιβλίο, ομορφιά στη ζωή είναι και μία δημιουργική ανταλλαγή σκέψεων κι απόψεων.

Υπάρχει μια εταιρεία που μετατρέπει σε πωλούμενο προϊόν τη διαθεσιμότητα ανθρώπων για να εξυπηρετούν κάθε ψυχική νόσο και ατομική μ@λακία με τον μανδύα της πληροφόρησης.

Διότι η απάντηση στο ερώτημα «τι έργο παίζεται στο Σινέ-Δουργούτι σήμερα;» μπορεί να θεωρηθεί πληροφόρηση, αλλά μια ηλικιωμένη πού ψάχνει αέρα στ’ ανοιχτά της Σερίφου χρειάζεται τη βοήθεια της επιστήμης στη σοβαρή ψυχική αρρώστια της.

Υπάρχει και ένα δίποδο γένους θηλυκού που πλήττει από κενότητα και ανυπαρξία, και βρίσκει σαν τρόπο διασκέδασης μια βλακώδη τηλεφωνική φάρσα.

Κι αυτά τα δύο συμπτώματα διασταυρώνονται παράγοντας ένα ανόητο περιστατικό.

Και είναι τόσο ανόητη και βλάξ η εμπνεύστριά του, ώστε να το θεωρεί άξιο μαγνητοσκόπησης και προβολής μέσω του YouTube.

H προβληματική συμπεριφορά της συγκεκριμένης γυναίκας –γιατί περί προβλήματος πρόκειται– σχολιάστηκε αρκετά στο κείμενο του Γ.Κ. άρα δεν χρειάζεται να πούμε περισσότερα.

Αξίζει, όμως, να την φωτίσουμε από μια διαφορετική γωνία.

Είναι φανερό πως η συγκεκριμένη «κυρία» έχει ανάγκη να μαρκάρει την παρουσία της μέσα σ’ ένα κοινωνικό σύνολο.

Δεν στήνει τη φάρσα μόνη της αλλά παρουσία της παρέας της, και θέλει να την γνωστοποιήσει σαν νοητικό της επίτευγμα σ’ ένα ευρύτερο κοινό, οπότε την δημοσιοποιεί κιόλας.

Εκδηλώνει, λοιπόν, μια κοινωνική συμπεριφορά πού ζημιώνει κάποιον συνάνθρωπό της· προσβάλλει, εκθέτει και μειώνει τον υπάλληλο της εταιρείας, και δημιουργεί πιθανό κίνδυνο για τη θέση εργασίας του.

Κι απ’ όλο αυτό το εφεύρημα, όχι απλώς δεν κερδίζει κάτι ουσιαστικό η ίδια, αλλά ζημιώνεται κιόλας.

Μαζεύει αρνητικά σχόλια, αυτοξεφτιλίζεται δημοσιοποιώντας την εικόνα και το περιεχόμεν της βλακείας της και, σε κάποια άλλη κοινωνία δικαίου, θα είχε και νομικές συνέπειες.

Σε επίπεδο κοινωνικής συμπεριφοράς, προκάλεσε ένα περιστατικό Lose-Lose (μια αρνητική συνέργεια στην οποία χάνουν όλοι).

Κι αν ανατρέξουμε στη θεωρία του Carlo Cipolla, το συγκεκριμένο περιστατικό είναι ο κλασικός ορισμός του ηλιθίου.

Διότι μπορεί η «κυρία» να μην το ξέρει, αλλά η συμπεριφορά της είναι η ταμπέλα της απόλυτης ηλιθιότητας από την οποία πάσχει.

Ας αφήσουμε, όμως, το «κοινωνικό ΑΜΕΑ» με το κόκκινο καπέλο, τη βερμούδα και τον στολισμένο καρπό, κι ας ασχοληθούμε λίγο περισσότερο με το άλλο σύμπτωμα που είχε την ατυχία να συναντηθεί μαζί της.

Με τον υπάλληλο της εταιρείας παροχής υπηρεσιών τηλεφωνικής πληροφόρησης, που είναι μια αμφιλεγόμενη και πιο σύνθετη περίπτωση.

Είναι αντιληπτή και απόλυτα σεβαστή η ανάγκη του βιοπορισμού και η αποδοχή κάποιων δύσκολων εργασιακών όρων στο όνομα ενός στοιχειώδους εισοδήματος.

Πού τελειώνει, όμως, η εργασιακή εκμετάλλευση και πού αρχίζει ο εκπλειστηριασμός της αξιοπρέπειας;

Αν το πωλούμενο προϊόν είναι η παροχή τηλεφωνικών πληροφοριών στον κάθε βλαμμένο, μήπως τελικά η εταιρεία πουλάει επίσης τηλεφωνική διασκέδαση σε κάθε είδους διαταραγμένα ΑΜΕΑ;

Kι αν είναι έτσι, μήπως στρώνει τον δρόμο, ώστε να καταλήξουμε σε μία νέα υπηρεσία 090 για ηλιθίους (που αφθονούν σ’ εκείνη τη βαλκανική γωνία);

Αν ρωτούσαμε τον υπάλληλο της τηλεφωνικής εξυπηρέτησης «γιατί το κάνεις, γιατί δεν αρνείσαι τον εξευτελισμό;» ξέρω από τώρα την απάντησή του:

«Γιατί αν αρνηθώ, θα πάρουν τον επόμενο που θα το δεχτεί».

Είναι η ίδια ακριβώς απάντηση που δίνουν όσοι δουλεύουν απλήρωτοι, όσοι εισπράττουν δώρο εορτών που το επιστρέφουν σε μετρητά στον εργοδότη, οι ανασφάλιστοι, οι part-timers των 3ωρων που σχολάνε στο 9ωρο, οι γραμματείς που κάνουν και τις καθαρίστριες, και τα delivery boys που χρησιμοποιούν δικό τους μηχανάκι και πληρώνουν και τα καύσιμα.

Είναι η ίδια απάντηση που πήρα από συγκεκριμένη «δημοσιογράφο’ πριν από κάτι χρόνια, όταν την ρώτησα γιατί δεν ντρέπεται να διαβάζει δημόσια τις ανακρίβειες, τα ψέματα και τις χαζομάρες που της προβάλουν στο autocue.

Κι αν μου επιτρέπεις μια μεταφορική ερμηνεία, αυτή η κατάσταση –εξελικτικά– θα μπορούσε να φτάσει μέχρι του σημείου να πληρώνουμε κιόλας τον κάθε «δουλοδότη» επειδή μάς δίνει τη δυνατότητα να είμαστε εθελοντές δούλοι.

Υπάρχει κι άλλη ανάγνωση στο ζήτημα αυτό.

ΟΚ, ο υπάλληλος της εταιρείας τηλεφωνικής εξυπηρέτησης δέχεται για 400 euro να ψάχνει αέρα ανοιχτά της Σερίφου, προκειμένου να διασκεδάσει ένα κοινωνικό ατύχημα με κόκκινο καπέλο και βερμούδα.

Επειδή, όμως, όλοι και όλα έχουν μια τιμή, τί θα λέγαμε για την καλοπληρωμένη «δημοσιογράφο» που κοροϊδεύει την κοινωνία με τις αρλουμπολογίες της;

Πόσο εύκολο είναι να θυσιάσει το καλό της «πακέτο» για χάρη της αξιοπρέπειάς της;

Την πρώτη προσέγγιση, την απλή, την κάνει και πάλι ο Carlo Cipolla.

Εκτός από τον ηλίθιο, μια ακόμα από τις 4 κατηγορίες κοινωνικής συμπεριφοράς είναι αυτή του απατεώνα.

Πρόκειται γι’ αυτόν που, στο όνομα του δικού του προσωπικού κέρδους, μικρού ή μεγάλου, θα ζημιώσει και θα βλάψει τους άλλους.

Αυτό ακριβώς είχα εξηγήσει τότε στην «δημοσιογράφο» της ιστορίας μας.

Ενοχλήθηκε που την παρομοίωσα με απατεώνα, κι έσπευσε να μου πει πως ακολουθεί τις εντολές που έχει, δηλαδή να διαβάζει τα προκαθορισμένα κείμενα του αρχισυντάκτη της!

Την πραγματική ερμηνεία αυτής της –φαιδρής κατά τα άλλα– απάντησης, την ακούμπησες επιγραμματικά στο σχόλιό σου για το «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε» με την αναφορά στους ισχυρισμούς των εγκληματιών πολέμου (με πιο πρόσφατο παράδειγμα την απολογία του Aichman, στη δίκη του 1961).

Όποιος θέλει περισσότερες λεπτομέρειες για το κοινωνικό φαινόμενο «εγώ ακολουθώ εντολές και κάνω ό,τι μου λένε οι ανώτεροι μου», μπορεί να ανατρέξει στην εργασία του Stanley Milgram «Συμπεριφορική μελέτη της υποταγής» που δημοσιεύτηκε το 1963.

Τελικά, τούτη η ζωή, που ζούμε για μια μόνο φορά, θέλει «κορασό» για να τη βγάλεις πέρα.

Κι ακόμα έχω την αμφιβολία αν το «κορασό» αυτό, βγαίνει από το ελληνικό κουράγιο ή από την ισπανική corazon, την καρδιά και την ψυχή μας.

Φιλικά

Κώστας

ΥΓ: Εδώ πάνω, πιάσαμε τους 25 βαθμούς αλλά η θάλασσα δεν λέει. Κάνε μπάνια και για μάς, κι όσο για το blog, άσ’ το πάνω μας. Για τον Βασίλη ας μην σχολιάσω, αλλά ο Ηλίας που έστειλε τη Φολέγανδρο ήταν σκέτο ξεκάρφωμα!

(Αγαπητέ Κώστα, μάλλον υπάρχει κάτι στο μπλογκ. Είμαι ο τελευταίος που θα το αναλύσει αλλά, κατά την ταπεινή μου γνώμη, το πιο σημαντικό είναι πως δεν υπάρχει αφεντικό. Εγώ δεν έχω αφεντικό, ενώ γράφω τα κείμενά μου και κάνω τα podcast μου, αλλά λειτουργώ και σαν μεσολαβητής για να δημοσιευτούν απόψεις αναγνωστών. Αν σκεφτεί κάποιος ποια είναι τα ΜΜΕ στην Ελλάδα σήμερα -και ότι είναι σχεδόν όλα ελεγχόμενα από τους ολιγάρχες-, δεν μου κάνει εντύπωση ότι το μπλογκ έχει κάποια απήχηση. Υπάρχουν και κάποιοι άνθρωποι που θέλουν να εκφραστούν και δεν έχουν τρόπο. Επίσης, θέλουν να διαβάσουν και τις απόψεις άλλων ανθρώπων που είναι στο ίδιο μήκος κύματος, ώστε να μην αισθάνονται μοναξιά μέσα σε όλα αυτά που συμβαίνουν. Κώστα, η ηλιθιότητα εξαπλώνεται σε όλο τον πλανήτη. Είναι αποτέλεσμα του τρόπου ζωής, της εξέλιξης της τεχνολογίας και της ιδιωτείας. Τώρα, όμως, θα σου δώσω κάτι ακόμα για να σκεφτείς. Αν πρόκειται να ζήσουμε σε έναν κόσμο μέσα στην ηλιθιότητα και με λιγότερους πολέμους και θύματα, τότε ζήτω η ηλιθιότητα. Γιατί σε πιο «έξυπνες» εποχές, χύθηκε πολύ περισσότερο αίμα. Κώστα, να διαβάσεις, αν δεν έχεις διαβάσει, τον Πειρασμό της Αθωότητας του Πασκάλ Μπρικνέρ. Αναφέρεται στη θυματοποίηση. Αυτή τη σύγχρονη μάστιγα. Σε ευχαριστώ. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.