Εργασία (δ’ μέρος α)

Αγαπημένε αδερφέ πιτσιρίκο,
Οι λάτρεις του πλούτου και της ιδιοκτησίας, επειδή η όρασή τους σταματάει στη μύτη τους και επειδή η ιδιωτεία τους έχει καταστρέψει κάθε ψήγμα συναίσθησης, δεν μπορούν να καταλάβουν ότι η ιδιοκτησία είναι κλοπή των μελλοντικών γενεών.

Στις χαρές μας, όλοι θέλουμε να μοιραστούμε αυτά που έχουμε. Τον υπόλοιπο καιρό, τα δικά μου δικά μου.

Όπως είπες στο podcast, όταν ο κίνδυνος να καείς ζωντανός είναι λιγότερο σημαντικός από το να θυσιάσεις ένα μέτρο περιμετρικά του οικοπέδου για να γίνει δρόμος ή για να υπάρχει έξοδος κινδύνου, δεν υπάρχει λόγος να συνεχιστεί η συζήτηση.

Κανείς, όμως, δε πρόκειται να παραδεχτεί ποτέ ότι η ζωή του είναι λιγότερο πολύτιμη από την περιουσία του.

Στην ερώτηση “Τη ζωή σου ή το σπίτι σου;”, δε μπορώ να φανταστώ κανέναν να απαντά, “Τη ζωή μου!”.

Αυτό μαρτυρούν και τα εκατομμύρια προσφύγων σε όλο το κόσμο. Χωρίς ζωή, η περιουσία δεν έχει νόημα.

Όπως και δεν νομίζω πως η τύπισσα που μιλούσε για τη δουλειά της στην τράπεζα λες και ήταν ο έρωτας της, το εννοούσε πραγματικά.

Οι άνθρωποι λένε συνεχώς ψέματα στον εαυτό τους για να δικαιολογήσουν τις πράξεις τους. Το ξέρουν. Βαθιά μέσα τους το ξέρουν καλά.

Αλλά πρέπει να τα πιστέψουν. Για να μπορέσουν να ζήσουν με αυτό που κάνουν και να μη τους τη βαρέσει.

Είναι πιο εύκολο να πιστέψεις το ψέμα σου, παρά να ζήσεις με την αλήθεια σου.

Όταν το ψέμα που ζεις αποκαλύπτεται, όπως στη περίπτωση της Ελλάδας, με ό,τι επιπτώσεις αυτό έχει, από την χρεοκοπία της χώρας μέχρι τη καταστροφή στη Ραφήνα, τότε είναι αργά.

Και επειδή το να αποδεχτείς το σφάλμα σου και την ευθύνη σου είναι πολύ βαρύ -όταν έρχεσαι αντιμέτωπος με τις επιπτώσεις του- απλά φτιάχνεις ένα νέο ψέμα και συνεχίζεις ακάθεκτος.

Τροφή για σκέψη. Γιατί χωρίς σκέψη, η πράξη είναι απλά αντίδραση.

Να ‘σαι πάντα καλά.

Από το καυτό, μεσογειακό Αμστελόδαμο με αγάπη

Κώστας

Η εργασία στη νέα εποχή

Η υπερεργασία των ημερών μας δεν έχει να κάνει με την παραγωγή υλικών προϊόντων.

Η βιομηχανία, στο μεγαλύτερο της μέρος, έχει ρομποτικοποιηθεί. Η απασχόληση στη βιομηχανία βρίσκεται διαχρονικά σε καθοδική πορεία, στο 22% της παγκόσμιας.

Η αγροτική παραγωγή είναι σε ελεύθερη πτώση από τη δεκαετία του ‘90 και βρίσκεται στο 26% της παγκόσμιας απασχόλησης.

Το υπόλοιπο 52% της παγκόσμιας απασχόλησης αφορά τον τομέα των υπηρεσιών, που στην αρχή της δεκαετίας του ‘90 βρισκόταν στο 33%.

Παρ’ όλα αυτά όταν αναφερόμαστε στην “εργατική τάξη”, ακόμα και σήμερα, αυτομάτως σκεφτόμαστε εικόνες ανδρών με εργατικές φόρμες να δουλεύουν σκληρά σε εργοστασιακές γραμμές παραγωγής.

Στη πραγματικότητα, οι βιομηχανικοί εργάτες ποτέ δεν είχαν την πλειοψηφία της απασχόλησης.

Η στενή αντίληψη της εργατικής τάξης έχει οδηγήσει πολλούς στο να θεωρούν τους εαυτούς τους εκτός της.

Οι άνθρωποι, βλέπεις, όσο και να σκλαβώνονται στα γραφεία από τα αφεντικά τους, θέλουν να πιστεύουν ότι είναι κατά κάποιο τρόπο ανώτεροι από αυτόν που δουλεύει στο εργοστάσιο.

Επειδή φορούν κουστούμι και το γραφείο έχει air-condition.

Η αξιοπρέπεια και αυτοεκτίμηση πολλών ανθρώπων συνδέονται με τη δουλειά που κάνουν.

Πολλοί είναι, όμως, και οι άνθρωποι που μισούν τις δουλειές τους.

Αυτό είναι και το παράδοξο της μοντέρνας εργασίας. Όπως το έθεσαν δύο πολύ διάσημοι κοινωνιολόγοι, ο Al Gini και ο Terry Sullivan, στην εργασία τους εν έτει 1987 “Work: The process and the person”:

“Σε πάνω από 100 μελέτες τα τελευταία 25 χρόνια, οι εργαζόμενοι χαρακτηρίζουν τις δουλειές τους ως σωματικά εξουθενωτικές, βαρετές, ψυχολογικά επιζήμιες και προσωπικά ταπεινωτικές και ασήμαντες.

Παράλληλα, όμως, οι ίδιοι εργαζόμενοι δηλώνουν πως θέλουν να δουλεύουν επειδή αντιλαμβάνονται ότι η εργασία παίζει ένα κύριο λόγο, ψυχολογικά, στη συγκρότηση χαρακτήρα.

Η δουλειά δεν είναι μόνο ένα μέσο για να εξασφαλίζει κάποιος τα προς το ζην, είναι επίσης και ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της εσωτερικής μας ζωής…

Το να μην επιτρέπεται σε κάποιον η εργασία, δεν του αφαιρεί μόνο την ικανότητα να αγοράζει πράγματα, αλλά και την ικανότητα να καθορίσει την ταυτότητά του και την αυτοεκτίμησή του.”

Μετά από πολλά χρόνια έρευνας σχετικά με την εργασία, ο Gini συμπέρανε ότι η δουλειά γινόταν όλο και λιγότερο μέσο που οδηγεί σε κάποιο σκοπό και μετατρεπόταν όλο και περισσότερο σε αυτοσκοπό.

Σε έναν αυτοσκοπό που οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν πως είναι βλαβερός και καταπιεστικός.

Είμαστε σαν τον φυλακισμένο που προτιμά να δουλεύει στα πλυντήρια της φυλακής, παρά να κάθεται στο κελί του να βλέπει όλη μέρα τηλεόραση.

Ακόμα και αυτοί που δεν ταυτίζουν την ύπαρξη τους με το επάγγελμά τους, περηφανευόμενοι για το πόσο busy είναι και πόσο σκληρά δουλεύουν.

Λένε ότι όποιος δε συνεισφέρει σε αυτό το Σισύφειο σπρώξιμο του βράχου, δεν έχει λόγο να μιλάει, δεν έχει λόγο να υπάρχει καν στις κοινωνίες μας.

Τα media στις μέρες μας είναι συνήθως πιο διακριτικά, αλλά συνεχίζουν να δυσφημίζουν τους φτωχούς, τους άνεργους και ειδικά αυτούς που παίρνουν επιδόματα.

Συνεχώς ακούς σχόλια ότι η συνεισφορά των καθωσπρέπει πολιτών γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης από αυτούς που δεν προσφέρουν τίποτα και ότι οι περισσότεροι φτωχοί που ζουν με τα επιδόματα, είναι φτωχοί επειδή είναι τεμπέληδες και δεν έχουν την πειθαρχία και τη θέληση να δουλέψουν.

Μόνο αυτοί που δουλεύουν σκληρότερα απ’ όσο θα ήθελαν σε μια δουλειά που θα προτιμούσαν να μην έκαναν, υπό τις εντολές ενός κακού και αυστηρού αφεντικού, δικαιούνται τον σεβασμό και την αλληλεγγύη των συνανθρώπων τους.

Το να υποφέρεις είναι το σήμα κατατεθέν του να είσαι σωστός πολίτης.

Άμα θέλεις να κάνεις κάτι χρήσιμο, να προσφέρεις μέσω της εργασίας σου, π.χ. να φροντίζεις ορφανά ή να δουλεύεις σε προσφυγικά κέντρα, σου λένε ότι η εργασία είναι ανταμοιβή από μόνη της.

Τώρα το πώς θα πληρώσεις τους λογαριασμούς σου είναι δικό σου θέμα.

Η επιλογή είναι ανάμεσα στη λιτότητα της εργασίας της προσφοράς και στην οικονομική ευημερία της εργασίας της καταπίεσης που καταστρέφει το μυαλό, αφαιρεί κάθε ψήγμα δημιουργικότητας και φθείρει το σώμα.

Το καθισιό είναι το νέο κάπνισμα, προειδοποιούν οι γιατροί.

Όλες οι συμπεριφορές μας είναι αποτέλεσμα των ιδεών που κουβαλάμε.

Η ιδέα ότι οι φτωχοί δικαιούνται ανάπαυση είναι και ήταν πάντα σοκαριστική. Ειδικά στους πλούσιους.

Βέβαια, πολλοί από αυτούς δεν δουλεύουν καν. Πολλοί από αυτούς είτε κληρονόμησαν τη περιουσία τους, είτε την παντρεύτηκαν.

Δε λέω ότι αυτοί οι άνθρωποι δε δικαιούνται να αράξουν, να απολαύσουν τον ελεύθερο χρόνο που τους παρέχει ο πλούτος αυτός.

Το μόνο που λέω είναι ότι είναι παράλογο να μη σε προβληματίζει ότι για όλους τους υπόλοιπους, η μόνη επιλογή είναι ανάμεσα στην υπερεργασία και τη φτώχεια.

Αν ο μέσος εργαζόμενος δούλευε 4 ώρες τη μέρα, ούτε ανεργία θα υπήρχε, ούτε υπερεργασία.

Βέβαια, υπάρχουν και αυτοί που απολαμβάνουν αυτό που κάνουν, ακόμα και όταν έχουν πολλά λεφτά, συνεχίζουν να δουλεύουν με την ίδια αυταπάρνηση.

Δε πρόκειται να πω ποτέ σε κάποιον, μη δουλεύεις τόσο πολύ, αν αυτό που κάνει τον εμπνέει και τον γεμίζει.

Αλλά οι άνθρωποι αυτοί δεν δουλεύουν για τα λεφτά.

Η εξασφάλιση του ελεύθερου χρόνου δε σημαίνει αυτομάτως πρόοδο.

Η σοφή αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου είναι προϊόν πολιτισμού και παιδείας.

Κάποιος που έχει συνηθίσει να δουλεύει σκληρά όλη του τη ζωή, όταν βρίσκεται σε μια φάση ανάπαυσης, δε ξέρει τι να κάνει. Βαριέται.

Αλλά χωρίς αρκετό ελεύθερο χρόνο, οι άνθρωποι είναι αποκομμένοι από ό,τι είναι καλό σε αυτή τη ζωή.

(Αγαπητέ Κώστα, εγώ συμφωνώ με τον Προυντόν πως η ιδιοκτησία είναι κλοπή. Αλλά δεν συμφωνώ μόνο στα λόγια με τον Προυντόν. Συμφωνώ και στην πράξη. Βλέπω όλους αυτούς με τις ιδιοκτησίες και τους λυπάμαι. Τους βλέπω να κλαίνε για τις ιδιοκτησίες τους και σκέφτομαι πόσο κακό πράγμα είναι η ιδιοκτησία. Αλλά δεν μπορώ να κλαίω για τις ιδιοκτησίες των άλλων. Ούτε για τα δάνεια που πήραν. Ο καθένας κάνει τις επιλογές του. Όποιος έχει τα γένια, έχει και τα χτένια. Ο χειρότερος εφιάλτης για μένα θα ήταν να δω στον ύπνο μου πως έχω ιδιοκτησία και περιουσία. Για τους περισσότερους, αυτό είναι το όνειρό τους. Χαίρομαι που γράφεις για την εργασία. Να είσαι καλά, Κώστα. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.