Εργασία (ε)

Αγαπημένε αδερφέ πιτσιρίκο,
Κάνω ανοιχτό κάλεσμα προς όλους τους αναγνώστες του μπλόγκ να εντείνουν τη συγγραφή κειμένων, ωσότου να μη χρειάζεται να γράφεις για όσο καιρό είσαι στις παραλίες.

Ας ξεκινήσουμε την επανάσταση της αλληλλεγγύης, βοηθώντας τον πιτσιρίκο να μη δουλεύει τόσο.

Πάντως, είναι τέχνη το να ζεις το τώρα πιτσιρίκο.

Να σταματήσεις να σκέφτεσαι τι έγινε χθες, τι έχεις να κάνεις αύριο και να επικεντρώσεις όλη σου την ενέργεια σε αυτό που ζεις τώρα. Αυτή τη στιγμή.

Γιατί δεν υπάρχει τίποτε άλλο.

Βέβαια πολλοί θα φρικάρανε. Ζουν μόνο με την υπόσχεση ενός καλύτερου αύριο.

Και χάνουν κάθε ευκαιρία να αλλάξουν το σήμερα.

Είναι αυτοί που στο νεκροκρέβατό τους μετανιώνουν για το ότι δεν έζησαν τη ζωή που ήθελαν.

Τότε καταλαβαίνουν ότι οι υποσχέσεις του αύριο είναι νέφη και δεν σημαίνουν τίποτα.

Όταν συνειδητοποιήσουν πως δεν έχουν άλλο αύριο.

Να ‘σαι καλά.

Μακριά από το Αμστελόδαμο, κάτω από ένα άλλο αρμυρίκι, με αγάπη,

Κώστας

Η εργασία της προσφοράς

“Σχεδόν κάθε μορφή εργασίας που εμπεριέχει δραστηριότητες οι οποίες βοηθούν στην κάλυψη των αναγκών άλλων, μπορεί να χαρακτηριστεί ως εργασία προσφοράς.”

—Nancy Folbre

Βέβαια, αυτό παρουσιάζει ένα πρόβλημα, στο σημείο που η προσφορά είναι κάτι ποιοτικό το οποίο δεν μπορεί να υπολογιστεί με αριθμούς τόσο εύκολα.

Ένα μεγάλο μέρος των σκατοδουλειών, άλλωστε, βασίζεται πάνω σε αυτή την απόπειρα κάποιων να μετρήσουν τα αμέτρητα.

Για να το πούμε αλλιώς, ο αυτοματισμός παράγει κάποιες εργασίες που είναι πιο αποτελεσματικές, αλλά παράγει και άλλες που είναι λιγότερο αποτελεσματικές.

Αυτό συμβαίνει γιατί χρειάζεται πολλούς ανθρώπους για να μορφοποιήσουν τις ποιοτικές πληροφορίες της εργασίας της προσφοράς σε μια μορφή που να μπορούν να κατανοήσουν οι αλγόριθμοι.

Κάποιοι ακόμα εξακολουθούν να πιστεύουν ότι όταν μιλάμε για “εργασία”, εννοούμε μηχανιστική δουλειά ή κάποιου είδους παραγωγική δουλειά.

Αλλά η φύση της εργασίας δεν είναι πάντα μηχανιστική, ακόμα και όταν το κύριο αντικείμενο της είναι.

Για παράδειγμα, το 2014 οι υπάλληλοι των ΜΜΜ του Λονδίνου έκαναν απεργία, όταν ο τότε δήμαρχος προειδοποίησε ότι σχεδίαζε να κλείσει περίπου 100 γκισέ εισιτηρίων και να τα αντικαταστήσει με μηχανήματα.

Πολύς κόσμος βιάστηκε να συμφωνήσει με αυτή την πρωτοβουλία στο όνομα της προόδου.

Οι εργαζόμενοι, βλέποντας πως ο κόσμος δεν αντιλαμβάνεται το τι ακριβώς κάνουν κάθε μέρα, πέρα από το κύριο αντικείμενο της εργασίας τους, που είναι να εκδίδουν εισιτήρια, έβγαλαν ένα ανακοινωθέν με τίτλο “Συμβουλές στους επιβάτες που θα χρησιμοποιήσουν το μελλοντικό μετρό του Λονδίνου”.

Μεταξύ άλλων έλεγε το εξής:

“Παρακαλώ, φροντίστε ότι γνωρίζετε καλά και τις 11 γραμμές και τους 270 σταθμούς, όταν θα θελήσετε να μετακινηθείτε με το μετρό.

Παρακαλώ, βεβαιωθείτε από μόνοι σας αν θα υπάρξουν καθυστερήσεις, πόσο θα κρατήσουν, ποιο ακριβώς είναι το πρόβλημα, αν υπήρξε κάποιο ατύχημα, αν υπάρχει κάποιο επείγον.

Φροντίστε να γνωρίζετε καλά τη διαδικασία εκκένωσης σε περίπτωση κινδύνου.

Φροντίστε επίσης να μην έχετε ειδικές ανάγκες και κινητικά προβλήματα.

Φροντίστε να μην είστε φτωχός.

Ή να μην είστε νέος στο Λονδίνο. Παρακαλώ, φροντίστε να μην είστε ούτε πολύ νέος, ούτε πολύ γέρος.

Παρακαλώ, φροντίστε ώστε να μην παρενοχληθείτε από κάποιον, ή να δεχτείτε επίθεση από κάποιον κατά τη διάρκεια του ταξιδιού σας.

Παρακαλώ, φροντίστε να μην χάσετε κάποιο προσωπικό σας αντικείμενο ή τα παιδιά σας.

Γενικά, φροντίστε να μην χρειαστείτε καμία βοήθεια.”

Αυτό που ξέχασαν πολλοί, μαζί και ο δήμαρχος της πόλης, είναι ότι οι άνθρωποι, σε αντίθεση με τις μηχανές, προσφέρουν ανεξάρτητα από τα στενά όρια του αντικειμένου της εργασίας τους.

Πολλές δουλειές εμπεριέχουν και ένα κομμάτι προσφοράς.

Η ανθρώπινη προσφορά δεν μπορεί να αντικατασταθεί από εξελιγμένες τοστιέρες.

Από το ‘30 ήδη ακούμε τις προειδοποιήσεις αυτών που λένε πως η αυτοματοποίηση θα οδηγήσει σε εκατομμύρια ανέργων. Ο Keynes μάλιστα την είχε χαρακτηρίσει “τεχνολογική ανεργία”.

Αυτό που έγινε στη πραγματικότητα είναι η υποκατάσταση των επαγγελμάτων παραγωγής από επαγγέλματα υπηρεσιών που εφηύραμε, τα οποία υπάρχουν απλά και μόνο για να έχουν λεφτά οι φτωχοί και οι μεσοαστοί, ώστε να συνεχίσουν να αγοράζουν τα προϊόντα που παράγουν οι κεφαλαιούχοι και να διατηρηθεί η κερδοφορία σε υψηλά επίπεδα· όχι επειδή τα επαγγέλματα αυτά είναι χρήσιμα και απαραίτητα.

Βλέπουμε ότι στις πλούσιες χώρες ο δείκτης ανεργίας πρέπει πάντα να κυμαίνεται ανάμεσα στο 3-8%.

Βέβαια, αν κανείς αφαιρέσει όλα τα άχρηστα επαγγέλματα που ανέφερα προηγουμένως, εύκολα ο δείκτης αυτός θα φτάσει στο 40-50%.

Απ’ ό,τι φαίνεται, η καταστροφή που προειδοποιούσαν κάποιοι το ‘30, έχει ήδη πραγματοποιηθεί.

Οι λόγοι που έχουν οδηγήσει σε αυτόν τον καταμερισμό των επαγγελμάτων, δεν είναι οικονομικοί, ούτε έχουν να κάνουν με τη φύση του ανθρώπου, είναι καθαρά πολιτικοί.

Πριν τη βιομηχανική επανάσταση οι άνθρωποι δούλευαν κατά κύριο λόγο στο σπίτι τους.

Μόλις από το 1750-1800 μπορούμε να μιλάμε για κοινωνίες όπου η εργασία είναι συγκεντρωμένη στις πόλεις και γίνεται -κατά κύριο λόγο- σε γραφεία και εργοστάσια.

Αν η εργασία είναι ο χώρος παραγωγής, τότε το σπίτι είναι ο χώρος κατανάλωσης.

Είναι επίσης και ο χώρος των αξιών.

Εκεί μαθαίνουμε το σωστό και το λάθος για πρώτη φορά.

Η διαπαιδαγώγηση είναι φυσικά εργασία προσφοράς η οποία είναι δωρεάν, παρότι οι επιπτώσεις που αυτή έχει υπάρχουν σε όλες τις πτυχές της ζωής μας.

Μέχρι την βιομηχανική επανάσταση, οι διανοούμενοι ασχολούνταν με το πώς θα δημιουργήσουμε καλύτερους ανθρώπους, πιο υπεύθυνους πολίτες. Στην τελική, αυτό ήταν και το πιο σημαντικό ερώτημα.

Η ζωή είναι μια διαδικασία κατά την οποία οι άνθρωποι δημιουργούν ο ένας τον άλλον.

Ακόμα και τα πιο ακραία παραδείγματα ανθρώπων, έφτασαν στα άκρα υπο την φροντίδα και καθοδήγηση κάποιων άλλων.

Η οικονομία είναι απλά ο τρόπος με τον οποίο παρέχουμε στους ανθρώπους τα υλικά συστατικά που χρειάζονται για να κάνουμε ακριβώς αυτό. Είναι εργαλείο, όχι αυτοσκοπός.

Υπάρχει, όμως, ένα πρόβλημα.

Οι ανθρώπινες σχέσεις που έχουν να κάνουν με τη φροντίδα, με τη προσφορά προς άλλους, προϋποθέτουν να αφήσουμε τα πράγματα πάνω-κάτω όπως τα βρήκαμε.

Για παράδειγμα, πολλοί στα νιάτα τους υπήρξαν ιδεαλιστές και ονειροπόλοι, που κατέληξαν να εγκαταλείπουν τα όνειρά τους για έναν καλύτερο κόσμο λίγο-πολύ, όταν μπήκαν στην ενήλικη ζωή, παντρεύτηκαν και έκαναν παιδιά.

Γιατί η φροντίδα, ιδιαίτερα όταν είναι μακροπρόθεσμη, προϋποθέτει τη διατήρηση των πραγμάτων όπως είναι, ώστε να μην απειληθεί η φροντίδα των ανθρώπων οι οποίοι είναι υπό την ευθύνη μας.

Κανένας γονέας δεν μπορεί να εξασφαλίσει την πανεπιστημιακή εκπαίδευση των παιδιών του, αν δεν είναι σίγουρο ότι σε 20 χρόνια θα υπάρχουν πανεπιστήμια.

Κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια και την φροντίδα των παιδιών του εν μέσω μια επανάστασης.

Αυτή είναι και η παγίδα.

Η αγάπη μας προς τους άλλους, ανθρώπους, ζώα, φύση, προϋποθέτει τη διατήρηση, την υπάρξη των θεσμών, ακόμα και αν κανείς γνωρίζει ότι οι θεσμοί αυτοί δεν λειτουργούν όπως θα έπρεπε.

Πολλές από τις φαντασιώσεις των συγγραφέων επιστημονικής φαντασίας του ‘60 έχουν γίνει πραγματικότητα.

Δεν μπορούμε να τηλεμεταφερθούμε, ούτε έχουμε αποικίες σε άλλους πλανήτες, αλλά σίγουρα έχουμε τις τεχνολογίες που χρειαζόμαστε, ώστε να εξασφαλίσουμε μια σχετική άνεση για όλους.

Γιατί κάθε μέρα, ξυπνάμε και συλλογικά φτιάχνουμε τον κόσμο όπως είναι.

Ο καθένας ξεχωριστά και όλοι μαζί, συνεχίζοντας να κάνουμε ότι αφήσαμε στη μέση τη προηγούμενη μέρα, διατηρούμε τα πράγματα όπως είναι.

Αλλά ποιός από εμάς, αν είχε πραγματικά την ελευθερία και την δυνατότητα να επιλέξει τον κόσμο που θα ήθελε να ζει, θα έφτιαχνε έναν κόσμο σαν και αυτό που ζούμε τώρα;

(Αγαπητέ Κώστα, δεν αρκεί να γράφουν τα κείμενα του μπλογκ οι αναγνώστες. Θα πρέπει να βρεθεί τρόπος να τα ανεβάζουν και μόνοι τους. Για την ώρα, τα ανεβάζω εγώ. Ξέρεις πόση ώρα χρειάζεται για να διορθώσεις ένα κείμενο, να το επιμεληθείς, να απαντήσεις και να το ανεβάσεις στο μπλογκ; Κάποια παλιότερα κείμενα του Γ.Κ. μου έπαιρναν πάνω από δυο ώρες. Σοβαρά το λέω. Φαντάσου λοιπόν τι συνέβη τον περασμένο μήνα που σε μια μέρα ανέβασα 15 κείμενα ξενιτεμένων αναγνωστών. Δεν παραπονιέμαι. Το αγαπάω το μπλογκ. Και γουστάρω τρελά τα κείμενα των φίλων που γράφουν. Απλά, λέω πώς έχουν τα πράγματα. Κώστα, πολύ ωραία τα κείμενά σου για την εργασία. Γράφε εσύ, θα τα ανεβάζω εγώ. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.