Βλακεία, Άγνοια, και η Άρνηση της Αλήθειας

Γεια σου Πιτσιρίκο,
Έχω μια εξομολόγηση να κάνω. Τώρα τελευταία με έχει πιάσει ένας κοινωνικός μαζοχισμός, και μπαίνω σε ιστοσελίδες ειδήσεων (λέμε τώρα) αλλά δεν διαβάζω τα κείμενα, ή τα διαβάζω επιγραμματικά. Αντίθετα, πάω κατευθείαν στα σχόλια των επισκεπτών. Ε, εκεί πραγματικά απολαμβάνω να διαβάζω τις απίστευτες ανοησίες που ξερνάνε όλοι.

Νομίζω το κάνω γιατί, εν μέρει, ψάχνω εξήγηση -ή μάλλον επιβεβαίωση- για το τι συμβαίνει γύρω μας.

Αν διαβάσει κανείς τις αρλούμπες που αναπαράγει ο κόσμος, θα καταλάβει πολλά, για πολλά πράγματα.

Τι έχω καταλάβει εγώ τουλάχιστον:

Πρώτον, η τέχνη της γραφής αρχίζει να φθίνει.

Να το πω πιο απλά, ντρέπομαι να βλέπω ανθρώπους να μην μπορούν να βάλουν δυο προτάσεις τη μία μετά την άλλη.

Καλά, για ορθογραφία ας μη μιλήσω καν.

Θα μου πεις, εδώ τα κείμενα αυτά καθεαυτά, γραμμένα από δήθεν δημοσιογράφους, και σκοτώνουν την ελληνική γλώσσα ανελέητα.

Πριν λίγο καιρό. διάβασα για έναν Αμερικάνο διπλωμάτη που έλεγε ότι δεν έχει «κρυστάλλινη μπάλα» για να δει το μέλλον.

Φυσικά, στα Ελληνικά λέμε «κρυστάλλινη σφαίρα», αλλά όποιος έγραψε το άρθρο προφανώς πήρε τη μετάφραση έτοιμη από το Google Translate κι ούτε που την διάβασε πριν την δημοσιεύσει.

Δεύτερον, η βλακεία.

Πάμε στα πιο σοβαρά πράγματα τώρα, οπότε ας το ξαναπώ: Βλακεία.

Τεράστια, απύθμενη, απερίγραπτη βλακεία.

Το να είναι κανείς βλάκας -με την κυριολεκτική έννοια του όρου- δεν είναι κακό. Είμαστε όλοι διαφορετικοί.

Τα προβλήματα ξεκινούν, όταν κανείς νομίζει ότι είναι έξυπνος ενώ είναι πανύβλακας, κι είναι τέτοια η βλακεία του που δεν του επιτρέπει να καταλάβει ότι είναι πανύβλακας.

Φαινόμενο Dunning-Kruger λέγεται αυτό, παρενθετικά.

Θυμάμαι κάποτε, Πιτσιρίκο, που είχες γράψει για τον Αριστοφάνη και τη σάτιρα -ένα από τα αγαπημένα μου κείμενά σου-, κι ανέφερες ένα περιστατικό που μια κυρία σου έλεγε να διαβάσεις τα βιβλία του Σωκράτη για να μάθεις πώς γίνεται σωστά η ειρωνεία.

Τρίτο συμπέρασμα. Υπάρχουν κάποιοι που δεν είναι βλάκες, με την έννοια ότι έχουν την ικανότητα να σκεφτούν και να βρουν την αλήθεια, αλλά δεν το κάνουν.

Εδώ τα πράγματα γίνονται ενδιαφέροντα.

Προσωπικά, διακρίνω δύο περιπτώσεις εδώ:

Ή έχουμε να κάνουμε με καλοπροαίρετη άγνοια -κανείς δεν γεννήθηκε να τα ξέρει όλα-, ή έχουμε να κάνουμε με την άρνηση της αλήθειας, που είναι νομίζω σχεδόν πάντα κακοπροαίρετη.

Πιο αναλυτικά, το να έχει κανείς καλοπροαίρετη άγνοια είναι μια φυσιολογική κατάσταση, με την έννοια ότι, όπως είπα, κανείς μας δεν γεννήθηκε να τα ξέρει όλα.

Κι ούτε θα τα μάθει ποτέ όλα, ούτε κατά διάνοια.

Αν ηθελα να είμαι αισιόδοξος, θα πίστευα ότι αυτή μπορεί να είναι και η πλειοψηφία των ανθρώπων.

Αν δηλαδή κάποιος τους εξηγήσει γιατί και πώς κάτι συμβαίνει, θα το αποδεχτούν.

Η άλλη περίπτωση, αυτή της κακοπροαίρετης άγνοιας είναι που με προβληματίζει περισσότερο από όλες.

Γιατί όσο περνάει ο καιρός, τόσο ο απαισιόδοξος εαυτός μου πιστεύει ότι ίσως αυτή να είναι τελικά η πλειοψηφία των ανθρώπων.

Άνθρωποι που έχουν την νοητική ικανότητα να καταλάβουν κάτι, που έχουν εκτεθεί στις πληροφορίες και τα επιχειρήματα που θα τους επέτρεπαν να καταλάβουν κάτι, αλλά που και πάλι αρνούνται πεισματικά να το αποδεχτούν ως αλήθεια.

Κάπου μέσα τους, υποσυνείδητα αν μη τι άλλο, σίγουρα το ξέρουν ότι λένε ανοησίες.

Πραγματικά, είναι εκπληκτικό το πώς κάποιος μπορεί να κατέχει τη γνώση και να την αρνείται.

Υπάρχει και όνομα γι’ αυτό: Απόγνωση λέγεται.

Η απόγνωση στα Αγγλικά (και μερικές άλλες γλώσσες) προέρχεται από το λατινικό desperare, δηλαδή την απώλεια της ελπίδας (απελπισία).

Προσωπικά, με συναρπάζει το ότι στα Ελληνικά υπάρχει αυτός ο διαχωρισμός, κι ίσως η λέξη «απόγνωση» να είναι και πιο κοντά στην αλήθεια.

Το να κατέχεις τη γνώση και να την αρνείσαι πρέπει να είναι ένα πολύ σκοτεινό μέρος στην ψυχή.

Υπάρχει, βέβαια, και το προσωπικό συμφέρον.

Όλοι αυτοί που γράφουν ανοησιές του στυλ «Είδατε, ήρθε ο Τσίπρας και έφερε τον κομμουνισμό στην Ελλάδα και μας παίρνουν τα σπίτια», μπορεί και να ξέρει ότι πιο κομμουνιστές ήταν η Θάτσερ κι ο Ρηγκαν από τον Τσίπρα.

Αλλά πιθανόν προσβλέπει σε κάποιο συμφέρον, είτε απτό (π.χ. ξέρει ότι αν αλλάξει ο φύλαρχος στο προτεκτοράτο θα διοριστεί κάπου), είτε πιθανολογικό (θα ήθελε να πιστεύει ότι αν αλλάξει ο φύλαρχος θα διοριστεί κάπου).

Για κάποιο λόγο αυτή η τελευταία κατηγορία μας φέρνει, νομίζω, πίσω στην αρχή και την απόλυτη βλακεία, οπότε ίσως αυτό να είναι ένα καλό σημείο να σταματήσω.

Να είσαι καλά,

Χριστόφορος

(Αγαπητέ Χριστόφορε, η τέχνη της γραφής φθίνει γιατί τώρα γράφουν όλοι. Όλοι γράφουν, κανείς δεν διαβάζει. Όλοι θέλουν να “μιλήσουν”, κανείς δεν ακούει. Μέτρα “εγώ” και “ναι, αλλά”. Επίσης, κυριαρχεί η “εντυπωσιακή” γραφή και όχι η ουσιαστική. Εντάξει, δεν περιμένω και την απόλυτα ουσιαστική γραφή του Σαρτρ αλλά σε σκοτώνει η τόσο επιφανειακή γραφή. Επιφανειακή γραφή, επιφανειακή σκέψη. Ένας κόσμος Twitter. Χώρια που οι άνθρωποι μιλάνε με τσιτάτα άλλων. “Όπως είπε ο Νίτσε, όπως είπε ο Μαρξ, όπως είπε ο Όσκαρ Ουάιλντ…”. Τα βιβλία, φυσικά, δεν τα έχουν διαβάσει. Μόνο τα τσιτάτα ξέρουν. Χριστόφορε, δεν είναι κακό να μην ξέρει κάποιος. Κακό είναι να μην θέλει να μάθει. Ή να λέει “εμείς έτσι το μάθαμε στο σχολείο πριν από πενήντα χρόνια”. Γνώσεις Δημοτικού σε έναν κόσμο που αλλάζει ταχύτατα. Γι’ αυτό έχουν ακόμα τέτοια πέραση οι εθνικοί μύθοι στην Ελλάδα. Ο μόνος τρόπος να αποφύγει κάποιος την ηλιθιότητα είναι να αποφύγει τις πολλές συναναστροφές. Δεν βγάζεις άκρη με τους ηλίθιους. Και όλο και πληθαίνουν. Η επίκτητη βλαλεία θερίζει. Και βέβαια, ο ηλίθιος είναι και κακός και επικίνδυνος. Δεν τον θέλεις δίπλα σου. Θα έπρεπε κάποια στιγμή να ανεβάσω στο μπλογκ κάποια από τα μέιλ που λαμβάνω. Δεν πιστεύω αυτά που διαβάζω. Δηλαδή, σκέφτεσαι πως δεν μπορεί να τα γράφουν στα σοβαρά αυτά. Κι όμως. Να είσαι καλά.)

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.