Εξειδίκευση μόνο

Γεια σου καλέ μου πιτσιρίκο,
«Να πάρεις παιδί μου ένα χαρτί» ήταν η μόνιμη επωδός των γονιών που συνήθως συνοδευόταν από μεγάλα έξοδα για να σπουδάσουν τα παιδιά τους. Ο σκοπός ήταν κάποια «εύκολη» δουλειά, η κοινωνική καταξίωση-ανέλιξη και σπανιότερα η μόρφωση.

Ο στόχος, βέβαια, επετεύχθη, πήραν σχεδόν όλοι ένα χαρτί-πτυχίο, διαβατήριο συνήθως πια για ανεργία, υποαπασχόληση ή μετανάστευση.

Ιδρύθηκαν σχολές παντού και στήθηκαν τμήματα ολόκληρα, με αντικείμενο κάτι που ήταν έως τότε ένα απλό μάθημα.

Όλα αυτά, βέβαια, και με το πατροπαράδοτο νεοελληνικό ρουσφέτι

Αλλά δε θέλω να γράψω για αυτά, γνωστά είναι και κοινός τόπος.

Αυτό που μου προκαλεί ακόμα εντύπωση -αν και δεν θα έπρεπε- είναι το γεγονός πως, παρά τον πληθωρισμό πτυχίων, αυξάνεται ραγδαία και αναλόγως η αμορφωσιά.

Όλο και περισσότερους λούμπεν πτυχιούχους συναντάς με copy paste απόψεις που δεν έχουν διαβάσει σχεδόν τίποτα πέρα από αυτά που παπαγάλισαν για να πάρουν το χαρτί.

Θυμάμαι συχνά τον ειρωνικό ορισμό που δίναμε ως φοιτητές για την εξειδίκευση τότε που άρχιζε να γίνεται μόδα:

«Η διαδικασία να μαθαίνεις συνεχώς περισσότερα γύρω από συνεχώς λιγότερα, μέχρι να μάθεις τα πάντα γύρω από το τίποτα»

Τα πανεπιστήμια συναγωνίζονται πια για το ποιο θα γίνει καλύτερο παράρτημα των πολυεθνικών, ώστε να εξασφαλίσει πρόσβαση στην αγορά εργασίας σε πειθήνιους υπαλλήλους.

Σε μια εποχή που η γνώση είναι διάχυτη παντού και εξελίσσεται ραγδαία, το μόνο που θα περίμενα από την εκπαίδευση είναι να βοηθήσει τους ανθρώπους να αγαπήσουν τη γνώση -ή τουλάχιστον να μη τη μισήσουν- και να μπορούν να φιλτράρουν τον ορυμαγδό σκουπιδοπληροφοριών που λαμβάνουν.

Παλιά, πίστευα ότι άξιζε να σπουδάσεις όχι για να μάθεις, αλλά για να μάθεις να μαθαίνεις.

Τώρα πιστεύω ότι ο πιο σημαντικός λόγος που αξίζει να σπουδάζεις είναι για να καταλάβεις ότι δεν άξιζε να σπουδάσεις.

Η βιομηχανία των πτυχίων, πιστοποιήσεων, καταρτίσεων κλπ καλά κρατεί βέβαια, καθώς είναι προαπαιτούμενο, έστω και χωρίς ουσία, για πολλά επαγγέλματα.

Όμως, όπως πολύ σωστά έχει αναλύσει ο Νοτιοκορεάτης καθηγητής στο Κέμπριτζ, Χα-Τζουν Τσανγκ, στο «23 αλήθειες που δεν μας λένε για τον καπιταλισμό», όλη αυτή η βιομηχανία δημιουργεί τεράστιες στρεβλώσεις, χειροτερεύει τελικά τη θέση όλων και βλάπτει την παιδεία και τη μόρφωση ως ουσία.

Το παράδοξο, όμως, είναι ότι βλάπτει και την έννοια της παραγωγικότητας και της αποτελεσματικότητας, όπως τις εννοεί η ίδια η οικονομία της ελεύθερης αγοράς που -μεταξύ μας- μόνο ελεύθερη δεν είναι.

Σε χαιρετώ και σε φιλώ.

Γιάννης Cor.

(Αγαπητέ Γιάννη, έχω την εντύπωση πως το πανεπιστήμιο και το πτυχίο έχουν γίνει κάτι σαν την στρατιωτική θητεία. Κάτι υποχρεωτικό, όπως ο στρατός. Δηλαδή, άντε να τελειώνουμε με αυτά, για να ξεκινήσουμε τη ζωή μας. Βέβαια, έχω την εντύπωση πως στον στρατό μαθαίνεις περισσότερα πράγματα για την ζωή απ’ ό,τι στο πανεπιστήμιο. Όντως, είναι αξιοσημείωτο πως, όσο πληθαίνουν τα πτυχία και τα μεταπτυχιακά, πληθαίνουν και οι βαριά αμόρφωτοι. Διαρκώς, συναντάς «μορφωμένους πτυχιούχους» που δεν έχουν ιδέα από Ιστορία, Φιλοσοφία, Λογοτεχνία και άλλους τομείς γνώσεων που χαρακτηρίζουν έναν άνθρωπο που έχει μορφωθεί. Επίσης, δεν μοιάζουν να ενοχλούνται από αυτό και δεν τραβάνε κανένα ζόρι που δεν έχουν ιδέα για τίποτα. Κάνουν αστεία με την αμορφωσιά τους και κομπάζουν για αυτήν. Και, βέβαια, δεν θέλουν να μάθουν. Αυτό είναι το χειρότερο. Γιατί δεν πειράζει να μην ξέρεις -κανείς δεν γεννιέται γνωρίζοντας- αλλά είναι πολύ κακό να μην θέλεις να μάθεις. Γιάννη, έχει γεμίσει ο τόπος από πτυχιούχους που είναι εντελώς ακοινώνητοι. Δηλαδή, μπορεί ο άλλος να είναι αριστούχος του Πολυτεχνείου και να μην μπορεί να σταθεί απέναντι σε έναν άλλον άνθρωπο και να κάνει μια απλή συζήτηση. Ή να μην μπορεί να κάνει μια δουλειά που απαιτεί επαφή με άλλους ανθρώπους. Πώς θα δουλέψει κάποιος με άλλους ανθρώπους ή θα έρθει σε επαφή με άλλους ανθρώπους, όταν έχει πάνω του τον ανθρωποδιώκτη; Ο Χα-Τζουν Τσανγκ -που είναι καπιταλιστής- τα έχει γράψει όλα για τα πανεπιστήμια και τα πτυχία στο «23 αλήθειες που δεν μας λένε για τον καπιταλισμό». Και έχει γράψει πως τα πανεπιστήμια είναι επιχειρήσεις παραγωγής πτυχίων, χωρίς κανένα νόημα. Αλλά οι άνθρωποι επιμένουν. Έτσι φτάσαμε στο σημείο να μπαίνουν οι νέοι άνθρωποι στο Google, για να μάθουν πώς να βράσουν ένα αυγό ή πώς να δέσουν τα κορδόνια τους. Οπότε, καταλαβαίνεις πόσες άλλες …απορίες έχουν για πιο σημαντικά θέματα. Μια φράση που ακούω να μου λένε πολύ συχνά τα τελευταία χρόνια είναι «πού τα ξέρεις όλα αυτά τα πράγματα;». Εν τω μεταξύ, εγώ έχω την εντύπωση πως δεν ξέρω τίποτα. Οπότε, φαντάσου ποια είναι η δική τους κατάσταση. Κρίμα που τόσοι νέοι άνθρωποι έχουν τσιμπήσει στο πακέτο πανεπιστήμιο-πτυχίο-εργασία. Κάποτε, ήταν οι νέοι που αμφισβητούσαν. Τώρα είναι σαν γέροι. Πιο συντηρητικοί και από τους γονείς τους. Να είσαι καλά, Γιάννη. Την αγάπη μου.)

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.