Κλιματική παραλλαγή

Αγαπημένε αδερφέ πιτσιρίκο,
Ένα από τα γεγονότα που με προβληματίζουν εδώ και πολλά χρόνια, είναι αυτό της κλιματικής αλλαγής, οι επιπτώσεις της οποίας έχουν ήδη αλλάξει τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων.

Πολλοί οργανισμοί, υπολογίζουν ότι μέχρι το 2050, μέσα σε 30 χρόνια από τώρα, οι κλιματικοί πρόσφυγες θα ανέρχονται σε 150-200 εκατομμύρια.

Αν τα 2 εκατομμύρια των Σύριων προσφύγων το 2015, έκαναν την Ευρώπη να χάσει τα αυγά και τα πασχάλια, ακόμα δεν είδαμε τίποτα.

Η κλιματική αλλαγή είναι από τα προβλήματα που αγγίζουν κάθε πτυχή των κοινωνιών και των οικονομιών μας.

Η κλιματική αλλαγή δεν σταματάει στα σύνορα καμίας χώρας.

Ό,τι και αν κάνει μια χώρα για να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της, δεν είναι αρκετό.

Δεν είναι αρκετό γιατί η κλιματική αλλαγή είναι από αυτά τα ενοχλητικά προβλήματα για τα οποία χρειάζονται παγκόσμιες λύσεις, οι οποίες έρχονται σε μετωπική σύγκρουση με τον τρόπο που λειτουργούν τα κράτη, οι επιχειρήσεις και οι άνθρωποι.

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του IPCC, στην οποία είχα αναφερθεί σε προηγούμενο κείμενο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τίποτα λιγότερο από πλήρης συστημική αλλαγή δεν πρόκειται να βελτιώσει τις πιθανότητες του ανθρώπου να αμβλύνει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Μετά τη δημοσίευση της έκθεσης, υπήρξαν κάποιοι επιστήμονες που θεώρησαν πως τα συμπεράσματά της ήταν κάπως νερωμένα, υποστηρίζοντας ότι τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα.

Βλέπεις, το τελικό έγγραφο της έκθεσης που προετοιμάζουν οι επιστήμονες, πρέπει να εγκριθεί από τους αντιπροσώπους των κρατών, παράγραφο παράγραφο.

Οι ερευνητές του IPCC, από τη μεριά τους, υποστηρίζουν ότι οι όποιες αλλαγές στο κείμενο, αφορούν τη διατύπωση και όχι τα δεδομένα.

Υπήρξαν βέβαια και κάποιοι, κυρίως πολιτικοί, όπως ο Al Gore, που θεώρησαν ότι η έκθεση υπερέβαλε, για να σοκάρει τα κράτη ώστε να δράσουν.

Όποια και αν είναι η αλήθεια, μετά την έκθεση, χύθηκε πολύ ψηφιακό “μελάνι” στις προσπάθειες που πρέπει να κάνουν οι άνθρωποι για να βάλουν το λιθαράκι τους στην προσπάθεια αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής.

Συμβουλές για την ανακύκλωση, για την κατανάλωση νερού, ενέργειας, αλλαγές στη διατροφή μας και στον τρόπο που μετακινούμαστε.

Όπως και στο κείμενο του Βαγγέλη, ο καλός επιστήμονας, μας πρότεινε να μην οδηγούμε τόσο πολύ, να τρώμε λιγότερο κρέας κλπ.

Αν και πιστεύω πως όλοι μας, στο βαθμό που μπορούμε, πρέπει να αλλάξουμε πολλά πράγματα στη καθημερινότητά μας, η προσωπική ευθύνη του καθενός στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, επικεντρώνεται στο δέντρο, όχι στο δάσος.

Κατ’ αρχάς, αυτοί που μπορούν να αλλάξουν τη καθημερινότητα τους, είναι λίγοι.

Μπορεί κάποιος που μένει στην Αθήνα να επιλέξει ανάμεσα σε ρεύμα από ανανεώσιμες πηγές και σε ρεύμα από υδρογονάνθρακες; Όχι, δεν μπορεί.

Μπορεί κάποιος που ζει σε μια χώρα χωρίς σοβαρές υποδομές δημόσιων μεταφορών, να σταματήσει να χρησιμοποιεί το αυτοκίνητο για να πάει στη δουλειά του;

Όχι, δεν μπορεί.

Μπορεί κάποιος που με το ζόρι τα βγάζει πέρα, να αγοράζει τα φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα, τα οποία πάντοτε συνοδεύονται με υψηλότερη τιμή;

Όχι, δεν μπορεί.

Μπορεί κάποιος που δεν ανήκει στο 1% εισοδηματικά (όσοι βγάζουν από €28,360 και πάνω), να αγοράσει ηλεκτρικό αυτοκίνητο;

Όχι, δεν μπορεί.

Και τι να το κάνει, αν το ρεύμα που χρησιμοποιεί για να το φορτίσει έρχεται από εργοστάσια που καίνε λιγνίτη;

Το μεγαλύτερο ποσοστό του πλαστικού που πετιέται στα σκουπίδια, είναι από συσκευασίες φαγητού.

Κι όμως, η ευθύνη πέφτει σε αυτόν που το αγοράζει, όχι σε αυτόν που το παράγει και το συσκευάζει.

Γιατί, βλέπεις, δεν χρειάζεται να περάσουμε κανέναν νόμο που να περιορίζει τη χρήση πλαστικών συσκευασιών από τις εταιρίες.

Ούτε κάποιο νόμο που να τις αναγκάζει να συσκευάζουν τα προϊόντα τους με συσκευασίες φιλικές προς το περιβάλλον.

Θα μετακυλίσουμε την ευθύνη και το κόστος στο πόπολο.

Ώστε κάθε φορά που πετάει κάποιος ένα κουτάκι αναψυκτικού σε κάδο γενικών απορριμμάτων, να αισθάνεται ενοχές και κάθε φορά που το ανακυκλώνει να αισθάνεται ικανοποίηση.

Την ικανοποίηση ότι κάνει το καθήκον του.

Από κει και έπειτα, το χάος.

Αυτές οι προτάσεις ατομικής υπευθυνότητας, αφορούν μια πολύ μικρή μειοψηφία ανθρώπων, κυρίως στις πλούσιες χώρες, που έχουν και τη δυνατότητα και τα χρήματα να αναπροσαρμόσουν τις συνθήκες της ζωής τους.

Δεν λέω ότι ο καθένας μας δεν πρέπει να προσπαθήσει να κάνει το μέγιστο προς αυτή την κατεύθυνση, με όποιον τρόπο και σε οποιονδήποτε βαθμό μπορεί.

Λέω, απλά, ότι δίνοντας προσοχή στην ατομική ευθύνη, αποκρύπτεται μια μεγάλη πικρή αλήθεια.

Ότι το 71% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, από το 1988 έως και σήμερα, είναι αποτέλεσμα της λειτουργίας 100 επιχειρήσεων. Η Guardian, δημοσίευσε τη λίστα πέρυσι.

100. Ούτε 1000, ούτε 10.000.

Αυτό σημαίνει ότι, αν συμπεριλάβεις στο δείγμα τις επόμενες 100, πιθανότατα το ποσοστό να ανέβει στο 80%.

Το ίδιο ισχύει για κάθε δείκτη. Είτε μιλάμε για το νερό, είτε για το διοξείδιο του άνθρακα, είτε για τη μόλυνση των θαλασσών, είτε για την καταστροφή των δασών.

Η ευθύνη για το χάλι, είναι συγκεκριμένη. Όπως και τα κέρδη που αποκομίστηκαν από το χάλι αυτό, είναι συγκεκριμένα.

Είναι παρανοϊκό, να ζητάς από δισεκατομμύρια ανθρώπους που ανήκουν σε διαφορετικές τάξεις, σε διαφορετικές χώρες, με διαφορετικές υποδομές, να συγκλίνουν στις επιλογές τους για να “βάλουν το λιθαράκι τους” στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Λες και αυτοί είναι το πρόβλημα.

Είναι παρανοϊκό, τη στιγμή που μπορείς να βάλεις πλαφόν στη παραγωγή των εταιριών αυτών και αντί να ασχολείσαι με τα λιθαράκια, να βάλεις έναν ογκόλιθο.

Βέβαια, αν βάλεις τέτοιου είδους πλαφόν, τότε παύει να ισχύει το παραμύθι των ελεύθερων αγορών.

Τότε περιορίζεις την κερδοφορία των εταιριών και των μετόχων τους, που δεν είναι άλλοι από τις τράπεζες, τα χρηματοπιστωτικά fund και μερικούς φιλάνθρωπους όπως ο Bill Gates, που επενδύουν στις εταιρίες πετρελαίου και μετά χρησιμοποιούν τα κέρδη ως φιλανθρωπική βοήθεια στις χώρες που υποφέρουν από τη δράση των εταιριών πετρελαίου.

Τη στιγμή που τρέχουμε να αλλάξουμε λαμπτήρες εξοικονόμησης ενέργειας, η Νορβηγία δίνει 11 άδειες εξόρυξης πετρελαίου στον Αρκτικό κύκλο, στη Shell, την Aker BP, την Lundin, την OMV και τη Spirit Energy (συνεργασία Centrica και Bayerngas).

Το ίδιο κάνει και ο Τραμπ στην Αλάσκα με τις αμερικάνικες εταιρίες και ο Πούτιν στη Gazprom, από τη δική του μεριά του Αρκτικού κύκλου.

Δεν πάω καν τόσο μακριά, ώστε να απαιτήσω οι εταιρίες αυτές να χρησιμοποιήσουν τα κέρδη τους ώστε να χρηματοδοτήσουν την ενεργειακή μετάβαση όλου του κόσμου, αν και θα ήταν το πιο σωστό και το πιο δίκαιο.

Ούτε τόσο μακριά, ώστε να απαιτήσω από τους μεγαλύτερους ρυπαντές του πλανήτη να παρουσιάσουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο εκμηδένισης των εκπομπών τους, αν και θα ήταν το πιο σωστό και το πιο δίκαιο.

Θα πήγαινα, αλλά δεν ζω στη παραμυθούπολη.

Ο λογαριασμός, για μια ακόμη φορά, θα πάει στα κράτη, δηλαδή σε μας.

Κράτη τα οποία έχουν επενδύσει τα τελευταία 50 χρόνια στην απορρύθμιση των αγορών, όπως προτάσει το νεοφιλελεύθερο δόγμα.

Κράτη τα οποία θα πρέπει να ξαναγράψουν όλες τις εμπορικές συμφωνίες, για να μην τα μηνύσουν οι εταιρίες για τη χαμένη κερδοφορία.

Που προβλέπουν ιδιωτικά δικαστήρια (!) για την επίλυση διαφορών μεταξύ κρατών και εταιριών.

Σύμφωνα με τις εμπορικές διακρατικές συμφωνίες, αν ένα κράτος περάσει κάποια περιβαλλοντική νομοθεσία που έχει άμεση επίπτωση στην κερδοφορία κάποιας εταιρίας, η εταιρία μπορεί να πάει το κράτος στα ειδικά, ιδιωτικά δικαστήρια, για να αποζημιωθεί.

Για μια ακόμη φορά, οι υπαίτιοι για το έγκλημα θα μείνουν ατιμώρητοι. Αν και το ήξεραν, από τη δεκαετία του ‘50.

Αν κοιτάξεις το δάσος, ο καπιταλισμός καταρρέει.

Γιατί ο καπιταλισμός δεν μπορεί να λειτουργήσει σε καθεστώς αποανάπτυξης, η οποία είναι μονόδρομος, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς για το τι χρειάζεται να κάνουμε για να αποφύγουμε τα χειρότερα.

Το κακό θα γίνει, δε γλιτώνουμε. Για τα χειρότερα συζητάμε τώρα.

Αν συνεχίζεις να κοιτάς το δέντρο, το σύστημα θα συνεχίζει να ξεσκίζει τον πλανήτη και μια μικρή πλειοψηφία προνομιούχων δυτικών θα το παίζουμε οικολόγοι, ενώ οι υπόλοιποι θα κοιτούν με απορία.

Γιατί ο πλανήτης, όσο διοξείδιο του άνθρακα και να του δώσουμε, στο τέλος θα είναι μια χαρά. Στη χειρότερη, το ηλιακό μας σύστημα θα έχει δύο Αφροδίτες.

Έχει ζήσει και χειρότερα. Αντέχει.

Ο άνθρωπος δεν αντέχει.

Γιατί άλλη ευκαιρία, δε θα έχουμε.

Η ατομική ευθύνη του καθενός μας, αναφορικά με το θέμα της κλιματικής αλλαγής, έγκειται στο να κάνουμε τη δράση προτεραιότητα στην πολιτική ατζέντα. Τώρα. Χθές.

Στο να σταματήσουμε να εκλέγουμε πολιτικούς που δεν έχουν ιδέα.

Στο να απαιτήσουμε, αυτούς που ιστορικά έφεραν τον πλανήτη σε αυτή την κατάσταση και πλούτισαν κάνοντας το, ότι ήρθε η ώρα να πληρώσουν τον λογαριασμό.

Γιατί το θέμα της αντιμετώπισης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, δεν είναι απλά ένα οικολογικό θέμα, είναι κυρίως ένα κοινωνικό θεμα.

Οι λύσεις, δεν θα σταματήσουν στη μείωση του διοξειδίου του άνθρακα, αλλά θα επηρεάσουν και άλλα κοινωνικά και οικονομικά θέματα που ως τώρα παραμένουν στο συρτάρι.

Η ατομική ευθύνη του καθενός μας, δεν σταματάει ούτε με τον λαμπτήρα εξοικονόμησης, ούτε με το ποδήλατο στη δουλειά.

Εκεί ξεκινάει.

Για να αποδοθεί η ευθύνη εκεί που ανήκει.

Από το μακρινό Αμστελόδαμο, που είναι ήδη κάτω από τη στάθμη της θάλασσας, με αγάπη,

Κώστας

(Αγαπητέ Κώστα, δεν με συγκινεί η κλιματική αλλαγή. Την αντιμετωπίζω σαν πρόσφυγας πολέμου ή σαν εξαθλιωμένος. Δηλαδή, όταν τρέχεις να σωθείς από τις σφαίρες ή δεν έχεις να φας, δεν σε απασχολεί ιδιαίτερα η κλιματική αλλαγή. Αυτά είναι για τους δυτικούς που είναι …vegan. Δεν λέω ότι είναι ένα ψέμα η κλιματική αλλαγή, λέω ότι είναι ένα δωμάτιο του σπιτιού, ενώ καίγεται όλο το σπίτι. Η ανθρωπότητα χρειάζεται ένα άλλο σύστημα. Ένα σύστημα που θα έχει κανόνες, που θα γίνονται σεβαστοί από όλους. Υπάρχουν τεράστιες κοινωνικές ανισότητες. H απληστία φουντώνει με τον καπιταλισμό, ενώ ο καπιταλισμός τινάζει τα πέταλα. Και οι άνθρωποι κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν. Και ζητούν θέσεις εργασίας σε έναν κορεσμένο πλανήτη με τεράστιο πληθυσμό, όπου οι περισσσότερες δουλειές είναι περιττές πια. Τι χρειάζεται; Συνειδητότητα. Αυτό. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.