Η επανάσταση που δεν έγινε ποτέ

Αγαπημένε μου πιτσιρίκο,
Ξεκίνησα να πω κάτι με το προηγούμενο κείμενο που σου έστειλα για τις προκαταλήψεις μας, μα δεν το ολοκλήρωσα.

Αυτό που ήθελα να πω είναι πως, αν θέλουμε να έχουμε μυαλά και ανθρώπους ικανούς να εξασφαλίσουν το μέλλον μας, δεν πρέπει να ξεκινήσουμε από το τέλος, αναζητώντας πολιτικά συστήματα και μεθόδους διακυβέρνησης, αλλά από την αρχή, μεριμνώντας για την οικοδόμηση της προσωπικότητας.

Πρέπει να ξεμάθουμε τη συνήθεια να είμαστε κάποιος άλλος ή τίποτα απολύτως, να μιμούμαστε τις φωνές των άλλων -και τις απόψεις τους- και να μπερδεύουμε το δικό τους πρόσωπο με το δικό μας.

Βλέπεις ανθρώπους να υποφέρουν, για τη κατάντια του λαού και της πατρίδας; Πού είναι αυτή η πατρίδα; Ποια είναι η κεφαλή της; Πού βρίσκεται η καρδιά της; Ποιά είναι η θεραπεία που πρέπει να ξεκινήσουμε για να την γιάνουμε;

Βλέπεις ανθρώπους να ανησυχούν, για τον τάδε κυβερνώντα ή τον άλλον. Βλέπεις ανθρώπους να ανησυχούν για την πορεία της εθνικής τους ταυτότητας, την οποία θεωρούν ιερή.

Πού είναι όμως αυτοί οι κυβερνώντες σήμερα; Ποιά είναι συγκεκριμένα η ταυτότητα για την οποία ανησυχούν; Τι τους κάνει να πιστεύουν ότι ανήκουν σε αυτή, ότι είναι δική τους αξιωματικά και όχι από κληρονομιά για την οποία δεν επιλέγει κανείς;

Ο κόσμος που υποφέρει από αυτές τις ανησυχίες και τις μεγάλες ιδέες, όπως λαός, πατρίδα, κράτος, έθνος, για όλα αυτά τα μεγάλα και ανεκτίμητα πράγματα τα οποία είναι τόσο εύκολα στα λόγια, όσο και στο πώς εξανεμίζονται σε κάθε μεγάλη κρίση.

Ποιός είναι ο λαός; Είναι ο ομιλητής στην τηλεόραση ή αυτοί που τον γιουχάρουν; Μήπως είναι αυτοί που τον ακούνε και συμφωνούν μαζί του; Είναι αυτοί που υποφέρουν ή αυτοί που κερδοσκοπούν από τη μιζέρια τους;

Βλέπεις, είναι πολύ δύσκολο για τους ανθρώπους να καταλάβουν ο ένας τον άλλον και ακόμα δυσκολότερο να καταλάβουν τον εαυτό τους, όταν επιμένουν να χρησιμοποιούν τόσο μεγάλες λέξεις.

Αναρωτήθηκε κανείς ποτέ αν η πηγή των δεινών του -ή κομμάτι της- είναι ο ίδιος του ο εαυτός;

Για πολλούς, φαίνεται σκληρό και εγωιστικό, να αφήσουν αυτές τις μεγάλες ιδέες στην άκρη και να ασχοληθούν με τον εαυτό τους, συνειδητά.

Αλλά σταμάτησε κανείς να αναρωτηθεί πως είναι δυνατόν να οικοδομήσουμε μια υγιή κοινωνία, όταν οι πολίτες της έχουν άρρωστες ψυχές;

Δεν θα είχαμε μια ισχυρότερη κοινωνία, ένα δυνατότερο λαό, μια καλύτερη δημοκρατία, αν αφιερώναμε χρόνο στην καλλιέργεια της προσωπικότητας μας και την εξυγίανση της ψυχής μας;

Στην αναγνώριση των ιδεοληψιών και των προκαταλήψεων μας.

Στην οικοδόμηση του δικού μας λόγου, των δικών μας πεποιθήσεων, αντί να τα δανειζόμαστε από κάποιους άλλους που θεωρούμε αυθεντίες ή τις ηγετικές φιγούρες που λατρέψαμε και συνεχίζουν να μας προδίδουν;

Και αν ρωτάει κανείς, “Μα τι πρέπει να κάνω;”, το παιχνίδι ήδη έχει χαθεί.

Γιατί καμία αληθινή πράξη δεν προήλθε από την καθοδήγηση κάποιου άλλου, από την υπακοή στις αντιλήψεις κάποιου άλλου.

Η ζωή είναι οδύνη και χαρά. Το ένα δεν μπορεί να υπάρχει χωρίς το άλλο. Οδύνη για να δημιουργήσεις, οδύνη για να μάθεις κάτι, οδύνη για να γεννηθεί το νέο, οδύνη που οδηγεί σε χαρά.

Αυτή όμως είναι η σωστή οδύνη, η οδύνη της ζωής, την οποία πρέπει να σταματήσουμε να φοβόμαστε και αν αποφεύγουμε σα μικρά παιδιά, προσπαθώντας να κρυφτούμε πίσω από τις μεγάλες ιδέες, τις μεγάλες προσωπικότητες, τις μεγάλες ιδεολογίες.

Αυτό που αποκαλούμε δράση είναι στην ουσία απόδραση.

“Χορτάσαμε από λόγια, θέλουμε πράξεις!”. Αυτό είναι που φωνάζει ο κόσμος.

Σωστά το φωνάζει. Αλλά προσοχή. Αν η δράση είναι απλά αντιδραστική, προερχόμενη από τις ίδιες ιδέες και τους ανθρώπους που μας οδήγησαν στην οδύνη της σημερινής κατάστασης, απλά θα οδηγηθούμε πάλι εκεί που ξεκινήσαμε, από άλλο δρόμο.

Δράση δεν είναι να είμαστε απασχολημένοι με κάτι. Αυτό είναι απόδραση.

Απόδραση από την οδύνη του να αντιμετωπίσουμε τους εαυτούς μας, τα τραύματα μας, τις ιδέες μας και τις καταστάσεις και τους ανθρώπους που μας οδήγησαν σε αυτές.

Απόδραση από την οδύνη του να δημιουργήσουμε τις δικές μας ιδέες, ιδέες καινούργιες και αυθεντικές, να απαλύνουμε τον πόνο των τραυμάτων μας, να συγχωρήσουμε και να συγχωρεθούμε, να αγαπήσουμε χωρίς να περιμένουμε αντάλλαγμα, να βοηθήσουμε χωρίς να κερδίσουμε κάτι.

Αν χρειάζεται κάτι ο λαός, δεν είναι έναν ηγέτη-τσοπάνη, αλλά πολίτες που ξέρουν να είναι ο εαυτός τους και όχι να βελάζουν στον ίδιο ρυθμό.

Πολίτες με ακεραιότητα, με κριτική σκέψη, που αρνούνται να ικανοποιηθούν από τις δημαγωγίες των ομιλητών και τις εντολές μιας απρόσωπης γραφειοκρατίας χωρίς σθένος και αίσθημα ευθύνης.

Αυτοί είναι που θα οδηγήσουν την κοινωνία σε γνήσια αληθινές πράξεις, αυθεντικές.

Αλλά είναι δύσκολος ο δρόμος που διαβαίνει κανείς μοναχός του. Γι’ αυτό και φτιάξαμε κοινωνίες.

Είναι δύσκολο να ακούς τη φωνή μέσα σου που απαιτεί να ζήσεις τη δική σου ζωή, όπως την ονειρεύεσαι εσύ, και ας αποτύχεις, παρά να ακολουθείς το πεπατημένο μονοπάτι των εκατομμυρίων που ήρθαν πριν από εσένα, το ασφαλές, ζώντας τη ζωή των άλλων, τα όνειρα των άλλων για σένα, τις προσδοκίες της κοινωνίας και των γονιών σου.

Είναι δύσκολο, γι’ αυτό το σκάσαμε.

Γίναμε απασχολημένοι και ανήσυχοι. Θυσιάσαμε τα όνειρα μας στο βωμό του ρεαλισμού της εποχής και σωπάσαμε τη φωνή μέσα μας για να κερδίσουμε την αποδοχή και την αναγνώριση των άλλων.

Αυτό έκαναν οι πατεράδες μας, αυτό κάναμε κι εμείς, αυτό περιμένουμε και από τα παιδιά μας.

Από θαύμα, περιμένουμε την κοινωνία να γιατρευτεί.

Και τι μας απέμεινε από όλο αυτό;

Το χρήμα εξανεμίστηκε και η λάμψη που μας προσέφερε η δουλειά μας χάθηκε, μαζί με τη δουλειά την ίδια.

Πού μας οδήγησε αυτή η συνεχής απασχόληση με το τάδε και το άλλο; Η υπερδραστηριότητα μας τράβηξε από αυτό που κρύβεται βαθιά μέσα στις ψυχές μας, τον εαυτό μας τον ίδιο.

Πού είναι τώρα όλοι αυτοί οι μεγάλοι και οι τρανοί, που γέμιζαν τις οθόνες των σπιτιών μας και φαίνονταν τόσο ψηλοί και σπουδαίοι πάνω στις κομματικές τους εξέδρες;

Πού είναι όλοι αυτοί οι επιτυχημένοι αστέρες, που σαν αγάλματα σύγχρονων ηρώων και ηρωίδων κοσμούσαν τα εξώφυλλα των μηνιαίων περιοδικών;

Και που είναι η τέχνη μας; Που είναι τα έργα που δικαιώνουν την εποχή μας; Ποια είναι η δική μας συμβολή, στον μεγάλο και τρανό πολιτισμό μας;

Είναι πιο εύκολο να περπατάς μαζί με άλλους, να ακολουθείς το μονοπάτι που έχουν χαράξει κάποιοι άλλοι.

Ακόμα και στη δυστυχία, το πλήθος παρέχει ασφάλεια.

Είναι πιο εύκολο και παρήγορο να αφιερωθεί κανείς στα καθήκοντα της ημέρας.

Βλέπεις, η πραγματική δράση, η ακτινοβόλα δράση της ζωής, δεν πηγάζει από τη διαρκή κινητικότητα και τη πολυάσχολη δραστηριότητα.

Πηγάζει από την οδύνη του να γίνεις ο εαυτός σου, από τη μοναξιά της σκέψης σου και τη καλλιέργεια της ψυχής σου.

Θρηνούμε υπερβολικά για τον ξεπεσμό της χώρας μας, της πατρίδας μας. Αλλά πού είναι αυτός ο ξεπεσμός;

Μήπως ο ξεπεσμός της πατρίδας δε σημαίνει τίποτα παραπάνω από τον ξεπεσμό της τσέπης μας;

Αν κοιτάξουμε όμως πίσω, θα δούμε πως κάθε φορά που ο κόσμος έγινε καλύτερος, πλουσιότερος, πιο χαρούμενος, αυτό δεν ήταν το αποτέλεσμα των μεταρρυθμιστών της πολιτικής μας ζωής, αλλά αποτέλεσμα των λαμπερών προσωπικοτήτων που αναζητούσαν τον εαυτό τους, χαράζοντας τον δικό τους δρόμο.

Το λαμπρό μέλλον που όλοι ονειρευόμαστε, δεν μπορεί να σταθεί σε σαθρά θεμέλια όπως το χρήμα, η εξουσία, η επιτυχία στη δουλειά και η κοινωνική θέση. Εξωγενή, υλικά πράγματα, που μπορούν να μας αφαιρεθούν με μεγαλύτερη ευκολία απ’ ότι το να τα αποκτήσουμε.

Το λαμπρό μέλλον θα έρθει όταν γίνουμε λαμπροί άνθρωποι, όταν ο καθένας ξεχωριστά διαβεί τον δύσκολο δρόμο του να βρει ποιος είναι και τι τον κάνει μοναδικό. Πράγματα που κανείς δεν μπορεί να μας αφαιρέσει.

Πάντα ψάχνουμε τον θεό σε πράγματα και ιδέες, απογοητευόμαστε και φτου από την αρχή, αλλά ξεχνάμε πάντα να ψάξουμε μέσα μας.

Ξεχνάμε ότι το να προσπαθούμε να ανακαλύψουμε ποιο είναι το σωστό και ποιο είναι το λάθος, είναι πάντοτε προτιμότερο της πεποίθησης ότι το ξέρουμε με απόλυτη βεβαιότητα.

Γιατί νομίζουμε ότι τα ξέρουμε όλα, ότι τα έχουμε καταλάβει όλα. Πόσο λίγο ξέρουμε για το ποιοι είμαστε, το γιατί κάνουμε αυτά που κάνουμε και πιστεύουμε αυτά που πιστεύουμε.

Το καθήκον όλων μας είναι ένα: να χρησιμοποιήσουμε στον χρόνο που μας δόθηκε σε αυτή τη ζωή, τη γνώση, τη σοφία και τον πολιτισμό που πήραν τόσους αιώνες για να δημιουργηθούν, ώστε να κάνουμε ένα μικρό βηματάκι στον δρόμο που οδηγεί από το ζώο, στον άνθρωπο.

Σε όλους τους φίλους και τις φίλες του μπλογκ, ένα μεγάλο ευχαριστώ για τα κείμενά τους και τα ποντκαστ τους. Εύχομαι σε όλους τα καλύτερα για τη νέα χρονιά.

Από το μακρινό Αμστελόδαμο, με αγάπη,

Κώστας

(Αγαπητέ Κώστα, είναι πολύ δύσκολο για τους περισσότερους ανθρώπους να παραδεχτούν πως το πρόβλημά τους είναι ο εαυτός τους και όχι οι άλλοι. Πολλοί το αντιλαμβάνονται προς το τέλος της ζωής τους -όταν οι περισσότεροι «άλλοι» τα έχουν τινάξει-, και κάποιοι δεν το αντιλαμβάνονται ποτέ. Αν παραδεχτώ πως το πρόβλημά μου είναι ο εαυτός μου, καλούμαι να κάνω κάτι για αυτό. Αν φταίνε πάντα οι άλλοι για αυτό που μου συμβαίνει, δεν χρειάζεται να κάνω τίποτα και αρκεί να γκρινιάζω. Επίσης, είναι πολύ δύσκολο στους περισσότερους ανθρώπους να παραδεχτούν πως ζουν ακριβώς τη ζωή που θέλουν, οπότε ψάχνουν δικαιολογίες για να πουν πως ήθελαν μια άλλη ζωή αλλά τους σταμάτησαν οι γονείς τους -που μπορεί να έχουν πεθάνει κιόλας-, το σύστημα, οι Εβραίοι και άλλα τέτοια. Όσο για τις μεγάλες ιδέες περί πατρίδας, έθνους κλπ, πάντα πίσω από τις μεγάλες ιδέες, κρύβονται μικροί άνθρωποι. Κανείς δεν θέλει ανθρώπους να ξεχωρίζουν και να λάμπουν γιατί τους θυμίζουν την δική τους ανεπάρκεια. Θέλουν μετριότητες για να αισθάνονται καλά. Κοίτα ποιοι ξεχωρίζουν στην Ελλάδα σήμερα, και έχεις την πλήρη εικόνα της χώρας και της κοινωνίας. Όποιος κάνει το λάθος να είναι λαμπερός σήμερα στην Ελλάδα και αφήσει να φανεί η λάμψη του, θα έχει πολύ άσχημο τέλος. Θα τον ξεσκίσουν. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Καζαντζάκης αναγκάστηκε να φύγει από την Ελλάδα. Και σήμερα, τα ελεύθερα πνεύματα της χώρας φεύγουν. Είναι επικίνδυνα εδώ. Κώστα, είναι μάταιο. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θέλουν να είναι ελεύθεροι. Μου πήρε χρόνια να το παραδεχτώ -το ήξερα αλλά δεν το παραδεχόμουν- αλλά τώρα δεν έχω πια αυταπάτες. Δεν χρειάζεται καμία επανάσταση. Χρειάζεται συνείδηση. Οι μάζες δεν έχουν συνείδηση. Να είσαι καλά. Καλή χρονιά. Την αγάπη μου.)

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.