Εσύ, σε ποιά πλευρά ανήκεις;

Δεν μου αρέσουν οι κατηγοριοποιήσεις, ειδικά όταν πρόκειται για κατηγοριοποιήσεις ανθρώπων. Οι κατηγορίες ανθρώπων εξυπηρετούν όσους, λόγω έλλειψης γνώσης ή έλλειψης φαντασίας, προσπαθούν να βολέψουν όλη την ανθρωπότητα, από την αρχή της έως σήμερα, στα στενά κουτάκια του μυαλού τους.

Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που χρειάζονται τη βεβαιότητα της κατηγοριοποίησης των άλλων, για να επιβεβαιώσουν τις αυταπάτες τους.

Άλλωστε, ο σκοπός της κατηγοριοποίησης των ανθρώπων δεν είναι άλλος από την αφαίρεση της ανθρωπιάς τους. Οι άνθρωποι έτσι μετατρέπονται σε αντικείμενα, με συγκεκριμένα αμετάβλητα χαρακτηριστικά.

Με αυτόν τον τρόπο είναι πολύ εύκολο να καταλήξεις σε συμπεριφορές βίαιης καταπίεσής τους. Κάθε φορά που έγινε αυτό, η ανθρωπότητα θρήνησε ανείπωτες τραγωδίες.

Γιατί η πραγματική γνώση, δεν οδηγεί ποτέ σε βεβαιότητες. Μόνο σε ενημερωμένες υποθέσεις και σε ακόμα περισσότερα ερωτήματα. Γι’ αυτό και οι άνθρωποι της γνώσης αποφεύγουν τις απολυτότητες.

Γιατί όσο περισσότερα γνωρίζεις για ένα θέμα, τόσο περισσότερο αντιλαμβάνεσαι ότι υπάρχουν πολλά περισσότερα που χρειάζεται να μάθεις.

Η πραγματική γνώση, όπως μας είπε ο Σωκράτης, οδηγεί στην συνειδητοποίηση της άγνοιάς μας.

Οι ταμπέλες που κρεμάμε στον λαιμό των ανθρώπων γύρω μας είναι απόδειξη της άγνοιάς μας. Της αδιαφορίας μας για να μάθουμε.

Γιατί, όταν κάθεσαι να μιλήσεις ειλικρινά με έναν άνθρωπο, να τον γνωρίσεις, να προσπαθήσεις να τον καταλάβεις, μαθαίνοντας από πού προήλθε, τι πέρασε στη ζωή του, τότε συνειδητοποιείς πως όσο έρχεσαι κοντά του, οι ταμπέλες γκρεμίζονται και οι αυταπάτες σου αποκαλύπτονται.

Η πραγματική γνώση, όταν έχει να κάνει με τους ανθρώπους, οδηγεί στην κατανόηση, στην συναίσθηση.

Μπορεί να διαφωνείς μαζί του, μπορεί να μην αποδέχεσαι τις απόψεις του, αλλά καταλαβαίνεις ότι κι αυτός, όπως όλοι μας, είναι προϊόν των ψυχικών τραυμάτων στη ζωή του, τα οποία, αν δεν αναγνωρίσεις και δεν κοιτάξεις κατάματα, μπορούν να καθορίσουν τη ζωή σου χωρίς να το συνειδητοποιείς.

Καταλαβαίνεις, ότι κι αυτός, όπως όλοι μας, είναι προϊόν της διαπαιδαγώγησης του, του κοινωνικού περιβάλλοντος στο οποίο μεγάλωσε και δημιούργησε την ταυτότητά του.

Ίσως η γνώση αυτή να μην είναι αρκετή για να δικαιολογήσεις τις πράξεις του ή τις απόψεις του, αλλά σίγουρα θα σε οδηγήσει σε μια ενημερωμένη αιτιολόγηση και όχι σε κενές βεβαιότητες που έχουν να κάνουν περισσότερο με σένα, παρά με τον άνθρωπο που έχεις απέναντί σου.

Χωρίς να θέλω λοιπόν να παίξω αυτό το παιχνίδι, της ταμπέλας και της κατηγοριοποίησης, θα ήθελα να κάνω κάποιες διαπιστώσεις αναφορικά με την αιώνια μάχη ανάμεσα στην αγάπη και το μίσος, την κατανόηση και την άγνοια.

Στην μικρή ιστορία των ανθρώπων πάνω σ’ αυτή τη γη, υπήρξαν κάποιοι που με το έργο τους μας έσπρωξαν εμπρός.

Άνθρωποι του πνεύματος, της τέχνης και της επιστήμης, οι οποίοι αφιέρωσαν τη ζωή τους σε κάτι μεγαλύτερο από αυτούς.

Εύκολα πέφτει κανείς στην παγίδα να ειδωλοποιήσει τέτοιους ανθρώπους. Βέβαια, μελετώντας τη ζωή τους, αντιλαμβάνεται κανείς πόσο ατελείς ήταν κι εκείνοι.

Όπως όλοι μας, κι αυτοί ήταν προϊόν της εποχής τους και της ψυχής τους, για τα οποία κανείς μας δεν επιλέγει.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι ο κόσμος θα ήταν φτωχότερος χωρίς αυτούς. Χωρίς την προσφορά τους στο κυνήγι της γνώσης, της αρμονίας και της ομορφιάς.

Οι άνθρωποι αυτοί, υπηρέτησαν τις ιδέες του ανθρωπισμού πριν αυτός γίνει μόδα. Το έργο τους καθόρισε την διανόηση ολόκληρων εποχών, ακόμα κι όταν η δική τους εποχή τους καταδίκασε.

Αυτοί που σκοπό έβαλαν όχι τη δική τους ζωή, αλλά τη ζωή όλων των ανθρώπων. Αυτοί που ένιωσαν πως όλοι οι άνθρωποι είναι ένα, και μάχονταν να φωτίσουν, να αγαπήσουν και να ευεργετήσουν όσο μπορούσαν τους συνανθρώπους τους.

Το έργο τους παρέμεινε, επιβίωσε τη λήθη του χρόνου και ανέπτυξε την ανθρώπινη συνειδητότητα.

Απέναντι σε αυτούς, βρίσκονταν πάντα οι άνθρωποι που κυνήγησαν με μανία την εξουσία.

Εξουσία η οποία μεγάλωνε αναλογικά με το μέγεθος της εκμετάλλευσης των ανίσχυρων ανθρώπων.

Τέτοιου είδους άνθρωποι εχθρεύονταν πάντα τους ανθρώπους του πνεύματος και της γνώσης.

Γνώριζαν ότι, για να διατηρήσουν την εξουσία τους, για να διατηρήσουν τα πράγματα όπως είναι, θα έπρεπε να τους σιωπήσουν, με κάθε τρόπο.

Από κάτω τους, αναρίθμητοι άλλοι τους υπηρέτησαν πιστά, είτε από φθόνο, είτε από τυφλή φιλοδοξία.

Παραδομένοι στην αφροδισιακή επιρροή της δύναμης, τη λάμψη της δόξας, τους χάρισαν αυτοκρατορίες, αναρίθμητα πλούτη και τους βοήθησαν να γαντζωθούν στις ρημαγμένες πλάτες των εκατομμυρίων υποτελών τους.

Τα ατελείωτα πλήθη των απλών ανθρώπων, σαν κι εμάς, ζούσαν πάντα ανάμεσα σε αυτά τα δύο μεγάλα ρεύματα.

Το ρεύμα της αγάπης, της γνώσης, της κατανόησης και της αρμονίας, που εκφραζόταν από τους ανθρώπους του πνεύματος, της τέχνης και της επιστήμης, και το ρεύμα του μίσους, που εκφραζόταν από τους ανθρώπους του πλούτου και της δύναμης.

Επομένως, το πραγματικό ερώτημα για κάθε έναν από εμάς, είναι ποιο από τα δύο αυτά ρεύματα της ανθρωπότητας θέλει να υπηρετεί.

Η απόφαση, οποιαδήποτε κι αν είναι, έχει τη δύναμη να καθορίσει τη ζωή κάθε ανθρώπου.

Βέβαια, θα μου πείς ότι η ζωή και η ανθρώπινη προσωπικότητα είναι απείρως πιο πολύπλοκη για να εκφραστεί με όρους ενός στείρου διπολισμού. Ίσως.

Αλλά η ζωή μ’ έχει διδάξει πως οι δύο αυτοί μεγάλοι πόλοι, υπάρχουν σε κάθε έκφανσή της. Δεν μπορεί να υπάρξει μόνο ο ένας.

Τη στιγμή που θα αναγνωρίσεις κάτι ως όμορφο, καθορίζεις τα όρια της ασχήμιας.

Τη στιγμή που αναγνωρίσεις κάτι ως καλό, καθορίζεις το τι είναι κακό.

Μπορεί να αναγνωρίζεις τους άλλους ανθρώπους γύρω σου από τα πρόσωπά τους, αλλά κάθε άνθρωπος έχει και μια πίσω όψη. Χωρίς αυτήν, κανένας άνθρωπος δεν είναι ολόκληρος.

Αν ζούσαμε μόνο στο φώς του ήλιου, θα ήταν αδύνατο να δούμε τα αστέρια στον ουρανό. Για να δεις το φώς των αστεριών και του φεγγαριού, χρειάζεσαι το σκοτάδι της νύχτας.

Η υπερανάλυση δεν οδηγεί πάντα στην πρόοδο. Όπως είπε και ο αγαπημένος μου Ζορμπάς:

“Μην ψιλοκοσκινίζεις: αν πιάσεις φακό να δείς το νερό που πίνουμε, μου ‘πε μια μέρα ένας μηχανικός, θα βρείς, λέει, πως το νερό είναι γεμάτο σκουλήκια, μικρά μικρά, που δεν φαίνουνται στο μάτι.

Θα δείς τα σκουλήκια και δε θα πιείς, δε θα πιείς και θα πεθάνεις της δίψας.

Σπάσε το φακό, αφεντικό, σπάσε τον, τον άτιμο, ν’ αφανιστούν ευτύς τα σκουλήκια, να πιείς νερό να δροσέψεις!”

Εγώ την απόφαση μου την πήρα, εδώ και καιρό. Με το μικρό μου μυαλό και τις μικρές μου δυνάμεις, αγωνίζομαι ενάντια στις αυταπάτες της βεβαιότητας και τις προκαταλήψεις της εποχής μου.

Δεν είμαι τέλειος. Δεν μπορώ να είμαι τέλειος. Και η συνεισφορά μου, αν υπάρχει καν, είναι μηδαμινή. Αλλά παλεύω να κρατηθώ στο φώς, στον δρόμο του πνεύματος, της κατανόησης και της ανθρωπιάς.

Όσο μπορώ, να επιτελέσω το ιερό μου χρέος, και στα λόγια του αθάνατου Καζαντζάκη, να χρησιμοποιήσω τον χρόνο μου σ’ αυτόν τον κόσμο για να μετουσιώσω την ύλη σε πνέμα.

Γι’ αυτό ας σταματήσουμε να ολιγωρούμε. Ας σπάσουμε τον φακό κι ας πάρουμε την απόφαση.

Ας σπάσουμε τον φαύλο κύκλο που μας θέλει υπηρέτες.

Σκλάβους των επιθυμιών μας.

Υποτελείς στο χρήμα, τη φιλοδοξία και τη δύναμη.

Κάνε μια παύση και για λίγο ξέχνα ό,τι ξέρεις.

Για μια στιγμή μονάχα, σταμάτα να αναλύεις τα πάντα, και διάλεξε. Σε ποιά πλευρά θέλεις να ανήκεις;

Κώστας από το Άμστερνταμ

(Φίλε Κώστα, με τρελαίνει η προσπάθεια πολλών ανθρώπων να μειώσουν αυτούς που ξέρουν πολύ καλά πως είναι καλύτεροι και πιο γενναίοι από τους ίδιους. Αν και το έξυπνο είναι να παραδέχεσαι αυτούς που είναι καλύτεροι από σένα και να προσπαθήσεις να τους μοιάσεις. Δύσκολα πράγματα στη σέλφι εποχή της εγωπάθειας και του ατομικισμού. Αλλά αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να ζήσεις τη δική σου ζωή και όχι τη ζωή κάποιου άλλου. Κώστα, οι περισσότεροι άνθρωποι θέλουν να είναι με τον «νικητή». Και καταλήγουν πάντα ηττημένοι. Και αυτό που τους τρομάζει στους άλλους ανθρώπους είναι ότι βλέπουν τον εαυτό τους ή την αποτυχία τους. Η κόλαση είναι οι άλλοι, έγραψε ο Σαρτρ. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.