Η αξία της ανθρώπινης ζωής

Γεια σου αγαπητέ Πιτσιρίκο,
Σκεφτόμουν αυτές τις μέρες τους παππούδες και τις γιαγιάδες που δεν βλέπουν τα εγγόνια τους, και σκέφτηκα, πόσο ευχαριστημένοι είναι άραγε που τους προστατεύει έτσι το κράτος;

Πόσο μπορεί να χαίρεται κανείς που του έχουν αφαιρέσει τη δυνατότητα να επιλέγει ο ίδιος τι έχει αξία στη ζωή του;

Ρωτάω πράγματα που κανείς από αυτούς που πρέπει να απαντήσει δεν θέλει να απαντήσει.

Όπως τα παιδιά, που ακόμα δεν έχουν καταστραφεί από το σχολείο και που ρωτάνε σχεδόν τα πάντα.

Από το γιατί πετάνε τα αεροπλάνα μέχρι πώς δουλεύει το τηλέφωνο, και, αργότερα, από το πού πάμε όταν πεθάνουμε μέχρι το τι έκανε ο Θεός πριν δημιουργήσει τον κόσμο.

Σ’ αυτήν την τελευταία ερώτηση, ο Άγιος Αυγουστίνος είχε απαντήσει «έφτιαχνε την κόλαση για όσους κάνουν πολλές ερωτήσεις».

Κάπως έτσι, συνήθως, απαντούν και οι βαριεστημένοι γονείς. «Ρώτα τη μάνα σου», «θα τα μάθετε στο σχολείο», «τα καλά παιδάκια δεν ρωτάνε όλη την ώρα».

Κι έτσι, οι περισσότεροι άνθρωποι μεγαλώνουν μαθαίνοντας ότι δεν είναι καλό να αμφισβητείς και πολύ, κι οι πολλές ερωτήσεις βλάπτουν.

Το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη προειδοποιεί: Οι ερωτήσεις βλάπτουν σοβαρά την υγεία.

Δεν θυμάμαι πώς οι δικοί μου αντιμετώπιζαν τις καταιγιστικές ερωτήσεις μου, αλλά αυτό που ξέρω είναι ότι ποτέ δεν σταμάτησα να είμαι περίεργος.

Το έχω αυτό το κουσούρι, συνέχεια να ρωτάω -κανέναν ιδιαίτερα, περισσότερο τον εαυτό μου- ερωτήσεις που ή φαίνονται αυτονόητες ή μπορεί να κάνουν κάποιον να νιώσει άβολα.

Ας κάνω λοιπόν μια τέτοια ερώτηση: Έχει αξία η ανθρώπινη ζωή;

Λένε ότι η ανθρώπινη ζωή είναι ανεκτίμητη, αλλά προσωπικά βλέπω πολλούς ανθρώπους άλλα να λένε κι άλλα να κάνουν, και σε αυτό το θέμα, οπότε αξίζει να το μελετήσουμε.

Οι απαντήσεις στην ερώτηση αυτή μάλλον θα εξαρτηθούν από το ποιον ρωτάμε.

Αν ρωτήσω κανέναν φιλελέ, θα βγάλει κομπιουτεράκι και λίστες και θα αρχίσει να υπολογίζει ευρώ και δολάρια για να μου δώσει αριθμητικό αποτέλεσμα.

Αν ρωτήσω κανέναν άντρακλα μπατριώτη τσαμπουκαλεμένο, θα μου πει ότι η ανθρώπινη ζωή είναι ανεκτίμητη, αρκεί να μην ανήκει σε ομοφυλόφιλους, κομμουνιστές, σκουρόδερμους, ή αλλόθρησκους. Των γυναικών η ζωή, θα πει, έχει αξία αρκεί να ξέρουν τη θέση τους.

Κάποιοι άνθρωποι θα σου πουν ότι η ανθρώπινη ζωή δεν έχει και πολλή αξία, ακόμα κι αν πρόκειται για τη δική τους.

Αν αυτό ακούγεται εντελώς περίεργο, να πω ότι ήξερα έναν Ινδό γιατρό, με τον οποίο κάναμε μαθήματα Φινλανδικών μαζί, πολλά χρόνια πριν, που μου εξηγούσε πόσο δύσκολο είναι να πείσουν ορισμένους ανθρώπους στην Ινδία να δεχτούν τον εμβολιασμό.

Όχι γιατί πιστεύουν στις ηλιθιότητες των δυτικών θεωριών συνωμοσίας, αλλά γιατί έχουν μια εντελώς φαταλιστική προσέγγιση της ζωής. Με άλλα λόγια, σκέφτονται ότι τα εμβόλια δεν έχουν σημασία, αν είναι γραφτό σου να πεθάνεις από μια αρρώστια.

Παρενθετικά, θυμάμαι ότι τον είχα ρωτήσει αν ήταν υποχρεωτικός ο εμβολιασμός στην Ινδία, και μου είχε πει το αμίμητο: «Για μερικά εμβόλια είναι υποχρεωτικός, αλλά και πάλι, δεν χρειάζεται να τα κάνεις.»

Του είπα ότι αυτό ακούγεται πολύ ελληνικό. Γελάσαμε και οι δύο.

Ένα άλλο παράδειγμα είναι η προ-προ-γιαγιά μου, που πρέπει να ήταν σχεδόν 110 όταν πέθανε (τα χρόνια εκείνα δεν ήταν και πολύ έγκυρα τα δεδομένα).

Απ’ ό,τι λέγεται στους οικογενειακούς …θρύλους, μόλις πάτησε τα 100 η γιαγιά, η κόρη της -η ίδια σχεδόν 80 τότε- της είπε ότι, διάολε, πόσο χρονών θα πάει πια.

Για τυχόν γνώστες της διαλέκτου του Βορείου Αιγαίου, η ακριβής φράση ήταν «Με τα β’να γιν’κες χερόλομε».

Κι η γιαγιά: «Ε, αφού με ξέχασ’ ο Θ’ος, τι να κάμω;»

Φαντάσου δηλαδή, να πρέπει να απολογείσαι επειδή δεν έχεις πεθάνει ακόμα. Κι αυτό ακούγεται πολύ ελληνικό· και πολύ επίκαιρο.

Διάβασα και για την περίπτωση μιας γιαγιάς στην Ισπανία, που στην τρυφερή ηλικία των 113 ετών ξεπέρασε τον κορονοϊό και τώρα ατενίζει το μέλλον με αισιοδοξία.

Εγώ, αν ήμουν 113, και μου συνέβαινε κάτι τέτοιο, θα σκεφτόμουν «Έλεος πια, ΟΥΤΕ τώρα;»

Έχει αξία η ανθρώπινη ζωή;

Να μια καλύτερη ερώτηση: Ποιος αποφασίζει αν έχει αξία η ανθρώπινη ζωή;

Γιατί για τους παππούδες και τις γιαγιάδες και το αν μπορούν να δουν τα εγγόνια τους, φαίνεται να αποφασίζουν κάποιοι άλλοι.

Είναι οι ίδιοι που αποφασίζουν για τις ανθρώπινες ζωές όλων όσων το επιτρέπουν.

Ο Αργοναύτης που σου έγραψε χθες, περιέγραψε πολλούς νέους που φαίνεται να το επιτρέπουν αυτό χωρίς πολλή σκέψη.

Μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση ό,τι είπε για εκείνους που κάνουν ανούσιες δουλειές γιατί, όπως λένε, είναι ωραία η αίσθηση όταν βλέπεις τα λεφτά στο λογαριασμό στο τέλος του μήνα.

Ειλικρινά, μου θύμισε μια σκηνή από την ταινία κινουμένων σχεδίων «Οι κότες το ‘σκασαν», που η πρωταγωνίστρια προσπαθεί να πείσει τις υπόλοιπες κότες να το σκάσουν και τις ρωτάει: «Σκοπεύετε να μείνετε κλεισμένες εδώ, να τρώτε και να κάνετε αυγά μέχρι να σας σφάξουν;»

Και μία κότα -με απλανές, νεοελληνικό βλέμμα- της απαντάει: «Ε, έτσι είναι η ζωή».

Ίσως, τελικά, η αξία της ανθρώπινης ζωής να είναι αποτέλεσμα του πόσο τη σέβεται ο κάτοχός της.

Να είσαι καλά,

Χρήστος

Υ.Γ. Μιας που σε προηγούμενα κείμενά μου αναφέρθηκα στη Φινλανδία στο υστερόγραφο, θα προσπαθήσω να διατηρήσω την παράδοση. Ο Mika Salminen ειναι ο διοικητής του Οργανισμού Υγείας και Πρόνοιας που διαχειρίζεται την κρίση της επιδημίας. Είπε πριν λίγες μέρες τα παρακάτω, και ομολογώ ότι αποτέλεσαν σε μεγάλο βαθμό την έμπνευση για το κείμενο αυτό. Μεταφράζω τα σημαντικότερα σημεία χωρίς άλλο σχόλιο: «Είναι εξαιρετικά σημαντικό οι άνω των 70 ετών να εξασκούνται, και το να εξασκείται κανείς έξω δεν εμπεριέχει κανένα ρίσκο. Πρέπει να γίνεται προσπάθεια να αποφεύγεται η σωματική επαφή, αλλά δεν μπορεί κανείς να επιβάλλει στους ανθρώπους πόσο ρίσκο να πάρουν, είναι ζήτημα αξιοπρέπειας. Αν ένας ηλικιωμένος, με τον κύκλο της ζωής σιγά-σιγά να κλείνει, νιώθει ότι π.χ. το να συναντήσει τα εγγόνια είναι πιο σημαντικό από την αποφυγή του προσωπικού ρίσκου, αυτό είναι κάτι που πρέπει να μπορούμε να σεβαστούμε».

(Αγαπητέ Χρήστο, η αξιοπρέπεια είναι άγνωστη λέξη σε πολλούς ανθρώπους. Επίσης, υπάρχει και η διπλή ηθική. Σε εμάς και στους φίλους μας επιτρέπουμε τα πάντα -επειδή είμαστε ΕΜΕΙΣ- και στους άλλους δεν επιτρέπουμε τίποτα. Αν η ανθρώπινη ζωή είχε αξία, θα φροντίζαμε να ισχύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως ορίστηκαν από τον ΟΗΕ το 1948. Αυτό θα αρκούσε. Χρήστο, αν οι άνθρωποι μένουν κλεισμένοι στο σπίτι, είναι βέβαιο πως θα αρρωστήσουν σίγουρα. Εκτίμησα τη στάση της κυβέρνησης της Σουηδίας που -μέσα σε ένα παγκόσμιο κλίμα υστερίας- διατήρησε την ψυχραιμία της και δεν ξέχασε πως υπάρχει και η αστική -έστω- Δημοκρατία, που δεν μπορεί να καταστείλει τα δικαιώματα των ανθρώπων. “Δεν είμαστε Κίνα” είπαν οι Σουηδοί, όταν σχεδόν όλοι έτρεξαν να γίνουν Κίνα μέσα σε μια μέρα. Εδώ φαίνεται και η διαφορά ανάμεσα στις κοινωνίες. Στην Ελλάδα, άκουγες ακόμα και αναρχικούς να συμφωνούν με την απαγόρευση της κυκλοφορίας. Τραγικά πράγματα. Μετά σου λένε γιατί δεν συζητάς; Τι να συζητήσεις; Στην Ελλάδα, ακόμα και οι αναρχικοί είναι δογματικοί. Στενοχωριέμαι πολύ για τους ηλικιωμένους ανθρώπους, που έζησαν αυτό τον εξευτελισμό για το “καλό” τους. Τι υποκρισία. Να είσαι καλά, Χρήστο. Την αγάπη μου.)

Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Άρθρο 1 Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι στην αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα. Είναι προικισμένοι με λογική και συνείδηση και οφείλουν να συμπεριφέρονται μεταξύ τους με πνεύμα αδελφοσύνης.

Άρθρο 2 Κάθε άνθρωπος είναι υποκείμενο όλων των δικαιωμάτων και ελευθεριών που αναφέρονται στην παρούσα Διακήρυξη, χωρίς καμιά απολύτως διάκριση, όπως το φύλο, η γλώσσα, η θρησκεία, οι πολιτικές ή άλλες πεποιθήσεις, η εθνική ή κοινωνική καταγωγή, η περιουσία, η γέννηση ή οποιαδήποτε άλλη κατάσταση. Επίσης δεν είναι επιτρεπτό να γίνεται καμία διάκριση λόγω του πολιτικού, νομικού ή διεθνούς καθεστώτος της χώρας από την οποία προέρχεται κανείς, είτε πρόκειται για χώρα ή εδαφική περιοχή ανεξάρτητη, είτε για χώρα μη ανεξάρτητη, υπό εποπτεία ή υπό οποιονδήποτε άλλο περιορισμό κυριαρχίας.

Άρθρο 3 Κάθε άτομο έχει δικαίωμα στη ζωή, την ελευθερία και την προσωπική του ασφάλεια.

Άρθρο 4 Κανείς δεν επιτρέπεται να ζει υπό καθεστώς δουλείας ή καταναγκαστικής εργασίας. Η δουλεία και το δουλεμπόριο υπό οποιαδήποτε μορφή απαγορεύονται.

Άρθρο 5 Κανείς δεν επιτρέπεται να υποβάλλεται σε βασανιστήρια ή σε σκληρή, απάνθρωπη, ταπεινωτική μεταχείριση ή ποινή.

Άρθρο 6 Κάθε άτομο όπου και αν βρίσκεται έχει δικαίωμα να γίνεται σεβαστό από το νόμο.

Άρθρο 7 Όλοι είναι ίσοι απέναντι στο νόμο και έχουν εξίσου δικαίωμα στην προστασία του νόμου, χωρίς καμιά απολύτως διάκριση. Όλοι δικαιούνται να προστατευτούν από διακρίσεις που παραβιάζουν την παρούσα Διακήρυξη αλλά και από προκλήσεις τέτοιων διακρίσεων.

Άρθρο 8 Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα να ασκεί αποτελεσματικά ένδικα μέσα στα αρμόδια εθνικά δικαστήρια κατά πράξεων που παραβιάζουν τα θεμελιώδη δικαιώματα που του αναγνωρίζουν το Σύνταγμα και ο νόμος.

Άρθρο 9 Κανείς δεν μπορεί να συλλαμβάνεται, να κρατείται ή να εξορίζεται αυθαίρετα.

Άρθρο 10 Κάθε άτομο δικαιούται ισονομία, σε μια δίκαιη και δημόσια δίκη από δικαστήριο ανεξάρτητο και αμερόληπτο, που θα αποφασίσει για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του και για το βάσιμο της κατηγορίας εναντίον του.

Άρθρο 11 1. Όποιος κατηγορείται για ποινικό αδίκημα πρέπει να θεωρείται αθώος, μέχρι να διαπιστωθεί η ενοχή του σύμφωνα με το νόμο, σε δημόσια δίκη κατά την οποία θα έχουν εξασφαλιστεί όλες οι απαραίτητες για την υπεράσπισή του εγγυήσεις. 2. Κανείς δεν μπορεί να καταδικαστεί για πράξεις ή παραλείψεις οι οποίες κατά το χρόνο που τελέστηκαν δε συνιστούσαν αξιόποινο αδίκημα κατά το εθνικό ή το διεθνές δίκαιο. Ούτε μπορεί να επιβληθεί ποινή βαρύτερη από εκείνη που ίσχυε κατά το χρόνο που τελέστηκε η αξιόποινη πράξη.

Άρθρο 12 1. Κανείς δεν επιτρέπεται να υποστεί αυθαίρετες επεμβάσεις στην ιδιωτική του ζωή, την οικογένεια, την κατοικία ή την αλληλογραφία του, ούτε προσβολές της τιμής και της υπόληψής του. 2. Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα να τον προστατεύουν οι νόμοι από επεμβάσεις και προσβολές αυτού του είδους.

Άρθρο 13 1. Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα να κυκλοφορεί ελεύθερα και να εκλέγει τον τόπο διαμονής του στο εσωτερικό ενός κράτους. 2. Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα να εγκαταλείπει οποιαδήποτε χώρα, ακόμη και τη δική του, και να επιστρέφει στη χώρα του.

Άρθρο 14 1. Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα λόγω διωγμών να ζητά άσυλο και να του παρέχεται άσυλο σε άλλες χώρες. 2. Κανείς δεν μπορεί να επικαλεστεί αυτό το δικαίωμα σε περίπτωση δίωξης που δεν εδράζεται σε πολιτικούς λόγους ή για ενέργειες αντίθετες προς τους σκοπούς και τις αρχές των Ηνωμένων Εθνών.

Άρθρο 15 1. Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα σε μια ιθαγένεια. 2. Κανείς δεν μπορεί να στερηθεί αυθαίρετα την ιθαγένειά του, ούτε το δικαίωμα να αλλάξει ιθαγένεια.

Άρθρο 16 1. Ο άνδρας και η γυναίκα, όταν φθάσουν σε ηλικία γάμου, έχουν το δικαίωμα να παντρεύονται και να δημιουργούν οικογένεια, χωρίς κανέναν περιορισμό λόγω φυλής, εθνικότητας ή θρησκείας. 2. Και οι δύο έχουν ίσα δικαιώματα ως προς το γάμο, κατά τη διάρκειά του και κατά τη λύση του. Γάμος δεν μπορεί να συναφθεί παρά μόνο με ελεύθερη και πλήρη συναίνεση των μελλόνυμφων. 3. Η οικογένεια είναι το φυσικό και βασικό κύτταρο της κοινωνίας, και έχει δικαίωμα προστασίας από την κοινωνία και το κράτος.

Άρθρο 17 1. Κάθε άτομο μόνο του ή μαζί με άλλους έχει δικαίωμα στην ιδιοκτησία. 2. Κανείς δεν μπορεί να στερηθεί αυθαίρετα την ιδιοκτησία του.

Άρθρο 18 Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα στην ελευθερία της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας. Το δικαίωμα αυτό περιλαμβάνει την ελευθερία για αλλαγή θρησκείας ή πίστης, όπως και την ελευθερία, μόνο ή μαζί με άλλους, δημόσια ή ιδιωτικά, να εκδηλώνει τη θρησκεία του ή τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις του με τη διδασκαλία, την πρακτική, τη λατρεία και με την τέλεση θρησκευτικών τελετών.

Άρθρο 19 Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα της ελευθερίας της γνώμης και της έκφρασης. Το δικαίωμα αυτό περιλαμβάνει το να εκφράζει τις απόψεις του χωρίς να υφίσταται δυσμενείς συνέπειες καθώς και το να αναζητά, να παίρνει και να διαδίδει πληροφορίες και ιδέες, με οποιοδήποτε μέσο έκφρασης και οπουδήποτε στον κόσμο.

Άρθρο 20 1. Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα να συνέρχεται και να συνεταιρίζεται ελεύθερα για ειρηνικούς σκοπούς. 2. Κανείς δεν μπορεί να εξαναγκαστεί να συμμετέχει σε κάποιο σωματείο.

Άρθρο 21 1. Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα να συμμετέχει στη διακυβέρνηση της χώρας του είτε άμεσα, είτε έμμεσα με αντιπροσώπους ελεύθερα εκλεγμένους. 2. Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα να γίνεται δεκτό με ίσους όρους στις δημόσιες υπηρεσίες της χώρας του. 3. Η λαϊκή θέληση είναι το θεμέλιο της κρατικής εξουσίας. Η θέληση αυτή πρέπει να εκφράζεται με τίμιες εκλογές, οι οποίες πρέπει να διεξάγονται περιοδικά, με καθολική, ισότιμη και μυστική ψηφοφορία ή με αντίστοιχη διαδικασία που να εξασφαλίζει την ελευθερία της εκλογής.

Άρθρο 22 Κάθε άτομο ως μέλος του κοινωνικού συνόλου έχει δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση και δικαιούται, μέσω της εθνικής προσπάθειας και της διεθνούς συνεργασίας και σύμφωνα πάντα με την οργάνωση και τις οικονομικές δυνατότητες κάθε κράτους, να εξασφαλίζει την ικανοποίηση των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων που είναι απαραίτητα για την αξιοπρέπεια και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του.

Άρθρο 23 1. Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα να εργάζεται και να επιλέγει το επάγγελμά του, να έχει κατάλληλες και ικανοποιητικές συνθήκες εργασίας και να προστατεύεται από την ανεργία. 2. Όλοι, χωρίς καμιά διάκριση, έχουν δικαίωμα ίσης αμοιβής για ίση εργασία. 3. Κάθε εργαζόμενος έχει δικαίωμα δίκαιης και ικανοποιητικής αμοιβής, ώστε ο ίδιος και η οικογένειά του να ζουν αξιοπρεπώς, και η οποία συμπληρώνεται, αν είναι απαραίτητο, και με άλλους τρόπους κοινωνικής προστασίας. 4. Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα να ιδρύει μαζί με άλλους συνδικάτα και να συμμετέχει σε συνδικάτα για την υπεράσπιση των συμφερόντων του.

Άρθρο 24 Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα στην ανάπαυση και στον ελεύθερο χρόνο, όπως και σε λογικό περιορισμό του χρόνου εργασίας καθώς και σε περιοδικές άδειες μετ’ αποδοχών.

Άρθρο 25 1. Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα σε ένα βιοτικό επίπεδο ικανό να εξασφαλίσει στο ίδιο και στην οικογένειά του υγεία και ευημερία, ειδικότερα τροφή, ρουχισμό, κατοικία, ιατρική περίθαλψη, απαραίτητες κοινωνικές υπηρεσίες και κοινωνική ασφάλιση. Έχει επίσης δικαίωμα σε ασφάλιση για την ανεργία, την ασθένεια, την αναπηρία, τη χηρεία, τη γεροντική ηλικία, όπως και για όλες τις άλλες περιπτώσεις που στερείται τα μέσα για να συντηρηθεί, εξαιτίας περιστάσεων ανεξάρτητων από τη θέλησή του. 2. Η μητρότητα και η παιδική ηλικία δικαιούνται ειδική μέριμνα και περίθαλψη. Όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα αν έχουν γεννηθεί εντός ή εκτός γάμου, απολαμβάνουν την ίδια κοινωνική προστασία.

Άρθρο 26.

1.Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα στην εκπαίδευση. Η εκπαίδευση πρέπει να παρέχεται δωρεάν τουλάχιστον στη στοιχειώδη και βασική βαθμίδα της. Η στοιχειώδης εκπαίδευση πρέπει να είναι υποχρεωτική. Η τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση πρέπει να εξασφαλίζεται για όλους, ενώ η ανώτατη εκπαίδευση πρέπει να είναι εξίσου προσιτή σε όλους ανάλογα με τις ικανότητές τους.2. Η εκπαίδευση πρέπει να αποβλέπει στην πλήρη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ατόμου και στην ενίσχυση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών. Πρέπει να προάγει την κατανόηση, την ανεκτικότητα και τη φιλία ανάμεσα σε όλα τα έθνη και όλες τις φυλές και τις θρησκευτικές ομάδες, και να προωθεί την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων των Ηνωμένων Εθνών για τη διατήρηση της ειρήνης. 3. Οι γονείς έχουν κατά προτεραιότητα το δικαίωμα να επιλέγουν το είδος της παιδείας που θα δοθεί στα παιδιά τους.

Άρθρο 27

1. Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα να συμμετέχει ελεύθερα στην πνευματική ζωή της κοινότητας, να απολαμβάνει τις καλές τέχνες και να μοιράζεται την επιστημονική πρόοδο και τα αγαθά της.

2. Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα προστασίας των ηθικών και υλικών αποκτημάτων του που απορρέουν από κάθε είδους επιστημονική, λογοτεχνική ή καλλιτεχνική παραγωγή.

Άρθρο 28.

Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα σε μια κοινωνική, διεθνή τάξη, όπου τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που αναφέροντα στην παρούσα Διακήρυξη να μπορούν να υλοποιούνται σε όλη τους την έκταση.

Άρθρο 29.

1. Το άτομο έχει υποχρεώσεις απέναντι στην κοινότητα μέσα στο πλαίσιο της οποίας και μόνο είναι δυνατή η ελεύθερη και ολοκληρωμένη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του.

2. Το άτομο κατά την άσκηση των δικαιωμάτων του και την απόλαυση των ελευθεριών του στους μόνους περιορισμούς που πρέπει να υπόκειται είναι αυτοί που ορίζονται από τους νόμους, με αποκλειστικό σκοπό την εξασφάλιση της αναγνώρισης και του σεβασμού των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των άλλων ανθρώπων και της ικανοποίησης των δίκαιων απαιτήσεων της ηθικής, της δημόσιας τάξης και της εν γένει ευημερίας σε μια δημοκρατική κοινωνία. 3. Τα δικαιώματα αυτά και οι ελευθερίες δεν μπορούν σε καμιά περίπτωση να ασκούνται αντίθετα προς τους σκοπούς και τις αρχές των Ηνωμένων Εθνών.

Άρθρο 30.

Καμιά διάταξη της παρούσας Διακήρυξης δεν μπορεί να ερμηνευτεί ότι παρέχει σε ένα κράτος, σε μια ομάδα ή σε ένα άτομο οποιοδήποτε δικαίωμα να επιδίδεται σε ενέργειες ή να εκτελεί πράξεις που αποβλέπουν στην άρνηση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών που εξαγγέλλονται σε αυτήν.

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.