Η θρησκεία είναι πάντα ο φερετζές της πολιτικής

Γεια σου, Πιτσιρίκο μου! Ήθελα από καιρό να γράψω κάτι για τον ξεχασμένο, ενοχλητικό και άγνωστο πόλεμο-σφαγή που λαμβάνει χώρα τα τελευταία τουλάχιστον 5 χρόνια στην Υεμένη.

Διαβάζοντας το κείμενο του κυρίου Σπανού, πρόσφατα, για αυτή την καταραμένη χώρα αποφάσισα να το επισπεύσω λίγο.

Η Υεμένη είναι μια περίεργη χώρα με μακρά ιστορία που ξεκινά από την αρχαιότητα, μια χώρα που ξέμεινε επίσης πολιτισμικά και οικονομικά στον προηγούμενο αιώνα, και ταλαιπωρείται βάναυσα από την γεωγραφία.

Καταλαμβάνοντας το νοτιοδυτικό τμήμα της Αραβικής χερσονήσου, είχε την ατυχία να στερείται πλουτοπαραγωγικών πηγών και ιδίως του λεγόμενου μαύρου χρυσού, και ταυτόχρονα την τύχη να ελέγχει τα στενά του Μπαντάρ-Αμπάς, το σημείο δηλαδή που η θάλασσα της Αραβίας και ο Ινδικός ωκεανός ενώνονται με την Ερυθρά θάλασσα.

Στην αρχαιότητα, οι φυλές που κατοικούσαν την σημερινή Υεμένη, απολάμβαναν τον πλούτο που εξασφάλιζε ο έλεγχος των εμπορικών δρόμων και των στενών.

Μετά, η άνοδος του ευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού έβαλε την σφραγίδα του στις πολιτικές εξελίξεις στην περιοχή.

Οι Βρετανοί είχαν μέχρι το 1967, υπό τον έλεγχό τους το Άντεν μαζί την νήσο Σοκότρα.

Πιο δίπλα οι Γάλλοι που διατηρούσαν μονάδες της περίφημης Λεγεώνας των Ξένων στο Τζιμπουτί.

Το Βόρειο και φτωχότερο τμήμα της Υεμένης μετά την λήξη του Α-ΠΠ και την διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας παρέμεινε “ανεξάρτητο” βασίλειο, αφού πρώτα απέφυγε να περάσει στον έλεγχο της τρομερής οικογένειας των Σαούντ.

Την δεκαετία του ’60, έχουμε το πρώτο επεισόδιο του εμφυλίου στην Υεμένη και της συνακόλουθης ανάμειξης των γειτονικών ξένων δυνάμεων στα εσωτερικά της.

Η άνοδος του αραβικού εθνικισμού στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, έφερε χιλιάδες Αιγύπτιους στρατιώτες του Νάσερ να πολεμούν στο πλευρό των “δημοκρατικών” στην Βόρεια Υεμένη, την ίδια ώρα που οι οπαδοί του βασιλιά δέχονταν την υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας και του … Ισραήλ.

Ο πρώτος εμφύλιος πόλεμος στον Βορρά κράτησε από το 1962 μεχρι το 1968 και τελείωσε με την επικράτηση των λεγόμενων “δημοκρατικών”, παρά την αποχώρηση των στρατιωτικών δυνάμεων της Αιγύπτου αμέσως μετά απο την συντριπτική ήττα του Νάσερ στον πόλεμο των 7 ημερών με το Ισραήλ το 1967.

Την ίδια χρονιά, η αποχώρηση των Εγγλέζων από το Άντεν δημιούργησε την Λαϊκή Δημοκρατία της Νοτίου Υεμένης και έφερε τα πλοία του σοβιετικού ναυτικού στις θέσεις που πριν βρίσκονταν εκείνα του Royal Navy.

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο κρατών της Υεμένης για την πιθανή τους ενοποίηση κατέληξαν στο ξέσπασμα ενός σύντομου μεταξύ τους πολέμου το 1970.

Τα δύο κράτη ακολούθησαν ξεχωριστές πορείες μέχρι την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.

Το 1986, μάλιστα, η Νότιος Υεμένη ζήλεψε την γείτονά της και είχε κι εκείνη τον δικό της εμφύλιο πόλεμο.

Μετά το κλείσιμο των βάσεων της πρώην ΕΣΣΔ, “no money, no honey” για τους “μαρξιστές-λενινιστές” του Νότου, οπότε ξανάρχισαν οι διαπραγματεύσεις για την ενοποίηση που καρποφόρησαν σε χρόνο dt.

Από την δημιουργία της ενιαίας Υεμένης το 1990 μέχρι την “Αραβική Άνοιξη” του 2011, τις τύχες της Υεμένης όριζε ένας μαφιόζος ο “πρόεδρος” Σάλεχ.

Στο ενδιάμεσο και ιδιαίτερα μετά τον δεύτερο πόλεμο του Κόλπου -η Υεμένη ήταν από τις ελάχιστες αραβικές χώρες που είχε ταχθεί στο πλευρό του Σαντάμ Χουσεΐν στον πρώτο πόλεμο του Κόλπου, τότε που ο πατέρας Άσαντ έστελνε στρατό να πολεμήσει στο πλευρό των ΗΠΑ- οι ανοιχτές στρατιωτικές και πολιτικές επεμβάσεις της Ριάντ και της Ουάσινγκτον στο εσωτερικό της Υεμένης με το πρόσχημα του αγώνα κατά της Αλ-Κάιντα πολλαπλασιάστηκαν.

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, οι συνεχιζόμενες πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ Βορρά και Νότου οδήγησαν σε δύο ακόμα εμφύλιες διενέξεις μία το 1994 και άλλη μια το 2007.

Στο σημείο αυτό, νομίζω ότι χρειάζεται να μιλήσουμε περιληπτικά για την κοινωνία της χώρας αυτής.

Πρόκειται για κοινωνία οργανωμένη σε φυλές και φατρίες, θρησκευτικά διηρημένη σε σιίτες μουσουλμάνους που κατοικούν κυρίως στον βορρά και σουνίτες στην υπόλοιπη χώρα.

Όμως, η σημασία των φυλών υπήρξε πάντα μεγαλύτερη από εκείνη της θρησκείας.

Γι’ αυτό, άλλωστε, υπέρ του κινήματος των Houthis -που στην πλειοψηφία τους προέρχονται από τις βόρειες σιίτικες φυλές- τάχθηκαν και σουνιτικές φυλές, καθώς και σημαντικό τμήμα του εθνικού στρατού.

Οι Houthis ενστερνίστηκαν πολλές από τις πτυχές του κοινωνικού προγράμματος της Hezbollah στον Λίβανο και πολέμησαν από την αρχή το διεφθαρμένο καθεστώς του Σάλεχ, συσπειρώνοντας διάφορα τμήματα της αντιπολίτευσης και του λαού που δυσφορούσαν με το καθεστώς της κλεπτοκρατίας που είχε επιβάλει ο “πρόεδρος”.

Έτσι, βρέθηκαν σε θέση ισχύος όταν ξέσπασε η “Αραβική άνοιξη της Υεμένης” το 2011.

Πολύ γρήγορα οι Houthis και οι σύμμαχοί τους πήραν τον έλεγχο της πρωτεύουσας Σαναά και του μεγαλύτερου τμήματος του βόρειου κομματιού της χώρας.

Όταν ένας ακόμα εμφύλιος ξέσπασε το 2015, απέναντι στις δυνάμεις των Houthis βρέθηκε ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Χαντι που υποστηριζόταν από σημαντικά τμήματα του στρατού και αρκετούς Σουνίτες του Νότου.

Οι δυνάμεις των Houthis βρέθηκαν πολύ κοντά στην κατάληψη του στρατηγικής σημασίας λιμανιού του Άντεν αλλά η ανοιχτή στρατιωτική επέμβαση της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ τους χάλασε τα σχέδια.

Από το 2015 μέχρι σήμερα, οι Σαουδάραβες και τα Εμιράτα έχουν πέσει μέσα σε ένα στρατιωτικό τέλμα που θυμίζει το κάζο των Αμερικανών στο Βιετνάμ και των Σοβιετικών στο Αφγανιστάν.

Παρά την συντριπτική υπεροπλία τους και τα υπερσύγχρονα οπλικά συστήματα που έχουν προμηθευτεί από την Δύση -αλλά και την Ρωσία του Πούτιν σε μικρότερο βαθμό- αδυνατούν να καταβάλουν την αντίσταση των Houthis.

Τον περασμένο χρόνο, μάλιστα, οι τελευταίοι κατόρθωσαν να πυρπολήσουν τα μεγαλύτερα διυλιστήρια της ARAMCO βαθιά μέσα στην ενδοχώρα των Σαούντ, χρησιμοποιώντας πρωτόγονα drones και πυραύλους.

Η Σαουδική Αραβία και οι σύμμαχοί της έχουν διαπράζει εγκλήματα πολέμου κατά του άμαχου πληθυσμού με την “δημοκρατική” Δύση να σφυρίζει αδιάφορα.

Αρκετοί ανθρωπιστικοί οργανισμοί παρέχουν ψίχουλα βοήθειας στον σκληρά δοκιμαζόμενο από τις ενδημικές ασθένειες και την πείνα πληθυσμό της Υεμένης, την στιγμή που οι καταδίκες για την πολιτική της Σαουδικής Αραβίας σπανίζουν.

Πιθανότατα, οι δυτικοί “δημοκράτες” έχουν γεμάτο το στόμα τους από τις παραγγελίες πολεμικού υλικού από το Ριάντ και σιωπούν.

Η Σαουδική Αραβία μέσα στην τελευταία δεκαετία ήταν ο μεγαλύτερος εισαγωγέας όπλων παγκοσμίως με τον δεύτερο στην σειρά να μην ξεπερνά το 50% των εισαγωγών του Ριάντ.

Παράλληλα, οι συνολικές τις αμυντικές δαπάνες ξεπερνούν εκείνες της “παντοδύναμης” Ρωσίας και υπολείπονται μονάχα των ΗΠΑ και της Κίνας.

Οι Σαουδάραβες και οι σύμμαχοί τους κατηγορούν τους Houthis ότι υποκινούνται και εξοπλίζονται από το Ιράν.

Το πρώτο δεν μου φαίνεται απίθανο αλλά δεν μοιάζει να είναι καθοριστικό.

Όσον αφορά τα όπλα από το Ιράν, δεν φαίνεται να επηρεάζουν σημαντικά την κατάσταση.

Σχεδόν όλα τα γειτονικά κράτη της Υεμένης είναι με την πλευρά της Σαουδικής Αραβίας και των Εμιράτων.

Μια ματιά στον χάρτη αρκεί για να αναρωτηθεί κανείς σχετικά με τις ποσότητες και το είδος των οπλικών συστημάτων που θα μπορούσαν να στείλουν οι Ιρανοί στους συμμάχους τους στην Υεμένη.

Κι ενώ στο κάδρο μπαίνει διαρκώς η Σαουδική Αραβία, ο ρόλος των ΗΑΕ συχνά υποεκτιμάται. Βάσεις σε Τζιμπουτί, Ερυθραία και βόρεια Σομαλία. Κατάληψη της νήσου Σοκότρα για την …ασφάλεια των κατοίκων της, υποστήριξη του Χάφταρ στην Λιβύη, κλπ.

Τα Εμιράτα διεξάγουν πολλούς βρώμικους πολέμους στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Η Σαουδική Αραβία στο κάδρο, τα Εμιράτα την βρώμικη δουλειά.

Πάντως, η κυβέρνηση στο Ριάντ βρίσκεται σε πραγματικά δύσκολη θέση. Οικονομική κρίση, προσπάθεια απογαλακτισμού από το πετρέλαιο που μέχρι τώρα δεν αποδίδει, μεγάλες εσωτερικές αντιδράσεις από κομμάτια της οικογένειας που δεν βλέπουν με καλό μάτι την επένδυση της Σαουδικής Αραβίας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, εμπλοκή στο στρατιωτικό τέλμα της Υεμένης.

Επίσης, στη χώρα το 25% του πληθυσμού είναι σιίτες που επιζητούν μια αναλογικοτερη εκπροσώπηση στην κορυφή της εξουσίας.

Τυχαίο μόνο δεν είναι φυσικά το γεγονός ότι οι Σιίτες στην Σαουδική Αραβία είναι φτωχότεροι και περισσότερο κοινωνικά αποκλεισμένοι από την σουνιτική πλειοψηφία, ούτε το ότι συγκεντρώνονται στις επαρχίες που συνορεύουν με την Βόρεια Υεμένη.

Κάθε απολυταρχικό καθεστώς -όσα pedigree δημοκρατικότητας κι αν έχει εξασφαλίσει από τα ονομαστά εκτροφεία δημοκρατίας της Δύσης- δημιουργεί την ομάδα των απόκληρων, των εσωτερικών του εχθρών, που χρειάζεται, προκειμένου να νομιμοποιήσει τις πολιτικές καταστολής που εφαρμόζει.

Στην Ελλάδα κάποτε ήταν τα πολιτικά φρονήματα, στον Αραβικό κόσμο η θρησκεία.

Το σύστημα, βέβαια, πρέπει να μπορεί όχι μόνο να ελέγχει αλλά και να ταΐζει μεγάλα τμήματα του πληθυσμού.

‘Ομως, το βασίλειο των Σαούντ για πρώτη φορά στην νεότερη ιστορία αντιμετωπίζει αληθινά ζόρια.

Ο οίκος των Σαούντ αριθμεί περίπου 15.000 μέλη, εκ των οποίων πραγματική οικονομική και πολιτική δύναμη κατέχει μια ομάδα περίπου 2.500 ατόμων που περιστοιχίζουν τον βασιλιά.

Η δραματική επιδείνωση της οικονομίας σε συνδυασμό με την χαμηλή απόδοση στα πεδία των μαχών των υπερεξοπλισμένων στρατιωτικών δυνάμεων της χώρας δημιουργεί ένα εκρηκτικό μίγμα που κάνει τις μεγάλες καπιταλιστικές χώρες της δυσης και της ανατολής να ανατριχιάζουν σύγκορμες.

Η κατάρρευση του οίκου των Σαούντ δεν θα μοιάζει με την κατάρρευση του Σάχη στο Ιράν το μακρινό 1979.

Στην θέση του σημερινού βασιλείου-πελάτη των δυτικών δεν θα μείνει μια χώρα διαφορετική με την οποία θα πρέπει να διαπραγματευτούν από την αρχή τις μεταξύ τους σχέσεις.

Αν κάποιος θέλει να δει το μέλλον της Σαουδικής Αραβίας, δεν χρειάζεται παρά να κοιτάξει προσεκτικά το παρόν της γειτονικής Υεμένης. Μια γεωγραφική οντότητα βυθισμένη στο χάος.

Φυσικά, ούτε λόγος να γίνεται για τις κοσμοϊστορικές επιπτώσεις που θα έχει ένα τέτοιο γεγονός στην παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία.

Πίσω από τον κάθε θεό, βρίσκεται το χρήμα και ο αγώνας για πολιτική κυριαρχία.

Όσο λιγότερο ανεπτυγμένη και παιδευμένη είναι μια κοινωνία, τόσο περισσότερες προσευχές ακούς και επικλήσεις μιας απροσδιόριστης και άκρως δογματικής παράδοσης.

Κι αυτά τα πράγματα δεν χαρακτηρίζουν μόνο τα μουσουλμανικά κράτη. Τα βλέπεις έντονα σε χώρες όπως το Ισραήλ, η Ελλάδα και φυσικά οι ΗΠΑ.

Το ενδιαφέρον, άλλωστε, με την μπούρκα είναι πως δεν μπορείς να είσαι σίγουρος ποτέ για το τι κρύβεται από κάτω. Μπορεί να είναι μια πανέμορφη γυναίκα, μπορεί κι ένας παμπόνηρος πολιτικός.

Φιλιά από την Εσπερία

Ηλίας

(Φίλε Ηλία, σου έχει κάνει πολύ μεγάλο καλό η Ελβετία. Σούπερ το κείμενο για την ξεχασμένη Υεμένη. Να είσαι καλά, Ηλία. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.