Ξεχάσαμε πώς να διαφωνούμε

Γεια σου αγαπητέ μου Πιτσιρίκο,
Το μπλογκ σου είναι από τις ελάχιστες ελληνικές ιστοσελίδες που επισκέπτομαι τακτικά. Άλλωστε, συμφωνώ με πάρα πολλά από όσα γράφεις και εσύ και οι υπόλοιποι φίλοι.

Αλλά δεν συμφωνώ με όλα.

Πολλές φορές, επίσης, διαβάζω ένα βιβλίο και σκέφτομαι πως ο συγγραφέας πρέπει να είχε διαβάσει τη σκέψη μου, δεν εξηγείται αλλιώς. Γιατί συμφωνώ με τόσα πολλά από όσα έγραψε.

Αλλά όχι με όλα.

Να πω, επίσης, για ένα φίλο που έχω, με τον οποίο πραγματικά διαφωνούμε σχεδόν στα περισσότερα από όσα συζητάμε. Καμιά φορά με τσαντίζει και λίγο, αλλά και πάλι, απολαμβάνω τις συζητήσεις μας.

Αυτός ο κόσμος θα ήταν απίστευτα βαρετός, αν οι άνθρωποι πάντα συμφωνούσαν.

Εντάξει, αν κάποιος έρθει και μου πει για τις κεραίες 5G, τον κορωνοϊό, και τα εμβόλια του Μπιλ Γκέιτς, ε, εκεί δεν υπάρχει περιθώριο. Σηκώνομαι και φεύγω.

Η εμπειρία μου έχει δείξει ότι υπάρχουν άνθρωποι που δεν ξέρουν, κι υπάρχουν κι άνθρωποι που δεν θέλουν να ξέρουν. Υπάρχει διαφορά.

Αλλά, ρε παιδιά, δεν μπορούμε να συζητήσουμε πια χωρίς να τα βλέπουμε όλα ασπρόμαυρα;

Δηλαδή, για να πω ένα παράδειγμα, είναι αδύνατο να συζητήσουμε για το πόσο κόστισαν οι ζαρντινιέρες στο Σύνταγμα -και με τι διαδικασίες αποκτήθηκαν- ως ένα θέμα ξεχωριστό από το αν καλώς δόθηκε περισσότερος χώρος στους πεζούς;

Το βλέπω ακόμα και σε σχόλια ανθρώπων που -απ’ ό,τι νομίζω τουλάχιστον- δεν είναι πληρωμένοι παπαγάλοι.

Το κάνουν τζάμπα· από χόμπι.

Ό,τι πει η κομματική κομαντατούρ, δεν έχει μείνει ανεξάρτητο εγκεφαλικό κύτταρο πια.

Έχουμε ξεχάσει πώς να διαφωνούμε.

Ό,τι κι αν πιάσεις, από όποια πλευρά κι αν το δεις, στην σύγχρονη Ελλάδα -παράδοξη φράση, τώρα που το σκέφτομαι- όλο και σπανιότερα βρίσκεις ανθρώπους που θα πουν «Δεν συμφωνώ, και θα σου πω γιατί».

Η συνηθισμένη αντίδραση είναι να σε βρίσουν. Μερικοί πιο ξύπνιοι αρχίζουν το whataboutism: «Ναι, αλλά κι ο “τάδε κόμμα ή πολιτικός” τα ίδια έκανε», λες και κυνηγάνε ο ένας τον άλλο στο ποιος θα φτάσει πιο χαμηλά.

Καλά, να ακούσεις κάποιον να λέει «Ίσως έχεις δίκιο, έκανα λάθος» πρέπει να είναι λιγότερο πιθανό απ’ το να δεις το τέρας του Λοχ Νες να τσαλαβουτάει στην Ομόνοια.

Αν συμφωνούσαμε σε όλα, πάντα, θα ήμασταν ακόμα στις σπηλιές και θα φορούσαμε προβιές.

Τώρα που το σκέφτομαι, πολλοί από εμάς ακόμα εκεί είμαστε πνευματικά. Γι’ αυτό και συμφωνούμε πάντα με την δική μας κομματική φυλή και διαφωνούμε πάντα με την άλλη.

Ο σύγχρονος Έλληνας τσακώνεται για το τι χρώμα κουρτίνες θα βάλει στο σαλόνι, ενώ η τράπεζα του έχει πάρει ολόκληρο το διαμέρισμα και ετοιμάζεται να το βγάλει σε πλειστηριασμό.

Για να είμαστε και δίκαιοι, βέβαια, το φαινόμενο δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό.

Στην Αμερική -ο Άρης τα ξέρει καλύτερα- δεν πρέπει να υπάρχει πιο εύκολο πράγμα από το να βρεις τρόπους για να διαχωρίσεις τους ανθρώπους σε αντίπαλα στρατόπεδα.

Κι η επιτυχία του Αμερικανικού συστήματος -το οποίο έχουμε εισαγάγει και στην Ελλάδα- είναι ακριβώς ο τρόπος με τον οποίο, όχι μόνο βάζει τους ανθρώπους να διαφωνούν, αλλά τους κάνει και ανίκανους να διαφωνήσουν σωστά.

Το να μάθεις να διαφωνείς σωστά, άλλωστε, είναι πολύ επικίνδυνο για το σύστημα. Πολλές νέες ιδέες και κοινωνικές κατακτήσεις έχουν γεννηθεί από διαφωνίες, και μάλλον καμία από μια συμφωνία.

Αλλά, όπως είχε πει κι ένας καθηγητής μου, άλλο πράγμα το να θες να μάθεις, κι άλλο το να θες να έχεις δίκιο.

Οι περισσότεροι θέλουν απλά να έχουν δίκιο.

Να είσαι καλά

Χρήστος

Υ.Γ. Το κείμενο του Ηλία για το τρεχούμενο νερό μου θύμισε μια ιστορία που έγινε πριν λίγους μήνες εδώ στη Φινλανδία. Μια πόλη στα κεντρικά της χώρας, η Jyväskylä, με πληθυσμό περίπου 140.000, αποφάσισε ξαφνικά, σχεδόν κρυφά, να ιδιωτικοποιήσει την παροχή νερού. Στη Φινλανδία, όμως, υπάρχει ένα σύστημα με το οποίο οποιοσδήποτε πολίτης μπορεί μέσω μιας ειδικής κυβερνητικής ιστοσελίδας να προτείνει νέους νόμους, και αν η πρόταση μαζέψει περισσότερες από 50.000 ψηφιακές υπογραφές -απαιτείται ταυτοποίηση- τότε το κοινοβούλιο είναι υποχρεωμένο να συζητήσει την πρόταση. Ε, λοιπόν, τα αντανακλαστικά των πολιτών ήταν ακαριαία. Μέσα σε λίγες ώρες είχε ήδη δημιουργηθεί πρόταση νομοθεσίας που να απαγορεύει την ιδιωτικοποίηση της παροχής νερού, και την πρώτη μέρα είχαν κιόλας μαζευτεί περίπου 40.000 υπογραφές. Ήταν ολοφάνερο ότι την επόμενη μέρα το φράγμα των 50.000 θα έσπαγε. Η τοπική αυτοδιοίκηση της πόλης ανακοίνωσε ότι ακυρώνει το σχέδιο. Η δημοκρατία, με όλα της τα στραβά κι ανάποδα, εδώ κάπως λειτουργεί ακόμα. Αλλά χρειάζεται πολίτες.

(Αγαπητέ Χρήστο, σε όλα δεν συμφωνώ ούτε με τον εαυτό μου. Επίσης, με τα χρόνια, ένας άνθρωπος αλλάζει και κάποιες απόψεις, γιατί έχουν αλλάξει όλα γύρω του, οπότε δεν μπορεί να είναι δογματικός και απόλυτος. Τώρα, με την πανδημία, αμφισβητούνται τα πάντα από μόνα τους. Κι όμως, οι περισσότεροι άνθρωποι επιμένουν στις βεβαιότητές τους. Χρήστο, στην Ελλάδα δεν υπάρχει δημόσιος διάλογος. Ο καθένας προσπαθεί να αποδείξει πόσο σκατάς είναι ο άλλος. Και φυσικά, κανείς δεν παραδέχεται κανέναν. Αλλά θέλουν τα πράγματα να αλλάξουν και να γίνουν καλύτερα. Πώς; Το παράδειγμά σου για τον Μεγάλο Περίπατο είναι πολύ καλό. Θέλουμε τον Μεγάλο Περίπατο ή θέλουμε αυτό το άθλιο κέντρο της Αθήνας; Θα κολλήσουμε στις προσωρινές ζαρντινιέρες και τα όποια λάθη ή θα δούμε τη μεγάλη εικόνα ενός κέντρου της Αθήνας που θα το χαιρόμαστε όλοι; Χρήστο, ναι, δεν είναι κακό να μην ξέρεις αλλά είναι πολύ κακό να μην θέλεις να μάθεις. Αλλά για να θέλεις να μάθεις, πρέπει να παραδεχτείς πως δεν ξέρεις. Και φυσικά, υπάρχουν άνθρωποι που έχουν πάντα δίκιο. Ακόμα κι όταν έχουν άδικο. Ρίξε μια ματιά στα social media. Τόσες μεγαλοφυΐες και δουλεύουν τσάμπα για τον Ζούκερμπεργκ. Νομίζοντας μάλιστα πως κάνουν κάτι πάρα πολύ σημαντικό. Χρήστο, δεν ξεχάσαμε πώς να διαφωνούμε. Ξεχάσαμε πώς να σκεφτόμαστε. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.