Οι άνθρωποι δεν αποβλακώθηκαν χάρη στο Ίντερνετ

Κομπανιέρο Πιτσιρίκο,
Ήθελα κάποια στιγμή να το γράψω, δεν ξέρω αν τώρα είναι η σωστή. Αν το έχω σκεφτεί καλά εννοώ.

Ο Κοσμοκαλόγερος είχε μιλήσει κάποια στιγμή για τον περήφανο, νέο, ψηφιακό κόσμο.

Για την ακρίβεια, πολλοί έχουν μιλήσει γι’ αυτό εντός και εκτός του blog -με τελευταίο χρονικά τον Κώστα, που μας μετέφερε κάποιες εξαιρετικά ενδιαφέρουσες σκέψεις- οπότε με έβαλαν και μένα στο τριπάκι να σκεφτώ κάποια πράγματα.

Καλά, γενικά, αυτό που γίνεται στο blog, ειδικά μετά την παγκόσμια καραντίνα, κυριολεκτικά δεν υπάρχει.

Συνοπτικά, για να καταλαβαίνουν και όσοι δεν ακούνε τα podcasts -χάνετε btw-, μιλάμε για τη διαχείριση των προσωπικών πληροφοριών από εταιρείες-κολοσσούς και φυσικά το Ίντερνετ που σάρωσε τα πάντα (;) στο πέρασμά του, καταλήγοντας στην επίγεια κόλαση των social media και στην απομόνωση των ανθρώπων μπροστά σε μια οθόνη.

Πριν μπω στο νόημα. Ούτως ή άλλως, είναι κάπως τραγελαφική η εποχή μας, καθώς εκατομμύρια άνθρωποι φοβούνται μην τους εμβολιάσουν με τσιπ παρακολούθησης -πάρτε με από εδώ με λίγα λόγια- και από την άλλη διαμοιράζουν τις πιο προσωπικές στιγμές τους με τους υπαλλήλους του Zuckerberg, μεταξύ άλλων.

Και, βέβαια, η αδιαφορία τους για το χειρισμό των προσωπικών τους δεδομένων από άτομα που το τελευταίο πράγμα που έχουν στο μυαλό τους είναι την προστασία των ζωών των πολιτών, μάλλον ήταν αυτό που οδήγησε τον Edward Snowden να πει κάποια στιγμή πως, «όσοι λένε πως δεν τους ενδιαφέρει η προστασία της ιδιωτικότητας επειδή δεν έχουν κάτι να κρύψουν, είναι ακριβώς το ίδιο με το να λες πως δεν σ’ ενδιαφέρει η ελευθερία του λόγου γιατί δεν έχεις τίποτα να πεις».

Ως εδώ, όλα καλά.

Νομίζω, όμως, πως υπερτιμάμε το φαινόμενο του Ίντερνετ, προσάπτοντας στους «έξυπνους» υπολογιστές και τα «έξυπνα» τηλέφωνα καταστάσεις, που ακόμα και με την τεχνητή νοημοσύνη στη θέση του οδηγού, δεν είναι δα και πρωτάκουστες.

Κάτι μου λέει ότι όλο αυτό που περιγράφουμε δεν ξεκίνησε με το Ίντερνετ.

Δηλαδή, οι άνθρωποι δεν αποβλακώθηκαν χάρη στο Ίντερνετ.

Δεν έπεσαν θύματα παρακολούθησης με την έλευση των υπολογιστών.

Και το κυριότερο δεν απομονώθηκαν χάρη σε μια οθόνη.

Ζούνε σε έναν εικονικό κόσμο, πολύ πριν την έλευση του VR.

Όλα αυτά τα φαινόμενα προϋπήρχαν της ψηφιοποίησης. Και το σκεπτικό, ότι είμαστε μπροστά σε μια οθόνη 24/7, αρνούμενοι να αγαπήσουμε και να αγαπηθούμε, δεν είναι πρόσφατο.

Είναι πάρα πολλοί οι άνθρωποι που ανησυχούν -με το δίκιο τους- για την απομάκρυνση του ανθρώπου από τη φύση -την ανθρώπινη φύση, όχι τη φύση καθ’ αυτή-, με όλη αυτή την βιομηχανοποίηση που συντελείται τους τελευταίους αιώνες.

Η ανθρωπότητα μοιάζει να σκλαβώνεται από τις μηχανές και αυτούς που τις ελέγχουν.

Θυμίζει λίγο Matrix. Μόνο που δεν βλέπουμε στο τραπέζι ένα μπλε και ένα κόκκινο χάπι.

Και μάλλον, δεν βρισκόμαστε σε ένα θάλαμο, συνδεδεμένοι σε ένα υποχθόνιο τερατούργημα. Μάλλον.

Αναρωτιέμαι, λοιπόν. Προτού καταφθάσουν οι μηχανές και το ίντερνετ, δεν υπήρχε ανθρώπινη εκμετάλλευση;

Δεν υπήρχε απανθρωπιά; Βλακεία;

Δεν υπήρχε χειραγώγηση του ανθρώπινου σώματος και πνεύματος;

Δεν ήταν η ανθρωπότητα σαν το σκέτο δράμα που βλέπουμε σήμερα;

Σεβόντουσαν ποτέ οι εξουσίες την ιδιωτικότητα στις ζωές μας;

Υπήρχε προσωπική, ιδιωτική ζωή σε μια σεμνότυφη, μεσαιωνική και κλειστή κοινωνία;

Ήταν οι άνθρωποι κώλoς και βρακί; Συζούσαν και συνεργάζονταν;

Υπήρχαν υγιείς σχέσεις;

Μάλλον όχι. Μάλλον ήταν μια από τα ίδια· βασικά, παίζει να ήταν και χειρότερα.

Τα εργαλεία της καταπίεσης μονάχα άλλαξαν.

Πριν το Ίντερνετ, η τηλεόραση και το ραδιόφωνο έκαναν την ίδια δουλειά.

Για να βρεις, μάλιστα, τις ρίζες της δημαγωγίας πρέπει να φτάσεις στην απαρχή της ανθρώπινης εκμετάλλευσης, στη δουλοκτητική κοινωνία -λες;

Ακόμα και χωρίς τα social media, οι άνθρωποι έδειχναν κάπως επιρρεπείς σε βλαμμένους ηγέτες και κάπως άβουλοι όταν κάτι αφορούσε τα προσωπικά τους συμφέροντα.

Και οι πλούσιοι ζούσαν καλά και εμείς τους κοιτούσαμε. Αρχαία όσο ο ανθρώπινος “πολιτισμός” αυτή η ιστορία.

Και έδειχναν κάπως διστακτικοί με τον διπλανό τους. Δηλαδή, κάποτε έκαιγαν μάγισσες. Ε, δεν τους λες και ανοιχτόκαρδους και ανοιχτόμυαλους τους προχθεσινούς ανθρώπους.

Δεν χάλασαν τα social media τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος χάλασε τα social media.

Γιατί, μάλλον, είναι κάπως δύσκολο να ευδοκιμούν οι ανθρώπινες σχέσεις σε μια απάνθρωπη κοινωνία.​

Σαν να στείλεις 10 χωριάτες σε μια βιβλιοθήκη και να περιμένεις ότι το πρώτο πράγμα που θα κάνουν είναι να διαβάσουν Foucault, Camus και Sartre. Δεν θα το κάνουν.

Garbage in, garbage out.

Κάποιες σκέψεις προσθέτω, δεν διαφωνώ απαραίτητα. Για την ακρίβεια, μια χαρά τα λένε όλοι.

Απλά, νομίζω κοιτάμε το μέσο και χάνουμε τον …σκοπό.

Δηλαδή, δεν μιλάμε σχεδόν καθόλου για το marketing.

Για τον κόσμο της διαφήμισης που κατάφερε στις αρχές του 20ού αιώνα να προωθήσει το tobacco, το τσιγάρο δηλαδή, στις γυναικείες ψυχές.

Όταν πείθεις τις γυναίκες να καπνίσουν -ένα κατεξοχήν αντρικό σπορ κατά τον 19ο αιώνα- χωρίς τηλεόραση και με ελάχιστο ραδιόφωνο -κυρίως με τυπωμένες αφίσες στους δρόμους των πόλεων- και μάλιστα τις μετατρέπεις στους καλύτερους πελάτες σου, είμαστε σίγουροι ότι όλα αυτά που περιγράφουμε κατέφθασαν με το ίντερνετ και τον νεοφιλελευθερισμό; Γιατί εμένα όλα αυτά τα …ψηφιακά μου φαίνονται περισσότερο σαν αναβάθμιση, παρά σαν κάτι το καινούριο.

Marketing δεν το λένε να πείθεις τους ανθρώπους να αγοράσουν, πράγματα που δεν χρειάζονται, με λεφτά που δεν έχουν, για να εντυπωσιάσουν ανθρώπους που δεν γουστάρουν;

Ταινιάρα, θα την ξαναδώ, thanks Κώστα.

Όπως με όλα τα καλούδια στη ζωή, συνήθως μόνο το περιτύλιγμα αλλάζει κατά καιρούς. Το …σοκολατάκι ίδιο και απαράλλαχτο.

Ούτε το marketing είναι κάτι το καινούριο. Ούτε ήρθε τον 20ό αιώνα.

Όπως και ο καταναλωτισμός.

Για παράδειγμα, μόνο ένας καλός διαφημιστής θα μπορούσε να πείσει τους ανθρώπους ότι ένας αόρατος τύπος στον ουρανό τους κρίνει καθημερινά, αν είναι καλοί ή κακοί άνθρωποι.

Πριν από τη Silicon Valley, καλά ακόμα και σήμερα τι λέμε τώρα, οι άνθρωποι στηνόντουσαν κάθε Κυριακή, με την πρωινή δροσούλα, να πάρουν τη δόση σωτηρίας που τους αναλογεί και να …κλείσουν θέση στη μετά θάνατον εκδρομή.

Δεν λέω τίποτε άλλο. Όποιος έχει γνωρίσει τους Amish, για να μην αναφέρω άλλα σύγχρονα παραδείγματα, καταλαβαίνει ότι δεν είναι τόσο απλό.

Μάλλον, πριν τα social media και το …Tinder, το κενό αυτό το κάλυπτε η good, old religion.

Όλα αυτά τα σκουπίδια που λέμε ψυχαγωγία, καλύπτουν ουσιαστικά το ίδιο κενό.

Και το κενό αυτό είναι ο ελεύθερος χρόνος, η ανάπαυση ανάμεσα στις ώρες εργασίας.

Η οποία εργασία: τι κομπιούτερς, τι μηχανές, τι πολιτεύματα, τι συστήματα και lighter εκδόσεις αυτών, εκεί αυτή. Σταθερή αξία.

Όσο …σκληρά και να δουλεύουμε, ο κόσμος όλο και ουρλιάζει ότι η ζωή είναι άλλο πράγμα.

Εκεί παιζόταν πάντα το παιχνίδι. Πόσο απασχολημένους μπορείς να κρατήσεις τους ανθρώπους για να μην τους μένει χρόνος για επιβουλές. Για να μην κάθονται στην κουζίνα να σκέφτονται που το σύστημα τους πέταξε στη θάλασσα εδώ και 30 χρόνια. Γιατί αν σκέφτονται, αργά ή γρήγορα θα το βρουν.

Θα βρουν το λόγο που δεν μπορούν να καλύψουν το συναισθηματικό τους κενό και ψάχνονται να τη βρουν διαδικτυακά.

Και αργά ή γρήγορα θα βρουν ποιος τους εμποδίζει να ζήσουν.

ΟΚ, τα ρομπότ, το ίντερνετ και οι ψηφιακές βάσεις δεδομένων, μάλλον θα μειώσουν αισθητά τον χρόνο που θα χρειάζεται το σύστημα για να δέσει χειροπόδαρα τον ανθρωπάκο και να τον κρατάει απασχολημένο.

Η ερώτηση, όμως, είναι, δυσκολευόταν και ποτέ;

Μην φτάσουμε στο σημείο κάπου το 2050 να λέμε «πριν τα ρομπότ, οι άνθρωποι ήταν πιο ανθρώπινοι, πιο ελεύθεροι, πιο αγαπημένοι».

Δηλαδή, μην κάνουμε το λάθος να νομίσουμε ότι απέχουμε μια …σπασμένη οθόνη από την… επανάσταση.

Με εκτίμηση,

Άρης

(Φίλε Άρη, δίνε πόνο. Άρη, ήταν τρομερά τα podcast του Κώστα και του Δημήτρη. Τον Κώστα και τον Δημήτρη πρέπει να τους ακούσουμε μαζί σε podcast. Άρη, έχεις δίκιο πως δεν άλλαξαν τα κινητά και το Διαδίκτυο τη συμπεριφορά των ανθρώπων τόσο όσο νομίζουμε. Επίσης, ακούω αυτούς που λένε “κοίτα αυτά τα παιδιά, είναι τέσσερα στο ίδιο τραπέζι και το καθένα κοιτάει το κινητό του”, και σκέφτομαι πως αυτό είναι πολύ ανόητο, λες και τα παιδιά -πριν βγουν τα κινητά- μιλούσαν μεταξύ τους για ανώτερα μαθηματικά και πυρηνική φυσική. Όχι, σαχλαμάρες έλεγαν αλλά τουλάχιστον μιλούσαν. Τώρα όλοι κοιτάνε φωτογραφίες και τσιτάτα πέντε λέξεων. Άρη, αυτό που έχει χτυπηθεί ανελέητα σήμερα είναι το “μαζί”, η συνεργασία. Έχει ο καθένας ένα λογαριασμό στο Facebook, στο Instagram και στο Twitter, και νομίζει ότι έχει γίνει σταρ. Βάζει και τις πειραγμένες φωτογραφίες του και παριστάνει τον πανέμορφο ήρωα. Άρη, ξέρεις τι κάνει εντύπωση στους ανθρώπους που με γνωρίζουν για πρώτη φορά; Όχι αυτά που γράφω ή αυτά που γράφουν οι φίλοι στο μπλογκ αλλά ο αριθμός των followers που έχω στα social media. Όταν τους λέω μάλιστα πως έχω μπλοκάρει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους και πως σιχαίνομαι τα social media -όπως τα κάναμε, όχι όπως ξεκίνησαν- εντυπωσιάζονται ακόμα περισσότερο. Τα social media δεν έχουν πια καμία σχέση με την κοινωνικότητα. Αντιθέτως, έχουν σχέση με την αυτοαναφορά, την αυτοαποθέωση, την ιδιωτεία και τον ναρκισσισμό. Εκατομμύρια άνθρωποι παγιδευμένοι στις ψεύτικες φωτογραφίες τους. Όλοι ψάχνουν για ακροατήριο, κανείς δεν θέλει να είναι ακροατής. Όλοι θέλουν να αγαπηθούν, κανείς δεν θέλει να αγαπήσει. Τα social media οδηγούν ντουγρού στη μοναξιά και στην κατάθλιψη. Αλλά εκεί όλοι. Σαν τις μύγες στα σκατά. Άσε που δουλεύουν δωρεάν για τον Ζούκερμπεργκ. Και νομίζουν ότι κάνουν επανάσταση. Αναζητούν την δημοκρατία στο Facebook. Και κάνουν υστερίες, αν φάνε κάνα μπλοκ απ’ τον αλγόριθμο. Τι πλάκα. Και πόση ηλιθιότητα. Άρη, το θέμα δεν είναι ότι έπεισαν τις γυναίκες να καπνίσουν αλλά ότι τις έπεισαν και αυτές πως είναι καλό να δουλεύεις και πως έχουν κι αυτές …δικαίωμα στην δουλειά. Οπότε, αντί οι γυναίκες να απαιτήσουν να μην δουλεύουν οι άνδρες, απέκτησαν το “δικαίωμα” να δουλεύουν κι αυτές. Αχ, αυτά τα “δικαιώματα” έχουν καταστρέψει ζωές. Να είσαι καλά, Άρη. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.