Υπακοή στην εξουσία

Γεια σου Πιτσιρίκο και παρέα,
Πολλά και ενδιαφέροντα αυτά που  εσύ και το Νινί είπατε στα τελευταία  podcast. Για την Νίκη της Δημοκρατίας μετά την καταδίκη της Χρυσής Αυγής, για τους νοικοκυραίους που αδιαφόρησαν ή συνηγόρησαν,  τους ολιγάρχες και τον ρόλο τους στην γιγάντωση του τέρατος, τους πρόθυμους του συστήματος να συμπληρώσω.

Πρόθυμους  σαν τον Νίκο Χατζηνικολάου, παραδείγματος χάρη, που με πόση μεγάλη ευκολία και αυστηρότητα   εξήγησε τους λόγους για τους οποίους αυτός όπως και τόσοι άλλοι συνάδελφοί του  αναγκάστηκαν να καλέσουν  στελέχη της Χρυσής Αυγής στις εκπομπές τους   ‘κατ’ επιταγήν του  ΕΣΡ’.

Δηλαδή, αυτό που είπε ότι ο  άνθρωπος είναι ότι   ‘εκτελούσε εντολές’,  κάνοντας απλά την δουλειά του όπως κάθε φιλήσυχος πολίτης οφείλει να υπακούει στην οποιαδήποτε  νόμιμη εξουσία.

Οι άνθρωποι είναι έτοιμοι να ακολουθήσουν τις εντολές που θα πάρουν ακόμα και αν προκαλούν πόνο η θάνατο αρκεί αυτές οι εντολές να έρχονται από μια νόμιμη αρχή μάθαμε από το πείραμα του Μίλιγκραμ (Milgram experiment)  στα 1961.

O Στάνλεϊ Μίλιγκραμ ψυχολόγος στο πανεπιστήμιο του Yale μετά την δίκη της Νυρεμβέργης θέλησε να βρει την απάντηση στο ερώτημα τι έκανε τους απλούς στρατιώτες και  αξιωματικούς της Ναζιστικής Γερμανίας, υπακούοντας τους ανωτέρους τους, να φτάσουν να εκτελέσουν εκατομμύρια αθώους. Στην υπεράσπισή τους όλοι είπαν ότι απλά εκτελούσαν εντολές.

Μάζεψε έναν αριθμό εθελοντών φοιτητών, οι οποίοι έναντι αμοιβής και χωρίς να τους πουν το πραγματικό  θέμα του πειράματος, τους ζητήθηκε να αξιολογήσουν το πώς οι άνθρωποι μαθαίνουν και απομνημονεύουν όταν σαν μέσο μάθησης είναι η τιμωρία.

Κάθε φορά  τρεις άνθρωποι λάμβαναν μέρος. Ο Πειραματιστής/εξουσία, ο δάσκαλος και  ο μαθητής. Ο τελευταίος ήταν ηθοποιός και  ήταν κι αυτός μέρος της ομάδας του Πειράματος.

Πριν το πείραμα γινόταν εικονική  κλήρωση μεταξύ των δυο ‘εθελοντών’ και βέβαια πάντα δάσκαλος ήταν ο πραγματικός εθελοντής και μαθητής ο ηθοποιός.

Ο δάσκαλος κάθεται μπροστά από μια κονσόλα με 30 κουμπιά από 15 Volt μέχρι 450 Volt που είναι θανατηφόρα. Σύμφωνα με το πείραμα, θα πάταγε τα κουμπιά, δίνοντας ηλεκτροσόκ στον μαθητή κάθε φορά που θα έδινε μια λάθος απάντηση στις ερωτήσεις που του έκανε.

Αρχίζει να ρωτά τον μαθητή ο οποίος παίζει τέλεια τον ρόλο του και στην αρχή απαντά σωστά αλλά στην συνέχεια αρχίζει να κάνει λάθη.

Με το πρώτο λάθος ο δάσκαλος πατάει το πρώτο κουμπί. Ο μαθητής πονάει και ο δάσκαλος το γνωρίζει αυτό.

Σε κάθε λάθος απάντηση αυξάνεται και η ένταση μέχρι που φτάνει στα 150 η 200 βολτ και γυρνάει και ρωτάει τον Πειραματιστή αν πρέπει να συνεχίσει, ο οποίος απαντάει ότι το πείραμα πρέπει να συνεχιστεί.

Στα 300 βολτ ο μαθητής ταρακουνιέται και φαίνεται ότι χάνει τις αισθήσεις του αλλά ο Πειραματιστής ακόμα μια φορά με σταθερή φωνή δίνει εντολή στον δάσκαλο να συνεχίσει.

Την ίδια εντολή λαμβάνει, να πατήσει και το κουμπί των 450 Volt που φέρνει θάνατο, όταν  ο μαθητής εξουθενωμένος συνέρχεται και απαντά και την τελευταία ερώτηση λάθος.

Πόσοι πάτησαν το  φονικό κουμπί των 450 Volt;

Το 65%…

Όλοι έφτασαν μέχρι τα 300 βολτ, το προτελευταίο κουμπί το οποίο εννοείται  προκαλούσε πολύ πόνο.

Απλά, ακολούθησαν οδηγίες.

Μήπως σας  είναι γνωστό αυτό;

Πόσες φορές το έχουμε πει όλοι; Μα όλοι.

Φαντάζομαι ότι είπατε ότι ΕΣΕΙΣ δεν θα φτάνατε στον τελευταίο μοχλό και  μάλλον θα ήσασταν μέσα σε αυτούς που θα  έφευγαν  με το πού άκουσαν για το σκοπό του πειράματος.

Ήταν ένα 5% που μόλις άκουσε για το πείραμα- μάθηση και απομνημόνευση μέσω τιμωρίας -έφυγαν βρίζοντας τον Πειραματιστή.

Είτε από φόβο, είτε από τεμπελιά, σε πολλές εκβάσεις της ζωής δεν είμαστε και  τόσο καλοί όσο νομίζουμε.

Συμφωνούμε κάτω από πιεστικές συνθήκες ή όχι τόσο πιεστικές να κάνουμε πράγματα που δεν συναινούμε και συγχρόνως δεν  αισθανόμαστε να  μας βαρύνει η ευθύνη.

Όπως ο Χατζηνικολάου και οι όμοιοί του, ο Ματατζής που ξυλοφορτώνει τον συνταξιούχο που διαδηλώνει για την κουτσουρεμένη του σύνταξη, ο πολιτικός που υπέγραψε το μνημόνιο χωρίς να το διαβάσει, ο υπάλληλος που κόβει το ρεύμα σε έναν άνεργο, ο υπάλληλος στον  Ηλεκτρικό σταθμό ο οποίος μόλις καταλαβαίνει ότι ο κύριος που προσπαθεί να περάσει τις μπάρες χρησιμοποιώντας το εισιτήριο του δυο φορές είναι Αλβανός τον αφήνει να χρεωθεί δυο φορές.

Είναι εκείνη την φορά που ξεστομίζεις  ότι απλά έκανα την δουλειά μου.

Η απάθεια, ο ωχαδερφισμός, το δεν είναι δική μου δουλειά ή δεν είναι δική μου αρμοδιότητα, δεν έχω χρόνο.

Είναι την φορά που φοβήθηκα να πετάξω έξω από το σπίτι τον ιδιοκτήτη του σπιτιού που νοικιάζω  ο οποίος με αναίδεια μου έλεγε ότι δεν βρίσκει προσωπικό γιατί πια οι άνθρωποι έχουν βολευτεί με τα επιδόματα -ψίχουλα- και δεν θέλουν να δουλεύουν πια.

Ποιες είναι οι φορές που εσείς πατήσατε το φονικό κουμπί;

Δεν ξεχνώ αυτό που είπε ο Καζαντζάκης για το πώς είναι ο καθένας από εμάς ‘Φυλακισμένος λεύτερος’.

Κατερίνα Μ.

(Αγαπητή Κατερίνα, εξαιρετικό το κείμενό σου. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.