Η Έλενα έζησε εκτός Ελλάδος, σχεδόν παντού

Αγαπητέ Πιτσιρίκο καλημέρα,
Διαβάζω τα υπέροχα άρθρα σου καιρό τώρα και τα απολαμβάνω ιδιαιτέρως. Καθώς το θέμα τελευταία είναι η ζωή στο εξωτερικό, από Έλληνες που έφυγαν από την χώρα μας, σκέφτηκα να σου γράψω τις δικές μου εμπειρίες από διάφορα μέρη στον κόσμο, όπου έχω ζήσει τα τελευταία 20 χρόνια. Ίσως φανούν χρήσιμες σε κάποιους.

Σε ηλικία 10 ετών, συμπλήρωσα ένα κουίζ στο περιοδικό ‘Μανίνα-Κατερίνα’ και στην ερώτηση «Τι θέλεις να γίνεις, όταν μεγαλώσεις;» έγραψα «Να ταξιδέψω στον κόσμο».

Πράγματι, μόλις τελείωσα το πανεπιστήμιο στην Αθήνα, μετακόμισα στο Βερολίνο.

Η ευχάριστη εμπειρία ξεκίνησε από το αεροδρόμιο, όταν η αστυνομία αρνήθηκε την είσοδο στον τέως σύζυγό μου, επειδή ήταν Γιουγκοσλάβος και ο πόλεμος εκεί ακόμα δεν είχε τελειώσει. Τους δείξαμε φυσικά όλα τα απαραίτητα έγγραφα, εκείνοι όμως ανένδοτοι.

Με έπιασε λοιπόν το ελληνικό ταμπεραμέντο, και με την ορμή των 23 χρόνων μου άρχισα να φωνάζω στους αστυνομικούς και να τους αποκαλώ φασίστες και καταπατητές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Εξάλλου, είμαι Ευρωπαία πολίτης, πώς θα μου στερούσαν τον σύζυγό μου;

Φυσικά, δεν μπόρεσαν να αντικρούσουν τα επιχειρήματά μου και στο τέλος ενέδωσαν. Μπορώ να πω, πως το κατευχαριστήθηκα!

Ίσως να ήταν οι πολλές ελληνικές ταινίες με τους Γερμανούς, που είδα παιδάκι, και τους είχα άχτι… (Παρεμπιπτόντως το άχτι αυτό δεν έχει μειωθεί με τα χρόνια, και γιατί άλλωστε… Πριν από 4 χρόνια τα έψαλλα για τα καλά σε Γερμανό συνεργάτη, που μόλις είχαμε υπογράψει συμβόλαιο εκπροσώπησης της εταιρείας του στην Ελλάδα, όταν μου είπε, πως η Ε.Ε. είναι υπέροχη! Φυσικά, άμα είσαι καπιταλιστής και Γερμανός, μιλάς εκ του ασφαλούς. Ωστόσο στο τέλος της βραδιάς μου είπε πόσο όμορφα πέρασε και να το επαναλάβουμε, όταν θα είμαι στο Αμβούργο. Βγάλε συμπέρασμα!)

Να με έβλεπες, όμως, από μια γωνιά, 1,5 μέτρο κοριτσάκι και να φωνάζω σε 2 ντερέκια της POLIZEI και στα γερμανικά παρακαλώ!

Δικαίωσα από μέσα μου την μαμά, που με έπρηξε 12 χρόνια με το Goethe και βγήκα από το αεροδρόμιο να δω τι σόι ήταν αυτό το Βερολίνο.

Την επομένη είχα ραντεβού με την ιδιοκτήτρια του σπιτιού, ήθελε να με γνωρίσει από κοντά, πριν προχωρήσουμε στα συμβόλαια.

Ήταν, θυμάμαι, καμία ώρα έξω από την πόλη, μια υπέροχη βίλα πάνω σε λίμνη και η κυρία, υπερήλικη με κάτασπρα μαλλιά, Γερμανοεβραία, γιατρός και ζάπλουτη.

Μιλήσαμε αρκετή ώρα, αναπολώντας την ζωή της στα χρόνια του πολέμου και τελικά με συμπάθησε αρκετά, οπότε έδωσε εντολή στον δικηγόρο της να υπογράψουμε τα σχετικά.

Όταν συνάντησα τον άνθρωπο στο διαμέρισμα, τον διαβεβαίωσα ότι θα του το παραδώσω καλύτερο από ό,τι το πήρα. Δεν με πίστεψε, μέχρις ότου ήρθε μήνες αργότερα να του δώσω τα κλειδιά και έμεινε έκθαμβος. Το σπίτι έλαμπε και όλα ήταν άψογα και αναδιοργανωμένα. Μου είπε, ότι ήμουν η καλύτερη ενοικιάστρια, που είχε γνωρίσει. Εμ! βέβαια, που να συγκριθεί η ελληνική πάστρα με των ξένων.

Είχα διδαχτεί δύο πράγματα από την γιαγιά μου, «Η καθαριότητα είναι μισή αρχοντιά» και «Άνθρωπος αγράμματος, ξύλο απελέκητο», τα οποία με συντροφεύουν ακόμη.

Πάντως, δεν μπήκα σε σπίτι Γερμανών καθαρό, τις περισσότερες φορές σιχάθηκα να πιώ και νερό. Μάλιστα μια φορά πήγα στους γείτονες για 2 λεπτά να δανειστώ την εφημερίδα, για να δω αν έπαιζε κανένα καλό έργο στους κινηματογράφους. Δεν θα το πιστέψεις. Έβαφαν το διαμέρισμα, μαγείρευαν και κάπνιζαν με κλειστά παράθυρα! Πήγα σπίτι, έβαλα τα ρούχα μου για πλύσιμο και μπήκα για μπάνιο. Και είχαν και το θράσος να μου στείλουν επιστολή από το συμβούλιο της πολυκατοικίας ότι δεν είναι σωστό να βγάζω τα παπλώματα έξω να αεριστούν, γιατί χαλούσα την μόστρα του κτηρίου.

Ούτε να αφήνω ανοιχτά τα παράθυρα να αεριστεί το σπίτι, γιατί έφευγε η θέρμανση! Τι και αν είχε -12 βαθμούς, δεν θα έπαιρνα φρέσκο αέρα το πρωί; Απολίτιστοι τελείως!

Μέσα μπίχλα, αλλά έξω πεντακάθαρα. Αυτό τους το αναγνωρίζω. Περνάς τις Άλπεις και δεν υπάρχει ούτε χαρτάκι στους δρόμους, έτσι για δείγμα. Όχι το χάλι το δικό μας. Αλήθεια, γιατί όλα τα πετάμε κάτω; Μάλλον, γιατί, όπως έλεγε και ο κολλητός μου στο σχολείο, και πάνω να τα πετάξουμε, πάλι κάτω θα πέσουν!

Μια φορά στον σταθμό Λαρίσης δεν άντεξα, όταν ένας ταξιτζής άνοιξε την πόρτα του και άδειασε στον δρόμο το τασάκι. Τα μάζεψα και του τα πέταξα πάλι μέσα από το παράθυρό του. Ο τύπος τρελάθηκε, αλλά είχε πολύ κόσμο για να βιαιοπραγήσει.

Γενικά, πολύ οργανωμένο το Βερολίνο, 13:44 γράφει ότι θα περάσει το λεωφορείο, έτσι και γίνεται. Ακόμα και αυτά που εκτελούν νυχτερινά δρομολόγια. Οπότε δεν χρειάζεσαι αυτοκίνητο.

Στην αρχή λοιπόν έμεινα στο δυτικό τμήμα, στο Charlottenburg, πολύ σικ, με λιμνούλα και παπάκια ακριβώς απέναντι από το σπίτι.

Ωστόσο το ανατολικό Βερολίνο είναι πιο ζωντανό, με μπαρ, καφετέριες και εστιατόρια από όλον τον κόσμο.

Την ωραιότερη πίτσα στην ζωή μου την έχω φάει στο Βερολίνο και όχι στην Ιταλία, όσο περίεργο και αν ακούγεται.

Μετά τους πρώτους μήνες λοιπόν μετακόμισα στα ανατολικά, στην Kollwitzplatz. Πολύ ωραία συνοικία, γεμάτη κόσμο όλη μέρα. Μόνο που τα περισσότερα κτήρια είναι προπολεμικά, χωρίς ασανσέρ και στο διαμέρισμά μου η ντουζιέρα ήταν μέσα στην κουζίνα.

Θυμάσαι τον Ross στα Friends ‘Kitchen slash Bathroom’; Ε! ένα τέτοιο πράγμα.

Το κέντρο της πόλης υπέροχο, κτήρια, δρόμοι, πάρκα, όλα εντυπωσιακά.

Άσε τα μουσεία. Το κάτι άλλο. Ολόκληρη η Πέργαμος εκεί. Πάμπολλοι ελληνικοί θησαυροί, όπως είναι αναμενόμενο, πράγμα το οποίο στην αρχή με δυσαρεστούσε.

Γιατί να μην βρίσκονται στην Ελλάδα; Αργότερα συνειδητοποίησα, πόσο «άχρηστοι» είμαστε. Η Ελλάδα θα μπορούσε να είναι ολάκερη ένα μουσείο. Ένα σχολείο για όλο τον κόσμο, να μεταλαμπαδεύει την μοναδική αναλαμπή της παγκόσμιας ιστορίας, τον πρώτο πολιτισμό που ξέφυγε από την καταδυνάστευση των βασιλιάδων και του ιερατείου, που στηρίχτηκε στο μεγαλείο του ανθρώπου και στην ελεύθερη σκέψη.

Εφόσον όμως δεν είμαστε ικανοί να πετύχουμε κάτι τέτοιο, τουλάχιστον ας κοσμούν τα μουσεία όλου του κόσμου, να μπορούν όλοι να δουν από κοντά, για τι επιτεύγματα έχει δυνατότητα ο άνθρωπος.

Εμείς, άλλωστε, ούτε αυτά που μας έχουν μείνει δεν μπορούμε να στεγάσουμε. Τίγκα οι αποθήκες του αρχαιολογικού.

Ως προς τον χαρακτήρα, οι Γερμανοί γενικά δεν προσεγγίζονται εύκολα. Περισσότερο πέρναγα χρόνο με άλλους μετανάστες που γνώρισα μέσω γνωστών.

Μέχρι που έπιασα δουλειά σε σχολή χορού σαν βοηθός του καθηγητή, αφού είχα εργαστεί κάποια χρόνια σε αντίστοιχη σχολή στην Αθήνα, όσο ήμουν φοιτήτρια.

Εκεί οι Γερμανοί μεταμορφωνόντουσαν! Έστω, για μια ώρα, ήταν εύθυμοι, χαμογελαστοί, φιλικοί.

Οι Βερολινέζοι έχουν τρέλα με το αργεντίνικο τανγκό και σε κάθε γωνιά της πόλης διοργανώνουν βραδιές τανγκό σχεδόν κάθε μέρα.

Εννοείται ότι πήγαινα για εξάσκηση συχνά και έτσι ο κύκλος μου διευρύνθηκε. Όταν ήρθα σε επαφή με Γερμανό ψώνιο, ήταν σκηνοθέτης βλέπεις, τότε διαπίστωσα, ότι μας ξεπερνάνε. Είχα μαγειρέψει μακαρονάδα και επειδή δεν ήταν al dente άνοιξε τον σκουπιδοτενεκέ και την πέταξε!

Πάντως, εγώ τους Γερμανούς τους αντιμετώπιζα όπως και τους Έλληνες, όπως και κάθε άνθρωπο. Δεν προσάρμοσα την συμπεριφορά μου στην δική τους ιδιοσυγκρασία και αυτό τελικά απέδωσε. Ανοιγόντουσαν πιο εύκολα και γενικά ποτέ δεν μου είπαν όχι σε τίποτα.

Πιστεύω πως στην πραγματικότητα θέλουν να είναι πιο χαλαροί, απλά δεν ξέρουν πώς να αφεθούν.

Ο αυθορμητισμός μου, αν και τους μπέρδευε στην αρχή, στο τέλος τους κέρδιζε. Ή απλά τους αφόπλιζε.

Θυμάμαι όταν ζήτησα από τον ιδιοκτήτη της σχολής σπαστό κρεβατάκι για την αδελφή μου και να το κουβαλήσει κιόλας, γιατί δεν είχα αυτοκίνητο. Με εξυπηρέτησε μια χαρά. Ή καλεσμένη στο σπίτι μιας ανατολικογερμανίδας για φαγητό, ήταν τόσο κουμπωμένη, που το έβλεπες ζοριζόταν η κοπέλα. Στο τέλος με το μπούρου-μπούρου το δικό μου και το ωραίο merlot μέχρι και για χορό την σήκωσα. Άλλος άνθρωπος!

Σίγουρα, οι καιρικές συνθήκες δεν τους βοηθούν καθόλου, έτυχε Αύγουστο μήνα να φορέσω ζιβάγκο.

Θα ερχόταν και η μαμά να με δει, και όταν της είπα να φέρει μπουφανάκι, δεν με πίστευε με 42 βαθμούς στην Αθήνα. Άλλο πράγμα να λάμπει ο ήλιος και άλλο να νιώθεις τον ουρανό κατσικωμένο στον σβέρκο σου! Επηρεάζει τον χαρακτήρα σίγουρα.

Τελικά, η Γερμανία ήταν θλιβερή για τα δικά μου γούστα και έτσι τον επόμενο χρόνο μετακόμισα στην Ν. Αφρική. Δεν είχα ιδέα πού πήγαινα, τι θα πει Αφρική, μέχρι που προσγειώθηκα στο αεροδρόμιο. Τόσους μαύρους μαζί δεν είχα ξαναδεί ποτέ μου. Εκεί συνειδητοποίησα, ότι δεν ήμουν πια στην Ευρώπη. Ο ενθουσιασμός μου για κάτι τελείως διαφορετικό δεν περιγραφόταν.

Ωστόσο, το Γιοχάνεσμπουργκ ήταν απογοητευτικό. Ούτε βουνό, ούτε θάλασσα, καμία φυσική ομορφιά, μόνο εμπορικά κέντρα. Ήμασταν όλοι φυλακισμένοι. Έμεινα σε σπίτι με συρματόπλεγμα, κάμερες ασφαλείας, και το βράδυ κλειδώναμε τον πάνω όροφο με τις κρεβατοκάμαρες, παίρναμε τα σκυλιά μαζί και ένα περίστροφο για παν ενδεχόμενο. Καταπληκτικά!

Μια μέρα μαζευτήκαμε σε σπίτι φίλων και όταν έφυγε ο 1ος καλεσμένος, περνάνε 2 λεπτά και χτυπάει το κουδούνι. Υποθέσαμε όλοι ότι θα ξέχασε τίποτα. Όταν του ανοίξαμε, μπήκε μέσα τρέμοντας. Δεν είχε προλάβει να βάλει μπροστά το αυτοκίνητο και 2 με καλάσνικοφ του επιτέθηκαν, πήραν το αυτοκίνητο και έφυγαν.

Μάλιστα, ήταν και εκνευρισμένος με τον εαυτό του, γιατί δεν χρησιμοποίησε το όπλο, που είχε κάτω από το κάθισμα του. Καλύτερα του είπαμε όλοι, γιατί τώρα θα ήσουν πιθανότατα νεκρός.

Μια άλλη μέρα ένας καλός φίλος πέρασε από το σπίτι και όταν τον ρώτησα, τι νέα, μου λέει: «Πήγα στην τράπεζα να καταθέσω χρήματα, μπαίνουν μέσα 2 άντρες και 1 γυναίκα με αυτόματα, μας ρίχνουν όλους στο πάτωμα πυροβολώντας στον αέρα, αδειάσαν τα ταμεία και φύγαν. ‘And that’s Wednesday!’ Καλά του λέω εγώ, και ζεις ακόμα εδώ; Και τότε έφυγα για το Κέιπ Τάουν.

Αχ, ένα όνειρο! Ακόμα και σήμερα είναι από τα πιο όμορφα μέρη, που έχω δει στον κόσμο. Η οργάνωση, τα πάρκα και το πράσινο ακόμα και μέσα στην πόλη, οι άνθρωποι χαμογελαστοί και ανοιχτόκαρδοι, οι παραλίες και οι αμμουδιές ατελείωτες, τα εστιατόρια και τα καφέ προσεγμένα και προσιτά, και μία φύση αξεπέραστη. Τα δελφίνια και οι φάλαινες κολυμπάνε μπροστά στα μάτια σου, οι θαλάσσιοι ελέφαντες ξεχειμωνιάζουν στο λιμάνι, οι καρχαρίες είναι προστατευόμενο είδος, οπότε οι λευκοί περιδιαβαίνουν ελεύθερα, ένας καρχαρίας μάλιστα 9,5 μέτρα ήρθε στην διπλανή παραλία και παγιδεύτηκε σε κάτι θεόρατα φύκια, οπότε μερικοί εθελοντές μπήκαν στο νερό να τον σπρώξουν!

Μία ώρα έξω βρίσκεται το Simon’s Town, όπου κύριοι επισκέπτες είναι οι πιγκουίνοι, και ενώ κάθεσαι για καφέ περνάνε ανάμεσα από τα τραπέζια. Επίσης το Ακρωτήρι της Καλής ελπίδας με μαγευτικό υπερθέαμα την συμβολή 2 ωκεανών.

Ο άνεμος είναι τόσο ισχυρός, που περπάτησα στα τέσσερα κρατώντας ένα ειδικό σχοινί, για να φτάσω στο νοτιότερο σημείο.

Μετά είναι το Hermanus, όπου οι φάλαινες πάνε να γεννήσουν και τις βλέπεις με τα μικρά τους να παίζουν λίγα μέτρα από την ακτή, και να μην ξεχάσω τους αμπελώνες. Εκτείνονται σε χιλιάδες στρέμματα μόλις έξω από την πόλη και τα κρασιά είναι εξαίσια. Πολλά από αυτά διοχετεύονται αποκλειστικά στην αγορά της Γαλλίας.

Και το κλίμα υπέροχο, κοντά στο μεσογειακό με ήπιους χειμώνες και το καλύτερο, οι εποχές είναι ανάποδες από την Ευρώπη, καθώς μιλάμε για το νότιο ημισφαίριο. Να βλέπεις τους άγιους Βασίληδες με μαγιό, σαν το Baywatch ένα πράγμα, με γενειάδα.

Για 3 χρόνια έζησα μόνο άνοιξη και καλοκαίρι ερχόμενη Ελλάδα τον χειμώνα τον δικό τους και φεύγοντας Οκτώβρη, μόλις άρχιζε να χαλάει ο καιρός εδώ.

Εργασιακά, επίσης, είναι καλά, ειδικά αν έχεις πτυχίο πανεπιστημίου, εξάλλου οι λευκοί αμείβονται καλύτερα.

Τα ενοίκια είναι καλά σε περιοχές κοντά στην θάλασσα ή στο βουνό ή στο κέντρο, εκτός βέβαια από τo Clifton και το Camps Bay, που είναι ακριβά, αλλά μπορείς να πας για βόλτα και για μπάνιο, οι παραλίες είναι ελεύθερες.

Επίσης, τα καλλιτεχνικά δρώμενα είναι αρκετά, με φεστιβάλ, εκθέσεις και πολλές συναυλίες. Η μουσική σκηνή είναι πολύ καλή, ιδίως αν σου αρέσει η soul, reggae, jazz κτλ.

Βέβαια, όλα αυτά είναι ωραία, αν δεν σε θλίβουν και δεν σε προσβάλλουν τα γκέτο των μαύρων και γενικά η ανισότητα, που ακόμα υπάρχει, αν και έχει καταργηθεί το απαρτχάιντ.

Μια φορά βρέθηκα κατά λάθος κοντά σε τέτοια συνοικία και νόμισα πως δεν θα βγω ζωντανή. Είναι εντελώς αποκαρδιωτικό, ειδικά όταν βλέπεις τους περισσότερους μαύρους να είναι τόσο φιλικοί και καλοπροαίρετοι, παρά τα όσα έχουν υποφέρει. Αθάνατη άσπρη φυλή!

Μετά από όλα αυτά τα χρόνια έξω, επιζητούσα την Ελλάδα. Μου είχε λείψει αρκετά, και οι φίλοι και οι συνήθειες, οπότε και επέστρεψα. Στην αρχή όλα ήταν ωραία, ακριβώς γιατί υπήρχε η νοσταλγία, μετά από λίγο όμως άρχισε να με πνίγει ο στενόμυαλος τρόπος σκέψης και το γεγονός, ότι οι περισσότεροι, βολεμένοι ή βαλτωμένοι, δεν είχαν ξεκουνήσει από την θέση, στην οποία τους είχα αφήσει. Καμία αλλαγή, βελτίωση, ανάπτυξη, τουλάχιστον στα δικά μου μάτια. Και η πολιτική ζωή γινόταν όλο και χειρότερη. Σκάνδαλα, ασυδοσία, κλεψιά, εξαθλίωση και οι Έλληνες αλλού. Η νέα χιλιετηρίδα προμηνυόταν δυσοίωνη.

Τότε αποφάσισα να εργαστώ σαν ξεναγός. Είχα ήδη ταξιδέψει αρκετά, μίλαγα πολύ καλά αγγλικά – γερμανικά, άρα που το δύσκολο; Την επόμενη δεκαετία τα συνδύασα όλα, μισό χρόνο Ελλάδα και τον άλλο μισό Ευρώπη και Αφρική. Μόλις τρελαινόμουν Ελλάδα, έφευγα κάπου εκτός, μόλις μπούχτιζα έξω, επέστρεφα. Η τέλεια συνταγή.

Έτσι, μου δόθηκε η ευκαιρία να περάσω αρκετό καιρό στην Σκανδιναβία. Η πρώτη εντύπωση είναι θετική. Τέτοια ηρεμία και οργάνωση σπάνια την βρίσκεις, με τα τακτοποιημένα σπιτάκια τους σαν Lego.

Όπως έλεγε και ένας φίλος μου Έλληνας Αλεξανδρινός στο Ελσίνκι, οι Έλληνες έχουμε άλλο ταμπεραμέντο, μεγαλωμένοι στις εναλλαγές του Αιγαίου, πότε φουρτούνα, πότε νηνεμία.

Οι Φινλανδοί είναι μεγαλωμένοι σε εκατοντάδες χιλιάδες λίμνες, στατικό υδάτινο τοπίο και για πολλούς μήνες παγωμένο. Διαφορετική ψυχοσύνθεση.

Πάντως, ήταν το κατάλληλο χάπι μετά την Ελλάδα να περνάω 3 -4 μήνες στον Βορρά. Τα πάρκα σε κάθε γωνιά, πως έχουμε εδώ τα φαρμακεία ή τα pet city τελευταία. (Αν και προς το τέλος ζήταγα από κανέναν φίλο να πατήσει λίγο κόρνα, έτσι ένα μπιπ βρε αδερφέ, γιατί λαλούσα από την πολλή ησυχία!).

Μέχρι και που στο τέλος παντρεύτηκα Δανό! Για τις γυναίκες αναγνώστριες συστήνω ανεπιφύλακτα τους Σκανδιναβούς άντρες. Όχι μόνο για το προφανές, την εξωτερική εμφάνιση των ξανθών υπερβόρειων, αλλά κυρίως για τον χαρακτήρα τους. Εκπαιδεύονται από μικροί να είναι ανεξάρτητοι και όχι να τα περιμένουν όλα από την μαμά τους και μετέπειτα από την σύζυγό τους. Συμμετέχουν σε όλα, που αφορούν το ‘σπίτι’, ενδιαφέρονται για ποιο βάζο θα στολίσει το τραπέζι ή με τι εξοπλισμό θα στελεχώσουν την κουζίνα, έχουν αμέτρητα ενδιαφέροντα, που δεν περιορίζονται σε ένα ποδόσφαιρο και είναι ανοιχτόμυαλοι, δεκτικοί, έτοιμοι να μοιραστούν ουσιαστικά την ζωή τους με την σύζυγό τους.

Και ειδικά όταν η σύζυγος είναι Ελληνίδα, τότε ακόμα καλύτερα, γιατί δεν είναι μαθημένοι σε κανενός είδους φροντίδας, οπότε το υπερεκτιμούν.

Το γεγονός, ότι εδώ οι γυναίκες σε μεγάλο ποσοστό ακόμα ξέρουν να μαγειρέψουν, να καθαρίσουν ή να σιδερώσουν ένα πουκάμισο, τους εκπλήσσει αφάνταστα, αφού οι βόρειες δεν έχουν ιδέα. (Και δεν κακολογώ τις δίμετρες, ξανθές, γαλανομάτες, επειδή είμαι κοντή και καστανομάλλα, απλά αυτή είναι η αλήθεια. Μια φορά γνωστή μου παρεξηγήθηκε, όταν της είπα ότι κάτι τσίμπησα στο δρόμο, ενώ θα πέρναγα από το σπίτι της. Λέω και εγώ από μέσα μου, φαντάσου τι θα έχει ετοιμάσει! Την καθησύχασα λοιπόν, ότι θα ξαναφάω και μαζί της, να μην την προσβάλλω. Τι είχε ετοιμάσει η Δανέζα θεά για δείπνο: είχε ψήσει ψωμάκια από το σούπερ μάρκετ με βούτυρο, μαρμελάδα και σοκολάτα! Έκλαψα…)

Επιπλέον, είναι και απίστευτοι σε πρακτικά-τεχνικά θέματα και μπορούν να επισκευάσουν τα πάντα! Παραδοσιακά οι Βίκινγκς φημίζονται για τις δεξιότητές τους με το ξύλο αρχικά και έπειτα με οτιδήποτε άλλο υλικό.

Βέβαια, δεν είναι μόνο η ευχαρίστηση που αντλούν, όταν κάνουν πράγματα με τα χέρια τους, που τους ωθεί, αλλά και το γεγονός ότι, παρόλο τους παχυλούς μισθούς, δεν μένει κορονίτσα για δείγμα στα χέρια τους, ώστε να μπορούν να πληρώσουν έναν κηπουρό, υδραυλικό κτλ.

Για τους μισθωτούς η κλίμακα φορολόγησης αγγίζει το 59% στην Δανία, 57% στην Σουηδία και 39% στην Νορβηγία, καθώς εδώ τα πάντα είναι πιο ακριβά και υπάρχουν περισσότεροι δασμοί. Όλοι ακούμε για το περιβόητο κοινωνικό κράτος των Σκανδιναβών, οπότε χαλάλι η υψηλή εφορία. Λοιπόν, το έχεις ακούσει, «Παντού υπάρχει ένας μύθος»; Ε, εδώ ταιριάζει γάντι! Όλη αυτή η φορολογία προσφέρει κάποια πράγματα, όπως πάρκα, ωραίους, καθαρούς δρόμους (με κόστος 135.000 ευρώ/μέτρο στους αυτοκινητοδρόμους και ακόμα πιο ακριβά μέσα στις πόλεις), παιδικές χαρές (με κόστος 250.000 ευρώ η μία), νοσοκομειακή περίθαλψη, θεωρητικά τουλάχιστον, γιατί τα νοσοκομεία τους είναι πάντα άδεια, όχι γιατί οι άνθρωποι δεν αρρωσταίνουν, απλά δεν τους δέχονται! Όπως χαρακτηριστικά λένε, ο μαγνητικός τομογράφος χρησιμοποιείται μόνο μετά θάνατο, στην νεκροψία.

Έχω άπειρα παραδείγματα από προσωπική εμπειρία. Η πεθερά μου 78 ετών λιποθύμησε για 5-6 λεπτά, μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο, της έκαναν απλό καρδιογράφημα και την έστειλαν σπίτι με ραντεβού 12 μήνες μετά για αξονική εγκεφάλου. Επιπλέον της σύστησαν να πάρει ασπιρίνες, οι οποίες θα την έστελναν κανονικά, αν υπήρχε κάποια αιμορραγία. Και απαντάς λοιπόν, «Ευχαριστώ πολύ, αν ζω σε 12 μήνες, θα έρθω». Και τα νοσοκομεία άδεια, φαντάσματα!

Ο γαμπρός μου με δυνατό πόνο στο στήθος, δύσπνοια, μούδιασμα χεριού, ξανά ασπιρινούλα και σπίτι. Ούτε ένα τρίπλεξ καρδιάς, ούτε τίποτε. Και ραντεβού για περαιτέρω εξετάσεις μετά από 2 μήνες.

Η μεγάλη μας κόρη είχε ένα χειρουργείο προγραμματισμένο μήνες μπροστά. Εμείς βγάλαμε εισιτήρια από την Ελλάδα να είμαστε μαζί της, κλείσαμε ξενοδοχείο και όλα τα σχετικά. Μιάμιση ώρα πριν την εγχείρηση και ενώ βρισκόμαστε στο νοσοκομείο, της έχουν βάλει την πεταλούδα και είναι καθόλα έτοιμη, ακυρώνουν το χειρουργείο, γιατί ήρθε ένα περιστατικό από τραυματισμό. Μα καλά ολόκληρο πανεπιστημιακό νοσοκομείο, ένα κτήριο τεραστίων διαστάσεων, έχει μόνο έναν χειρουργό; Και όχι δεν υπήρχε συνωστισμός στο νοσοκομείο, ψυχή ζώσα δεν κυκλοφορούσε! Η απόλυτη παράνοια…

Και πολλά άλλα παρόμοια στην πανέμορφη Σκανδιναβία, όπου ακολουθούν τις ντιρεκτίβες από τους τεχνοκράτες στις Βρυξέλλες.

Όσο για την δημόσια παιδεία, άλλο αγκάθι αυτό. Αφενός οι παιδικοί σταθμοί δεν είναι δωρεάν -παρεμπιπτόντως πολύ παρεξηγημένη λέξη, αφού όλες οι ‘δωρεάν’ παροχές πληρώνονται από τους άμεσους και έμμεσους φόρους, δηλαδή από τα δικά μας λεφτά! Τουτέστιν τίποτα δεν είναι δωρεάν-, αφετέρου η δουλειά, που γίνεται στα σχολεία, αποτελεί ανέκδοτο. Οι καθηγητές μέχρι και το γυμνάσιο, δεν είναι ‘κανονικοί’ καθηγητές, δεν έχουν ανώτατες πανεπιστημιακές σπουδές, μόνο κάποια σεμινάρια έχουν ολοκληρώσει. Αυτομάτως το επίπεδο είναι για γέλια ή για κλάματα, διάλεξε.

Τα παιδιά μέχρι και την 3η γυμνασίου δεν έχουν εργασίες και διάβασμα για το σπίτι. Δεν θα εκφέρω γνώμη για τις μοντέρνες εκπαιδευτικές μεθόδους, το αποτέλεσμα μετράει, θλιβερό κατ’ εμένα, πως 15 χρονών παιδιά δεν ξέρουν πολλαπλασιασμό με τριψήφιους αριθμούς, όσο για την διαίρεση να μην την αναφέρω καν. Αναμενόμενο, αν δεν λύσεις και μόνος σου ασκήσεις, προβλήματα, δεν γράψεις καμιά έκθεση ιδεών, κτλ.

Το καλοκαίρι η μικρή μας, 16 ετών, είχε να λύσει online μία εξίσωση με 2 αγνώστους. Το πάλεψε, δεν τα κατάφερε και φώναξε την μεγάλη, φοιτήτρια στο τμήμα βιολογίας, να την βοηθήσει. Δυστυχώς ούτε εκείνη τα κατάφερε, ενώ μόλις 1 χρόνο πριν είχε τελειώσει το λύκειο, που σημαίνει, ότι τα είχε ‘φρέσκα’. Επειδή υπήρχε χρονική προθεσμία, είπα να προσπαθήσω και εγώ, αν και της τόνισα, ότι δεν τα θυμάμαι καλά, μετά από 30 χρόνια. 20 λεπτά αργότερα, τα κατάφερα, επανήλθαν στην μνήμη μου, όλα όσα είχα μάθει με πολλαπλές επαναλήψεις και ασκήσεις. Παρά το εμφανές χαμηλό επίπεδο των μαθητών, η κυβέρνηση π.χ. ξοδεύει αυτήν την στιγμή περί τα 5.000.000 ευρώ, στην σύσταση επιτροπής επιφορτισμένη με την αξιολόγηση της κλίμακας βαθμολογίας στα σχολεία, η οποία για κάποιο ‘ευφυή’ λόγο εκτείνεται από το -3 έως το 12! (Αυτή η κλίμακα θεσπίστηκε πριν 6 χρόνια από άλλη επιτροπή, που φυσικά κόστισε και αυτή αδρά.)

Στον 21ο αιώνα το 50% των μαθητών στην Δανία δεν ενδιαφέρεται για ανώτερες σπουδές και το 50% αυτών που επιλέγουν κάτι να σπουδάσουν, τα παρατάει, γιατί δεν έχει τις βάσεις από το δημοτικό-γυμνάσιο-λύκειο για να μπορέσει να παρακολουθήσει και να αποφοιτήσει από το πανεπιστήμιο. Γιατί όμως; Γιατί δεν υπάρχει καμία διάθεση για αυτοπραγμάτωση;

Και εδώ υπεισέρχεται η κακώς εννοούμενη ιδέα του σοσιαλισμού, με τον όποιο τρόπο εφαρμόζεται στον βορρά. Αρχικά, σκέφτηκαν την δεκαετία του ’80 να κάνουν όλους τους ανθρώπους ίσους, το ίδιο έξυπνους και με την ίδια οικονομική δύναμη. Καλή η πρόθεση, αλλά στην πράξη εντελώς ανεφάρμοστη, οπότε την μόνη ισότητα, που μπορούσαν να επιτύχουν, ήταν να γίνουν όλοι το ίδιο πνευματικά περιορισμένοι και το ίδιο φτωχοί. Αυτό αποδείχτηκε εύκολο. Κανείς δεν έχει μετρητά και καταθέσεις, εκτός φυσικά από κάποιες παλιές οικογένειες με δύναμη, ή κάποιες πολύ επιτυχημένες εταιρείες. Και το χειρότερο, κανείς δεν μπορεί να σκεφτεί. Κανείς δεν επιδιώκει την ολοκλήρωσή του σαν ανθρώπινη οντότητα, την εξέλιξή του, κανείς δεν θέλει να πάρει την ζωή στα χέρια του με τόλμη, υπευθυνότητα και αυτοσεβασμό. Γι’ αυτό και όταν γίνονται δημοσκοπήσεις, η πλειοψηφία θέλει να αυξηθεί η φορολογία, ώστε κάποιος άλλος να σκέφτεται και να αποφασίζει. Άσχετα αν αυτοί, που αποφασίζουν, δεν έχουν πολλές φορές καμία, αν μη τι άλλο, κατάλληλη μόρφωση, ώστε να φέρουν σε πέρας αυτό το δύσκολο έργο. Η πρωθυπουργός της Δανίας έχει ένα πτυχίο σε Αφρικανικές σπουδές! Άκρατος λαϊκισμός! Καθόλου περίεργο λοιπόν το γεγονός, ότι καταπάτησε το Σύνταγμα 3 φορές μέσα σε λίγες μέρες, εξολόθρευσε 17.000.000 ζωάκια μινκ χωρίς καμία επιστημονική βάση, έκλεισε 1.100 επιχειρήσεις άνευ λόγου και αιτίας, και μετά έριχνε κροκοδείλια δάκρυα στην τηλεόραση, για να σώσει την θεσούλα της. Συγχαρητήρια, Μέττε, τουλάχιστον ένα βραβείο υποκριτικής το κορίτσι το αξίζει. Εξάλλου είναι ενδεικτικό, ότι το μισό εργατικό δυναμικό δουλεύει για το δημόσιο. Εξασφάλιση και αποχαύνωση.

Και όσοι εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα, πολλοί 37 ώρες την εβδομάδα μαζί με τα διαλείμματα, παραπονιούνται, ότι είναι στρεσαρισμένοι. Τον χειμώνα ήρθε στην Ελλάδα ο υπεύθυνος πωλήσεων μιας εταιρείας να επισκεφθεί μερικούς πελάτες. Τον παίρναμε από το ξενοδοχείο κατά τις 10 το πρωί, τον μεταφέραμε σε 2-3 ραντεβού, όπου έπρεπε να μιλήσει κάπου 3-4 ώρες στο σύνολο, πίσω στο ξενοδοχείο να φρεσκαριστεί και δείπνο το βραδάκι. Όταν του είπα να μου στείλει κάποια στοιχεία σχετικά με τα ραντεβού, που μόλις είχαμε κάνει, μου λέει να μην τον πιέζω, γιατί δεν μπορεί να δουλεύει όλη μέρα (3 ώρες δηλαδή) και να γράφει και email! Εξάλλου την περασμένη εβδομάδα είχε αντίστοιχα ραντεβού στην Νορβηγία, μετά ήρθε Ελλάδα, και, όταν γυρίσει Δανία, θα απαντήσει πρώτα στα θέματα των Νορβηγών πελατών και μετά των Ελλήνων, τουτέστιν θα μου απάνταγε 2-3 εβδομάδες μετά! Και εγώ έστελνα email και από το αυτοκίνητο, καθ’ οδόν στα ραντεβού, για να μην καθυστερώ τους πελάτες.

Θυμάμαι επίσης περιστατικό στην Σουηδία, όπου αγόρασα μερικά από τα φημισμένα κρύσταλλα και ζήτησα από την πωλήτρια να μου τα τυλίξει για δώρο. Και μου είπε όχι. Όταν την ρώτησα γιατί όχι, μου απάντησε, «γιατί δεν θέλω»! Καταπληκτικό; Ή αγαπάς αυτό που κάνεις και το εκτελείς με ευσυνειδησία και είσαι περήφανος για ό,τι δημιουργείς ή όχι. Σίγουρα αυτοί οι άνθρωποι δεν θα μπορέσουν να επιβιώσουν, αν τα πράγματα παρεκκλίνουν λίγο από ότι έχουν συνηθίσει. Δεν είναι τυχαίο, που ο Οδυσσέας ήταν Έλληνας. Ανεξάρτητα που ο Νεοέλληνας αν βγει στον πηγαιμό για την Ιθάκη, είναι τόσο ηλίθιος που θα βρεθεί στην Θράκη! (Ανεκτίμητος, μοναδικός Αρκάς)

Άσε που υπάρχει και ο άγραφος νόμος του Jante, σύμφωνα με τον οποίο, κανένας δεν πρέπει να πιστεύει ότι αξίζει περισσότερο από κάποιον άλλον. Έτσι, αν κάποιος προσπαθήσει να δημιουργήσει κάτι καλύτερο στην ζωή του, από το να ζει με επιδόματα, πολλές φορές, οι γύρω του, από φθόνο και μόνο, θα τον καταγγείλουν στις αρχές, συνήθως για φοροδιαφυγή. Τον πεθερό μου 3 φορές τον κατήγγειλαν και μάλιστα φίλοι και συγγενείς! Και αυτά τα επιδόματα ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για την πλήρη έλλειψη κινήτρων, έμπνευσης και θέλησης των πολιτών να καλλιεργήσουν πρωτίστως τον εαυτό τους και έπειτα να ζήσουν, με θέρμη, με όνειρα, να γίνουν ευτυχισμένοι. (Η Δανία έχει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά επιχειρηματικότητας στην Ευρώπη.)

Και ας λένε ότι οι Δανοί είναι οι πιο ευτυχισμένοι άνθρωποι. Ταυτόχρονα έχουν και από τις μεγαλύτερες καταναλώσεις σε ψυχοφάρμακα και ένα μεγάλο ποσοστό αυτοκτονιών. Ε, άμα είσαι κουμπωμένος, δηλώνεις ό,τι σου έρθει! Οι υπόλοιποι φουντάρουν ή δραπετεύουν. Οι άνθρωποι είναι σαν ζωντανοί-νεκροί, έχουν πάψει προ πολλού να ονειρεύονται. Τα τελευταία 3-4 χρόνια, όσους έχω γνωρίσει ηλικίας 16 – 28, όλοι μα όλοι θέλουν να δουλέψουν σαν κοινωνικοί βοηθοί μετά από κάποια εκπαιδευτικά σεμινάρια διάρκειας 14 μηνών. Μα τόσο ελκυστικό είναι να ξεσκατίζεις ηλικιωμένους;

Α! και το καλύτερο, ενώ ψάχνουν, ποια ‘αξιοζήλευτη’ καριέρα να ακολουθήσουν, έχουν ήδη ξαμολήσει και 1-2 κουτσούβελα, που τα ζούνε φυσικά με επιδόματα. Τους ακούω και αναρωτιέμαι. Και κυρίως θλίβομαι, γιατί όπως λένε και οι Αμερικάνοι, ‘Shit runs downhill’ που σημαίνει αυτές οι συμπεριφορές από τον βορρά αργά ή γρήγορα θα έρθουν και στον νότο.

Και τέλος να μην παραλείψω και το θέμα των διαπροσωπικών σχέσεων. Είναι κάτι το ασύλληπτο, όταν είδα αδελφό με αδελφή να χαιρετιούνται με ψυχρή, άτονη χειραψία των μισών δακτύλων, ούτε καν ολόκληρη η παλάμη, μετά από 6 μήνες, που είχαν να βρεθούνε! Φιλιά και αγκαλιές, ξέχασέ τα! Όταν γνώρισα τα παιδιά του συζύγου μου, 7 και 10 ετών, τόσο γλυκές και όμορφες, κατάξανθες με γαλανά ματάκια και ροδαλά μαγουλάκια, δεν μπορούσα να κρατηθώ και τις ζουζούνιζα συνεχώς. Μέχρι που έκπληκτες ρώτησαν τον μπαμπά τους, γιατί τις αγκάλιαζα και τις φιλούσα όλη την ώρα. Τόσο εντύπωση τους έκανε. Κάτι που για μας είναι τόσο δεδομένο. «Γιατί πιανόσαστε βρε παιδιά;» Αχ, αθάνατε Παπαγιαννόπουλε! Απόλυτα λογικό βέβαια να τους φαίνεται παράξενο, όταν η μαμά τους άφησε μόνη της σπίτι την μικρή 8 χρονών, άρρωστη με πυρετό και μετά την δουλειά της πήγε και γυμναστήριο βάζοντας το κινητό της στο αθόρυβο, για να μην την ενοχλήσει.

Μόλις άρχιζε η χρηματοπιστωτική κρίση της περασμένης δεκαετίας στην Ελλάδα, μετακόμισα στην Κίνα και συγκεκριμένα στην Σανγκάη. Αυτό ήταν ένα πολιτισμικό σοκ, μια εμπειρία εντελώς ξεχωριστή. Τόσοι πολλοί άνθρωποι, ο ένας πάνω στον άλλον κυριολεκτικά, να μετακινούνται με εξωφρενικούς ρυθμούς και ένας εκκωφαντικός θόρυβος παντού. Εδώ και 4.000 χρόνια δεν έχουν αλλάξει και πολλά, από τον αυτοκράτορα των διαφόρων δυναστειών απλά περάσανε σε μια κυβέρνηση – δικτατορία. Ανελευθερία, έλλειψη κριτικής σκέψης και απόλυτος έλεγχος.

Θυμάμαι Οκτώβρης μήνας και ενώ ακόμα είχε 22 βαθμούς βλέπω την καθαρίστρια με ολόσωμα εσώρουχα (κάτι σαν θερμική σωβρακοφανέλα), επειδή επισήμως ο πρόεδρος είπε ότι ήρθε ο χειμώνας! Επίσης ο ίδιος αποφασίζει, ότι νότια του μεγάλου ποταμού δεν έχει βαρυχειμωνιά, οπότε τα σπίτια δεν χρειάζονται κεντρική θέρμανση και ας έχει Φλεβάρη μήνα 10 βαθμούς. Αναγκάστηκα να αγοράσω φορητά καλοριφέρ.

Η απουσία κριτικής σκέψης είναι εμφανής και στο χώρο εργασίας, αφού πολύ σπάνια οι Κινέζοι θα πάρουν πρωτοβουλία και κατ’ επέκταση ευθύνη, γι’ αυτό είναι επιτακτική ανάγκη να τους λες βήμα-βήμα τι χρειάζεται να κάνουν. Στην εκτέλεση όμως εντολών είναι πολύ καλοί, προσεκτικοί, και αυτό, γιατί στην κουλτούρα τους είναι άκρως ατιμωτικό να ντροπιαστούν δημόσια κάνοντας κάποιο λάθος.

Αν για κακή σου τύχη προκύψει κάποιο λάθος στο χώρο δουλειάς, θα σπαταλήσεις άπειρο χρόνο για να βρεθεί διέξοδο από την κατάσταση αυτή, αφού κανένας δεν θα παραδεχτεί το λάθος. Απλά θα κλωθογυρίζουν όλοι μαζί επ’ άπειρον. Όμως το να παραδεχτούν ότι εξαπάτησαν κάποιον άλλον, ε αυτό αποτελεί κατόρθωμα.

Παραμονές πρωτοχρονιάς και αδέλφια λένε ο ένας στον άλλον, εγώ σε έκλεψα εκεί και εγώ σε κορόιδεψα αλλού. Και χαίρονται! Σε γενικές γραμμές πάντως είναι ευγενικοί απέναντι στους ξένους και ανενόχλητοι. Δεν θα σου μιλήσουν, ούτε θα σε πλησιάσουν, αλλά δεν θα σου δημιουργήσουν και πρόβλημα. Αν ζητήσεις όμως βοήθεια, θα προσπαθήσουν να σε βοηθήσουν, αν είναι δυνατόν λόγω της γλώσσας, αφού η πλειοψηφία δεν μιλάει αγγλικά. Και αυτοί που μιλάνε, θα σου πάρει πολύ καιρό να τους καταλάβεις με τον τρόπο, που τα προφέρουν. Σε ξενοδοχείο στο Χονγκ Κονγκ, όπου όλοι μιλάνε αγγλικά, αφού ήταν αποικία της Αγγλίας για 150 χρόνια, παρήγγειλα φαγητό στο δωμάτιο τηλεφωνικά και ακόμα και όταν μου επαναλάμβανε τι είχα ζητήσει, δεν μπορούσα να ξεχωρίσω την ίδια την παραγγελία μου. Τελικά όλα ήρθαν σωστά.

Οι συνοικίες της πόλης είναι ένα μπάχαλο, 24 εκατ. άνθρωποι σε μία πόλη έκτασης μιάμιση φορά σαν την Αττική. Έμεινα στο νέο τμήμα, το Pudong, κάπως καλύτερα, αλλά και πάλι αχανής έκταση, ατελείωτοι δρόμοι, μεγαθήρια. Και η μόλυνση, το κάτι άλλο. 9 μήνες είδα μόνο μία μελισσούλα. Τίποτα δεν επιζεί εκεί.

Ακόμα και το τεράστιο πάρκο δίπλα μας δεν μύριζε φύση, τόσο που έπιασα τα φυτά, να δω αν είναι αληθινά. Και όταν βγήκα έξω από την πόλη, δεν υπήρχαν όρια με την επόμενη πόλη, λίγο φύση ελεύθερη από ανθρώπινη δραστηριότητα, αλλά μια ατέρμονη συνέχεια με 7 λωρίδες αυτοκινητοδρόμους και παρανοϊκούς οδηγούς φορτηγών και νταλικών, που νομίζεις, ότι έρχονται καταπάνω σου.

Και η βρώμα εξωπραγματική! Καθάριζα το διαμέρισμα για 2,5 εβδομάδες. Τα συρτάρια και τα ντουλάπια είχαν ακόμα πριονίδια και οικοδομικά υλικά από την κατασκευή του ουρανοξύστη. Μετά από 7 χρόνια που είχε κτιστεί! Μα πώς μένανε οι προηγούμενοι ενοικιαστές; Το ίδιο και πίσω από το ψυγείο, την κουζίνα κτλ. Μαζί και τα πιτσιλισμένα λάδια από τα γουόκ που μαγειρεύουν, τα οποία δεν καθαρίζουν ποτέ. Όσο για την βεράντα δεν είχε πλυθεί ποτέ, αφού ούτε καν είχε παροχή νερού. Πώς να απλώσεις μπουγάδα σε τέτοια μαυρίλα; Άσε που αγόρασα ηλεκτρική σκούπα και σε κανένα εμπορικό δεν πωλούσαν σακούλες! Και ζήτησα και από φίλη Κινέζα να ψάξει. Τίποτα, μέχρι που παρήγγειλα από Ελλάδα. Σαν γεμίσει η σακούλα, τι κάνουν;

Όταν επισκέφτηκα τα υπερπολυτελή γραφεία εταιρείας στο οικονομικό κέντρο της Σανγκάη σε έναν πανύψηλο ουρανοξύστη, έγινα μάρτυρας του εξής αηδιαστικού περιστατικού: στο μπάνιο η καθαρίστρια πήρε το πιγκάλ της λεκάνης να καθαρίσει το νεροχύτη! Έμεινα άφωνη. Από το αυτοκίνητο είδα επίσης πολλές φορές να πετάνε τα σκουπίδια στο δρόμο, ακριβώς έξω από το παράθυρο τους, ενώ πεζή έτυχε ακόμα και να φτύσει κάποιος ροχάλα στα παπούτσια μου.

Για να μην πω για το Χονγκ Κονγκ, όπου βλέπεις από το δωμάτιο του ξενοδοχείου τα απέναντι διαμερίσματα χωρισμένα με μεταλλικά κλουβιά 3-4 τμ2 και ζούνε έτσι 10 άτομα σε ένα τριάρι!

Απάνθρωπο χάλι στην 2η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου!

Επισκέφτηκα μερικά εργοστάσια επίπλων στην επαρχία Guangdon, έκτασης 40% μεγαλύτερη από την Ελλάδα και πληθυσμό 113.460.000! Χάος…

Με χάρτη και ντόπιο οδηγό και πάλι ήταν αδύνατον να βρω τα εργοστάσια. Μέχρι που ρώτησα, γιατί δεν βρίσκουν την οδό στον χάρτη και μου είπαν, ότι οι δρόμοι δεν έχουν ονόματα! Μα καλά πώς επισκέπτεται ο ένας τον άλλον, ρώτησα. Α! ξέρουμε που μένουν οι φίλοι και οι συγγενείς μας. Και αν κάποιος μετακομίσει; Τότε, μου εξήγησε, μαζευόμαστε στο παλιό σπίτι και όλοι μαζί πάμε στο καινούριο να το μάθουμε…

Μία εβδομάδα δεν ακούμπαγα τίποτα, είχα μαζί μου εμφιαλωμένο νερό, μπανάνες και σοκολάτα την μέρα και το βράδυ έτρωγα στο ξενοδοχείο. Χρειάστηκε όμως να επισκεφθώ την τουαλέτα σε ένα εργοστάσιο. Ό,τι και να πω θα είναι λίγο. Χωρίς πόρτες, χωρίς διαχωριστικούς τοίχους και η μπόχα εμετική.

Ξημερώματα ξύπνησα με πόνο στον λαιμό και ένα τεράστιο πρήξιμο, τρόμαξα για τα καλά, γιατί νοσοκομείο εκεί δεν θα πήγαινα με τίποτα. Ευτυχώς είχα αντιβίωση μαζί μου και φυσικά μίλησα με τον γιατρό μου στην Αθήνα.

Και αυτή η επαρχία έχει την 4η μεγαλύτερη περιφερειακή οικονομία στον κόσμο με 1,47 τρισεκατομμύρια δολάρια Α.Ε.Π. ξεπερνώντας ακόμα και ολόκληρων χωρών, για την ακρίβεια όλων των χωρών από την 13η θέση και κάτω στην παγκόσμια κατάταξη! Φαντάσου αν πας λίγο πιο έξω από αυτά τα ‘ανεπτυγμένα’ κέντρα, καλύτερα αν μη τι άλλο να έχεις μαζί σου σαπούνι και κωλόχαρτο…

Ωστόσο να αναφέρω, ότι στην Κίνα με πληθυσμό 1,4 δις έχουν καταφέρει οι μισοί περίπου να ζούνε στα ίδια ή και καλύτερα επίπεδα με τους δυτικούς, ενώ η πλειοψηφία από τους υπόλοιπους με 2-3 μπολ ρύζι την ημέρα. (Ποτέ δεν κατάλαβα και θέλω να ερευνήσω κάποια στιγμή, γιατί γενικά οι Ασιάτες είχαν τέτοια πληθυσμιακή έκρηξη, με όλα τα τρομερά επακόλουθα).

Φυσικά, αυτή η ανάπτυξη επιτεύχθηκε με την μεταφορά της παραγωγής στην Κίνα από τα ανεπτυγμένα κράτη, κάτι το οποίο πέρα από την αυτονόητη επίπτωση στην ζωή των δυτικών, όπου εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν την δουλειά τους και οι λίγοι καπιταλιστές τριπλασίασαν τα κέρδη τους, είχε και το εξής αρνητικό: έπεσε κατακόρυφα η ποιότητα σε όλα ανεξαιρέτως τα είδη, κυρίως γιατί στην Κίνα δεν έχουν καμία ιδέα τι θα πει ποιότητα.

Mόνο λίγες εταιρείες – κολοσσοί (apple, ikea κτλ.) κατάφεραν μετά από επίπονες, χρονοβόρες προσπάθειες να πετύχουν το πολυπόθητο ‘quality control’, η πλειοψηφία ακόμα υποφέρει και κατά συνέπεια ο καταναλωτής, ο οποίος αγοράζει ένα στεγνωτήριο και παλεύει από τους πρώτους μήνες με βλάβες, τεχνικούς και τι καλύπτει η εγγύηση.

Όσον αφορά στην κουζίνα τους, ξέχασε τα κινέζικα εστιατόρια που έχεις επισκεφθεί στην Δύση. Τα φαγητά τους με τον τρόπο που μαγειρεύονται εκεί δεν τρώγονται. Φαντάσου ότι θεωρείται έδεσμα τα κρύα βραστά πόδια κοτόπουλου. Ή το αίμα και η χολή των χελωνών, τα πτερύγια των καρχαριών, τα αυτιά και τα πόδια των χοίρων, οι νυχτερίδες, οι γάτες και οι σκύλοι κτλ.

Μια γνωστή μου πήγε σε κατάστημα ζώων να πάρει ένα σκυλάκι και της το φέραν στο ταμείο γδαρμένο και τεμαχισμένο. Όταν πήγαινα στο σούπερ μάρκετ, προσπέρναγα τρέχοντας τους διαδρόμους με τα κινέζικα προϊόντα απροσδιορίστου προελεύσεως, καθώς ανέδυαν μια άσχημη μυρωδιά. Και εννοείται πως κουβαλούσα από Ελλάδα διάφορα τρόφιμα, όπως τυριά και σοκολάτες, (δεν έχουν τοπική παραγωγή, γιατί έχουν δυσανεξία στην λακτόζη, οπότε οι τιμές στα εισαγόμενα είναι υψηλές) φακές, γίγαντες και κανένα χυλοπιτάκι.

Πάντως υπάρχει πληθώρα εστιατορίων από όλο τον κόσμο, ειδικά στην συνοικία Xin Tian Di, από τα ελάχιστα ωραία μέρη της πόλης, ενώ ακριβώς απέναντι από το σπίτι μου υπήρχε ελληνικό εστιατόριο, όπου παράγγελνα καμιά φορά σουβλάκι πακέτο, αν και ποτέ δεν έφαγα εκεί, γιατί δεν ταξίδεψα χιλιάδες χιλιόμετρα για να πάω σε ελληνική ταβέρνα.

Επίσης, στον ουρανοξύστη που έμενα είχε γυμναστήριο και κέντρο μασάζ, μια από τις ωραιότερες και αυθεντικότερες εμπειρίες στην Ασία χωρίς την υπερχρέωση στην Ευρώπη.

Και η εικόνα φυσικά δεν καλυτερεύει σε άλλες χώρες της Ασίας, αφού στις Φιλιππίνες το ξενοδοχείο φυλασσόταν περιμετρικά από σεκιουριτάδες με καλάσνικοφ, ενώ απ’ έξω οι άνθρωποι ζούσαν σε παράγκες συχνά κατασκευασμένες από σκουπίδια. Ή στην Ταϊλάνδη, όπου βλέπεις στον πεζόδρομο της Pattaya να εμπορεύονται ανήλικα και τους λευκούς τουρίστες να τα λιγουρεύονται. Καλώς ήρθες στον πολιτισμένο 21ο αιώνα.

Έτσι, το 2011 επιστρέψαμε Ελλάδα, καθώς ο σύζυγος μου δεν θα πήγαινε να ζήσει στην Δανία ούτε σηκωτός! Παρ’ όλο που, όπως λέει χαρακτηριστικά, θα μπορούσε να γράψει ολόκληρη εγκυκλοπαίδεια σχετικά με τα προβλήματα της Ελλάδας.

Παράλληλα, περνάμε πολύ καιρό κάθε χρόνο στην Αμερική, όπου η λίστα με τα αρνητικά στοιχεία είναι ανεξάντλητη και ξεπερνάει κατά πολύ την όποια αντίστοιχη λίστα στην Ευρώπη. Εξωφρενικός πλούτος από την μία, ατέρμονη φτώχια, εξαθλίωση από την άλλη. Και ο αναλφαβητισμός να χτυπάει 20%! Στην 5η Λεωφόρο στην Νέα Υόρκη διαμερίσματα των 100.000.000 δολαρίων λίγα μέτρα πιο κάτω οι άστεγοι να κοιμούνται στα σκαλιά της εκκλησίας.

Κατά λάθος το GPS με οδήγησε σε γειτονιά – γκέτο μαύρων στην Φιλαδέλφεια και έχασα 10 χρόνια από την ζωή μου, όταν είδα ιδίοις όμμασι εικόνες λες και ήταν βγαλμένες από το Law & Order.

Και μια Ουάσιγκτον κούκλα, τουλάχιστον όλο το κέντρο με το Καπιτώλιο και τα μουσεία, τον Λευκό Οίκο και τα ατελείωτα μνημεία, μόστρα της χώρας προς τα έξω.

Ή το Palm Beach, όπου λιάζονται οι εκατομμυριούχοι και κάνουν τα πάρτυ τους, και αντιστοιχεί 1 αστυνομικός ανά 8 κατοίκους! Εδώ δεν έχουμε εκπτώσεις στην προστασία των πολιτών. Των πρωτοκλασάτων εννοείται.

Οι εργασιακές συνθήκες εξαρτώνται απόλυτα από το υπόβαθρό σου, όσο πιο πολλά πτυχία, τόσο καλύτερα. Οι Έλληνες, που γνωρίζω σίγουρα ευδοκιμούν και πιστεύω αυτό ισχύει για την πλειοψηφία, αρκεί να έχει κανείς άδεια εργασίας.

Το σύστημα υγείας αν είσαι ανασφάλιστος είναι ανύπαρκτο. Έμεινα 26 ώρες σε νοσοκομείο στο Τέξας και μου ήρθε μπουγιουρντί 42.000 δολάρια για μία αξονική, λίγη αντιβίωση και μία διανυκτέρευση. Παράνοια!

Η κολλητή μου χρειάστηκε ένα φάρμακο για ημικρανίες και δεν της έφτανε το συνταγογραφημένο, οπότε σκέφτηκε να το αγοράσει. 15 γρ. 600 δολάρια.

Σε μια κοινωνία που ζει για να καταναλώνει, η αισθητική και η ποιότητα έχουν εξοβελιστεί προ πολλού. Ακόμα και οι πανάκριβες βίλες είναι για γέλια, αφού δεν ξέρεις, αν στην προσπάθεια να καρφώσεις ένα καρφί στον τοίχο, θα βρεθείς στο διπλανό δωμάτιο! Οι τοίχοι από μονή γυψοσανίδα, που με τα χρόνια παίρνουν κλίση…

Τα πάντα επιφανειακά, φτιαγμένα πρόσκαιρα. Όμως οι κουζίνες και τα ψυγεία τους είναι εξαιρετικά. Τους το αναγνωρίζω. Μεγάλα, άνετα, το ευχαριστιέσαι να μαγειρεύεις. Άλλο που οι ίδιοι δεν επιδίδονται ιδιαίτερα στο άθλημα. Η κολλητή μου όταν αγόρασε το σπίτι της 7ετίας, βρήκε τα αυτοκόλλητα στον φούρνο, αφού οι προηγούμενοι ενοικιαστές δεν είχαν μαγειρέψει ποτέ.

Ανέκδοτο επίσης αποτελούν και τα αυτοκίνητα τους. Έχω ενοικιάσει διάφορα από Jeep και Chevrolet μέχρι Dodge Challenger και Mustang. Με όλα ανεξαιρέτως νιώθεις πώς είναι ψεύτικα. Πλαστικούρα και μάλιστα χείριστης ποιότητας. Το τελευταίο μάλιστα είχε 10 ταχύτητες, αυτό το μάρανε, και μπερδευόταν όλη την ώρα!

Για να μην πω τι σόι οδηγοί είναι. Και οδηγούν και από τα 16. Αλλάζουν λωρίδες, γιατί έτσι τους ήρθε, χωρίς καμία προειδοποίηση, στέλνουν ακατάσχετα μηνύματα στο κινητό τους και ας έχει παντού ταμπέλες ‘Texting kills’, φρενάρουν ή επιταχύνουν αψυχολόγητα, και οι δρόμοι μαύρο χάλι. Και η κίνηση να σου έρχεται να πυροβοληθείς. Αναμενόμενο φυσικά, αφού τα ΜΜΜ είναι υποτυπώδη. Τόσο που οι γονείς τα πρώτα 16 χρόνια των παιδιών τους είναι ταξιτζήδες! Εξού και η ορολογία ‘Soccer mom’. (στην μεσαία τάξη τουλάχιστον, η κατώτερη εξυπηρετείται με κάποια στοιχειώδη λεωφορεία και πολύ ποδαρόδρομο.)

Και μετά έρχονται τα σούπερ μάρκετ και η διατροφή. Η επίσκεψη σε ένα Walmart αποτελεί από μόνο του εμπειρία. Καλές τιμές, αρκετή σαβούρα, πλαστικά τυριά, πληθώρα διαδρόμων με κατεψυγμένα γεύματα και δη πίτσα, απεριόριστη ζάχαρη σε όλα τα τρόφιμα ακόμα και στα αλμυρά και τόσο υπέρβαροι πελάτες, που κυκλοφορούν καθιστοί σε αμαξάκια, γιατί δεν μπορούν να μετακινηθούν εύκολα. Που επιδεινώνει την κατάσταση, αφού δεν περπατάνε ποτέ! Η ίδια εικόνα επικρατεί και στην Disney World, 250 κιλά ο καθένας και να στήνονται σε ουρές για γλυκά, χάμπουργκερ και άλλα τέτοιες ‘υγιεινές’ επιλογές. Αυτήν την στιγμή έχουμε στον πλανήτη 850 εκ. υποσιτισμένους και 1,7 δις υπέρβαρους! Νομίζω τα λέει όλα…

Όσον αφορά στις διαπροσωπικές σχέσεις, οι Αμερικανοί γενικά είναι εύκολοι. Αρκεί εσύ να αντέξεις την αδιαφορία τους για ό,τι γίνεται στον υπόλοιπο κόσμο, τον εφησυχασμό τους, όταν κάτι δεν αγγίζει την γειτονιά τους και την έλλειψη γενικής μόρφωσης, όταν για παράδειγμα με ρώτησε καθηγητής ποιοι πολέμησαν εναντίον ποιων στον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Αυτό όμως που ξεπερνάει κάθε τι άλλο είναι η θρησκοληψία τους. Στέλνουν ακόμα τα παιδιά στο κατηχητικό, πολλοί κυρίως από την καρδιά της Αμερικής πιστεύουν και διδάσκονται στα σχολεία ότι η γη είναι επίπεδη ή ότι οι δεινόσαυροι συνυπήρξαν με τους ανθρώπους, αφού η γη είναι μόλις 6.000 ετών και σχεδόν όλοι θεωρούν ακράδαντα πως ο φανταστικός τους φίλος θα τους βοηθήσει στις δυσκολίες. “At least we have god” το ακούω ουκ ολίγες φορές!

Να πούμε, βέβαια, και κάποια καλά, τα εστιατόρια είναι σκέτη απόλαυση, ακριβούτσικα όμως, τα θέατρα, οι συναυλίες και πολλά καλλιτεχνικά δρώμενα, όπου βρίσκεις και οικονομικά εισιτήρια, τα outlet με καταπληκτικές προσφορές σε ρούχα, παπούτσια, τσάντες, τα οποία χρυσοπληρώνεις στην Ευρώπη, τα κρασιά απλά υπέροχα και καλές τιμές και τέλος φθηνά αεροπορικά για πτήσεις εσωτερικού. Οπότε μπορείς εύκολα να ταξιδέψεις και έχεις πολλά να δεις. Βέβαια, καθαριότητα μην περιμένεις πουθενά, δεν το έχουν καθόλου. Ακόμα και πανάκριβα ξενοδοχεία είναι άθλια.

Αφού και εμείς ταξιδέψαμε σε διάφορες πολιτείες καταλήξαμε στην Φλόριντα και συγκεκριμένα στο Μαϊάμι. Για 3 μήνες το χρόνο, να αποφεύγει κανείς τον χειμώνα της Ευρώπης, είναι μια χαρά. Έχουμε εντοπίσει ένα μικρό νησάκι, όπου διασχίζεις 2 γέφυρες για να φτάσεις μόλις 20 λεπτά από το κέντρο. Ωραιότερο μέρος δεν έχω δει, αν και είναι λίγο ‘Truman Show’ η κατάσταση. Τα 2/3 του νησιού είναι πάρκα με ζωάκια, ποδηλατοδρόμους, χώρους αναψυχής, παραλίες κτλ. και μόνο στο 1/3 επιτρέπεται η δόμηση. Αλλού μικρά ή μεγάλα διαμερίσματα και αλλού βίλες, με την θάλασσα τριγύρω και ατελείωτες αμμουδιές, καναλάκια και γεφυρούλες, μαρίνες και μικρά μαγαζάκια.

Ευτυχώς εδώ τα εμπορικά, που κατακλύζουν τις Η.Π.Α, απουσιάζουν. Και αρκετά εστιατόρια με την εκπληκτική, άγνωστη στους πολλούς, περουβιανή κουζίνα.

Πραγματικά το μόνο άσχημο σε αυτό το νησί είναι το γεγονός ότι τοποθετούν τα πάρκινγκ μπροστά από τα καταστήματα, οπότε κάθεσαι για φαγητό και η θέα είναι τα αυτοκίνητα. Μακάρι να ήταν αυτό το μόνο πρόβλημα του κόσμου!

Αυτό το μικρό νησάκι θα έπρεπε να αποτελεί πρότυπο για όλες τις χώρες και για όλα τα παιδιά του κόσμου θα έπρεπε να έχουμε εξασφαλίσει τέτοιες ποιοτικές συνθήκες διαβίωσης.

Ωστόσο μόνο ένα απειροελάχιστο ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού έχει πρόσβαση σε τέτοια ομορφιά, σε μια ανθρώπινη ζωή με σεβασμό και αξιοπρέπεια, και φυσικά από τις ανώτερες οικονομικά βαθμίδες. 15 λεπτά από κει προς την λάθος κατεύθυνση και αντικρίζεις την απόλυτη εξαθλίωση, ακόμα και σπίτια με χαρτόνια στα παράθυρα.

Και σε άλλες πολιτείες το πρόβλημα διογκώνεται κατακόρυφα, για παράδειγμα στην Καλιφόρνια, όπου είδα στο L.A. μια από τις θλιβερότερες εικόνες, μία πιτσιρίκα έγκυο κάτω στο δρόμο να κρατάει ταμπέλα που έλεγε, «Τα κάνω όλα για 1 δολάριο.» Αυτό είναι το πρόσωπο της Αμερικής, της γης της επαγγελίας. Όλα τα άλλα είναι περιττά.

Λοιπόν, πιτσιρίκο, εδώ φθάνω στο τέλος της ιστορίας μου. Το συμπέρασμα, που άντλησα εγώ από όλο αυτό το ταξίδι, είναι πώς κανένα μέρος δεν είναι τέλειο. Κάποια βέβαια είναι καλύτερα από άλλα, ωστόσο όλα μα όλα έχουν προβλήματα, τα οποία σε έναν άκρατο καπιταλισμό δεν πρόκειται να λυθούν.

Παρ΄ όλα αυτά, είμαστε εδώ και οφείλουμε να ζήσουμε την ζωή μας όσο καλύτερα μπορούμε, γιατί μας δίνεται μόνο μία ευκαιρία, χωρίς πρόβες και επαναλήψεις.

Πιστεύω λοιπόν ότι πρέπει να επιλέξουμε αυτό που μας ταιριάζει καλύτερα, αυτό που μας ενοχλεί λιγότερο, αυτό που δεν προσβάλλει το ανθρώπινο μεγαλείο μας

Στην διαδρομή αυτή, αν καταφέρουμε να βοηθήσουμε έστω και έναν συνάνθρωπό μας, το θεωρώ επιτυχία.

Έλενα

(Αγαπητή Έλενα, παντού πήγες. Ένα ταξίδι είναι η ζωή, εσύ το κάνεις. Έλενα, αν και δεν θα μπορούσα να ζήσω με τίποτα στη βόρεια Ευρώπη, λόγω κλίματος και έλλειψης ηλιοφάνειας, μου ταιριάζουν πολύ οι Νορβηγοί και οι Δανοί που είναι χαρούμενοι άνθρωποι. Οι Σουηδοί λιγότερο. Επίσης, τα πάω πολύ καλά με τους Γερμανούς, κι ας έχουν αυτό το κράτημα. Αν δεν έχεις δει τη “Λευκή Κορδέλα” του Χάνεκε, να την δεις. Μέσα τους καίγονται και οι Γερμανοί αλλά τους καταδυναστεύει η προτεσταντική ηθική. Γι’ αυτό γουστάρουν τρελά οι Γερμανοί τους Έλληνες. Γιατί και οι Γερμανοί θέλουν να χορέψουν και να αναποδογυρίσουν τα τραπέζια, όπως κάνουν οι Έλληνες, αλλά κρατιούνται. Νομίζω πως οι Γερμανοί είναι παρεξηγημένοι. Πάντως, οι Γερμανοί έχουν αυτό που δεν έχουν καθόλου οι Έλληνες και το εκτιμώ πολύ: όταν οι Γερμανοί λένε κάτι, το εννοούν· αλλιώς, δεν το λένε. Για τους Αμερικανούς, δεν το συζητάω, είναι οι καλύτεροι άνθρωποι στον κόσμο. Κι ας λένε οι άλλοι ό,τι θέλουν. Έλενα, καλά ταξίδια. Να πας και στη Λατινική Αμερική. Εκεί είναι πολύ καλοί οι άνθρωποι. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.