Η γνώση είναι δύναμη;

Γεια σας πιτσιρίκια,
Με αφορμή την (πολιτική) κρίση της Covid-19, πολύς λόγος γίνεται για τους επιστήμονες και την μοναδική αλήθεια που πρεσβεύουν.

Οι επιστήμονες είναι και αυτοί άνθρωποι, οι οποίοι κατα πλειοψηφία άγονται και φέρονται από προσωπικές εμμονές, φιλοδοξίες ή απλά από το χρήμα.

Βέβαια, η ιστορία είναι γεμάτη εξαιρέσεις, οι οποίες κατα βάση επιβεβαιώνουν τον κανόνα.

Παραδείγματος χάριν, φανταστείτε τον Φλέμινγκ ή τον Παστέρ στην σημερινή εποχή.

Ας μην λέω, όμως, μεγάλα λόγια.

Μπορεί σήμερα να έφτιαχναν καινοτόμες startup οι οποίες να κατείχαν δικαιώματα παραγωγής και διάθεσης των φαρμάκων τους και να φιγούραραν στις πρώτες θέσεις του Forbes μαζί με Bill Gates, Elon Musk και Jeff Bezos.

Βέβαια, οι τελευταίοι θα μείνουν στην ιστορία ως απλώς ζάμπλουτοι και όχι ως προσωπικότητες που βοήθησαν την ανθρωπότητα να κάνει το επόμενο βήμα.

Στο θέμα μας, όμως.

Το πιο κλασικό παράδειγμα επιστήμης με σπόνσορα είναι ο διάσημος παγκόσμιος χάρτης που βρίσκεται σε κάθε δημοτικό σχολείο στον πλανήτη.

Το 1596 ζητήθηκε από τον γεωγράφο Μερκατορ να φτιάξει μια επίπεδη αναπαράσταση της σφαιρικής επιφάνειας της Γης.

Όταν λέμε ζητήθηκε, εννοούμε ότι κάποιος τον πλήρωσε για αυτό, και ότι επίσης είχε άποψη επί του παραδοτέου.

Ο Μερκάτορ, ως επιστήμων της εποχής, είχε να λύσει ένα μαθηματικό πρόβλημα:

Να απεικονίσει μια σφαιρική επιφάνεια πάνω σε μια παραλληλόγραμμη επίπεδη επιφάνεια.

Για να το υλοποιήσει, χρησιμοποίησε -και πειραματίστηκε- με διάφορα προβολικά συστήματα.

Ανάλογα, με προβολικό σύστημα, άλλαζε και η μορφή του τελικού χάρτη, κυρίως ως προς το πραγματικό μέγεθος των ηπείρων.

Ο τελικός και πλέον διάσημος χάρτης που επιλέχθηκε ήταν αυτός που παρουσιάζει τον δυτικό και χριστιανικό κόσμο μεγαλύτερο σε έκταση από όσο πραγματικά είναι.

Από μαθηματικής άποψης, δεν υπάρχει σωστό ή λάθος. Ανάλογα με το μαθηματικό μοντέλο, παίρνεις και διαφορετικά αποτελέσματα.

Το πρόβλημα ξεκινάει όταν, από τις πολλές αλήθειες, διαλέγεις αυτή που σε βολεύει και την παρουσιάζεις ως την μοναδική.

Στην προκειμένη περίπτωση, εργοδότες του Μερκάτορ ήταν ένας Δούκας αλλα και ο Πάπας.

Και η δυο βρέθηκαν σε κατάσταση γνωστικής ασυμφωνίας και για να γλυτώσουν και τον υπόλοιπο κόσμο απο την δυσάρεστη αυτή νοητική κατάσταση αποφάσισαν για αυτούς.

Ο λευκός ευρωπαίος χριστιανός δεν μπορούσε σε καμία περίπτωση να κατοικεί σε μια απειροελάχιστη γειτονιά του πλανήτη ενώ οι σκουρόχρωμοι απολίτιστοι ιθαγενείς να έχουν μεγαλύτερα οικόπεδα.

Λίγα χρόνια αργότερα το εμπόριο σκλάβων από τις αποικίες ήταν από τις πιο κερδοφόρες επιχειρήσεις της εποχής και οι αντίστοιχοι επιχειρηματίες θεωρούνταν πρότυπα καινοτομίας και επιχειρηματικότητας.

Ακόμα και τότε, μεγάλα πανεπιστήμια της Ευρώπης δημοσίευαν κατά παραγγελία έρευνες που “αποδείκνυαν” πως οι ιθαγενείς δεν είναι άνθρωποι άλλα ανθρωπόμορφοι πίθηκοι, και άρα ανήκουν στο υπόλοιπο ζωικό βασίλειο όπως τα πρόβατα και τα μουλάρια.

Μπορώ να συνεχίσω για ώρες. Η ιστορία είναι γεμάτη τέτοια παραδείγματα. Όπου δεν έπιανε η επιστήμη, υπήρχαν βέβαια η θρησκεία΄και η παράδοση για να καλύψουν το κενό.

Η προφανής παρατήρηση είναι ότι οι ισχυροί κάνουν ό,τι θέλουν.

Με μια δεύτερη ανάγνωση, όμως, βλέπουμε ότι και ακόμα και αυτοί θα κάνουν τα πάντα για να καλύψουν τις γνωστικές τους ασυμφωνίες και παράλληλα να γίνουν αντικείμενο θαυμασμού από το πόπολο.

Είχε ανάγκη ο πανίσχυρος Πάπας και οι γαλαζοαίματοι αριστοκράτες έναν χάρτη που να αποδεικνύει την εδαφική τους ανωτερότητα;

ΝΑΙ την είχαν.

Είχαν ανάγκη οι πανίσχυροι δουλέμποροι μια έρευνα από το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης που να εξομοιώνει τους άτυχους ιθαγενείς με αιγοπρόβατα;

ΝΑΙ την είχαν.

Σήμερα οι πανίσχυροι και ζάμπλουτοι Bezos, Gates, Musk κτλ έχουν ανάγκη συνέδρια, forum, οργανισμούς και ιδρύματα να τους λιβανίζουν και να τους παρουσιάζουν ως τους πιο επιτυχημένους εκπροσώπους του ανθρώπινου γένους;

ΝΑΙ τα έχουν.

Πάντα την είχαν και πάντα θα την έχουν.

Δεν τους φτάνει η εξουσία, θέλουν και την αποδοχή.

Από εκεί ακριβώς θα ξεκινήσουν όλα κάπου στο μακρινό μέλλον.

Οι άνθρωποι θα ξυπνήσουν και θα αρχίσουν να αναρωτιούνται για τι θεωρούν αποδεκτό και τι όχι.

Ικανή και αναγκαία συνθήκη για να συμβεί αυτό είναι ο κάθε άνθρωπος να βρει το θάρρος να συγκρουστεί με τις γνωστικές του ασυμφωνίες και να ανοίξει το μυαλό του απλόχερα στην γνώση που είναι άμεσα προσβάσιμη.

Ίσως ακόμα και σήμερα κάποιοι ανάμεσά μας όσο πειθήνια προβατάκια και να είναι, κάπου μέσα τους υπάρχει μια φωνούλα που τους ειδοποιεί για τον γκρεμό που πλησιάζει.

Απλά, επιλέγουν να την αγνοήσουν και να ακολουθήσουν τυφλά τον πατερούλη που θέλει πάντα το καλό τους.

Για να έρθει κάποτε αυτή η μέρα, πρέπει σήμερα εμείς να μάθουμε τα παιδιά μας να αμφισβητούν τα πάντα και προπαντός τις αυθεντίες.

Αυτά είναι το μέλλον και σε αυτά δυστυχώς θα πέσει ο κλήρος να ξανα-ανακαλύψουν τον τροχό.

Επειδή το βάρυνα λίγο, ας απολαύσουμε λίγο έναν από τους αγαπημένους μου μακαρίτες, τον George Carlin, και την κωμωδία όπως θα έπρεπε να είναι.

Με πολλή αγάπη

Ο άλλος Γιώργος

(Αγαπητέ φίλε, πολύ ωραίο. Και πιο ωραίος ο George Carlin. Βέβαια, αν ζούσε στην Ελλάδα, θα τον σκότωναν. Να είστε καλά. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.