Φιλία χωρίς εξουσία ή εξουσία χωρίς φιλία;

Γεια σου φίλε μου πιτσιρίκο!
Είχα πολύ υλικό αυτές τις μέρες για να μου κρατήσει παρέα στις βόλτες. Δημήτρης, Μπούλης-Μπούλης και φυσικά Ηλίας, που τα είπε όλα.

Αλλά θα σταθώ στο πόντκαστ της Λίνας, που είναι πιο κοντά σε αυτά που με προβληματίζουν τελευταία.

Μου άρεσε πολύ η ουτοπία της Λίνας βλέπεις. Θα ήθελα να ζήσω εκεί.

Έχω κι εγώ τη δική μου ουτοπία, με διάφορες παραλλαγές, αλλά στην ουσία βρίσκεται στα ίδια χνάρια με της Λίνας.

Η Λίνα μου θύμισε μια αγαπημένη μου συγγραφέα, την Ούρσουλα Λε Γκέν, η οποία κάποτε έγραφε ότι η μαγεία δεν είναι τίποτε άλλο από την δύναμη των λέξεων.

Οπότε, μην ανησυχείς Λίνα που η ουτοπία σου είναι τόσο μακριά από τη σημερινή πραγματικότητα. Περιγράφοντας την με λέξεις, της δίνεις υπόσταση, και από εκεί που δεν υπήρχε πριν, γίνεται πραγματική, ακόμα κι αν υπάρχει μόνο μέσα στο μυαλό σου.

Γιατί, δυστυχώς, αν δεν αρχίσουμε να φανταζόμαστε έναν γενναίο νέο κόσμο, αν δεν αμφισβητούμε τις βεβαιότητες μέσα στο μυαλό μας, τις βεβαιότητες των θεσμών που ελέγχουν τις κοινωνίες μας, είμαστε καταδικασμένοι στον ίδιο καταστροφικό φαύλο κύκλο.

Για παράδειγμα, ένα από τα θεμέλια του καπιταλισμού, είναι τα δικαιώματα ιδιοκτησίας.

Άλλο ένα κοινωνικό συμβόλαιο που κληρονομήσαμε από τους βασιλιάδες και τους αριστοκράτες.

Μπορεί η ιδιοκτησία στις μέρες μας να αλλάζει χέρια με πολύ μεγαλύτερη συχνότητα απ’ ό,τι τότε, αλλά η ιδέα είναι η ίδια: η ιδιοκτησία νομιμοποιεί την χρήση βίας για την προστασία της και ενισχύει τεχνητά τις κοινωνικές ανισότητες μεταξύ μας.

Κι αυτό, γιατί μια κοινωνία έχει πάντα περιορισμένους πόρους.

Όσο μεγαλύτερο μερίδιο πλούτου κατέχει κάποιος σε μια κοινωνία, τόσο λιγότερος πλούτος απομένει για να διαμοιραστεί στον υπόλοιπο πληθυσμό, και τόση ισχύ θα έχει αυτός για να νομιμοποιήσει την βία για την διατήρηση της περιουσίας του.

Και διερωτώμαι: τι χρειαζόμαστε πραγματικά για να προστατεύσουμε τα πράγματα που είναι σημαντικά για εμάς;

Δεδομένου, φυσικά, ότι οι κυβερνήσεις πάντα παίρνουν περισσότερα από εμάς απ’ ό,τι δίνουν και οι αγορές μας επιβραβεύουν μόνο όταν ξεπαραδιάζουμε τους συνανθρώπους μας.

Η απάντηση είναι ότι η μόνη πραγματική εγγύηση για να προστατεύσουμε τα πράγματα που είναι σημαντικά για εμάς, είναι οι κοινωνικοί μας δεσμοί, οι σχέσεις μεταξύ μας.

Αν βγάλουμε το χρήμα και τα δικαιώματα ιδιοκτησίας από την μέση, οι σχέσεις μας με τα πράγματα θα καθορίζονταν από τις σχέσεις μεταξύ μας.

Στις μέρες μας συμβαίνει το αντίθετο: οι σχέσεις μεταξύ μας, καθορίζονται από τις σχέσεις μας με πράγματα.

Η ακύρωση του θεσμού των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, δεν θα σήμαινε ότι θα χάσεις τα υπάρχοντά σου.

Αυτά είναι προσωπική περιουσία, όχι ιδιωτική περιουσία. Η ιδιωτική περιουσία αφορά τα μέσα παραγωγής, το κεφάλαιο και τα ενοίκια.

Η ακύρωση του θεσμού της ιδιωτικής περιουσίας απλά θα σήμαινε, ότι κανένας μπάτσος και κανένα χρηματιστήριο δεν θα μπορεί να σου αφαιρέσει τα πράγματα που είναι απαραίτητα για να ζήσεις.

Αντί να ανησυχούμε για την πορεία της οικονομίας, θα ανησυχούμε στο να προσφέρουμε σε κάθε έναν από εμάς τα απαραίτητα για να ζήσει με αξιοπρέπεια.

Γιατί, αν η έννοια της “οικονομίας” σημαίνει κάτι, αυτό δεν είναι τίποτε άλλο από ένα πλαίσιο στο οποίο εξασφαλίζουμε ο ένας στον άλλον τα απαραίτητα για να ζούμε.

Τα καθάρματα στις κοινωνίες μας, φοβούνται μια κοινωνία χωρίς ιδιωτική περιουσία όσο τίποτε άλλο.

Γιατί αν κάποιος κινδυνεύει να χάσει τα περισσότερα από αυτό, είναι τα λαμόγια κάθε χώρας που κατέχουν την πλειοψηφία του πλούτου της.

Γιατί, χωρίς την περιουσία τους, δεν θα τους σέβεται κανείς.

Και ο λόγος που δεν θα τους σέβεται κανείς, είναι επειδή, αν βγάλεις το χρήμα από τη μέση, οι άνθρωποι αξιολογούνται με βάση το τι προσφέρουν ο ένας στη ζωή του άλλου.

Χωρίς κέρδος, κάθε έργο είναι και η ανταμοιβή του, κάθε τι που φτιάχνεται έχει αξία, αφού, αν δεν κερδοσκοπεί κανείς από αυτό που φτιάχνει, ποιος θα καταστρέψει ή θα κάτσει να φτιάξει άχρηστα πράγματα;

Η αλήθεια είναι, ότι τα πράγματα που έχουν πραγματική αξία στην ζωή μας -η αγάπη, η αδελφοσύνη, η φιλία, η γενναιοδωρία- είναι διαθέσιμα σε αφθονία.

Χρειάζονται λεγεώνες αστυνομικών και πλουσίων, πολιτικών και δημοσιογράφων, για να επιβληθεί η έλλειψη τους, που μας έχει παγιδεύει σε αυτόν τον φαύλο κύκλο εκμετάλλευσης.

Σε αντίθεση με την εξουσία, η οποία έχει στο κέντρο της αυτόν που την λαμβάνει, η εμπιστοσύνη έχει στο κέντρο της αυτόν που την δίνει.

Ένας άνθρωπος που έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη κάποιου άλλου, δεν χρειάζεται εξουσία.

Κι εδώ είναι το κλειδί, γιατί, αν κάποιος δεν αξίζει την εμπιστοσύνη σου, τότε σίγουρα δεν αξίζει και την εξουσία που του δίνεις.

Και ποιον εμπιστευόμαστε λιγότερο; Μα, τους επαγγελματίες πολιτικούς και τα χρυσά αγόρια των ιδιωτικών εταιρειών, οι οποίοι στις κοινωνίες μας κατέχουν και την κουτάλα της εξουσίας.

Η πραγματικότητα που φαίνεται να έχουμε ξεχάσει, είναι ότι οι εργαζόμενοι που κάνουν μια εργασία έχουν την δύναμη, ενώ τα αφεντικά που τους λένε τι να κάνουν έχουν την εξουσία.

Οι ένοικοι που συντηρούν το κτίριο που διαμένουν έχουν τη δύναμη, ενώ ο ιδιοκτήτης του κτιρίου που έχει το όνομα του στον τίτλο ιδιοκτησίας έχει την εξουσία.

Ένα ποτάμι έχει δύναμη, ενώ ο γραφειοκράτης που δίνει μια άδεια για να χτιστεί ένα φράγμα στο ποτάμι έχει την εξουσία.

Δεν υπάρχει τίποτα το καταπιεστικό στην φύση της ισχύος. Πολλά είδη ισχύος μπορούν να είναι απελευθερωτικά, όπως η δύναμη να φροντίζεις αυτούς που αγαπάς ή αυτή του να αμύνεσαι από αυτούς που θέλουν να σε βλάψουν.

Υπάρχουν πολλοί τρόποι άσκησης ισχύος, βλέπεις, που εξασφαλίζουν και την ελευθερία των άλλων.

Στα καλύτερά της, επί παραδείγματι, η φιλία, είναι ένας δεσμός μεταξύ ίσων, που υποστηρίζουν και προκαλούν καμιά φορά ο ένας τον άλλον, ενώ παράλληλα σέβονται την αυτονομία του άλλου.

Δεν είναι αυτό ένα καλύτερο μέτρο αξιολόγησης των σχέσεων μεταξύ μας, από την εξουσία και τις κάθετες ιεραρχίες της;

Γιατί η ισχύς μιας φιλίας, βρίσκεται στην εμπιστοσύνη μεταξύ των φίλων, όχι στην εξουσία. Και η εμπιστοσύνη είναι κάτι που κερδίζεται, όχι κάτι που χαρίζεται.

Από το μακρινό και ηλιόλουστο Αμστελόδαμο, με αγάπη,

Κώστας

(Φίλε Κώστα, πάντα με εντυπωσιάζει το γεγονός πως οι άνθρωποι γαντζώνονται με λύσσα στις ιδιοκτησίες τους, και μετά ψάχνουν να βρουν τι πάει λάθος στη ζωή τους. Και βλέπεις ακόμα και πολύ ηλικιωμένους ανθρώπους -που είναι δηλαδή σε φάσμα θανάτου- να είναι γαντζωμένοι στην ιδιοκτησία τους. Τίποτα δεν πήραν χαμπάρι από τη ζωή. Επίσης, με εντυπωσιάζει το ότι οι άνθρωποι συστήνονται στους άλλους όχι ως άνθρωποι αλλά ως ιδιοκτήτες και ανάλογα με την δουλειά που κάνουν. Νομίζω πως η πιο επιτυχημένη κίνηση στη ζωή μου είναι ότι δεν έχω τίποτα. Αισθάνομαι βασιλιάς. Κι άσε τους άλλους να ανησυχούν για τις περιουσίες τους. Αν και βλέπω την αμηχανία, όταν λέω σε κάποιους ανθρώπους πως δεν έχω τίποτα και είμαι πολύ χαρούμενος. Είπαμε, το μαγιό μου και μια παραλία. Κώστα, το πρώτο βήμα για να πάμε σε έναν γενναίο κόσμο, είναι να απαρνηθούμε την ιδιοκτησία. Αλλά ακόμα και οι “επαναστάτες” είναι γαντζωμένοι στα …τούβλα. Άσε που σε κοιτάνε σαν να είσαι τρελός, όταν τους λες κάτι τέτοια. Είναι οι ίδιοι που λένε “εργάτη, μπορείς χωρίς αφεντικά” και αυτοί γέρασαν, χωρίς να έχουν περάσει μέρα χωρίς αφεντικό, γιατί δεν διανοούνται πως μπορεί να μην έχουν αφεντικό. Κώστα, έμαθα πια στους ανθρώπους να κοιτάω τις πράξεις τους και όχι αυτά που λένε. Επίσης, έμαθα να κοιτάω ποιος βάζει τα χρήματα σε αυτούς που μιλάνε. Ποιος πληρώνει. Ποιος σε πληρώνει. Εκεί είναι το θέμα. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.