Weten wat werkt

Αγαπητέ Πιτσιρίκο, φίλες και φίλοι του λόγου και της τέχνης,
Πιτσιρίκο, με ρώτησες πριν λίγους μήνες να σου πω για το πιλοτικό πρόγραμμα που είχε γίνει με θέμα το ενιαίο βασικό εισόδημα στην Ουτρέχτη. Ορίστε λοιπόν τι βρήκα.

Δεν είμαι δημοσιογράφος, ένας απλός μηχανικός είμαι, οπότε δε βγήκα στους δρόμους και τα πανεπιστήμια να συλλέξω μαρτυρίες. Ρώτησα στη δουλειά αλλά κανένας από τους σαράντα συναδέλφους δεν είχε ακούσει γι’ αυτό. Οπότε, θα πρέπει να αρκεστούμε στο ίντερνετ ως πηγή πληροφορίας.

Το πείραμα έγινε υπό την ευθύνη της περιφέρειας της Ουτρέχτης σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης. Ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2018 και διήρκησε ως τον Δεκέμβριο του 2019, με τα αποτελέσματα να δημοσιεύονται τον Μάρτιο του ίδιου έτους.

Το πρόγραμμα είχε τον τίτλο “Weten wat werkt” (Να γνωρίζουμε τι δουλεύει), επειδή βασικός του στόχος ήταν να μελετήσει εάν διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς την κοινωνική πρόνοια είχαν διαφορές ως προς το χρόνο επανένταξης των αποδεκτών στον εργασιακό χώρο και την κοινωνία, αλλά και ως προς την υγεία, την οικονομική κατάσταση και την ευτυχία των αποδεκτών [1][2].

Ενώ το πρόγραμμα ξεκίνησε από το υπουργείο Κοινωνικών Υποθέσεων και Εργασίας, επειδή ανέκαθεν η πραγμάτωση της κοινωνική πρόνοιας ήταν υπόθεση της περιφέρειας (όχι όμως και ο έλεγχος των κριτηρίων), η διεξαγωγή του ανατέθηκε στην περιφέρεια της Ουτρέχτης.

Αρχικά, το πανεπιστήμιο και η περιφέρεια ήθελαν να διεξάγουν ένα πραγματικό πείραμα ενιαίου βασικού εισοδήματος, με την έννοια ότι θα έδιναν ένα χρηματικό ποσό στους συμμετέχοντες χωρίς κανένα περιορισμό ή απαίτηση. Όμως, αυτό στάθηκε αδύνατο εξ’ αιτίας του υπάρχοντος νομικού πλαισίου και συγκεκριμένα του νόμου “Participation Act” του 2015, ο οποίος ορίζει ότι οι παραλήπτες βοήθειας πρέπει να κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους για να βρουν δουλειά. Πολιτικοί λόγοι μάλιστα ήταν και η αιτία που δεν αναφέρθηκε ποτέ η φράση “βασικό εισόδημα”, αλλά αντικαταστάθηκε με τον ευρηματικό τελικό τίτλο [6]. Τέτοιου είδους τεχνικές και πολιτικές λεπτομέρειες ήταν ο λόγος που το πείραμα καθυστέρησε να ξεκινήσει κατά 13 μήνες.

Το πείραμα λοιπόν τυπικά δεν εξέτασε το ενιαίο βασικό εισόδημα για τους εξής λόγους. Δεν ήταν ενιαίο, επιλαχόντες ήταν μόνο παραλήπτες κοινωνικής πρόνοιας. Δεν ήταν ατομικό, αλλά προσέγγισε τα νοικοκυριά ως ενιαία μονάδα. Τέλος, δεν ήταν βασικό, αλλά μειωνόταν εάν ο παραλήπτης έβρισκε δουλειά.

Από τα 900 άτομα που ήταν αρχικά προγραμματισμένο να συμμετάσχουν εθελοντικά, τελικά το πρόγραμμα ξεκίνησε με 752 [4]. Αυτά χωρίστηκαν τυχαία στις εξής τέσσερις κατηγορίες.

Πρώτη, το control: για την ομάδα αυτή ίσχυαν οι υπάρχοντες νόμοι για κανονισμοί για την λήψη κοινωνικής πρόνοιας και είχαν την τυπική πρόσβαση σε συμβουλευτική στήριξη. Ενώ δεν το βρήκα κάπου εμφανώς, νομίζω ότι κατά άτομο συμπεριλαμβάνεται και οικονομική βοήθεια 980 ευρώ το μήνα [8].

Στη δεύτερη ομάδα, οι συμμετέχοντες δεν ήταν υποχρεωμένοι να αναζητήσουν εργασία και να δεχτούν προσφορές εργασίας αλλά ήταν και ελεύθεροι να επιλέξουν αν θα δεχτούν συμβουλευτική στήριξη ή όχι.

Στην τρίτη ομάδα δόθηκε επιπλέον προσοχή με τη μορφή συμβουλευτικής στήριξης, με μόνιμο και αφιερωμένο προσωπικό γι’ αυτήν.

Τέλος, για την τέταρτη ομάδα η μείωση της οικονομικής βοήθειας ήταν μικρότερη και για περισσότερο χρόνο εάν έβρισκε δουλειά.

Πριν ξεκινήσει το πείραμα, έγραφε πολύ συχνά γι’ αυτό ο ειδησεογραφικός ιστότοπος decorrsespondent.nl και μάλιστα ο αγαπημένος σου Rutger Bregman [7]. Όμως, περιέργως, δεν μπόρεσα να βρω κανένα άρθρο τους που να εξετάζει τα αποτελέσματα.

Στην τελική αναφορά της, η ίδια η έρευνα συμπεριλαμβάνει μεταξύ άλλων τα εξής:

Και στις τρεις παρεμβάσεις, υπήρξαν θετικές ενδείξεις ότι η συμμετοχή στον εργασιακό χώρο αυξήθηκε.

Υπήρξαν πολλαπλά θετικά αποτελέσματα, όταν δόθηκε επιπλέον αυτονομία στους συμμετέχοντες.

Συμμετέχοντες με χαμηλή μόρφωση και μακριά από την αγορά εργασίας ωφελήθηκαν περισσότερο από το πρόγραμμα ενισχυμένης συμβουλευτικής στήριξης.

Άτομα με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο -που τους δόθηκε περισσότερη αυτονομία- φάνηκε πως επέστρεφαν στην αγορά εργασίας εντέλει, αφήνοντας το επίδομα. Σε αντίθεση με άτομα μέσης και υψηλής εκπαίδευσης τα οποία φάνηκε ότι δεν έπιαναν μόνιμη δουλειά, συγκριτικά.

Για την ομάδα με επιπλέον συμβουλευτική στήριξη ήταν πιο έντονη η “ενεργοποίηση” ατόμων που ήταν μακριά από την αγορά εργασίας, όμως ήταν και στατιστικά ασήμαντη η πιθανότητα εξόδου από προγράμματα κοινωνικής βοήθειας.

Ενώ παρατηρήθηκε αύξηση στη συμμετοχή στην εργασία μερικής απασχόλησης, γενικά θεωρήθηκε πως η πλήρης επανένταξη στην αγορά εργασίας δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Το ίδιο ισχύει και για μετρικές όπως η συμμετοχή στα κοινά, η υγεία και η ικανοποίηση.

Όμως, σε συνεντεύξεις, άτομα από την ομάδα με τη μεγαλύτερη αυτονομία ανέφεραν αύξηση στην ηρεμία και ικανοποίηση από έλεγχο που είχαν για το πώς θα επιστρέψουν στην εργασία. Αντίστοιχα, τα άτομα που έλαβαν περισσότερη στήριξη είπαν ότι ένιωσαν μεγαλύτερη αποδοχή στο κοινωνικό σύνολο.

Η παρέμβαση θεωρήθηκε πως ήταν σύντομη (16 μήνες) και όχι αρκετά μακρόχρονη για να επιβεβαιωθεί πως τα θετικά αποτελέσματα των τελευταίων μηνών θα συνέχιζαν με τον ίδιο ρυθμό.

Ξέρω πως η αναφορά μου δεν είχε μέσα αυτά που ήθελες να ακούσεις, αλλά τι να κάνουμε, έτσι έγιναν τα πράγματα.

Από τη συννεφιασμένη Ουτρέχτη με αγάπη, Γιώργος Ζ.

Αναφορές

1. https://en.wikipedia.org/wiki/Basic_income_pilots#Netherlands
2. https://www.utrecht.nl/city-of-utrecht/study-on-rules-in-social-assistance/
3. https://www.uu.nl/en/news/utrecht-university-and-city-of-utrecht-start-experiment-to-study-alternative-forms-of-social
4. https://www.uu.nl/sites/default/files/uu-use-eindrapport-wetenwatwerkt-summary-en.pdf
5. https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=1122&langId=en&intPageId=4995
6. https://basicincome.org/news/2017/05/netherlands-social-assistance-experiments-review/
7. https://decorrespondent.nl/3164/hoe-het-basisinkomen-nederland-verovert/8176793532908-9493299b
8. https://basicincome.org/topic/utrecht/

(Αγαπητέ Γιώργο, σε ευχαριστώ. Όπως φαίνεται, στην Ουτρέχτη δεν έκαναν ακριβώς πείραμα για το Βασικό Εισόδημα. Το καλύτερο πείραμα για το Βασικό Εισόδημα μάλλον γίνεται στον Καναδά. Πάντως, για εμένα, τα στοιχεία είναι θετικά. Και, κυρίως, η ανάγκη για το Βασικό Εισόδημα είναι εδώ, ανεξάρτητα από τα πειράματα και τα συμπεράσματα. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου. Χαιρετισμούς στον Ρούτγκερ Μπρέγκμαν.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.