Ο Θέμης στην Ισλανδία

Γεια σου Πιτσιρίκο, πήρα κι εγώ το θάρρος να σου γράψω έπειτα από ενάμιση χρόνο που παρακολουθώ το μπλογκ.
Ήταν Μάρτης του 2020 που μας είχαν κλείσει μέσα και κάπου πετάχτηκε στο Fb ένα άρθρο που είχες γράψει, το οποίο είχε αναδημοσιεύσει κάποιος φίλος, και μου έκανε κλικ ο τίτλος του, οπότε μπήκα να το διαβάσω.

Μου έκανε εντύπωση ο τρόπος που έγραφες και προσέγγιζες τα κοινωνικοπολιτικά θέματα κι έκανα μια επίσκεψη στο σάιτ. Έκτοτε λοιπόν, λόγω των ερωτημάτων που μου γεννήθηκαν απ τη κατάσταση που επικρατούσε, αλλά και μιας πιο εσωτερικής αλλαγής που ένιωθα να μου συμβαίνει εκείνο το διάστημα, άρχισε το blog και οι φίλοι του να παίρνουν τη μορφή της “παρέας” αλλά και να προσφέρουν ατελείωτη τροφή για σκέψη. Το έχουν γράψει κι άλλοι φίλοι εδώ ότι έχουν νιώσει κάτι αντίστοιχο, όπως και ότι βρίσκουν απαντήσεις και κάποιου είδους ανταπόκριση στους προβληματισμούς τους μέσω των κειμένων που γράφουν οι άλλοι και όλο αυτό λειτουργεί σαν αλυσιδωτή αντίδραση. Όμορφο πράγμα!

Ανήκω κι εγώ στο μεγάλο αυτό κύμα των ανθρώπων που την έκαναν από Ελλάδα και κάπως από σπόντα βρέθηκα στην Ισλανδία το Νοέμβρη του 2019 μες το χειμώνα και την παγωνιά.

Ήρθα με σκοπό να μαζέψω κάποια χρήματα και να την κάνω για κάπου πιο ζεστά, με πιο φιλικές παραλίες και θερμοκρασίες, αλλά είμαι ακόμα εδώ. Δε ξέρω αν φταίει η καραντίνα, η διαφορετική -και ξεκάθαρα ευκολότερη- καθημερινότητα ή και τα δυο μαζί (πιθανότατα), αλλά άρχισα να ριζώνω και να συνηθίζω αυτή τη διαφορετικότητα έπειτα από σχεδόν 2 χρόνια.

Είναι πολλές καταστάσεις διαφορετικές, κάποιες όμοιες και λίγες ίδιες, συγκριτικά με την πραγματικότητα της Ελλάδας και θα σου αναφέρω κάποιες που μου έχουν κάνει τρομερή εντύπωση.

Χθες λοιπόν ήταν μια απ αυτές τις μέρες που στην Ισλανδία θα συναντήσεις τόσες όσες και στα δάχτυλα των δυο χεριών σου (χωρίς υπερβολές) μέσα στο χρόνο, όπου έχει λιακάδα χωρίς καθόλου σύννεφα αλλά κυρίως χωρίς ανέμους, ένα πολύ συχνό, σχεδόν καθημερινό φαινόμενο της Ισλανδίας -άνεμοι που κυμαίνονται από 2-3 έως και 25-30 χλμ την ώρα, ευτυχώς όχι συχνά και κυρίως Σεπτέμβρη με Απρίλη- και βγήκα να περπατήσω παράλληλα με τη θάλασσα σε ένα τεράστιο πεζόδρομο-ποδηλατόδρομο που εκτείνεται από το κέντρο του Ρέικιαβικ μέχρι και το νοτιότερο κομμάτι της πόλης και καταλήγει σε ένα γραφικό φάρο, κοινό σημείο αναφοράς για όσους θέλουν (και σταθούν τυχεροί) να δουν το Βόρειο Σέλας, όταν υπάρχει ένδειξη και καθαρός ουρανός.

Εκεί λοιπόν που περπατούσα μέσα σ αυτή τη γαλήνια ατμόσφαιρα με τον ήλιο να μου ζεσταίνει το είναι, χαμογελαστός, παρατηρούσα τους ανθρώπους γύρω μου. Τα πρόσωπά τους εξέπεμπαν μια πραότητα, μια ηρεμία, οι περισσότεροι φορούσαν το χαμόγελό τους και έκαναν βόλτα μόνοι, με σκύλους, με τη φαμιλιά τους και τους έλειπε κάτι που είναι πολύ κοινό στα πρόσωπα των Ελλήνων. Τους λείπει η νευρικότητα/τσίτα, η καχυποψία και η εγρήγορση που βρίσκεται ο άνθρωπος, όταν το περιβάλλον γύρω του περιέχει κάποιου είδους κίνδυνο.
Από ανθρώπους που σου γίνονται κολιτσίδα για να σου πουλήσουν κάτι και σε ψειρίζουν, αμάξια που τρέχουν με υπερβολική ταχύτητα, ανθρώπους με απροσδιόριστες προθέσεις που σε σκανάρουν από πάνω μέχρι κάτω και αλλά τέτοια που συναντάει κανείς σε μεγαλύτερες και φτωχότερες κοινωνίες, κυρίως στις μεγάλες πόλεις των χωρών.

Έχοντας κάπως γνωρίσει τους Ισλανδούς, αρχικά να πω ότι οι άνθρωποι εδώ έχουν λυμένα τα προβλήματα επιβίωσης, δηλαδή στέγη, τροφή, θέρμανση και ζουν σε ένα περιβάλλον που είναι άκρως φιλικό για τους πεζούς.

Υπάρχουν παντού πεζοδρόμια και παράλληλα ποδηλατοδρόμοι, όλοι θα σταματήσουν στη διάβαση ανά πάσα στιγμή όταν υπάρχει πεζός, ακόμα κι αν κάπου δεν υπάρχει διάβαση αλλά κάποιος προσπαθεί να περάσει στην άλλη μεριά του δρόμου, οι οδηγοί θα σταματήσουν αν δεν βρίσκονται σε κεντρικές-περιφερειακές οδούς.

Τους χαρακτηρίζει μια χαλαρότητα και το motto των Ισλανδων είναι “þetta raddast”, που σημαίνει “όλα θα παν καλά, εν τέλει”. Όποτε no stress, no pressure είναι η φάση εδώ, κι έχει πλάκα γιατί το βλέπεις ότι το ζουν όντως έτσι πολλοί Ισλανδοί.

Υπάρχει μια απίστευτη αίσθηση ασφάλειας όταν βρίσκεσαι στο δρόμο· fun fact, μέχρι και οι οικόσιτες γάτες που βολοδέρνουν έξω το νιώθουν (αδέσποτα δεν υπάρχουν) οι οποίες είναι οι πιο ανέμελες και πιο στ’ αρxίδια τους γάτες που έχω συναντήσει στη ζωή μου. Μπορεί να κατευθύνεσαι προς το μέρος τους με αμάξι, σκούτερ, η πεζός και δεν σε παίρνουν χαμπάρι γιατί έχουν σκαλώσει σ’ ένα δέντρο, ένα πουλί ή κάτι τέλος πάντων που τους κέντρισε τη προσοχή, μέχρι που φτάνεις σε απόσταση ενός μέτρου και εν τέλει ξαφνιάζονται.

Αυτή η ασφάλεια έρχεται να συμπληρώσει την αίσθηση του πάντα ζεστού σπιτιού και την αστείρευτη ποσότητα ζεστού νερού που είναι διαθέσιμο σε όλες τις βρύσες της Ισλανδίας. Αυτό συμβαίνει λόγω του ότι είναι ηφαιστειογενές νησί και κάτω από τη γη υπάρχει νερό που κοχλάζει και μυρίζει θειάφι, το οποίο οι μάγκες Ισλανδοί αντλούν και με υπόγειους αγωγούς το στέλνουν σε όλες τις κατοικήσιμες περιοχές της χώρας, με το οποίο θερμάνουν τα καλοριφέρ που υπάρχουν στα σπίτια και παράγουν ενέργεια.

Το αποτέλεσμα είναι, στα περισσότερα σπίτια η τιμή του ενοικίου να περιέχει μέσα τα πάγια έξοδα του ρεύματος-νερού-θέρμανσης, τα οποία αναλογικά με τους μισθούς μοιάζουν σαν αστείο, συγκριτικά με ό,τι έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε στους λογαριασμούς της ΔΕΗ, ΕΥΑΘ, πετρελαίου και αερίου.

Ακόμα και αν τα πάγια αυτά είναι εξτρά και δε συμπεριλαμβάνονται στη τιμή του ενοικίου, δεν αποτελούν σε καμιά περίπτωση πρόβλημα. Τα ενοίκια, βέβαια, είναι στο θεό, όπως και στις περισσότερες πρωτεύουσες της Ευρώπης αλλά τουλάχιστον ξέρεις ότι, εφόσον πληρώσεις το νοίκι, έχεις καλύψει και τα υπόλοιπα. Αν και αναλογικά με τους μισθούς, θα έλεγα ότι είναι καλές οι τιμές σχετικά με πόλεις όπως το Λονδίνο, το Παρίσι ή τη Βαρκελώνη.

Στις στατιστικές μελέτες η Ισλανδία βρίσκεται κάπου στις τελευταίες θέσεις της λίστας όσο αναφορά την εγκληματικότητα στις χώρες της Ευρώπης αλλά και του πλανήτη γενικότερα και τα ποσοστά ανεργίας -προ κορωνοϊού- βρισκόταν στο 3%, ενώ πλέον έχει φτάσει το 7%.

Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση φρόντισε και ακόμα φροντίζει τους πολίτες της χωράς, μαζί και τους μετανάστες, οι οποίοι είχαν kenittala (το ανάλογο ΑΦΜ) και δούλευαν για τουλάχιστον 3 μήνες πριν το πρώτο lockdown με επιδόματα που αποτελούσαν το 90% του μέσου όρου των μισθών που είχαμε λάβει τους τελευταίους αυτούς 3 μήνες.

Άλλο “περίεργο” στη χώρα του πάγου το οποίο μου προκάλεσε έκπληξη, είναι ότι οι μπάτσοι δεν οπλοφορούν -πέρα από μια ομάδα ειδικών δυνάμεων, που δε κάνει περιπολίες στους δρόμους- και μάλιστα μια φορά που με σταμάτησαν για έλεγχο αργά το βράδυ και συνηθισμένος από περιστατικά στην Ελλάδα, ήμουν έτοιμος να βγω απ το αμάξι, να ψάξουν εμένα και αμάξι και γενικά να έχουν αυτή τη στάση και συμπεριφορά που όλοι λίγο-πολύ έχουμε δεχτεί στη ζωή μας, ξέρεις αυτή την αίσθηση όταν κάποιος σου ασκεί επιδεικτικά την εξουσία του. Παρ’ όλα αυτά, ήταν ευγενέστατοι, δε μου ζήτησαν τίποτα περισσότερο από το να τους επιδείξω τα απαραίτητα χαρτιά, μου έκαναν παρατήρηση για τη δεξιά λάμπα που είχε καεί πρόσφατα και με στείλανε στο καλό, αφού ανταλλάξαμε και δυο κουβέντες σε ύφος σχεδόν φιλικό.

Η Ισλανδία είναι η μόνη χώρα του ΝΆΤΟ που δεν έχει στρατό, παρά μόνο πολεμικό ναυτικό που συνεργαζόταν με το Αμερικάνικο ναυτικό, μια συμφωνία που έπαψε να υπάρχει απ το 2016 και μετά, οπότε πήραν τα μπογαλάκια τους, τα αεροπλανάκια τους και φύγανε. Παρ’ όλα αυτά, είναι ακόμα υπό την προστασία της Αμερικής.

Κάτι τελευταίο που αξίζει να αναφέρω είναι ότι, παρ’ όλο που είναι μια χώρα με πολύ δυνατή οικονομία και κοινωνική πρόνοια, φάνηκε, όπως και σε πολλές άλλες χώρες, ότι το σύστημα υγείας της είναι αδύναμο και ελλιπές. Από γιατρό που είχα επισκεφθεί σε δημόσια κλινική, στην οποία για να κλείσεις ραντεβού με γιατρό και όχι νοσοκόμα, για το παραμικρό πρόβλημα χρειάζονται περίπου 2 εβδομάδες (ίσως λόγο φορτίου απ τον κόβιντ) έμαθα ότι υπάρχει έλλειψη σε ιατρικό προσωπικό και εξοπλισμό.

Σε δηλώσεις των επιδημιολόγων και προέδρων της κυβέρνησης είναι φανερό ότι φοβόντουσαν και τότε αλλά και τώρα με το νέο κύμα του κορονοϊού ότι το σύστημα υγείας δε θα αντέξει και γι’ αυτό, όταν τα κρούσματα είχαν έστω και μικρή αλλά σταθερή αύξηση, πάρθηκαν μετρά άμεσα.

Όταν ζήτησα να κάνω μια εξέταση αίματος για τυπικούς λόγους παρ’ όλο που δεν έχω συμπτώματα, μου είπαν ότι δεν λειτουργεί έτσι εδώ και ότι, αν όλοι στην Ισλανδία αποφάσιζαν να κάνουν το ίδιο, το σύστημα υγείας θα κατέρρεε. Βγάλε άκρη τώρα όταν σου το λένε αυτό σε μια χώρα σαν την Ισλανδία. Καπιταλισμό πρέπει να το λένε αυτό, ε;

Έπεσα απ τα σύννεφα γενικά με αυτή τη δήλωση αλλά και με άλλες μαρτυρίες φίλων και γνωστών που μου μίλησαν για τον τρόπο αντιμετώπισης προβλημάτων ή ασθενειών από γιατρούς και τη συνειδητοποίηση ότι, τελικά, η Ελλάδα μπορεί να έχει ένα κουρελιασμένο σύστημα υγείας, αλλά, πέραν του ότι δεν είναι η μόνη χώρα στην Ευρώπη, η εξειδίκευση, εμπειρία, ο εξοπλισμός και γνώση των ιατρών της Ελλάδας είναι κλάσεις ανώτερη.

Βέβαια, πρέπει επίσης να αναφέρω ότι, αν έχεις συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με αυτά του covid, κλείνεις ραντεβού και την επόμενη ήμερα πηγαίνεις σ ένα εμβολιαστικό κέντρο και σου κάνουν ΔΩΡΕΆΝ PCR test και έχεις τα αποτελέσματα μέσα σε λίγες ώρες. Αν βγεις θετικός, καραντινιαζεσαι για 10 ήμερες και ξαναπηγαίνεις για τεστ, πάλι δωρεάν.

Αυτά λοιπόν, με μια γρήγορη ματιά στα όσα συμβαίνουν εδώ σ αυτό το νησάκι, που, απ’ ό,τι διάβασα, είχε ανακαλύψει ο Πυθέας ο Μασσαλιώτης όταν ταξίδευε τον κόσμο και το ονόμασε Θούλη, γιατί όπως είπε του θύμιζε τον Όλυμπο.

Με εκτίμηση,

Θέμης

(Αγαπητέ Θέμη, πολύ όμορφα τα έγραψες για την εμπειρία σου στην Ισλανδία. Οι Ισλανδοί -από όσους έχω γνωρίσει- πρέπει να είναι από τους πιο συμπαθητικούς λαούς στον κόσμο. Ελεύθεροι, ανοιχτοί και ήρεμοι. Θέμη, μια και διαβάζεις για μικρό χρονικό διάστημα το μπλογκ, σε παραπέμπω στο κείμενο του Άρη από το 2016, “Δώσε πόνο Ισλανδία και ας μην νιώθουμε”. Θα χαρώ πολύ, αν κάποια στιγμή κάνουμε ένα podcast παρέα, για να μας μιλήσεις για την Ισλανδία. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.