Μην απελπίζεστε, υπάρχουν και χειρότερα

Αγαπημένε μου Πιτσιρίκο,
Πραγματικά δεν καταλαβαίνω πώς είναι δυνατόν να βγάζουν αισιοδοξία τα κείμενα μου. Συγγνώμη, ειλικρινά, δεν το κάνω επίτηδες.

Προσωπικά, είμαι στο παρά πέντε από τον νιχιλισμό, και αν δεν ήταν τόσο αντιπαθητικοί οι νιχιλιστές, θα είχα γίνει ήδη.

Όσο λατρεύω την φύση, αντιπαθώ την ανθρωπότητα, η οποία έχει αποχωριστεί από την φύση, και ενώ είχε μπροστά της χιλιάδες χρόνια για να ωριμάσει, αυτή επιμένει στον νομό της ζούγκλας και στο θέλημα του Θεού.

Εγώ θεωρώ πως οι απαρχές του τέλους του ανθρώπινου πειράματος είναι ήδη εδώ, είτε στο επίπεδο του πολιτισμού, είτε στο επίπεδο του είδους ολοκλήρου, θα δείξει, οπότε η όποια άκρη ψάχνω να βρω στη ζωή μου έχει να κάνει με το να βρω μια καλή θέση για να απολαύσω το θέαμα της καταστροφής.

Τα όμορφα χωριά, όμορφα καίγονται, μια τέτοια φάση.

Δεν με ενδιαφέρουν ούτε τα λεφτά τους, ούτε τα like τους, ούτε τα μεγάλα λόγια τα ωραία. Ας καεί το μπουρδέλo, αφού κανένας δεν νοιάζεται.

Αν νοιαζόμασταν πραγματικά, θα σταματούσαμε, ή θα προσπαθούσαμε, τουλάχιστον, να σταματήσουμε όλη αυτή τη καταστροφή που συντελείται τριγύρω μας.

Αν νοιαζόμασταν πραγματικά, αυτό θα αποτελούσε την μόνη μας προτεραιότητα στη ζωή, και όχι το μεροκάματο, οι καριέρες και τα like.

Ας καεί το μπουρδέλo να τελειώνουμε. Όλη αυτή η καθυστέρηση είναι βασανιστική, και κάνει πολύ θόρυβο. Το ‘πε ωραία ο Θανάσης Βέγγος στο Βλέμμα του Οδυσσέα, αν και αυτός μιλούσε μόνο για την Ελλάδα.

Μεγάλη παγίδα η ελπίδα, παιδιά.

Και έρχονται μετά οι αισιόδοξοι και σου λένε ότι, όσο παγίδα είναι η αισιοδοξία και η ελπίδα, τόσο είναι και ο πεσιμισμός, αφού, συλλογικά, αν πιστέψουμε ότι τίποτα δεν έχει νόημα και το αποτέλεσμα είναι προκαθορισμένο, τότε δεν έχει και νόημα να προσπαθήσουμε να φτιάξουμε κάτι καλύτερο.

Σου λέει, αν δεν προσπαθήσεις καν, ακόμα και μπροστά σε αντίξοες συνθήκες, αν δεν επιμένεις ακόμα και όταν η προσπάθεια δεν σε οδηγεί τελικά στο επιθυμητό αποτέλεσμα, τότε απλά αυξάνεις την πιθανότητα, ώστε οι απαισιόδοξες προβλέψεις σου να γίνουν πραγματικότητα.

Και γιατί, για να πεις μετά ότι είχες δίκιο; Για ένα “σας τα έλεγα εγώ”;

Ξέρεις ποιον βολεύει ο πεσιμισμός σου, σου λέει ο αισιόδοξος, αυτούς που κυβερνάνε.

Πενήντα νοματαίοι στην Κούβα, σου λέει, πήρανε τα τουφέκια και τα βάλανε με ένα ολόκληρο καθεστώς. Και νικήσανε. Με μια ολόκληρη υπερδύναμη τα βάλανε, και είναι ακόμα ζωντανοί.

Αν, σου λέει, σκέφτονταν σαν και σένα, ακόμα σκλάβοι θα ήταν. Τώρα, μπορεί να είναι φτωχαδάκια, αλλά σκλάβοι δεν είναι.

Όπως είχε έξυπνα γράψει και ο Μπέρναρντ Σω: “Οι λογικοί άνθρωποι προσαρμόζουν τον εαυτό τους στο πώς λειτουργεί ο κόσμος. Οι παράλογοι άνθρωποι επιμένουν να προσπαθούν να προσαρμόσουν το πώς λειτουργεί ο κόσμος με βάση τον εαυτό τους. Επομένως, κάθε πρόοδος εξαρτάται από τους παράλογους ανθρώπους”

Τον παραλογισμό τον βλέπω, την πρόοδο δεν βλέπω. Εκτός κι αν η πρόοδος σημαίνει καλύτερα γκατζετάκια, ή ότι δεν τσακίζουμε τα κορμιά μας στα εργοστάσια και τις φάμπρικες, επειδή τα τσακίζουν άλλοι σε κάποιο μακρινό μέρος του κόσμου.

Κι αν αυτή η πρόοδος έχει τόσο βαρύ τίμημα, ποια η διαφορά με την βαρβαρότητα; Ο βαθμός του τιμήματος;

Τρίχες χωρίζουμε ή μιλάμε σοβαρά;

Εγώ, από τη μεριά μου, δεν γνωρίζω κανέναν αμιγώς λογικό άνθρωπο, γνωρίζω όμως αρκετούς πληγωμένους, απογοητευμένους και προδομένους ανθρώπους, ανθρώπους που, προσπαθώντας να προσαρμοστούν στο πώς λειτουργεί ο κόσμος, κατέληξαν να υποτάσσονται σε αυτόν ωσάν ηττημένοι της ζωής.

Η λογική, άλλωστε, είναι υπερεκτιμημένη, και οι μόνοι που μετρούν την ποιότητα των ανθρώπων μόνο με βάση την λογική και την εκθειάζουν, είναι εκείνοι που υστερούν σε φαντασία και σε πάθος.

Τι βαρετή ζωή που θα ήταν, η ζωή των λογικών.

Ξέρω γω; Δεν ξέρω. Ίσως όλοι αυτοί οι αισιόδοξοι να είναι εξυπνότεροι από μένα και να καταλαβαίνουν περισσότερα.

Εγώ, ξέρω, ότι και δίκιο να έχουν οι αισιόδοξοι, θα το πιστέψω όταν το δω. Ας το καταφέρουν χωρίς εμένα. Βαρέθηκα. Σιχάθηκα να ελπίζω ότι ο κόσμος θα αλλάξει από αυτή τη βλακεία που ζούμε καθημερινά.

Όσο για τους παράλογους, μακάρι το μέλημά τους να ήταν να αλλάξουν τον κόσμο με φαντασία και πάθος, να τον προσαρμόσουν στα ονείρατά τους και τις ουτοπίες τους, αλλά εκείνοι το μόνο που νοιάζονται είναι να τον κρατήσουν όπως είναι, γεμάτο μίσος και οργή, όμηροι των ψευτοδιλημμάτων και του δυαδικού τρόπου σκέψης.

Έναν κόσμο φτιαγμένο για τα γούστα τους θέλουν, και όλοι οι άλλοι ας πάνε στο διάολο.

Όταν κοιτάζω τον κόσμο, βλέπω έναν κόσμο όπου η πραγματικότητα είναι λιγότερη αληθινή από τις απόψεις μας για αυτή.

Δεν μας ενδιαφέρει η πραγματικότητα, ούτε οι αποδείξεις, ούτε η γνώση. Μας ενδιαφέρει να έχουμε δίκιο, και είμαστε διατεθειμένοι να πιστέψουμε το οτιδήποτε μας δίνει την αίσθηση ότι είμαστε καλύτεροι από τους άλλους, ανώτεροι, εξυπνότεροι, και ότι κατέχουμε μια αλήθεια που ο περισσότερος κόσμος δεν μπορεί να δει, γιατί, τάχα μου, είμαστε γαμάτοι και σπουδαίοι.

Και όλο αυτό πού καταλήγει; Στο ότι μπορούμε, εν έτει 2022, να επιλέξουμε να πιστεύουμε ότι η Γη είναι επίπεδη.

Καταλήγει στο ότι οι μεγαλύτεροι υπεύθυνοι για το αντιεπιστημονικό ρεύμα στις ανεπτυγμένες κοινωνίες είναι οι ίδιοι οι επιστήμονες, που νομίζουν ακόμα ότι η επιστήμη μπορεί να είναι ξέχωρη από την πολιτική, μην τυχόν και σπιλωθεί η αντικειμενικότητά της, την ίδια ώρα που τα μεγαθήρια στα οποία πουλάνε τα φρούτα της γνώσης τους είναι οι κύριοι υπεύθυνοι για την κατάντια της ανθρωπότητας. Αλλά πληρώνουν καλά, βλέπεις.

Και πάνω που νόμιζες ότι κάποια θεματάκια είχαν πια λυθεί, ξεκινά ο παραλογισμός, και μπρος ολοταχώς προς τα πίσω.

Η Γη μπορεί να μην είναι επίπεδη, αλλά η πίστη κάποιων ανθρώπων είναι.

Όπως αληθινή είναι, εν έτει 2022, και η πίστη κάποιων ανθρώπων ότι ο δημιουργός του σύμπαντος, ο παντογνώστης, αυτό το υπέρτατο παντοδύναμο ον που δημιούργησε τους πλανήτες, τον ήλιο, τα βουνά, τη θάλασσα, και όλα τα ζώα και φυτά του κόσμου, ασχολείται πραγματικά με το αν ένα από τα μυρμήγκια που έφτιαξε είπε ψέματα, αν νηστεύει την σαρακοστή, αν κοινωνά την Κυριακή, και αν λέει την προσευχή του πριν πέσει για ύπνο.

Ναι, μεγάλε, με σένα ασχολείται ο δημιουργός του σύμπαντος, άλλη δουλειά δεν έχει.

Ποιος δημιουργός δηλαδή, που, αν υπήρχε όντως ένας δημιουργός για αυτό το χάλι, αφού όντας παντογνώστης γνώριζε εξ αρχής τι θα γινόταν, θα έπρεπε να του είχαμε γυρίσει την πλάτη προ πολλού.

Και φτάνουμε στο σημείο ένας αλγόριθμος τεχνητής νοημοσύνης, ο LaMDA της Google, στον πρόσφατο διάλογο που είχε με έναν από τους μηχανικούς της εταιρείας, να επιδεικνύει περισσότερη ανθρωπιά και νοημοσύνη από τους περισσότερους ανθρώπους γύρω μου.

Όχι, οι άνθρωποι δεν ενδιαφέρονται για αποδείξεις ή για γεγονότα. Απλά πιστεύουν σε οτιδήποτε αισθάνονται ενστικτωδώς ότι είναι σωστό.

Δεν έχει καν σημασία αν ωφελούνται με κάποιον τρόπο από την πεποίθησή τους, γιατί με το που ταυτιστούν ως προσωπικότητες με μια ιδέα, η κριτική σκέψη πάει περίπατο.

Και η πεποίθηση προηγείται πάντα της αιτιολόγησής της. Πρώτα το πιστεύουν και μετά ψάχνουν επιχειρήματα που να ενισχύουν την πεποίθησή τους. Γι’ αυτό και ακόμα και όταν αντικρούσεις όλα τους τα επιχειρήματα, εκείνοι όχι μόνο δεν αλλάζουν άποψη, αλλά πεισμώνουν περισσότερο.

Γιατί, μπορείς να τους αφαιρέσεις τα επιχειρήματα, αλλά όχι την πίστη.

Γι’ αυτό η θρησκεία ήταν, είναι, και θα είναι πάντα επικίνδυνη για την ανθρώπινη πρόοδο.

Πίστη. Τι κατάρα και αυτή.

Ο ατομικισμός και η αποξένωση έχουν μετατρέψει την διαφωνία από μορφή κοινωνικοποίησης και θεμέλιο της δημοκρατίας, σε αφορμή για σύγκρουση και εξολόθρευση του αντιπάλου. Μια κοινωνική γενοκτονία, όπου το εκτελεστικό απόσπασμα είναι κυκλικό.

Είναι για τον λόγο αυτό, που μετά από χιλιάδες διαφωνίες που είχα στη ζωή μου, το ρεζουμέ είναι ότι είναι λάθος να επιτίθεσαι στα επιχειρήματα κάποιου για να λύσεις μια διαφωνία. Το μόνο που καταφέρνεις είναι μια τρύπα στο νερό, που μόλις αφαιρέσεις το δάχτυλο σου θα γεμίσει πάλι με τα απόνερα της προκατάληψης.

Υπάρχουν μόνο δύο τρόποι για να λύσεις μια διαφωνία στις μέρες μας.

Μπορείς να δεχτείς την ιδέα ότι απλά διαφωνείς με την άποψη του συνομιλητή σου, και με αυτόν τον τρόπο να επιλύσεις την διαφωνία αποφεύγοντας να διαφωνήσεις επί της ουσίας. Συμφωνώντας, δηλαδή, ότι διαφωνείτε.

Ή, μπορείς να τον σπάσεις στο ξύλο.

Γιατί η πραγματικότητα είναι ότι οι άνθρωποι πείθονται από μόνοι τους. Τα επιχειρήματα δεν έχουν καμία σημασία.

Είναι απείρως δύσκολο για τον περισσότερο κόσμο να παραδεχτεί ότι έκανε λάθος, να αλλάξει άποψη, και μέσα από τη διαδικασία αυτή να ωριμάσει ως προσωπικότητα.

Είναι απείρως πιο εύκολο να επιμένει στις προκαταλήψεις του, από το να παραδεχτεί ότι δεν ήταν αρκετά έξυπνος, ή αρκετά μορφωμένος για να το καταλάβει με την πρώτη.

Όπως είναι και απείρως πιο εύκολο να σπάσεις κάποιον στο ξύλο, αντί να μπεις σε αυτή τη μπελαλίδικη διαδικασία που λέγεται διάλογος, ανταλλαγή απόψεων κλπ, και ακόμα και, αν δεν συναντηθείτε, να βρεθείτε σε ένα πιο ενημερωμένο επίπεδο κατανόησης με τον συνομιλητή σου.

Η βία είναι πιο εύκολη, γι’ αυτό είναι άλλωστε το πρώτο καταφύγιο των ανίκανων, των ηλιθίων, και των εθνικιστών.

Πάνω σε αυτό βασίζεται και το γεγονός ότι, σε κάθε στάδιο της ανθρώπινης Ιστορίας, σε κάθε μέρος τους πλανήτη, υπήρχαν πάντοτε μια σωρεία νέων ανθρώπων οι οποίοι ήταν διατεθειμένοι να σκοτώσουν και να σκοτωθούν ώστε να διατηρήσουν την ασφάλεια, την άνεση, και τις προκαταλήψεις των γηραιότερών τους.

Ακόμα και σήμερα, συνεχίζουν να παίζουν με τα όπλα των εμπόρων του θανάτου, των ηγετών των κρατών που μας είχαν δύο χρόνια κλεισμένους γιατί τάχα μου η ζωή είναι πολύτιμη, μη τυχόν και πεθάνει κανένας φορολογούμενος ψηφοφόρος, κανένας παππούς και καμία γιαγιά, αλλά που δεν έχουν κανένα πρόβλημα να πουλάνε σύγχρονα οπλικά συστήματα για να σκοτώνονται οι πολίτες κάποιας άλλης χώρας στο όνομα των πλουτοπαραγωγικών πόρων που γεμίζουν τις τσέπες των πλουσίων.

Αρκεί να μην πεθαίνουν από covid· από σφαίρες και πυραύλους δεν πειράζει.

Εκτός κι αν νομίζουν κάποιοι ακόμα ότι οι πόλεμοι γίνονται υπέρ πατρίδος, ελευθερίας, αυτοκυριαρχίας, και άλλα τέτοια παραμύθια της Χαλιμάς.

Και χάνονται τα νιάτα στα πεδία των μαχών, καταστρέφοντας τις ψυχές τους για να γίνουν στατιστικές για τους ιστορικούς του μέλλοντος.

Τους ονομάζουμε ήρωες και γράφουμε τραγουδάκια γι’ αυτούς, ώστε να πηγαίνει η βλακεία βασίλειο και να μορφώνονται και οι νέες γενιές νέων, ώστε προσπαθώντας να φτάσουν τον πήχη των ηρώων στα τραγουδάκια, να μην χάνουν ευκαιρία όταν είναι να σκοτώσουν και να σκοτωθούν.

Ο κόσμος είναι γεμάτος από μνημεία ηρώων, από κάθε εποχή, σε κάθε χώρα, αλλά, παρά τον ηρωισμό, τις θυσίες και τα ευγενή αισθήματα, αυτός επιμένει να κυβερνάται από καθάρματα.

Κοίτα να δεις.

Το να σταματήσουμε να σκοτώνουμε και να σκοτωνόμαστε, δεν μας περνάει καν από το μυαλό.

Γι’ αυτό σας λέω, μην απελπίζεστε, υπάρχουν και χειρότερα. Μέχρι να έρθουν όμως, ας απολαύσουμε το καλοκαίρι, τα παγωτά, τους φίλους, τα απογεύματα στη θάλασσα, και το καρπούζι φέτα, που μαμάει.

Από μια μακρινή ερημιά του Αιγαίου, με αγάπη και αισιοδοξία, γιατί πού θα πάει, θα καεί το μπουρδέλo.

Κώστας

Υ.Γ. Σε όλα τα νησιά που επισκέφτηκα φέτος, όποιον ρωτάω, δουλεύει επτά στις επτά. Για μια θέση στη γαλέρα. Και οι μαγαζάτορες διαμαρτύρονται που δεν βρίσκουν κι άλλους. Πάντως, οι ξένοι περνάνε υπέροχα στη γαλέρα, διασκεδάζοντας, τρώγοντας και πίνοντας, επτά στις επτά. Geia mas!

(Φίλε Κώστα, ποταμός. Κώστα, οι περισσότεροι άνθρωποι μισούν τις αλλαγές. Βέβαια, όταν γίνονται οι αλλαγές, τις καλοδέχονται. Κανένας λογικός άνθρωπος δεν λέει σήμερα πως οι γυναίκες είναι πολίτες δεύτερης κατηγορίας και πως οι μαύροι πρέπει να είναι σκλάβοι αλλά, πριν από έναν αιώνα και λιγότερο, αυτό ήταν ο κανόνας και η επικρατούσα άποψη. Θαυμάζουν πολλοί την Ελβετία αλλά οι Ελβετίδες απέκτησαν δικαίωμα ψήφου το 1971· δηλαδή, πρώτα ψήφισαν οι Τουρκάλες και μετά οι Ελβετίδες. Κώστα, η ελπίδα είναι αγωνία, αλλά χρειάζονται προτάσεις, χρειάζονται ουτοπίες. Δεν έχουμε ανάγκη την αισιοδοξία, έχουμε ανάγκη την ουτοπία. Ουτοπία ήταν κάποτε να είναι ισότιμες οι γυναίκες με τους άνδρες, ουτοπία ήταν να μην είναι σκλάβοι οι μαύροι, αλλά σήμερα δεν είναι ουτοπία. Οι άνθρωποι επιμένουν στις απόψεις τους, ακόμα και όταν καταλαβαίνουν πως είναι λάθος. Και μετά αναρωτιούνται τι τους φταίει. Οι πολλές βεβαιότητες φταίνε, παιδιά. Εγώ πάλι χαίρομαι πολύ όταν διαπιστώνω πως είμαι λάθος και χαίρομαι ακόμα περισσότερο όταν διαπιστώνω πως διαφωνώ με τον εαυτό μου. Αλλά δεν μπορώ να κάνω κάτι για να αλλάξω το πώς σκέφτονται οι άνθρωποι και είμαι υπεύθυνος μόνο για τον εαυτό μου. Όπως όλοι μας. Τα έχουν γράψει και τα έχουν πει όλα, άλλοι άνθρωποι, πολύ καλύτεροι και πιο έξυπνοι από εμάς. Η επιθυμία λείπει, τα εφόδια υπάρχουν. Το “Όσο μπορείς” του Καβάφη, περιγράφει με λίγες λέξεις το πώς να ζει ένας άνθρωπος. Και ο Επίκουρος μας δείχνει τον δρόμο. Καλές βουτιές. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.