Ο Ζιλ Ντελέζ και γιατί δεν είναι τυχαίο που σε έναν πλανήτη που καίγεται έχουμε περισσότερους μπάτσους από πυροσβέστες

Αγαπημένε μου Πιτσιρίκο,
Βουτάω κατευθείαν στο ψητό γιατί το σεντόνι είναι μεγάλο και είναι καλοκαίρι ακόμα, έχουμε βόλτες να κάνουμε, παγωτά να φάμε, και για τους τυχερούς, να πλατσουρίσουν στο κύμα.

Που λες, υπάρχουν πολλές στιγμές στη ιστορία του 20ού αιώνα που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ορόσημα. Μια τέτοια στιγμή, αν και, ομολογουμένως, από τις λιγότερο σέξι και δημοφιλείς, είναι η στιγμή που ο Νίξον αποφάσισε να αποδεσμεύσει την παγκόσμια οικονομία από τον χρυσό.

Λίγοι συνειδητοποιούν το μέγεθος αυτής της απόφασης. Είναι η στιγμή που, για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία, συμβαίνει κάτι το εξαιρετικά ενδιαφέρον: εν μια νυκτί, το χρήμα σταματάει πλέον να εξαρτάται από οτιδήποτε αληθινό.

Το χρήμα, πλέον, χωρίς κανέναν περιορισμό που να βασίζεται στην πραγματικότητα, απελευθερώνεται.

Και έτσι, εισερχόμαστε σε έναν τελείως νέο κόσμο, ο οποίος είναι ακριβώς όπως ήταν πριν, αλλά χωρίς κανένα θεμέλιο στην πραγματικότητα.

Εφόσον δεν υπάρχει κανένας περιορισμός στο χρήμα, αυτό σημαίνει ότι το χρήμα είναι ελεύθερο να πολλαπλασιαστεί στο άπειρο. Ο δανεισμός εκτοξεύεται, εμφανίζονται οι πρώτες πιστωτικές κάρτες, και ο κόσμος πλέον μπορεί να αγοράσει πράγματα για τα οποία δεν του έφταναν ως τότε τα χρήματα που έβγαζε από την εργασία του.

Αλλά δεν είναι μόνο ο καταναλωτικός παροξυσμός που ακολούθησε τις επόμενες τέσσερις δεκαετίες το πρόβλημα.

Εφόσον, πλέον, ούτε το κεφάλαιο βασίζεται σε οτιδήποτε το αληθινό, αυτό σημαίνει ότι και το κεφάλαιο μπορεί να αναπτύσσεται στο άπειρο.

Με αποτέλεσμα, σήμερα, το παγκόσμιο χρέος να είναι 263% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Δηλαδή, με απλά λόγια, χρωστάμε τρεις φορές αυτό που μπορούμε να παράξουμε ως πλανήτης μέσα σε έναν χρόνο.

Ανάπτυξη, χωρίς όριο, για πάντα.

Ένα απεριόριστο χρέος, για να καλύψει μια απεριόριστη ανάπτυξη.

Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, και ως ακόλουθο αυτών, συντελείται και κάτι ακόμα πολύ ενδιαφέρον εκείνη την περίοδο, ο ρόλος των ανθρώπων μετατοπίζεται από τον χώρο της πολιτικής στον χώρο της αγοράς. Και οι πολίτες γίνονται καταναλωτές.

Ένα από το κύρια συμπτώματα αυτής της αλλαγής ήταν ότι και η πολιτική πέρασε στον χώρο της αγοράς, γιατί, σκεπτόμενοι ως καταναλωτές, αρχίσαμε να θεωρούμε ότι και η πολιτική είναι ένα προσωπικό θέμα, ένας χώρος για την αυτοέκφρασή μας, όπως άλλωστε είναι και όλα τα άλλα στην αγορά, η μουσική που ακούς, οι ταινίες που σου αρέσουν, το ενδυματολογικό σου στυλ, και ό,τι άλλο σε εκφράζει ως προσωπικότητα.

Ακόμα και τιτάνες της φιλοσοφίας, όπως ο Ντελέζ, μην έχοντας προλάβει να κατανοήσουν τις τότε πρόσφατες εξελίξεις της παγκόσμιας οικονομίας και την εμφάνιση του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού, απογοητευμένοι από την κατάληξη των αγώνων του ’60 και το μαρξιστικό έκτρωμα της ΕΣΣΔ, αρχίζουν να θεωρούν ότι ο μεγάλος απελευθερωτής των ανθρώπων είναι η προσωπική επιθυμία. Ξεχάστε τον σοσιαλισμό, ξεχάστε τα συνδικάτα και τους αγώνες στους δρόμους, η επανάσταση είναι στην προσωπική επιθυμία και την αυτοεκπλήρωση.

Είναι τα όρια της επιθυμίας του ανθρώπου, που θα ξεγνυμνώσουν τα ιεραρχικά πλαίσια που θέτει η εξουσία, σου λέει. Η επιθυμία δεν είναι μόνο παραγωγική δύναμη, για τον Ντελέζ, είναι και εν δυνάμει επαναστατική!

Ο μεταμοντερνισμός του Ντελέζ και των άλλων μεγάλων φιλοσόφων του 20ού αιώνα ήρθε σε μια περίοδο που ένα νέο οικονομικό σύστημα γεννιόταν στην Χιλή. Η νέα μορφή του καπιταλισμού, ο καπιταλισμός του Ρίγκαν και της Θάτσερ, ο καπιταλισμός που βιώνουμε σήμερα.

Και τι άλλο να κάνεις, δηλαδή, σε μια εποχή που οι μεγάλες ιδεολογίες είχαν πια χάσει την αίγλη τους και δεν υπήρχε κανένα άλλο ιστορικό εγχείρημα να εμπνεύσει την φαντασία των ανθρώπων. Σε μια κοινωνία όπου όλοι σε διαβεβαίωναν ότι δεν υπάρχει στα αλήθεια, και ότι υπάρχουν μόνο άτομα και οικογένειες.

Φυσικά, σήμερα, αυτή η σκέψη του Ντελέζ για την σημασία της επιθυμίας φαντάζει εξαιρετικά αφελής, αφού γνωρίζουμε πλέον ότι η προσωπική επιθυμία, η σεξoυαλική, η επιθυμία για υλικά αγαθά, είναι πέρα για πέρα κομφορμιστική. Οι επιθυμίες μας κατασκευάζονται συνεχώς από τις εταιρείες και μας πωλούνται πίσω με την μορφή προϊόντων και υπηρεσιών.

Είναι προφανές, πλέον, ότι η προσωπική επιθυμία είναι εργαλείο του καπιταλισμού.

Και φυσικά, το κενό της πολιτικής που άφησαν οι πρώην πολίτες και νυν καταναλωτές, ήταν ελεύθερο πλέον να καλυφθεί από τον καπιταλισμό, δηλαδή, από τις αγορές. Η πολιτική, πλέον, από εργαλείο της κοινωνικής εξέλιξης της ανθρωπότητας, έχοντας εξαγοραστεί πλήρως από τα επιχειρηματικά συμφέροντα, γίνεται τροχοπέδη, και, προσπαθώντας να κρατήσει τα πράγματα σταθερά, μετατρέπεται σε αρένα για να αυτοεπιβεβαιώσουμε το κοινωνικό μας στάτους, και την προσωπική μας ταυτότητα.

Δεν γ@μιέται, αφού δεν κάνουμε πολιτική, πάμε για ψώνια.

Στις μέρες μας, αυτή η μεταμόρφωση είναι πλέον, κατά γενική ομολογία, ολοκληρωμένη. Αντιλαμβανόμαστε την πολιτική με τον ίδιο τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τα ψώνια στην αγορά. Όλα έχουν να κάνουν τις επιθυμίες μας, με την ικανοποίηση και την αυτοεκπλήρωσή μας ως προσωπικότητες. Τι μπορεί να κάνει ο πολιτικός για μένα και πως μπορώ να εκφράσω την διαφορετικότητά μου μέσω της ταυτότητας μου, του τι εκφράζω ως προσωπικότητα.

Η πολιτική έχει σταματήσει να είναι κάτι μεγαλύτερο από εμάς, ένας ευγενής σκοπός που οδηγεί στην καλυτέρευση της ζωής όλων μας. Είναι μικροπρεπής, μίζερη, και θλιβερή.

Ή εγώ απλά είμαι αφελής και ονειροπαρμένος. Ένα από τα δύο.

Ακόμα και η επιστήμη διαβρώθηκε. Η επιστημονική αλήθεια που εξασφάλιζε η επιστημονική μέθοδος έμεινε στα χαρτιά, αφού τα πραγματικά ενδιαφέροντα επιστημονικά επιτεύγματα του 20ού αιώνα ήρθαν ως αποτέλεσμα του πολέμου και της επιθυμίας των ισχυρών για κατάκτηση και των καπιταλιστών για ανάπτυξη.

Στις μέρες μας, ένα μεγάλο μέρος της επιστημονικής κοινότητας απασχολείται αποκλειστικά για να κρατά χαρούμενους τους μετόχους, τίποτα παραπάνω. Αυτό δεν είναι επιστήμη, αυτό είναι εμπόριο.

Στον μεταμοντέρνο νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό δεν υπάρχει ούτε Αριστερά, ούτε Δεξιά. Υπάρχει μόνο το χρήμα και οι συνθήκες που εξασφαλίζουν την διαιώνιση του συστήματος.

Παρ’ όλα αυτά, οι ιδεολογικοί πολιτικοί χώροι συνεχίζουν να παίζουν ακόμα το θεατράκι της αντιπαράθεσης, προς όφελός μας πάντα, με αναίμακτες μάχες σε τηλεοπτικά παράθυρα, σε ποσταρίσματα και έξυπνα τουίτς στην ψηφιακή αρένα των κοινωνικών δικτύων.

Άντε, και από το βήμα κάποιας Βουλής, για έξτρα δραματικό εφέ.

Αυτό, βέβαια, για όποιον αντιλαμβάνεται την πολιτική ως τον κύριο παράγοντα μέσα από τον οποίο καθορίζονται οι όροι για το πώς και σε ποιες συνθήκες ζουν 7.8 δισεκατομμύρια άνθρωποι, δεν είναι πολιτική, αγαπητοί μου. Είναι απλά μια μεγάλη γραφειοκρατία που διαχειρίζεται τα όρια της καταστροφής μας. Πολιτική, πάντως, δεν είναι.

Αλλά, παρά το γεγονός ότι ο καπιταλισμός και η κοινωνία της εργασίας, της αποτελεσματικότητας και της παραγωγικότητας, δεν χρειάζεται ούτε την Δεξιά ούτε την Αριστερά για να κυβερνήσει, τον εξυπηρετεί η συνεχιζόμενη αντιπαλότητα γιατί κρατά όλους εμάς απασχολημένους την ώρα που τα θεμέλια τρίζουν.

Απασχολημένους με διάφορους τρόπους. Άλλους κυνηγώντας την επιβίωση, άλλους την κατανάλωση, άλλους την επαγγελματική καταξίωση, και άλλους απλά περιμένοντας τον επόμενο μισθό για να πληρωθούν οι επόμενοι λογαριασμοί.

Τα θεμέλια τρίζουν για εμάς κυρίως, αυτοί, οι επιχειρηματικοί και πολιτικοί αφέντες μας θα αργήσουν να το νιώσουν.

Η πολιτική των ταυτοτήτων, ιδεολογικών, πολιτικών, σεξoυαλικών ή άλλων, εξυπηρετεί αποκλειστικά την δημιουργία αντίπαλων στρατοπέδων οπαδών, οι οποίοι δεν παρεκκλίνουν ποτέ από το κοπάδι. Ανήκουν κάπου, σε μια κατηγορία ανθρώπων με τους οποίους αυτοπροσδιορίζονται, και αυτό από μόνο του καθορίζει και τα όριά τους, το τι θα σκεφτούν, τι προτεραιότητες θα θέσουν στην ζωή τους, με ποιους θα συζητήσουν, ποιους θα αγνοήσουν, ποιους θα μισήσουν, και φυσικά, πώς θα το εκφράσουν όλο αυτό, η μία ομάδα απέναντι στην άλλη, μέχρι τελικής πτώσης.

Αυτό δεν είναι πολιτική. Δεν είναι κοινωνία. Αυτό, είναι το Battle Royal.

Ο λόγος που η Αριστερά βρίσκεται να είναι δέσμια της πολιτικής των ταυτοτήτων, είναι επειδή, το να είσαι αριστερός είναι από μόνο του μια ταυτότητα.

Η Αριστερά δεν είναι πια κίνημα, είναι υποκουλτούρα, όπως οι ροκάδες, οι πάνκηδες, ή οι χίπστερ.

Σε έναν βαθμό, η Αριστερά πλέον μοιάζει περισσότερο με οργανωμένη θρησκεία, με τους Αγίους της, τα ιερά της κείμενα, τις ιεραρχικές της δομές, τις επετειακές τελετουργίες της και τους ύμνους που τις συνοδεύουν, παρά με επαναστατικό κίνημα με σκοπό την διάλυση των τάξεων και την ίδρυση μιας κοινωνίας βασισμένη στην ισότητα, την ελευθερία, την αλληλεγγύη και την ισορροπία με το φυσικό περιβάλλον.

Ακόμα και οι αναρχικοί έχουν υποπέσει σε αυτή τη θλιβερή κατάσταση, αν και δεν το παραδέχονται. Είναι ταυτότητα η αναρχία στις μέρες μας. Και είναι κρίμα να σαπίζουν νέοι άνθρωποι στις φυλακές τους, και να λιμοκτονούν, την ώρα που δεν υπάρχει καμία κινηματική διάθεση ούτε από την μεριά της Αριστεράς, αλλά ούτε και από τη μεριά των πολιτών γενικότερα.

Δεν είναι δα ότι δεν αντέχουμε άλλο και υπάρχει κάποια τάση να ορμήσουμε στα ανάκτορα.

Εδώ ο Ασάνζ, μια διεθνής προσωπικότητα που άλλαξε το πρόσωπο της δημοσιογραφίας για πάντα, σαπίζει ακόμα στην απομόνωση και περιμένει την δικαστική απόφαση για το επόμενο στάδιο του εξευτελισμού του, του βασανισμού του και της πολύ πιθανής εκτέλεσής του. Και όλα αυτά σε κοινή θέα. Επειδή έκανε σωστά την δουλειά του.

Καταστρέφονται ζωές για να δημιουργηθούν νέοι μάρτυρες για να μας ενώσουν προς έναν σκοπό; Δεν καταλαβαίνω.

Γιατί; Για ποιο σκοπό; Για την ταξική πάλη;

Ποια ταξική πάλη; Τι νόημα έχει η ταξική πάλη αν σε 80 χρόνια ο ανθρώπινος πολιτισμός οδηγηθεί σε κατάρρευση από το μέγεθος των συνεπειών της κλιματικής καταστροφής, και σε μια αργή διαδικασία αφανισμού;

Μπάτσοι, γουρούνια, δολοφόνοι, αλλά ο πλανήτης καίγεται, στην κυριολεξία.

Τίποτα άλλο δεν έχει πια σημασία, το καταλαβαίνουμε αυτό;

Χωρίς συναίνεση, δεν μπορεί να υπάρξει ενότητα, και χωρίς ενότητα, δεν μπορεί να υπάρξει αγώνας.

Κυνηγώντας την ατομική ελευθερία στην έκφραση, ξεχάσαμε τα δικαιώματα του ανθρώπου, και στο τέλος τα χάσαμε και τα δύο.

Δεν έχουν πια σημασία οι προσωπικότητες, οι ταυτότητες και οι προκαταλήψεις μας για όσους δεν ανήκουν στην πολιτική κλίκα μας και διαφωνούμε στο ένα ή στο άλλο. Το θέμα μας, για όσους δεν έχουν καταλάβει ακόμα τι διακυβεύεται την επόμενη δεκαετία, είναι πλέον η επιβίωση.

Οι πολιτικές ελίτ το έχουν καταλάβει, πάντως. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι κινήσεις επαναπροσδιορισμού της γεωπολιτικής σκακιέρας στις νέες σχέσεις εξουσίας που θα διαμορφωθούν τα επόμενα δέκα χρόνια, το μαρτυρούν ξεκάθαρα.

Προσεχώς, Ταϊβάν.

Τα δέκα χρόνια χρόνια δεν είναι τυχαίος αριθμός. Τα χρονικά όρια της πολιτικής τα θέτει πλέον η πορεία και ο ρυθμός επιδείνωσης της κλιματικής αλλαγής. Κάτι λιγότερο από δέκα χρόνια απομένουν για να εξασφαλίσουμε ότι η μέση θερμοκρασία του πλανήτη δεν θα ξεπεράσει τους +3 βαθμούς Κελσίου, γιατί, ρεαλιστικά, προς τα εκεί οδεύουμε.

Όπως και δεν είναι τυχαίο ότι το πρόγραμμα της Κίνας για την πλήρη αναβάθμιση του πολεμικού της οπλοστασίου ολοκληρώνεται το 2035, όταν πλέον η επιστημονική κοινότητα των κλιματικών επιστημόνων ετυμηγορήσει σε ποιο σενάριο καταστροφικής κλιματικής αλλαγής έχει λοκάρει ο πλανήτης μέχρι το 2100.

Το θέμα, λοιπόν, είναι σε ποιο καταστροφικό σενάριο θα πέσουμε ως ανθρωπότητα, με τα όρια της απληστίας τους να καθορίζουν και τα όρια της καταστροφής.

Αυτοί, ξέρουν τι διακυβεύεται.

Τα ισχυρά κράτη προετοιμάζονται για την νέα κατάσταση που θα δημιουργηθεί σε έναν κόσμο με μέσο όρο θερμοκρασίας πάνω από +3 βαθμούς Κελσίου, κάτι το οποίο θα είναι όμως καταστροφικό και μη αναστρέψιμο για την ανθρωπότητα.

Και όποιος σκέφτεται, “έλα μωρέ, τι 27 βαθμούς, τι 30”, και το σκέφτεται αυτό εν έτει 2022, τότε καληνύχτα φίλε, καληνύχτα και καλή τύχη.

Φυσικά, μιλάμε για έναν κόσμο με εκατοντάδες εκατομμύρια περισσότερους φτωχούς, πρόσφυγες και ανθρώπους σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Δηλαδή, έναν κόσμο που δυσκολεύονται να περιγράψουν ακόμα και τα πιο σύγχρονα και τελευταίας λέξης της τεχνολογίας μοντέλα προβλέψεων που χρησιμοποιεί η επιστημονική κοινότητα.

Τα κράτη προετοιμάζονται, πάντως, με όπλα απέναντι σε αυτούς που βλέπουν ως εξωτερικούς εχθρούς, και με αστυνομική και δικαστική καταστολή απέναντι στους εσωτερικούς. Όλους εμάς, δηλαδή, που δεν ανήκουμε σε αυτή την οικονομική και πολιτική ελίτ, ασχέτως ταυτότητας, σεξoυαλικής, πολιτικής, ιδεολογικής, ή άλλης.

Δεν είναι τυχαίο, που σε έναν πλανήτη που καίγεται, έχουμε περισσότερους μπάτσους από πυροσβέστες.

Από το μακρινό και μεσογειακό Αμστελόδαμο, με αγάπη,

Κώστας

Υ.Γ. Ήταν θλιβερή η πορεία που έγινε στο κέντρο της Θεσσαλονίκης υπέρ του Γιάννη Μιχαηλίδη. Όχι ως πορεία. Ούτε μόνο ως αριθμοί, κάτι το οποίο είναι σύνηθες σε τέτοιες πορείες διαμαρτυρίας. Αλλά ήταν θλιβερή γιατί πραγματοποιούταν ανάμεσα στα ανοιχτά καταστήματα της Τσιμισκή, με χιλιάδες κόσμο να μπαινοβγαίνει στα Zara, τα H&M και δεν ξέρω εγώ τι άλλο, φορτωμένος με τσάντες γεμάτες μπλουζάκια, σορτσάκια, μαγιό, παπούτσια κλπ, ενώ χιλιάδες άλλοι οδηγοί στέκονταν ακινητοποιημένοι από την κίνηση βλαστημώντας την ώρα και τη στιγμή που κάποιοι μ@λάκες έκλεισαν πάλι τον δρόμο και δεν μπορούν να πάνε στα μαγαζιά να ψωνίσουν, για καφέ, σε κάποιο ραντεβού, ή απλά σπίτι τους. Μεταμοντερνισμός στο μεγαλείο του.

(Φίλε Κώστα, θα είναι πολύ χαρούμενος ο Άρης, αν είναι καλά και διαβάζει αυτό το κείμενο. Διάβαζα το κείμενο και σκέφτηκα τον Άρη. Δεν ξέρω τι ακριβώς ζούμε αλλά έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Κώστα, το μόνο διακύβευμα αυτή τη στιγμή είναι τα μπάνια μέχρι τέλη Οκτωβρίου. Μετά, ε μετά θα δούμε. Φιλιά! Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.