Το αγόρι της νταντάς

Ένα ακόμη από τα 80 χαρακτικά της σειράς ‘’Τα Καπρίτσια ‘’ [ Los Caprichos] του Φ. Γκόγια, έργα εντυπωσιακά μοντέρνα, που δημοσιεύτηκαν το 1799.

‘’Το αγόρι της νταντάς’’, μια γκροτέσκα φιγούρα , ένας άντρας-παιδί που δε λέει να μεγαλώσει. Γενειοφόρο, με χέρια ανεπτυγμένα και δυνατά, εμμένει στην παιδικότητα, η οποία είναι εμφανής στην ενδυμασία, τις χειρονομίες και τη στάση του σώματος.

Ένα περίβλημα παιδικότητας που γελοιοποιεί ανελέητα τον φορέα του. Ούτε αθωότητα, ούτε χάρη.

Είναι ντυμένο με βρεφικά ρούχα, με στολίδια που θα μπορούσαν να ερμηνευθούν ως σύμβολα της στοργής ή του ελέγχου της νταντάς. Έχει τα δάχτυλα στο στόμα, και τρομαγμένο βλέμμα κάτω απ’ τα παχιά του φρύδια. Τι σημαίνει το πιπίλισμα του δαχτύλου; Απορία, ζαβολιάρικη μυστικότητα, ντροπαλοσύνη, άγχος, ανασφάλεια; Αφού επιμένει μέχρι που βγάζει γένια, σίγουρα θα ‘χει βαριές επιπτώσεις. Το αγόρι της νταντάς βρίσκεται ήδη σε κοινωνική αμηχανία και φόβο, χωρίς αυτοεκτίμηση, χωρίς αίσθημα ευθύνης, όπως αποκαλύπτει η σόλοικη ψυχολογική απεικόνιση.

Το σώμα του γέρνει αφύσικα σχηματίζοντας οξεία γωνία με το έδαφος αντιστικτικά προς την κίνηση της νταντάς, ισορροπώντας τη σύνθεση. Τα πόδια του δεν θέλουν να ξεκολλήσουν από το πεδίο κατεύθυνσης της νταντάς.

Η σκηνή είναι βουτηγμένη στο σκοτάδι – αρκετά σκοτεινή και η φιγούρα της νταντάς. Όλο το φως πέφτει πάνω στη θλιβερή καρικατούρα, το μικρομέγαλο αγόρι και την αποτυχία του να γίνει άντρας.

Το σχόλιο του Γκόγια για αυτό το χαρακτικό είναι: ” Το να κακομαθαίνεις ένα παιδί [να τροφοδοτείς κάθε ιδιοτροπία του], η αμέλεια και η ανοχή κάνουν τα παιδιά ιδιότροπα, άτακτα, ματαιόδοξα, άπληστα, τεμπέλικα και ανυπόφορα. Μεγαλώνουν και όμως παραμένουν παιδιά. Έτσι είναι το αγοράκι της νταντάς.”

Μερόπη

(Αγαπημένη Μερόπη, αν το αγοράκι γίνει άνδρας, μπορεί να πέσει στην πατριαρχία και στην τοξική αρρενωπότητα. Γενικά, τα αγοράκια δεν την γλιτώνουν με τίποτα. Ένοχα, σε κάθε περίπτωση.
Και, για κάποιο λόγο, θυμήθηκα ένα κείμενο του Γιώργου Χειμωνά, για την Αβοήθητη Μοναξιά του άνδρα:
“Η γυναίκα είναι σκανδαλωδώς ευνοημένη από τη φύση. Βρίσκεται πιο κοντά της, την έχει πάντα με το μέρος της -η φύση συνεχίζεται μέσα της, χρησιμοποιεί το σώμα της για να αναπαραχθεί. Ας μην το ξεχνάμε: η γυναίκα έχει συγγένεια με το φως του φεγγαριού (που στον άντρα προκαλεί την επιληψία), με τις παλίρροιες των ωκεανών. Ο άντρας είναι αφύσικος, τεχνητός. Κατασκευασμένος μέσα σ’ ένα ανοίκειο γυναικείο ικρίωμα, το σώμα της μητέρας του, κατασκευασμένος ακόμα από εντολές κύρους και εξουσίας, “ανδρισμού» και αντοχής, τις οποίες, στη διάρκεια της σύντομης ζωής του, είναι καταναγκασμένος πειθήνια και καθημερινά να εκτελεί.
. . .
Ανιδιοτελής, αθώος αλλά ευφυής, εύπιστος με την θέληση του, εύθραυστος και χωρίς – σε αντίθεση με την γυναίκα – να επιζεί του θρυμματισμού του· ασκημένος από ένστικτο να επινοεί τεχνάσματα του κυνηγιού για την τροφή της ομάδας, να αγρυπνάει για τους κινδύνους· από γεννήσεως ανυπεράσπιστος, γιατί η φύση του πήρε πίσω όλα τα όπλα του, έμεινε πάντα πολεμιστής, άοπλος και με χίλιους τρόπους γενναίος. Εκπνευμάτωσε τη φυσική του ρώμη και την έκανε δύναμη, κυρίως τόλμη, μυαλού και κραδασμό ιδεών. Αυτός είδε τα όνειρα όταν ήρθαν οι μεγάλες νύχτες – κι όλα αυτά από το τίποτε, χωρίς ουσιαστική βοήθεια από κανέναν. Έχοντας τα όλα αντίξοα, και πιό πολύ αντίξοη την γυναίκα που τον αγάπησε.
Και λυπηθείτε τον, με την πιο ευγενικιά, την πιο τρυφερή λύπη, γι’ αυτή την απέραντη, την ως το τέλος αβοήθητη μοναξιά του.
. . .
Και μην του μιλάτε, αφήστε τον να σωπαίνει όταν σωπαίνει. Και αν αρχίσει να κλαίει ξαφνικά, ποτέ μην τον ρωτήσετε γιατί.”
Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.