Μια ιστορία για την παιδεία στην επαρχία

Πιτσιρίκο γεια.
Χρειάζομαι την άποψή σου, και, γενικά, χρειάζομαι την γνώμη όσων γίνεται περισσότερων ανθρώπων.
Σου γράφω από ένα μικρό χωριό στο οποίο έχω μετακομίσει εδώ και 10 χρόνια, φεύγοντας από την Αθήνα πάνω που άρχισε η «κρίση».

Εδώ είναι ωραία – έχω δουλειά καλή και σπίτι ωραίο. Με τον καιρό έχω αποκτήσει και φίλους και, παρά το ότι είμαι μόνη μου με δυο παιδιά, μέχρι τώρα το σχολείο ήταν καλό και ιδιαίτερο, και τα παιδιά ευχαριστημένα και γεμάτα.

Διαβάζω, σκέφτομαι, και τις περισσότερες μέρες δεν αμφιβάλω για την επιλογή μου, αν και υπάρχουν και δύσκολες μοναχικές στιγμές.

Αλλά φέτος έφτασε ο μεγάλος Γυμνάσιο… και τα πράγματα είναι λίγο χάλια…

Μαζευτήκαμε γονείς τα συζητήσαμε και -μετά από αρκετές άκαρπες προσπάθειες συνεννόησης με του καθηγητές- γράψαμε το παρακάτω πόνημα σε μια προσπάθεια να ανοίξουμε μια κουβέντα με καθηγητές, γονείς, παιδιά και όλη την εδώ κοινωνία.

ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΤΟΥΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ.

Είμαστε γονείς των μαθητών σας.

Από την αρχή της χρονιάς, όσοι σας πλησιάσαμε έχουμε ακούσει πολλές φορές να λέτε ότι το επίπεδο είναι δραματικά χαμηλό, ότι τα παιδιά δεν έχουν στοιχειώδη αγωγή από το σπίτι, ότι ήρθαν από το δημοτικό απροετοίμαστα κι ότι δεν ξέρουν να μελετάνε. Συζητώντας μεταξύ μας, η εικόνα αυτή μας γέμισε φόβο και προβληματισμό. Δεν ταιριάζει καθόλου με την εικόνα που είχαμε εμείς για τα παιδιά μας. Ούτε με αυτήν που είχαμε από το δημοτικό.

Από την άλλη, είδαμε τα παιδιά μας να ξεκινούν το Γυμνάσιο με λαχτάρα και προσδοκίες και μέσα σε 6 μήνες να έχουν χάσει τον ενθουσιασμό τους και να διεκπεραιώνουν τις υποχρεώσεις τους με κούραση και αδιαφορία.

Γνωριζόμαστε όλοι, άλλοι καλύτερα κι άλλοι όχι και τόσο. Εδώ στα χωριά έτσι γίνεται.

Μεταξύ μας μπορεί να έχουμε πολλές διαφορές αλλά τα παιδιά μας έχουν ένα και μόνο σχολείο. Ένα Δημοτικό σχολείο, ένα Γυμνάσιο και ένα Λύκειο.

Σε όποιον δεν φτάνει αυτό το σχολείο, αν δεν συμβιβαστεί, πρέπει να διαλέξει ή να μετακομίσει αν μπορεί ή να αγωνιστεί να το κάνει καλύτερο.

Εμείς λοιπόν που αγαπάμε την ζωή μας εδώ και τα παιδιά μας θέλουμε να δούμε το σχολείο να αγκαλιάζει τα παιδιά και να τα μορφώνει και για αυτό χρειαζόμαστε και ζητάμε την βοήθεια σας.

Οι μαθητές σας, τα παιδιά μας, μεγαλώνουν με εμάς και με εσάς. Αυτό που θα κρατήσουν μαζί τους όταν πια ανοίξουν τα φτερά τους είναι η μόρφωση που θα πάρουν από εμάς και από εσάς. Είναι αυτό που θα τους μείνει, αφού ξεχάσουν όσα μάθανε σε κάθε μάθημα ξεχωριστά.

Εσείς είσαστε για αυτά ένα παράθυρο στην κοινωνία, στην ενήλικη ζωή κι η δουλειά σας είναι δύσκολη αλλά πολύ σημαντική.

Εδώ στην επαρχία λοιπόν, τα παιδιά κι οι έφηβοι μεγαλώνουν πολύ διαφορετικά από ό,τι στην πόλη. Δεν είναι, όμως, στερημένα.

Έχουν επαφή και μάλιστα ουσιαστική με την φύση.

Ξέρουν τα φυτά και τα λουλούδια και τα ζώα και τις εποχές.

Έχουν τρέξει ελεύθερα, ξέρουν να κολυμπάνε και να ψαρεύουνε, να δουλεύουν στα χωράφια, να φτιάχνουν λάδι· έχουν δει κότες να γεννάνε αυγά και έχουν κόψει μόνα τους την ντομάτα που θα φάνε.

Έχουν ξαπλώσει βράδια με ξάστερους ουρανούς και έχουν μετρήσει τα αστέρια, ακούγοντας το κύμα.

Μέσα σε αυτήν την ησυχία, μακριά από τα φώτα και τις διαφημίσεις και τα μαγαζιά και την τρέλα ενός καθημερινού αγώνα να προλάβουν χιλιάδες δραστηριότητες, έχουν αναπτύξει την φαντασία τους αλλιώς.

Γνωρίζονται όλοι μεταξύ τους και ξέρουν τις οικογένειες των φίλων τους.

Αυτοί είναι εδώ τα παιδιά, τα ξέρουμε όλοι και τα παρακολουθούμε να μεγαλώνουν με θαυμασμό κι ελπίδες.

Είναι διαφορετικά μεταξύ τους. Κάποια δεν έχουν φύγει από εδώ ποτέ κι άλλα έχουν έρθει από πολύ μακριά με τις οικογένειές τους.

Κάποια θα μείνουν εδώ να ζήσουν και κάποια θα πάνε πολύ μακριά. Αλλά η πατρίδα τους είναι η παιδική τους ηλικία και θέλουμε πάντα να γυρίζουν σε αυτήν με αγάπη να βρίσκουν φίλους και μέρη.

Οι προσδοκίες μας για τα παιδιά μας είναι μεγάλες. Θέλουμε να πιστεύουν στους εαυτούς τους και να κάνουν όνειρα. Θέλουμε να νιώθουν σημαντικά και άξια.

Καλό είναι να μάθουν να μετράνε αλλά καλύτερο να μάθουν τι μετράει.

Θέλουμε να θυμούνται τους καλούς τους δασκάλους.

Τα παιδιά που σας έρχονται από δυνατές υγιείς και λειτουργικές οικογένειες κάνουν την δουλειά σας πιο εύκολη· τα παιδιά που έρχονται από οικογένειες με δυσκολίες, δυσλειτουργίες και ελλείματα κάνουν την δουλειά σας πιο σημαντική.

Σε κάθε περίπτωση, όλοι μας ξέρουμε πόσο ένας εμπνευσμένος καθηγητής, μια ενθουσιώδης καθηγήτρια μπορεί να δώσει βάση στα όνειρα και στις προσδοκίες των μαθητών.

Να τους βοηθήσει να βρουν τον δρόμο τους, να τους ανάψει την φλόγα, να τους παρακινήσει να ανακαλύψουν να κατακτήσουν και να γίνουν άνθρωποι που πιστεύουν στον εαυτό τους και στον κόσμο.

Και ξέρουμε και πόσο εύκολα η απαξίωση και η αδιαφορία μπορούν να έχουν καταστροφικά αποτελέσματα.

Γιατί η μόρφωση δεν είναι προετοιμασία για την ζωή· είναι η ζωή η ίδια.

Από το σχολείο μας λείπουν πολλά πράγματα που είναι αυτονόητα σε άλλα δημόσια σχολεία.

Λείπουν οι όμιλοι, λείπουν οι εξωδιδακτικές δραστηριότητες, λείπουν τα πολιτιστικά και τα καλλιτεχνικά, λείπουν οι εκπαιδευτικές εκδρομές, τα σχολικά πρωταθλήματα, οι εκδηλώσεις. Λείπουν τα Erasmus που πλέον πολλά σχολεία κάνουν. Λείπει μια σχολική ζωή έξω από τα μαθήματα.

Γιατί;

Από αυτά θα φτιάξουν οι μαθητές χαρακτήρα. Από αυτά θα αναπτύξουν δεξιότητες ζωής.

Έτσι θα κάνουν σχέδια για να καταλάβουν τι μπορούν να κάνουν αν μελετήσουν, αν προσπαθήσουν. Έτσι θα εμπνευστούν και θα πιστέψουν.

Εδώ θέλουμε την βοήθειά σας.

Καταλαβαίνουμε και εκτιμούμε τις δυσκολίες σας, και πόσο μεγάλη δοκιμασία είναι να μπαίνετε στις τάξεις κάθε μέρα με αξιώσεις και η ανταπόκριση να μην είναι πάντα αντάξια της προσπάθειάς σας.

Πόσο μάλλον όταν πρέπει να έρχεστε από μακριά και να τα βγάζατε πέρα με τους όλο και πιο περιορισμένους μισθούς σας.

Σας ευχαριστούμε για αυτό.

Μπορείτε, όμως, να κάνετε την διαφορά.

Δώστε βάση στο σχολείο, στην περιοχή και στο μέλλον αυτών των παιδιών.

Θέλουμε να κάνουμε το σχολείο μας πρότυπο. Και χωρίς εσάς αυτό δεν γίνεται.

Ελάτε να συζητήσουμε πώς.

Όπως λέει κι ο Καζαντζάκης. που έναν αιώνα πριν κάπου εδώ γυρνούσε, “Ο ιδανικός δάσκαλος είναι εκείνος που γίνεται γέφυρα για να περάσει αντίπερα ο μαθητής του. Κι όταν πια του διευκολύνει το πέρασμα, αφήνεται χαρούμενα να γκρεμιστεί, ενθαρρύνοντας τον μαθητή του να φτιάξει δικές του γέφυρες”.

(τέλος κειμένου)

Το κείμενο αυτό τυπώθηκε και μπήκε σε δυο σημεία πολυσύχναστα, ώστε να υπογραφεί από όσους ενδιαφέρονταν να το στηρίξουν.

Υπήρξαν πολλοί που το υπέγραψαν – για την περιοχή ρεκόρ. Πάνω από τους μισούς γονείς, κι αν το κυνηγούσαμε λίγο πιο πολύ, θα υπέγραφαν πολλοί ακόμα. Κόσμος έπαιρνε τηλέφωνο κι έλεγε ότι το διάβασε 3 και 4 φορές, ότι συγκινήθηκε, ότι επιτέλους κάποιος έπιασε και έγραψε αυτό που σκεφτόντουσαν όλοι.

Υπήρξε και μεγάλη αντίδραση από μια μερίδα, ότι δυσφημούμε το σχολείο ότι εκθέτουμε τους καθηγητές κι ότι φταίνε τα παιδιά κι οι γονείς που δεν διαβάζουν.

Μοιράσαμε την επιστολή στους καθηγητές ένα πρωί και η αντίδρασή τους ήταν απίστευτη.

Μπήκαν σε τάξεις κάποιοι κι είπαν στα παιδιά ότι οι γονείς θέλουν να διώξουν κάποιους καθηγητές και τον γυμνασιάρχη, ενώ φταίνε τα παιδιά που δεν διαβάζουν. Κάποιος πρότεινε να μας κάνουν αγωγή.

Τελικά, και με καθυστέρηση 10 ημερών, δέχτηκαν να μας δουν να συζητήσουμε.

Πήγαμε προετοιμασμένοι και με σκοπό να ζητήσουμε ένα μόνο πράγμα για αρχή:

Τακτική επικοινωνία και συνεργασία, και να κανονίσουμε ένα επόμενο ραντεβού, αφού σπάσει ο πάγος.

Μας είπαν ότι τους προσβάλλει που γράψαμε την επιστολή, ότι τους θίγει την εικόνα, ότι εκφράζει κατηγορίες εναντίον των καθηγητών.

Για την ακρίβεια, η διαπίστωση ότι τα παιδιά έχασαν τον ενθουσιασμό τους μετά από 6 μήνες και η λίστα των δραστηριοτήτων που αναφέρουμε ότι λείπουν από το σχολείο ήταν αποδείξεις ότι τους προσβάλουμε.

Μας είπαν ότι στους διαδρόμους κυκλοφορούν φήμες ότι θέλουμε να τους διώξουμε κι ότι αυτό αποδεικνύει τις προθέσεις μας.

Μας είπαν ότι, αν πραγματικά μας απασχολούσε η παιδεία των παιδιών μας, θα έπρεπε να μην είχαμε γράψει την επιστολή.

Αμφισβήτησαν τα κίνητρα μας, αμφισβήτησαν την ιδιότητα αυτών που υπογράφουν, κι όταν εμείς τους διαβεβαιώσαμε ότι δεν είχαμε πρόθεση να τους προσβάλουμε, μας ζήτησαν να κάνουμε δημόσια απολογία για την επιστολή και μας ζήτησαν να την ανακαλέσουμε.

Δεν αντιδράσαμε όπως θα έπρεπε τότε, να πούμε ότι είναι αδιανόητο να εκφράζουμε τους προβληματισμούς 50 γονιών και να μας ζητάνε να απολογηθούμε.

Άλλα μάλλον δεν θα έκανε κάποια διαφορά αφού κι όλα όσα είπαμε σωστά δεν έφτασαν ποτέ στα αυτιά τους. Τα είχαν κλειστά.

Είπαμε να προσπαθήσουμε ακόμα λίγο, κάνοντας τους ηλίθιους. Ήταν άλλωστε αδύνατο να αποδεχτούμε ότι δεν τους ενδιέφερε ούτε στο ελάχιστο να συζητήσουμε το περιεχόμενο της επιστολής.

Κι έτσι, είπαμε για πολλοστή φορά με διάθεση να πάμε παρακάτω ότι τους εκτιμούμε και θέλουμε την βοήθεια τους -ακόμα κι αν αυτό δεν ήταν ακριβώς το αίσθημα που κυριαρχούσε- κι είπαν μεγαλόψυχα να βάλουμε πίσω μας το γράμμα (να το συγχωρήσουν!!!) κι εμείς χαρήκαμε που θα συζητούσαμε επιτέλους τα ουσιαστικά.

Και τότε, μας ενημέρωσαν ότι δεν υπάρχει καμία γιατρειά για τα παιδιά μας.

Ότι είναι λογικό ένα σχολείο επαρχίας κι ειδικά αυτής που έχει τόσους ξένους να απέχει από τα αντίστοιχα της πόλης γιατί τα παιδιά δεν είναι τα ίδια.

Τα παιδιά είναι … Κι άρχισε μια λαίλαπα κατηγοριών για τα παιδιά και για τους γονείς τους.

Που δεν διαβάζουν τα παιδιά και που δεν έχουν διαγωγή από το σπίτι. Που δεν προσέχουν στο μάθημα. Που δεν σέβονται την προσπάθεια των καθηγητών. Που είναι απείθαρχα που δεν καταλαβαίνουν τους κανόνες. Τους κανόνες, τους κανόνες, τους κανόνες.

Για όλα φταίνε οι γονείς που δεν πειθαρχούν τα παιδιά και τα παιδιά που δεν θέλουν να μάθουν. Για τα κακό επίπεδο, για την δυσκολία των καθηγητών, για το γεγονός ότι δεν πάνε εκδρομές και δεν γίνονται δραστηριότητες αφού δεν πειθαρχούν.

Φταίνε οι οικογένειες για τα πάντα όλα. Οι κακές οικογένειες γιατί μεγαλώνουν παραβατικά και αντιδραστικά παιδιά και οι καλές γιατί δεν προσπαθούν αρκετά να διαβάσουν τα παιδιά τους τα οποία στην συνέχεια παρασύρονται και δεν σέβονται τους δασκάλους τους ούτε το μάθημα.

Μας είπαν με ύφος ειδικού ότι τα παιδιά από την φύση τους λένε ψέματα συνέχεια για να καλύψουν τα λάθη τους ή απλά γιατί έτσι είναι.

Μας ανέφεραν σοκαρισμένοι ότι κάποιος γονιός (προφανώς παράλογος) είπε ότι πιστεύει το παιδί του κι όχι αυτούς. Πού ακούστηκε?

Στην συζήτηση, μας είπαν ότι η Τρίτη και η Δευτέρα Γυμνασίου είναι πλέον χαμένες τάξεις, ότι τις έχουν ξεγράψει και ασχολούνται μόνο με την πρώτη κι ότι ίσως η πρώτη, αν οι γονείς πειθαρχήσουν τα παιδιά και τους μάθουν να υπακούν και να σέβονται (και μόνο τότε), να έχει μια μικρή ελπίδα.

Μας είπαν ότι η παιδαγωγική και η μόρφωση δεν μπορούν να παίξουν κανέναν ρόλο στην διαμόρφωση αυτής της κατάστασης προς το καλύτερο. Μόνο από το σπίτι γίνονται αυτά. Είναι αδύνατο να κάνουν κάτι περισσότερο από αυτό που κάνουν.

Και τι κάνουν;

Επιβάλλουν κανόνες και περιμένουν να πειθαρχήσουν τα παιδιά· η πειθαρχία πρώτη και μετά βλέπουμε αν και τι θα γίνει με εκδρομές και δραστηριότητες.

Τα γράφω και δάκρυα τρέχουν από τα μάτια μου. Πόσες γενιές καταδικασμένων παιδιών πέρασαν από αυτό το σχολείο… πόσα παιδιά χάθηκαν τόσο άδικα.

Οι ίδιοι οι καθηγητές κάνουν λέει το έργο τους άψογα, δεν έχουν να δεχτούν καμία υπόδειξη, ότι όσο δεν αμφισβητείται το έργο τους με περίεργες επιστολές όλα είναι τέλεια.

Και ξαναεπιστρέψαμε έτσι στην επιστολή αλλά όχι στο περιεχόμενο της.

Η επιστολή δυναμιτίζει και τις σχέσεις καθηγητών παιδιών γιατί, αν από το σπίτι τα παιδιά έρχονται με ιδέες σαν αυτές που έχει η επιστολή, πώς θα κάνουν αυτά που θέλουν οι καθηγητές;

Ένιωσα εξαντλημένη και απελπισμένη. Μεσαίωνας. Οι καθηγητές κάτι σαν Ιερά Εξέταση, και τα παιδιά και οι γονείς κατηγορούμενοι συλλογικά για μάγισσες.

Μετά από 2 ώρες σχεδόν συζήτηση, δεν άκουσαν τίποτα από αυτά που είπαμε ή έστω δεν ανταποκρίθηκαν σε τίποτα και δεν καταφέραμε να αποσπάσουμε ούτε μια ελάχιστη υπόσχεση ότι θα κοιτάξουν να βελτιώσουν ή να προτείνουν τρόπους βελτίωσης σε κανένα απολύτως επίπεδο.

Δεν αποδέχτηκαν οποιαδήποτε έστω και ελάχιστη ευθύνη για την κατάσταση του σχολείου. Τα κάνουν όλα σωστά.

Δεν συμφώνησαν ότι πρέπει να συνεργαστούμε. Δεν κανονίσαμε κάποια επόμενη συνάντηση.

Αφού μας έστησαν για πάνω από 20 λεπτά να καθόμαστε αμήχανοι σε μια άδεια αίθουσα καθηγητών στην αρχή της ημέρας, στο τέλος μας είπαν ότι χάθηκαν και δυο διδακτικές ώρες.

Σκέφτομαι ότι κάποιος γονιός μου είπε ότι τα παιδιά του, όταν είπε ότι θα πάει να συζητήσει με τους καθηγητές του, είπαν προς θεού μην τσακωθείτε γιατί θα την πληρώσουμε εμείς.

Τα παιδιά ζούνε σε ένα καθεστώς μόνιμου φόβου, και μαθαίνουν να κουρνιάζουν στην γωνία και να γίνονται ένα με τον τοίχο για να μην δώσουν αφορμή.

Και αυτό το ξέρω γιατί ένιωσα και εγώ φόβο μπροστά σε αυτόν τον θεόρατο απροσπέλαστο και παράλογα τιμωρητικό τοίχο.

Δεν ξέρω αν υπήρχαν καθηγητές με άλλες απόψεις· και να υπήρχαν δεν εκφράστηκαν. Ίσως κι αυτοί να φοβούνται.

Συζητώντας με κάποιους από αυτούς που είμασταν εκεί, η αίσθηση του μουδιάσματος και της άκαρπης προσπάθειας ήταν κοινή…

Θα ήθελα να ακούσω την αντίδρασή σου σε αυτήν την κατάσταση….

Εγώ, για να φύγω από εδώ, δεν παίζει πια. Και δεν θέλω. Το να μείνω, καταδικάζοντας τα παιδιά μου σε 6 χρόνια στρατιωτικής δευτεροβάθμιας, επίσης δεν παίζει. Το ίδιο ισχύει και για πολλούς άλλους.

Αδιέξοδο.

Εκτός αν υπάρχει τρόπος να αλλάξουμε κάτι…

Με εκτίμηση,

Ε.

(Αγαπητή φίλη, δεν μπορώ να δώσω συμβουλές σε κανέναν. Ειδικά, στο τι θα κάνει με τα παιδιά του. Μπορώ να κάνω, όμως, μερικές γενικές παρατηρήσεις. Τα παιδιά σήμερα μεγαλώνουν με υστερία και σαν να είναι το κέντρο του κόσμου. Δεν είναι. Μεγαλώνουν σαν να τους ανήκουν τα πάντα. Δεν τους ανήκουν τα πάντα. Ευτυχώς, δεν μεγαλώσαμε έτσι. Μεγαλώσαμε, παίζοντας. Και, παράλληλα, πήγαμε και στο σχολείο. Δεν τελειώνουν όλα στο σχολείο. Η μόρφωση είναι απλωμένη στη ζωή. Το σχολείο ποτέ δεν μου άρεσε. Ποτέ δεν κατάλαβα πώς γίνεται να πηγαίνουν όλα τα παιδιά στην ίδια ηλικία, στο ίδιο μέρος να μάθουν τα ίδια πράγματα. Από τυχαίους ανθρώπους. Από ανθρώπους που δεν έπελεξαν τα ίδια. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, τα παιδιά θα έπρεπε να διαλέγουν τους δασκάλους τους. Σκεφτείτε τα παιδιά που έρχονται σε έναν κόσμο στον οποίο δεν είναι τίποτα επιλογή τους, και εμείς αποφασίζουμε σε ποιο Θεό πιστεύουν -πριν καν μιλήσουν-, τι θα μάθουν στο σχολείο, τι πρέπει να κάνουν, τι πρέπει να σκέφτονται κλπ. Για μένα, το πρόβλημα στην Ελλάδα δεν είναι το σχολείο αλλά η ίδια η κοινωνία. Μια κοινωνία φοβική, που στρέφεται στο ρατσισμό, στο φασισμό και αρχίζει ξανά να ασχολείται με το τι φοράει η γειτόνισσα και αν είναι κουνιστός ο γείτονας. Αυτό δεν είναι καλό περιβάλλον, για να μεγαλώσουν τα παιδιά. Στην Ελλάδα, τα παιδιά μεγαλώνουν με την κοινωνία να τους γεμίζει το κεφάλι με σκατά, και καλούνται μετά να πετάνε τα σκατά από πάνω τους, για να γίνουν άνθρωποι. Πολύς χαμένος χρόνος. Μεγάλη ταλαιπωρία. Τυχερά τα παιδιά αυτών που έφυγαν και πήγαν, για παράδειγμα, στη Φινλανδία. Να είστε καλά. Καλή τύχη.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.