Όπου γης και (α-)πατρίς

Πώς ήταν η ενσωμάτωσή τους σε μια άλλη χώρα, δυσκολίες, ευκολίες, τα πάντα.
Short CV
Έφυγα το 2006, για την Ολλανδία, να ξεκινήσω το μεταπτυχιακό μου. Υπήρχε τότε κόσμος που έφευγε για έξω αλλά ήταν ακόμα μειοψηφία.

Ο λόγος που έφυγα, πέρα το ότι ήθελα να ανοίξω τους ορίζοντές μου και να μάθω πώς λειτουργούν άνθρωποι, σχέσεις, θεσμοί σε μια άλλη χώρα, ήταν ότι και οικονομικά ένα MSc στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου θα μου κόστιζε περίπου τα ίδια χρήματα με ένα MSc σε ένα από τα καλύτερα Γεωπονικά Πανεπιστήμια του κόσμου, στην Ολλανδία.

Τότε ήταν οι καλές εποχές της Ε.Ε. που επέστρεφαν τα ⅔ των διδάκτρων στους πολίτες της ΕΕ που σπούδαζαν στην Ολλανδία.

Σε αυτό το σημείο, να πω πως έφευγα με μία ανοιχτή οπτική ότι μπορεί και να μείνω έξω παραπάνω από τα 2 χρόνια του Μεταπτυχιακού γιατί ήθελα να κάνω Διδακτορικό σε έναν τομέα που ήταν πιο διαδεδομένος στην Ολλανδία.

Μετά από ΜSc, Phd, και δουλειά σαν βοηθός ερευνητή και 9 χρόνια στην Ολλανδία, μετακόμισα το 2015 στην Ζυρίχη για μεταδιδακτορικό, και το φθινόπωρο ξαναμετακομίζω στη Γαλλία, όπου εύχομαι να είναι και η τελευταία χώρα που θα αλλάξω, αν και ποτέ δεν ξέρεις πώς τα φέρνουν οι ευκαιρίες και η ζωή.

Ενσωμάτωση- τα πρώτα χρόνια:
Η ενσωμάτωση στην Ολλανδία ήταν ιδιαίτερα εύκολη εκείνη την περίοδο γιατί δεν υπήρχε καμία ιδιαίτερη προκατάληψη για τους Έλληνες, πέρα του “ Α Ελλάδα, έχω πάει διακοπές, έχετε καλό φαγητό και καλό καιρό”.

Επίσης, το γεγονός ότι πήγα για μεταπτυχιακό και κατευθείαν βρέθηκα σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον, με φοιτητές από όλο τον κόσμο με τον ίδιο σκοπό, έκανε τα πράγματα πολύ πιο ομαλά.

Όλοι ρωτούσαμε ο ένας τον άλλον -ανεξαρτήτως εθνικότητας- και βρίσκαμε λύσεις.

Επίσης, κάνοντας MSc και PhD στην Ολλανδία -από ΤΕΙ ξεκίνησα στην Ελλάδα-, πραγματικά νιώθω πως τους χρωστάω πολλά στο τρόπο αναλυτικής σκέψης,  ευκαιριών, αποτελεσματικότητας, οργάνωσης ανάπτυξης ιδεών, δημιουργικότητας και networking.

Και μετά ήρθε η κρίση:
Oι δυσκολίες που αντιμετώπισα ήταν όταν ήρθε η κρίση στην Ελλάδα, εκεί που έλεγες πως είσαι Έλληνας και το μόνο σχόλιο ερχόταν σε σχέση με την θάλασσα, το κρασί και το αγόρι σου, άρχισαν τα πικρόχολα σχόλια, πάντα στα πλαίσια του αστείου!

Όπως “Για επάγγελμα μπορείς να διαλέξεις να γίνεις ζητιάνος, εσείς οι Έλληνες είστε καλοί σε αυτό”.

“Θα μου πληρώσεις την μπύρα μου; Πληρώνω τόσα για την χώρα σου”.

“Δεν έχω κάτι με τους Έλληνες αλλά ως πότε θα σας πληρώνουμε σαν τους πιο τεμπέληδες της Ε.Ε.;”

Στην αρχή, σάστιζα, δεν ήξερα τι να απαντήσω, λες και ήμουν εγώ η μόνη υπεύθυνη για την κρίση της χώρας μου και έπρεπε να τιμωρηθώ για την χρόνια παθογένεια του ελληνικού συστήματος.

Με τα χρόνια, έμαθα να αντιμετωπίζω αυτές τις ερωτήσεις ψύχραιμα.

Το κλειδί ήταν να φέρεις τον άλλο αντιμέτωπο με τις ευθύνες που έχει μια τέτοια δήλωση, ρωτώντας “Τι εννοείς; Όλοι οι Έλληνες είμαστε ζητιάνοι; κτλ”

Για κάποιο λόγο, όλοι σχεδόν άλλαζαν χρώμα, τα μασούσαν, άλλαζαν τα λεγόμενα τους, στο τέλος πολλοί ζητούσαν και συγγνώμη.

‘Οχι πως αυτό θα τους εμπόδιζε να κάνουν αντίστοιχες ερωτήσεις αργότερα.

Αλλά και αυτό ξεχάστηκε, μετά το 2010-2011 περίπου σταμάτησαν να ασχολούνται με εμάς και έπιασαν τους Άραβες, Μαροκινούς, μουσουλμάνους, βρήκαν δηλαδή άλλους φτωχούς

Ενσωμάτωση- οι μετέπειτα καιροί:
Έφυγα από την Ολλανδία το 2015, η κρίση είχε πλέον ξεχαστεί.

Στη Ζυρίχη, όπου βρίσκομαι ακόμα και σήμερα, τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά σίγουρα καλύτερα! Ακόμα και ο καιρός!

Έλεγα στην αρχή στους Ελβετούς ότι έχουν μεσογειακό κλίμα και απορούσαν πόσο πολύ υπέφερα στην Ολλανδία με τον καιρό, για να θεωρώ την Ζυρίχη Μεσόγειο.

Στη μετάβαση από Ολλανδία σε Ελβετία δεν είχα ιδιαίτερες δυσκολίες, γιατί προτεστάντες οι μεν, προτεστάντες και οι δε, τα συστήματά τους ταυτίζονταν.

Είναι αστείο πως, μετά από 9 χρόνια στην Ολλανδία, ό,τι διαφορετικό έβλεπα στην Ελβετία το συνέκρινα με την Ολλανδία και όχι με την Ελλάδα.

Όταν σταμάτησα να συγκρίνω και εδώ, κατάλαβα πως έχω αρχίσει να εγκλιματίζομαι.

Πάλι, βέβαια, σε 3 μήνες φεύγω αλλά, δεν βαριέσαι, να δούμε τι θα μάθουμε και απο τους Γάλλους.

Αυτό που μου έκανε εντύπωση από τους Ελβετούς είναι πως ο αδύναμος κρίκος είναι οι…. Γερμανοί!

Ατάκες που άκουγα στην Ολλανδία για τους ΄Έλληνες άκουγα απο τους Ελβετούς για τους Γερμανούς με αποκορύφωση το “Έρχονται οι Γερμανοί και μας παίρνουν τις δουλειές”, “Είναι δύσκολο να βρεις σπίτι, αν είσαι Γερμανός” κτλ.

Να τρίβεις τα αυτιά σου δηλαδή!

Ο ρατσισμός υπάρχει παντού και πάντα θα υπάρχει.

Όσοι τον ασκούν μόνο όταν καταλάβουν πως πάντα θα υπάρχει κάποιος πιο “λευκός”, πιο “άντρας”, πιο “δυνατός” και, κυρίως, πιο πλούσιος,  ίσως αλλάξουν.

Έγιναν καλύτεροι άνθρωποι; Άλλαξαν ιδέες;

Φιλοσοφικές αναζητήσεις:
Καλύτεροι άνθρωποι. Δύσκολο να απαντηθεί Τι σημαίνει καλύτερος άνθρωπος και σε σχέση με ποιον, με τους άλλους ή με τον εαυτό σου πριν κάποια χρόνια;

Σίγουρα η εμπειρία του να ζεις σε ένα διαφορετικό περιβάλλον απο αυτό που έχεις συνηθίσει και να μαθαίνεις πως η διαφορετικότητα μπορεί να μας φέρει πιο κοντά -αντί να μας χωρίζει- είναι σημαντική συνειδητοποίηση.

Δεν νιώθω πως έγινα καλύτερος άνθρωπος.

Νιώθω πως άλλαξα, έμαθα και μαθαίνω τόσα πολλά για άλλους πολιτισμούς, απο συναδέλφους, φίλους, γνωστούς.

Γνώρισα ανθρώπους στο πανεπιστήμιο απο χώρες που πριν δεν ήξερα που βρίσκονταν στον χάρτη!

Π.χ Έναν φοιτητή απο το Μπουτάν. Πριν φύγω απο Ελλάδα νόμιζα οτι υπήρχε σαν χώρα μόνο στην ταινία Τίγρης και Δράκος!

Τον ρώτησα αν ξέρει να πετάει, μου είπε πως έτσι είχε έρθει Ολλανδία αλλά να μη το πω σε κανέναν, γίναμε φίλοι.

Προσωπική τοποθέτηση:
Το σημαντικό νομίζω είναι, όταν φεύγεις, να φεύγεις με ανοιχτά μάτια και μυαλά, και με την επίγνωση οτι δε κατέχεις την απόλυτη αλήθεια, και ο κόσμος δε περιστρέφεται ούτε γύρω απο σένα ούτε γύρω από την Ελλάδα, ούτε γύρω απο τους Έλληνες.

Είναι σημαντικό να μη κολλάς στο ότι νομίζεις εσύ οτι είναι το σωστό και να μεταφέρεις απλά τον μικρόκοσμό σου -που σε κανει να νιώθεις ασφαλής- σε μια άλλη χώρα.

Καθε τόπος είναι διαφορετικός, και αυτό τον κάνει και ξεχωριστό.

Αλλιώς, είναι δύσκολα, και μάλλον καλύτερα ή να μη φύγεις, ή να γυρίσεις πίσω.

Αυτό έμαθα και μαθαίνω, κάθε άνθρωπος, κάθε αλλαγή, κάθε διαφορά μας βοηθάνε να καταλαβαίνουμε καλύτερα τις ανάγκες μας, τις αντοχές μας και τις προσδοκίες μας.

Ποια ήταν η καλύτερη και ποια η χειρότερη στιγμή στην ξένη χώρα;

Ιστορίες να έχουμε να λέμε:
Είναι πολλές και από τα δύο. Σημασία έχει η ισορροπία τους.

Μια από τις αγαπημένες μου και αστείες ιστορίες, είναι που εγκάρδιος φίλος μου -Ελληνόπουλο και αυτός- αργούσε συστηματικά 15 λεπτά στις παραδόσεις ενός πρωινού μαθήματος (Ολλανδία).

Κάποια στιγμή ο δόλιος ο καθηγητής αποφάσισε να τον ρωτήσει γιατί αργεί κάθε φορά.

Η απάντησή του πάρα πολύ φυσική τόσο που άφησε άναυδο τον καθηγητή:

“Δεν αργώ, έρχομαι μέσα στα όρια του ακαδημαϊκού τέταρτου”

“Δεν καταλαβαίνω τι λες. Ποιανού το τέταρτο;”

Η συζήτηση συνέχισε για κανένα…. τέταρτο, με τον φίλο μου να εξηγεί στον καθηγητή το ακαδημαϊκό τέταρτο, την μισή τάξη να μη καταλαβαίνει, τους Ιταλούς να κουνάνε συνωμοτικά το κεφάλι -ήταν οι μόνοι που το ήξεραν- και εμάς να έχουμε σκάσει στα γέλια με την φυσικότητα του φίλου μας που περίμενε ότι το ακαδημαϊκό τέταρτο είναι διεθνής ορολογία.

Το πιο δύσκολο είναι η νοσταλγία και το κενό που αφήνει η απόσταση και η έλλειψη των ανθρώπων που αγαπάς και δε μοιράζεσαι την καθημερινότητα.

Οι γονείς που μεγαλώνουν, οι φίλοι κάνουν οικογένειες και εσύ που είσαι απών.

Και χτυπάει η άτιμη η νοσταλγία και η μοναξιά εκεί που δε το περιμένεις, βλέπεις ένα βίντεο από ακρογιαλιές δειλινά και σε πιάνουν τα κλάματα στα 4 πρώτα δευτερόλεπτα.

Αλλά είναι πολλά και τα καλά, η αναγνώριση όταν απλά κάνεις την δουλειά σου, η ασφάλεια της καθημερινότητας, η εμπιστοσύνη σε ένα λειτουργικό σύστημα, η διαρκείς μάθηση, οι καινούργιοι φίλοι, ξένοι και μη, άνθρωποι που σε εμπνέουν.

Θα ήθελα να μου γράψουν αν σκέφτονται να επιστρέψουν μόνιμα κάποτε, πώς αισθάνονται όταν επιστρέφουν στην Ελλάδα για διακοπές και για να δουν αγαπημένα πρόσωπα, και πώς φαντάζονται τη ζωή τους σε δέκα χρόνια από σήμερα.

Αποφάσεις:
Τίποτα δεν αποκλείεται, αν η νοσταλγία και η ανάγκη επιστροφής γίνει πιο έντονη από τα πλεονεκτήματα της ζωής έξω, ναι τότε θα ξανασκεφτώ τις αποφάσεις που έχω πάρει.

Οι σκέψεις για επιστροφή έρχονται συνήθως στις μεταβάσεις, όταν ψάχνεις καινούργια δουλειά, όταν είσαι μόνος και θες να βρεις έναν σύντροφο, όταν κάνεις παιδιά.

Ακόμα, θα ήθελα να διαβάσω πώς βλέπουν την Ελλάδα από το εξωτερικό και πώς φαντάζονται την Ελλάδα σε δέκα χρόνια.

Αχχ η ξενιτιά το χαίρεται – Τζιβαέρι:
Νοσταλγικά την βλέπω την Ελλάδα, αγαπώ συγκεκριμένους ανθρώπους που μένουν εκεί, αγαπώ το φώς της, την φύση, τις μυρωδιές της.  

Όλα τα υπόλοιπα χρειάζονται πολλή ανάλυση, οπότε θα ήταν καλό να γραφτούν σε άλλο κείμενο μόνο με αυτό το θέμα.

Με αγάπη

Φ. Π.

Υ.Γ. Ζητώ συγγνώμη για τυχόν ορθογραφικά! Είναι πολλά τα χρόνια …Άρη.

(Αγαπητή φίλη, από τον τρόπο που γράψατε και στήσατε το κείμενο, ξέρω πως είστε πολύ καλή στη δουλειά σας και σφάζονται πανεπιστήμια στην ποδιά σας. Τα ρατσιστικά σχόλια υπάρχουν παντού. Όχι απ’ όλους. Ρατσιστικά σχόλια κάνουν και πολλοί Έλληνες. Με αυτούς που θεωρούν κατώτερους. Λοιπόν, επειδή σας συμπάθησα, θα σας πω ένα μυστικό. Όταν σου επιτίθεται λεκτικά κάποιος, η πιο υγιής και έξυπνη κίνηση είναι να μην του απαντήσεις. Να μην αντιδράσεις καθόλου. Κάντε το σαν πείραμα. Θα δείτε πως ο άλλος παθαίνει σοκ. Δεν ξέρει τι να κάνει. Κάνει την ενέργεια, περιμένει τη δική σου, δεν του την δίνεις, τον τελείωσες. Ή του λες “Έχεις δίκιο”. Αυτό είναι κάτι που το κάνω πολύ στη ζωή μου. Και με έχει βοηθήσει πολύ, αφού αυτά που γράφω στο μπλογκ έχουν κάνει πάρα πολλούς ανθρώπους να μου επιτεθούν ή να με ταυτίσουν με αυτό που έγραψα -ή με αυτό που αυτοί κατάλαβαν πως έγραψα· δεν είναι απαραίτητα το ίδιο-, για να με χαρακτηρίσουν, χωρίς να με γνωρίζουν. Το κόλπο είναι να μην πάρεις την επίθεση προσωπικά. Να μην βάλεις μπροστά το εγώ σου. Γιατί όταν σου επιτίθενται, αναγκαστικά θα μιλήσεις για τον εαυτό σου. Αυτό είναι και μια ωραία άσκηση στη ζωή, για να φτάσεις σε ζεν καταστάσεις. Επίσης, αισθάνεσαι πολύ όμορφα. Στα ρατσιστικά σχόλια, δεν υπάρχει λόγος να βάλεις το εγώ, γιατί αφορούν ένα ολόκληρο έθνος. Οπότε, γιατί να το πάρεις προσωπικά; Βέβαια, μπορείς και να απαντήσεις στον Ολλανδό που σου λέει κάτι ρατσιστικό για τους Έλληνες. Μπορεί να του πεις “Άσ’ τα, ρε φίλε, έφυγα εγώ από την Ελλάδα και το διαλύσανε το μαγαζί”. Ή “Τώρα πατρίδα μου είναι η Ολλανδία και είμαι διατεθεμένος να χύσω και το αίμα γι’ αυτήν”. Γενικά, να λέτε στους ανθρώπους αυτό που δεν περιμένουν να ακούσουν. Επειδή οι περισσότεροι είναι ηλίθιοι, ούτε καν καταλαβαίνουν το δούλεμα. Σας ευχαριστώ. Καλή ζωή και στη Γαλλία. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.