Περί παιδείας

Φίλε μου, Πιτσιρίκο, γράφονται πολύ ωραία πράγματα κατά καιρούς στο μπλογκ για την πολιτική, την οικονομία, την κλιματική αλλαγή, όλα αυτά τα προβλήματα που θέλουμε να λύσουμε.

Ψάχνουμε λύσεις στα προβλήματα και τα αδιέξοδα, πλούσιους να δώσουν λεφτά για να σώσουμε τα παιδάκια που πεινάνε, φωτεινά μυαλά να μας πουν πώς θα γλιτώσουμε τώρα που καταστρέψαμε τον πλανήτη, ηγέτες να μας οδηγήσουν, ένα θαύμα να σταματήσουν οι πόλεμοι και οι αδικίες.

Όλα αυτά δεν θα γίνουν. Δεν θέλω να φανώ απαισιόδοξη, αλλά μάλλον δε θα συμβούν ποτέ.

Εμείς δημιουργήσαμε τα προβλήματα, εμείς είμαστε και η λύση σε αυτά.

Όχι όμως με αυτά τα μυαλά. Και κανείς δε θα μας οδηγήσει στη λύση.

Σίγουρα όχι οι πολιτικοί που μας έφεραν ως εδώ, αυτοί δεν θα αποφασίσουν ότι τελικά μάλλον έκαναν λάθος.

Κανείς ηγέτης δεν θα αποφασίσει ότι έκανε μ@λακία που βομβαρδίζει άλλες χώρες.

Κανένας πλούσιος δεν θα μοιραστεί τα λεφτά του με τα παιδάκια της Υεμένης και των άλλων χωρών που βρίσκονται σε ανάγκη.

Θα μου πεις τώρα, και τι θα γίνει δηλαδή; Μήπως θα το κάνεις εσύ;

Προφανώς και δεν έχω τη δύναμη να κάνω όλα αυτά, αλλά ο καθένας μας είναι μέρος της λύσης του προβλήματος.

Πιτσιρίκο, όμως, τίποτα δε γίνεται χωρίς παιδεία. Καλές οι λύσεις και οι θεωρίες, αλλά στην πράξη τι γίνεται είναι το θέμα.

Ξέρω ότι το να μιλάμε για παιδεία σε μια Ελλάδα που θεωρεί ότι σχολείο είναι η ελληνοκεντρική ιστορία και τα θρησκευτικά που αλίμονο αν μας τα κόψουνε αυτοί οι αριστεροί, είναι κάπως απαιτητικό εγχείρημα.

Αλλά το σχολείο δεν είναι παιδεία και η παιδεία δεν είναι σχολείο.

Εμείς εδώ μιλάμε για παιδεία.

Πριν από όχι και τόσο πολλά χρόνια, στη Βραζιλία, ο Paulo Freire έγραφε μεταξύ άλλων, το Pedagogy of the Oppressed, την Παιδαγωγική των Καταπιεσμένων.

Αναγνώρισε την αξία της παιδείας και τη συμβολή που μπορεί να έχει στην κοινωνική αλλαγή.

Ο Freire θεωρούσε ότι οι οικονομικές, πολιτικές και πολιτισμικές συνθήκες μπορούν να δημιουργήσουν παγιωμένες καταστάσεις και να κάνουν το λαό να χάσει τη φωνή του.

Αυτό συνέβη στη Βραζιλία της εποχής του, αλλά σε αντιστοιχία το βλέπουμε και σε πολλές χώρες του σήμερα – και στην Ελλάδα.

Σε μία εποχή που οι άνθρωποι όλο και περισσότερο μετατρέπονται σε αντικείμενα, εντάσσονται στο σύστημα και δεν τολμούν να βγάλουν λέξη μην τυχόν και χάσουν τη θεσούλα τους, τη δουλίτσα τους, τη βολή τους, η παιδεία χρειάζεται ακόμη περισσότερο.

Η παιδεία, όμως, δεν έχει να κάνει με την απομνημόνευση ημερομηνιών και γεγονότων, με την αποστήθιση κειμένων και την απόκτηση στείρας γνώσης, αλλά με την απόκτηση της συνειδητότητας, της επίγνωσης της πραγματικότητας, ό,τι κι αν αυτή περιλαμβάνει.

Η παιδεία δεν έχει ποτέ, όμως, ουδέτερη χροιά.

Η παιδεία στα κράτη έχει ως στόχο την αφομοίωση της νέας γενιάς στη λογική του συστήματος, τη διασφάλιση ότι κανένας δεν θα παρεκκλίνει από αυτό.

Οι δάσκαλοι δεν κατέχουν τη γνώση, αλλά συνδιαλέγονται με τους μαθητές έτσι ώστε να την οικοδομήσουν μαζί.

Στα σύγχρονα συστήματα, ωστόσο, ο διάλογος γίνεται αντιληπτός ως απειλή για τον κάτοχο της γνώσης, αλλά και για το ίδιο το σύστημα.

Το εκπαιδευτικό σύστημα, προφανώς, δεν είναι ανεξάρτητο από το κράτος, γι’ αυτό και εξυπηρετεί τους σκοπούς του.

Αλλά η παιδεία δεν βρίσκεται μόνο μέσα στο εκπαιδευτικό σύστημα.

Η παιδεία είναι ελευθερία και λύτρωση. Δεν είναι είσοδος στα πανεπιστήμια.

Κατά τα άλλα, εμείς εδώ κάτσε να συζητήσουμε λίγο αν θα πρέπει να βγει η εικόνα του Χριστού από τις σχολικές τάξεις.

Φιλιά,

Ελένη

(Αγαπητή Ελένη, η «παιδεία» έχει ταυτιστεί με την επαγγελματική αποκατάσταση. Με αυτή τη λογική, η μουσική, η μυθοπλασία, η ποίηση, η ζωγραφική και άλλες τέχνες είναι άχρηστες για τους ανθρώπους, εκτός αν είναι η δουλειά τους. Ο κόσμος μας είναι βαριά άρρωστος, οπότε είναι άρρωστα και τα εκπαιδευτικά συστήματα αυτού του κόσμου. Και βέβαια, η εκπαίδευση είναι ένα προϊόν. Βαθύτατα ταξικό. Ελένη, είναι όλα ένα λάθος. Και δεν έχει πλάκα πια, γιατί βλέπεις πως οι άνθρωποι δεν επιθυμούν πραγματικά να αλλάξει ο κόσμος. Αυτοί που σου λένε «πες μας την πρόταση και τη λύση», είναι ακριβώς αυτοί που θεωρούν πως δεν αλλάζει τίποτα. Για να κάνεις κάτι, πρέπει πρώτα να αντιληφθείς και να παραδεχτείς πως κάτι είναι λάθος. Δεν βλέπω τέτοια διάθεση. Ο Χριστός έχει βγει από τις ψυχές των ανθρώπων, οπότε η εικόνα του -που μάλλον δεν είναι η πραγματική εικόνα του- τι νόημα έχει; Βέβαια, όλα είναι εικόνα σήμερα. Οπότε, καλύτερα να βάλουν στα σχολεία -στη θέση της εικόνας του Χριστού- ευρώ σε χαρτονομίσματα. Γιατί θεός είναι το χρήμα. Ας μην κοροϊδεύουν τα παιδιά. Κρίμα είναι. Ελένη, το πιο πετυχημένο -σε αριθμό αναγνώσεων- κείμενο του μπλογκ είναι το «Πώς στρώθηκε ο δρόμος για τον φασισμό». Και αναφέρεται σε αυτά που θίγεις κι εσύ στο κείμενό σου. Και σε τριάντα χρόνια, αν είμαστε καλά, τα ίδια θα ισχύουν. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.