COVID-19 και η εποχή της εξημέρωσης
Αγαπημένε μου πιτσιρίκο,
Έκανα το διάλειμμά μου από τον κορωνοϊό και τον καπιταλισμό, οπότε είπα να επιστρέψω στα γνωστά λημέρια.
Απ’ ό,τι φαίνεται, αν δεν δηλητηριαστείς από ραδιενέργεια, αν δεν βρεθείς με τα πνευμόνια γεμάτα φλεγμονώδες υγρό, η απειλή της ραδιενέργειας ή της πνευμονίας, είναι εξωπραγματική.
Το ίδιο συμβαίνει με όλα τα δεινά που ταλαιπωρούν τους ανθρώπους. Τις περισσότερες φορές, είναι πολύ μακριά από την καθημερινή μας πραγματικότητα.
Πάντα κάποιοι άλλοι βομβαρδίζονται, πάντα κάποιοι άλλοι πεινάνε, πάντα κάποιοι άλλοι στοιβάζονται στα προσφυγικά κέντρα.
Οι περισσότεροι άνθρωποι εξακολουθούν να είναι ανίκανοι να ταυτιστούν με τα προβλήματα των άλλων, και έχοντας χάσει το τρένο της ενσυναίσθησης, δεν μπορούν καν να φανταστούν ότι μπορεί να συμβεί και σε αυτούς.
Έτσι συνέβη και με τον COVID-19.
Οι κυβερνήσεις της Δύσης ολιγώρησαν, αφού πάντα οι πανδημίες στο παρελθόν αφορούσαν κάποιους άλλους, κάποιες υποανάπτυκτες χώρες, κάποιους άλλους φτωχούς φουκαράδες, μέχρι που συνειδητοποίησαν ότι αυτό που χθες ήταν μακριά τους, τους χτύπησε την πόρτα και την γκρέμισε, ενώ οποιεσδήποτε ψευδαισθήσεις είχαμε ότι θα είμαστε πάντα προστατευμένοι, κατέρρευσαν σαν τραπουλόχαρτα.
Φαντάσου πόσους νεκρούς θα μετρούσαμε, αν οι ονειρώξεις του Άδωνη και των υπόλοιπων νεοφιλελεύθερων απατεώνων -να κλείσουν τα δημόσια νοσοκομεία και να λειτουργούν μόνο ιδιωτικά- είχαν πραγματοποιηθεί στην ολότητα τους.
Καθώς τα τραγικά νέα της πανδημίας διαδέχονται το ένα το άλλο, ο κόσμος έρχεται πρόσωπο με πρόσωπο με ερωτήματα που τον στοιχειώνουν καθημερινά.
Ποια τεστ είναι αξιόπιστα; Είναι ασφαλές να βγω έξω; Είναι ασφαλές να παίζουν τα παιδιά στις αλάνες; Ποια φαγητά τονώνουν το ανοσοποιητικό; Πόσο θα κρατήσει η πανδημία; Είναι ασφαλές το εμβόλιο; Ποια από τα χιλιάδες στοιχεία, εκθέσεις, συστάσεις, είναι σωστά;
Ενώ σε θεοκρατικές μπανανίες σαν την Ελλάδα, αναπάντητο παραμένει το ερώτημα αν κολλάει η θεία κοινωνία ή όχι.
Ψιτ, μικρέ μου μπαμπουίνε, κολλάει.
Το σοκ για τον κόσμο είναι δίπολο. Από την μια η απειλή στην υγεία του και την επιβίωσή του, και από την άλλη, η απειλή στην αυτονομία του και την ικανότητά του να εκτιμήσει τις νέες απειλές.
Στην προσπάθεια του να επανακτήσει κάποιο ελάχιστο ελέγχου, ο μέσος άνθρωπος δεν βρίσκει άλλη επιλογή από το να γίνει ένας μικρός ειδικός, προσπαθώντας να μην πνιγεί από τους κινδύνους της νέας εποχής.
Παίρνει ταχεία μαθήματα επιδημιολογίας από δημοσιογράφους, και επιμορφώνεται αναφορικά με το R-0, πέφτοντας όλο και πιο βαθιά στην άβυσσο της πληροφορίας και της αβεβαιότητας, ενώ εξωτερικά παρουσιάζεται ως ξερόλας παντογνώστης.
Το αποτέλεσμα, φυσικά, είναι ο φόβος.
Ο φόβος και η ανασφάλεια, που με βεβαιότητα τον οδηγούν στο να κρυφτεί στην ασφάλεια του σπιτιού του -το τελευταίο οχυρό- ζώντας μέσα σε έναν αγνώριστο κόσμο, όπου τίποτα πια δεν βγάζει νόημα.
Κάθε επαφή με τους συνανθρώπους του, καθώς συνεχίζει να προσποιείται ότι στις δουλειές και τα σούπερ-μάρκετ είναι ασφαλής, επισκιάζεται από κρυφούς υπολογισμούς πιθανών κινδύνων και την πιθανότητα να κολλήσει τον ιό.
Πλέον, ακόμα και το τι μάσκα φοράει ο καθένας μας ή ο τρόπος που την φοράει, έχουν αποκτήσει τον δικό τους συμβολισμό.
Αν κανείς φοράει μάσκα με φίλτρο p2.5, είναι σινιάλο πως είναι ένας άνθρωπος που προσέχει, ένας υπεύθυνος και ενημερωμένος άνθρωπος, και όχι κανένας ψεκασμένος αμφισβητίας της επιστήμης.
Αν κάποιος φοράει από αυτές τις υφασμάτινες μάσκες, τις σκέτες, που η μόνη προστασία που παρέχουν είναι από τα πρόστιμα των μπάτσων, ή τις φοράει στο πηγούνι, προφανώς είναι ένας άνθρωπος ανεύθυνος, ή ψεκασμένος αμφισβητίας, και πρέπει να τον αποφεύγουμε με κάθε κόστος.
Πολλοί, που δεν είχαν πάρει χαμπάρι το πώς λειτουργεί ο καπιταλισμός, ανακάλυψαν έντρομοι ότι η επιστήμη μιλάει με πολλές γλώσσες, πολλές φορές εκφέροντας εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις.
Πλέον, είμαστε ελεύθεροι να επιλέξουμε την δική μας γεύση επιστήμης και ειδικών, για να ταιριάζει χρωματικά με το κομματικό μας σημαιάκι.
Με την βασική ειδοποιό διαφορά, να είναι στην ουσία, ότι κάποιοι από αυτούς τους επιστήμονες τα τσεπώνουν από τις κυβερνήσεις, κάποιοι από την φαρμακοβιομηχανία, ενώ κάποιοι λίγοι, που πίστεψαν πραγματικά τα λόγια του όρκου τους στον Ιπποκράτη, προσπαθούν να φωνάξουν πάνω από την οχλαγωγία, δίχως να ακούγονται.
Μέσα σε όλη αυτή την σύγχυση του δαιδαλώδους όγκου πληροφορίας και την χαβούζα της παραπληροφόρησης, πολύς κόσμος το βρίσκει αδύνατο να πει “δεν ξέρω, δεν είμαι ειδικός”, και έτσι καταλήγει να βρίσκεται πάντα κολλημένος στα κάγκελα της προσωπικής του άποψης.
Και όσο περισσότερο ενημερώνεται κανείς, τόσο συνειδητοποιεί ότι δεν είναι ο μόνος που κρίνει. Κάθε ένας, επιλέγοντας τις πηγές του -συνήθως αυτές που γνωρίζει εκ των προτέρων ότι συμφωνεί με αυτές- γίνεται με αυτόν τον τρόπο μέρος του κιμά που λέγεται σύγχρονη ενημέρωση.
Ενώ κάποιοι, συνηθισμένοι στην κριτική και ορθολογική σκέψη, κάτι που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αρετή, βρίσκονται ξαφνικά στο απόσπασμα.
Σε λίγο, όποιον έχει αμφιβολίες για το εμβόλιο της Pfizer, θα τον στέλνουν για εξορκισμό.
Ίσως, επειδή ο περισσότερος κόσμος εξακολουθεί να πιστεύει ότι η πραγματική γνώση, βρίσκεται πάντα σε μορφή τακτοποιημένων πακέτων ευκρινούς αλήθειας. Όπως και το ότι οι δημοσιοκάφροι είναι εκεί για να τον ενημερώνουν.
Δεν ξέρω πώς και από πού προήλθε αυτός ο νέος κορωνοϊός, αλλά ξέρω πως επιδημιολόγοι και κλιματικοί επιστήμονες συμφωνούν εδώ και πολλά χρόνια, ότι η εισβολή των ανθρώπων σε ευαίσθητα οικοσυστήματα που παρέμεναν έως τώρα άγρια και ανεξερεύνητα -ως αποτέλεσμα της καταστροφικής αγροτικής εκβιομηχάνισης, κυνηγώντας όλο και περισσότερα κέρδη- επιφέρει απρόβλεπτες επιδημιολογικές κρίσεις.
Και ξαφνικά, ο δυτικός κόσμος ξύπνησε και μύρισε τον καφέ, αφού χωρίς να το έχει καν συνειδητοποιήσει, ήρθε αντιμέτωπος με την διάλυση του διαχωρισμού μεταξύ του κοινωνικού και του φυσικού κόσμου.
Ενός κόσμου, που μέχρι πρότινος χωρούσε άνετα στις ίντσες της τηλεόρασης του.
Το χαστούκι, για πολύ κόσμο, είναι διπλό.
Όχι μόνο η καπιταλιστική ανάπτυξη έχει οδηγήσει τις κοινωνίες να έρθουν αντιμέτωπες με τις καταστροφικές της συνέπειες, αλλά την ώρα που ο κόσμος το χρειάζεται περισσότερο από ποτέ, οι αποφάσεις της επιστήμης και των κυβερνήσεων, είναι τόσο καθοδηγούμενες από οικονομικά κίνητρα, που χάνουν οποιαδήποτε κοινωνική νομιμοποίηση.
Κάτι μου λέει ότι τα τελευταία δέκα χρόνια, μας προετοίμαζαν για την σημερινή κρίση του κορωνοϊού και την επερχόμενη νέα οικονομική κρίση που θα κληθούμε να αντιμετωπίσουμε, όσοι από εμάς ήταν αρκετά τυχεροί ώστε να την αποφύγουν ως τώρα.
Διανύουμε την εποχή της εξοικείωσης.
Της εξοικείωσης σε μια κατάσταση διαρκούς κρίσης.
Σκεφτείτε μόνο ότι η νέα γενιά έχει ζήσει ήδη δύο παγκόσμιες κρίσεις τα τελευταία 20 χρόνια. Την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και την πανδημία του 2020.
Η κρίση είναι το νορμάλ τους. Δεν έχουν γνωρίσει τίποτε άλλο πέρα από αυτό.
Σκεφτείτε ότι η επόμενη γενιά, ή η μεθεπόμενη, δεν θα σοκάρεται πια από τέτοιου είδους καταστάσεις, όπως και η δική μας έχει πάψει πλέον να σοκάρεται από τους βομβαρδισμούς αμάχων, την διογκούμενη ανισότητα που έχει ξεπεράσει τα επίπεδα των Λουδοβίκων, την διαρκή αύξηση της φτώχειας, και την μαζική ανεργία.
Λυπάμαι που το λέω, αλλά αυτό που βλέπω, είναι ότι διανύουμε μια εποχή εξημέρωσης σε παγκόσμια κλίμακα. Αν αργήσουμε να το καταλάβουμε, μετά θα είναι πια αργά.
Όπως το έθεσε και ο Ulrich Beck, η ερώτηση της μοντέρνας μας κοινωνίας είναι: “Πώς θα αντιμετωπίσουμε τον φόβο, όταν δεν μπορούμε να ξεπεράσουμε τις αιτίες αυτού του φόβου; Πώς μπορούμε να μάθουμε να ζούμε πάνω στο ηφαίστειο του πολιτισμού μας, χωρίς να το αγνοούμε, χωρίς να πνιγόμαστε από τους φόβους, αλλά και από τις αναθυμιάσεις που παράγει;”
Έλα μου ντε, πώς;
Εγώ, από την άλλη, λέω πως ήρθε η ώρα να σηκωθούμε και να φύγουμε από το ηφαίστειο του καπιταλισμού, γιατί, αν οι δηλητηριώδεις αναθυμιάσεις του δεν μας έχουν πείσει ακόμα ότι ήρθε η ώρα, όταν αρχίσει να ξερνάει λάβα, θα είναι πια αργά.
Από το μακρινό Αμστελόδαμο, με αγάπη. Αγάπη μόνο παιδιά.
Κώστας
Υ.Γ. Πίσω από τις πλάτες του κόσμου παίζεται ένα πολύ χοντρό παιχνίδι, που η πλειοψηφία των ανθρώπων δεν γνωρίζει, γιατί έχουν μάθει να κοιτούν μόνο αυτό που τους πλασάρουν. Σήμερα, σε περιοχές των ΗΠΑ, όπως η Ουάσινγκτον, ο συντελεστής Gini -ο οποίος μετρά την ανισότητα σε μια κοινωνία- φτάνει το 0,54 και ακολουθεί η Νέα Υόρκη με 0,52. Ένας σκλάβος, δηλαδή, στα χρόνια του Ιούλιου Καίσαρα και ένας ακτήμονας στην εποχή του Λουδοβίκου, απείχαν εισοδηματικά από τα αφεντικά τους σχεδόν όσο και ένας χαμηλόμισθος εργαζόμενος στις ΗΠΑ. Ένας εργάτης της Amazon στην Ινδία πρέπει να δουλέψει 4.649.499 χρόνια για να βγάλει όσα κέρδισε ο Τζεφ Μπέζος σε μία ημέρα, στις 20 Ιουλίου του 2020. Και αυτά συμβαίνουν στην πλουσιότερη χώρα του κόσμου, οπότε φανταστείτε τι συμβαίνει στις φτωχότερες. Το ερώτημα μου λοιπόν είναι, πού στο διάολο είναι οι γκιλοτίνες;
Υ.Γ.2 Ο κανόνας είναι απλός: ό,τι ζημιώνει τους ολιγάρχες μιας κοινωνίας, κάνει καλό στην κοινωνία. Οι πολιτικοί είναι απλά η βιτρίνα, για να ασχολείται ο κόσμος με τη βίλα του Τσίπρα και τα φορέματα της Μαρέβας, την ώρα που το πάρτι των τρισεκατομμυρίων δολαρίων τον χρόνο συνεχίζεται.
Υ.Γ.3 Για να έρθει η liberta, πρέπει πρώτα να σκίσουμε τους πλούσιους. Πριν είναι αργά.
(Φίλε Κώστα, σήμερα, εμείς οι άνθρωποι δεν έχουμε καμία δικαιολογία να λέμε πως δεν γνωρίζουμε. Γνωρίζουμε τα πάντα. Οπότε, εγώ επιμένω πως οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θέλουν να είναι ελεύθεροι. Θέλουν αφεντικά και πατερούληδες. Γιατί είναι ζόρικο πράγμα η ελευθερία. Όπως γράφει και η πινακίδα στο πόρτο της Ζακύνθου, “Θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία”. Κώστα, πρόσεξε πως ακόμα και άνθρωποι που υποδύονται τους προοδευτικούς, τους ανοιχτόμυαλους και τους υπέρμαχους των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είναι γαντζωμένοι στα σπίτια, στις ιδιοκτησίες και, τελικά, στον μικροαστισμό. Να είσαι καλά, Κώστα. Την αγάπη μου.)
Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου
Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.