Η Αριστερά στην εποχή των μεγάλων αναταραχών

Αγαπημένε μου Πιτσιρίκο,
Εισερχόμενοι σε άλλη μια δεκαετία λιτότητας, συμπιεσμένων μισθών, και αυξημένων τιμών, η παντελής απουσία της Αριστεράς είναι εκκωφαντική.

Κανονικά, σε τέτοιες συνθήκες, με διψήφιο πληθωρισμό, η Αριστερά σε κάθε χώρα θα έπρεπε να χτυπάει ποσοστά 30 και 40%, εύκολα. Αλλά δεν χτυπάει.

Ο λόγος για την αποτυχία της Αριστεράς να εκφράσει την ταλαιπωρημένη και πολύ οργισμένη εργατική τάξη, μεγάλο κομμάτι της οποίας έχει πλέον εισχωρήσει στην συντηρητική ακροδεξιά, ή έχει σταματήσει να νοιάζεται, είναι πολύ συγκεκριμένος, και η ρίζα του είναι παλιά.

Θα μπορούσε να πει κανείς, ότι η κοινωνία δεν εκφασιστικοποιήθηκε τόσο, όσο απομακρύνθηκε από τον παραδοσιακό πολιτικό χώρο που πάντοτε αγωνιζόταν για τα συμφέροντά της, την Αριστερά.

Κανείς δεν κοιμήθηκε σοσιαλιστής, και ξύπνησε φασίστας.

Σήμερα, απλά βιώνουμε τα αποτελέσματα μιας διαδικασίας που είχε ξεκινήσει ήδη από την δεκαετία του ‘70, ως αποτέλεσμα της αποτυχίας των κοινωνικών και πολιτικών κινημάτων να αλλάξουν τον κόσμο προς το καλύτερο, σε συνδυασμό με την διάχυτη απογοήτευση για το σοσιαλιστικό όνειρο, μετά την αποκάλυψη των σοβιετικών εγκλημάτων.

Και όχι μόνο των σοβιετικών.

Πολλοί από τους ριζοσπάστες της Αριστεράς, εκείνο το διάστημα, φαίνεται να κάνουν μια στροφή μακριά από την πολιτική, την οποία πλέον βλέπουν ως έναν διεφθαρμένο θεσμό ο οποίος δεν αναμορφώνεται, και είναι αδύνατο να μεταμορφώσει τον κόσμο, προς μια πιο προσωποκεντρική θεώρηση της κοινωνικής ζωής.

Οι πραγματικές ρίζες του ατομικισμού, φαίνεται να προήλθαν από τον απογοητευμένο ριζοσπαστικό χώρο της Αριστεράς. Και έτσι, το κίνημα πλέον σταματά να προσπαθεί να ρίξει τον καπιταλισμό, και προσανατολίζει τον αγώνα στην διαμαρτυρία και την αλληλεγγύη. Στην εξισορρόπηση της λαίλαπας του καπιταλισμού.

Αυτή ακριβώς, όμως, η προσωποκεντρική θεώρηση, που είχε ως αποτέλεσμα την καλλιέργεια του ατομικισμού στον προοδευτικό χώρο, έκατσε γάντι στην υπερκαταναλωτική κοινωνία που είχε αρχίσει να δημιουργεί ο καπιταλισμός, ενισχύοντας τον ακόμα περισσότερο.

Από εκεί και έπειτα, δεν χρειάζεται κάποιο άλμα στη φαντασία για να χαρτογραφήσει κανείς την μεταμόρφωση του πολίτη/εργαζομένου, σε καταναλωτή/εργαζόμενο.

Βέβαια, είναι εύκολο να ασκούμε κριτική εκ των υστέρων. Γι’ αυτό και δεν το αναφέρω απαραίτητα ως κριτική, αλλά περισσότερο ως διαπίστωση.

Άλλωστε, η δημοκρατική ψήφος εν καπιταλισμώ είναι προαιρετική, αφού, ό,τι και αν ψηφίσεις, πάλι καπιταλισμός βγαίνει.

Το πρόβλημα της Αριστεράς, και επομένως η οποιαδήποτε έλλειψη προστασίας της κοινωνίας από την λαίλαπα της ακροδεξιάς και του φασισμού, είναι ότι η πραγματική δύναμη της Αριστεράς ήταν πάντα οι ενωμένες μάζες.

Οι μάζες των ανθρώπων που ήταν διατεθειμένοι να αγωνιστούν, να συγκρουστούν με τις δυνάμεις καταστολής, να θυσιάσουν τον χρόνο τους, χρόνια από την ζωή τους, ακόμα και την ίδια τους την ζωή πολλές φορές, για μια ιδέα, για τα δικαιώματά τους, για τους συντρόφους τους, τους άλλους, για κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό τους.

Κάτι το οποίο έχει χαθεί στις μέρες μας και δεν πρόκειται να ξαναγυρίσει. Με αυτόν τον τρόπο, όμως, υποβαθμίζεται ο ρόλος της Αριστεράς σε ρόλο παρατηρητή και πανικόβλητου τυμπανοκρούστη κατά την διάρκεια των κρίσεων του καπιταλισμού. Δεν υπάρχει καμία λαϊκή στήριξη για κάτι περισσότερο.

Κι αυτό, διότι, παρά τις αλλεπάλληλες κρίσεις του καπιταλισμού, ο πολιτιστικός ηγεμονισμός του συστήματος, επί σειρά δεκαετιών, έχει καταφέρει να καλλιεργήσει μια τρομακτική καχυποψία στις μάζες των ανθρώπων σε ότι αφορά τις εναλλακτικές πολιτικές προτάσεις.

Υπάρχουν, όμως, πολύ σοβαροί λόγοι να πιστεύουμε, ότι, σε μια γενιά περίπου, ο ίδιος ο καπιταλισμός δεν θα υπάρχει πια. Όχι τουλάχιστον με την μορφή που γνωρίζουμε και που έχει διαμορφώσει το ίδιο το σύστημα τα τελευταία 40 χρόνια. Δεν πρόκειται να καταρρεύσει, ανοίγοντας τον δρόμο προς τον σοσιαλισμό, όπως προέβλεπε ο μούσιας, αλλά θα είναι κάτι τελείως διαφορετικό.

Κι αυτό, γιατί, όπως μας υπενθυμίζουν συνεχώς οι κλιματικοί επιστήμονες, είναι προφανώς αδύνατο να διατηρηθεί μια μηχανή αέναης ανάπτυξης τις επόμενες τρεις δεκαετίες, και να αποφύγουμε τις καταστροφικές συνέπειες της κλιματικής καταστροφής. Με κάθε ευκαιρία που τους δίνεται, προειδοποιούν τους τσαρλατάνους της πολιτικής που μας κυβερνούν ότι οι συνέπειες της κλιματικής κρίσης τα επόμενα χρόνια, αναγκαστικά, θα μας θέσουν σε κοινωνικά διλήμματα.

Απέναντι στην ανάγκη αυτή για ριζοσπαστική κοινωνική αλλαγή, τα τελευταία 30 χρόνια έχει κατασκευαστεί, όμως, ένας τεράστιος γραφειοκρατικός μηχανισμός για την δημιουργία και την συντήρηση της απελπισίας, μια γιγαντιαία μηχανή, σχεδιασμένη πρώτα και κύρια για να καταστρέψει κάθε αίσθηση πιθανών εναλλακτικών μελλοντικών λύσεων στα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα.

Στη ρίζα του μηχανισμού αυτού βρίσκεται μια πραγματική εμμονή των ηγετών του κόσμου –ως απάντηση στις αναταραχές της δεκαετίας του ’60 και του ’70– να διασφαλίσουν ότι τα κοινωνικά κινήματα δεν θα μπορέσουν να αναπτυχθούν, να ευδοκιμήσουν ή να προτείνουν εναλλακτικές λύσεις.

Ότι όσοι αμφισβητούν τους υπάρχοντες θεσμούς εξουσίας δεν θα μπορέσουν ποτέ, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, να θεωρηθεί ότι κερδίζουν.

Για να γίνει αυτό, απαιτείται η δημιουργία ενός τεράστιου μηχανισμού γραφειοκρατίας, στοχευμένης νομοθεσίας και υπάκουων εκτελεστών εντολών.

Για παράδειγμα, δεν είχαν πάντα οι αστυνομίες τανκς.

Τώρα έχουν.

Τις περισσότερες φορές, όταν η εξουσία είναι ασφαλής και δεν αμφισβητείται, ο μηχανισμός αυτός δεν επιτίθενται άμεσα στις εναλλακτικές λύσεις κοινωνικής πολιτικής, που εκφράζονται μέσα από τον προοδευτικό πολιτικό χώρο της κοινωνίας, αλλά δημιουργεί ένα διάχυτο κλίμα φόβου, συμμόρφωσης, και απλής καθημερινής απελπισίας, που καθιστά κάθε σκέψη για αλλαγή του κόσμου και του τρόπου που λειτουργεί η κοινωνία, μια φαντασίωση.

Το μόνο πράγμα που μπορούμε να φανταστούμε εύκολα, έχοντας μια σωρεία διαθέσιμων σεναρίων και αφηγημάτων, προσφορά του κόσμου του θεάματος και της τέχνης, είναι η καταστροφή.

Αυτό, δείχνει με κάποιον τρόπο ότι, ως κοινωνία, τα όνειρά μας για το μέλλον είναι εφιάλτες, περιμένοντας συνεχώς την καταστροφή. Δεν είναι δα, ότι όταν σκεφτόμαστε το μέλλον, φανταζόμαστε ουτοπίες. Είναι κοινωνικοί εφιάλτες, μέσα στους οποίους, όλοι μας, τα επόμενα χρόνια, θα χρειαστεί να συνεχίζουμε να ζούμε τις ζωές μας με σχετική άνεση και ασφάλεια.

Μια τέτοια σκέψη, φυσικά, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι, ως κοινωνία, για να επιτύχουμε τους στόχους μας για σχετική άνεση και ασφάλεια, πρέπει να αποφύγουμε τις μεγάλες αναταραχές.

Πώς αλλιώς θα αποφοιτήσουμε από την σχολή μας; Πώς αλλιώς θα πάρουμε εκείνη την θέση που πάντα ονειρευόμασταν, επαγγελματικά, ώστε μετά να αράξουμε; Πώς αλλιώς θα πάμε εκείνο το ταξιδάκι που θέλαμε; Και φυσικά, πώς αλλιώς θα πληρώσουμε τους λογαριασμούς;

Όλα τους απλά, καθημερινά, και ανθρώπινα διλήμματα.

Αποφεύγοντας, όμως, τις μεγάλες αναταραχές, αποφεύγουμε και την δυνατότητα για μια ριζοσπαστική αλλαγή της κοινωνίας και την δημιουργία μιας εναλλακτικής, δικαιότερης κοινωνίας, που να θέτει ως προτεραιότητα την υγεία και την ανάπτυξη του ανθρώπου σε ισορροπία με το περιβάλλον του, και όχι το ποιός θα βγάλει τα πιο πολλά φράγκα και θα εξουσιάσει τον άλλον.

Δεν χρειάζεται τίποτα ιδιαίτερο από εμάς για να αποφύγουμε αυτές τις μεγάλες αναταραχές, απλά συνεχίζουμε να κάνουμε ό,τι κάναμε και χθες.

Άλλωστε, απ’ ότι φαίνεται, με εξαίρεση την καταστροφή του κόσμου, δεν υπάρχει μεγαλύτερη αναταραχή για να αποφύγουμε, από μια επανάσταση.

Από το μακρινό, φθινοπωρινό Αμστελόδαμο, με αγάπη,

Κώστας

(Φίλε Κώστα, δεν υπάρχει Αριστερά. Υπάρχει κάτι που καμώνεται πως είναι Αριστερά αλλά μόνο γέλια προκαλεί. Ούτε Δεξιά υπάρχει. Πώς να υπάρχει Δεξιά, όταν δεν υπάρχει Αριστερά; Και πώς να υπάρχει Αριστερά, όταν δεν υπάρχει Δεξιά; Αυτό που υπάρχει είναι μια νεοφιλελεύθερη κορπορατίλα με Μαφιοκρατία και Ολιγαρχία. Οι πολιτικοί και οι κυβερνήσεις είναι διακοσμητικοί, οι εκλογές είναι έθιμο πια σαν τα πανηγύρια, και οι περισσότεροι άνθρωποι δεν ξέρουν τι τους γίνεται. Όπως είπες στο πόντκαστ, οι άνθρωποι συνεχίζουν να κάνουν ό,τι έκαναν μέχρι χθες -αδύναμοι να σκεφτούν να κάνουν κάτι άλλο- και προσποιούνται πως τίποτα δεν έχει αλλάξει. Ο άκρατος ατομικισμός δεν ευνοεί τις συλλογικότητες, η αλληλεγγύη έγινε επάγγελμα και οι άνθρωποι τραβούν σέλφι. Οι σέλφι εξηγούν απόλυτα αυτό που ζούμε σήμερα. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου. Εγώ τώρα πάω να δω Αμερικανούς τουρίστες να μιλάνε για χρήματα μέσα στα αρχαία μνημεία της Αθήνας. Είναι υπέροχο.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.