Το πλοίο των τρελών

Γεια σου, πιτσιρίκο!
Αν η εποχή μας έπρεπε να χωρέσει σ’ ένα έργο τέχνης, σίγουρα θα της ταίριαζε κάποιος- ίσως οι περισσότεροι- από τους πίνακες του Ιερώνυμου Μπος. Ας πούμε ‘’Το πλοίο των τρελών”, που της πάει γάντι και ο τίτλος.

Ένα πλοιάριο σαν καρυδότσουφλο μ’ ένα τσούρμο μεθυσμένων επιβατών – από εκπροσώπους του κλήρου έως καλοζωισμένους χωρικούς- αρμενίζει στο πουθενά χωρίς αληθινά κουπιά, χωρίς πανιά.

Τα σουρεαλιστικά στιγμιότυπα, τόσο θλιβερά όσο και αστεία, αποτυπώνουν την παραφροσύνη ενός διεφθαρμένου κόσμου που δεν ξέρει ούτε νοιάζεται πού πηγαίνει.

Μια ετερόκλητη γκροτέσκα σύναξη με ανόητους λαίμαργους. Στην αριστερή άκρη μια γυναίκα ετοιμάζεται να χτυπήσει με το κανάτι που κρατά έναν άντρα. Στη δεξιά άκρη ένας άντρας σκύβει για να ξεράσει. Ένας άλλος ανεβαίνει στο κατάρτι για να ξεκρεμάσει με το μαχαίρι του ένα ψητό πουλερικό.

Ο φραγκισκανός μοναχός και η καλόγρια τραγουδάνε με στόματα ορθάνοιχτα έτοιμα να δαγκώσουν το ψωμί που κρέμεται ανάμεσά τους.

Το δίδυμο συμπληρώνουν οι μεθυσμένοι άντρες. Στο κεφάλι του ενός ισορροπεί μια κούπα, ενώ στην άκρη του κουπιού του έχει σφηνωθεί ανάποδα μια στάμνα. Ο άλλος, με το χαώδες στόμα και τα λαίμαργα μάτια, κρατά ως κουπί μια τεράστια κουτάλα.

Δυο άντρες γυμνοί έπεσαν στο νερό, που έχει βουρκώδες χρώμα. Περίσσευαν; Δεν τους χωράει η στριμωγμένη βάρκα; Ο ένας προσπαθεί να πιαστεί απ’ την κουπαστή μπροστά στο αδιάφορο γλεντοκόπι. Ο άλλος ίσως θέλει να σώσει την κούπα με το ποτό του.

Η φύση είναι αλλόκοτα παρούσα με τη μορφή ενός δέντρου μέσα στο πλοιάριο. Δέντρο χωρίς ρίζες ανάμεσα σε ανθρώπους χωρίς έρμα. Ένα κλαδί του φιλοξενεί τον τρελό- γελωτοποιό της παρέας (αναγνωρίζεται από τον σκούφο με τ’ αυτιά και το ραβδί με την κούκλα). Πίνει το ποτό του με στραμμένη την πλάτη στους άλλους (τους ‘’λογικούς’’). Μοιάζει πιο ήρεμος και στοχαστικός απ’ όλους.

Ο τρελός είναι η πιο λογική πινελιά αυτού του σκηνικού. Στην κορυφή του ιστού το φουντωμένο κλαδί κρύβει μια κουκουβάγια φάντασμα με μάτια σκοτεινά. Πιο κάτω το λάβαρο με την ημισέληνο και στο χαμηλότερο κλαδί ένα ψάρι κρέμεται έξω απ’ το νερό.

Το έργο είναι μια διαχρονική αλληγορία, μια κωμικοτραγική αποτύπωση της ανθρώπινης κατάστασης, της πορείας της ανθρωπότητας σήμερα.

Ο μυστικιστικός υπερρεαλισμός του Ιερώνυμου Μπος μας σερβίρει κατάμουτρα όλη την αθλιότητα της ανθρώπινης φύσης – όλες οι αδυναμίες στη φόρα.

Αν καταφέρουμε ν’ αντικρίσουμε με ειλικρίνεια αυτό που είμαστε, ίσως αλλάξουμε κάτι…

Φιλιά

Μερόπη

(Αγαπητή Μερόπη, είναι υπέροχος ο Ιερώνυμος Μπος. Σκέφτομαι πως η εποχή μας δεν μπορεί να αποδοθεί με έργα Τέχνης, γιατί η εποχή μας είναι Τέχνη. Όλα γύρω μας είναι Τέχνη αλλά διαφορετική από την Τέχνη που ξέρουμε. Το σκέφτομαι κάθε μέρα που βγαίνω στον δρόμο. Είναι όλα αλλόκοτα και όλοι αλλόκοτοι. Ο καθένας, ένα πλοίο μόνος του. Το πλοίο του τρελού. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.