Το σταυροδρόμι

(Γεια σου, πιτσιρίκο)
Οι άνθρωποι ζούνε τις ζωές τους μέσα στη ρουτίνα τους, στις οικογένειές τους, με τις δουλειές τους και τα καθημερινά τους προβλήματα. Οι ζωές τους είναι κατά κάποιο τρόπο τακτοποιημένες. Ξέρουν τι να περιμένουν και πώς θα είναι, κατά κάποιο τρόπο, η επόμενη μέρα τους. Οι εκπλήξεις είναι συνήθως μικρές και δεν αλλάζουν την ουσία της ζωής τους, τον κόσμο τους.

Έρχονται, όμως, κάποιες στιγμές όπου όλα ανατρέπονται. Ένα συνταρακτικό γεγονός διακόπτει αυτή τη ρουτίνα, γκρεμίζει τον κόσμο τους και εμφανίζει μια διαφορετική του όψη, πρωτόγνωρη. Ορισμένοι απ’ αυτούς μην μπορώντας να αντέξουν την ανατροπή αυτή, αποσύρονται και γίνονται κατά κάποιο τρόπο σκιά του εαυτού τους. Άλλοι, πάλι, βγαίνουν μπροστά και πολεμούν με όλη τους τη δύναμη, προσπαθώντας να ξαναχτίσουν την εικόνα του κόσμου τους από την αρχή. Προσπαθούν να διαμορφώσουν την πραγματικότητα με τέτοιο τρόπο, ώστε να ταιριάξει με τις αξίες τους. Οι πρώτοι δεν είναι χειρότεροι ή καλύτεροι από τους δεύτερους. Έτσι είναι η φύση των ανθρώπων.

Μια τέτοια περίπτωση, όπως η τελευταία, θεωρώ πως είναι και η Μαρία Καρυστιανού. Η πορεία της ζωής της εκτροχιάζεται ξαφνικά, και εκείνη επιλέγει συνειδητά να βγει μπροστά και να παλέψει, προκειμένου να μπορέσει να μεταβάλλει την πραγματικότητα έτσι ώστε να ταιριάξει στις αξίες της.

Η προσωπικότητά της, ο συνεκτικός της λόγος, ήπιος αλλά χωρίς περιστροφές και στρογγυλέματα, καταφέρνει και διαπερνά με ευκολία όλα τα κοινωνικά στρώματα, καθώς μπορεί να εκφράσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο αυτό που το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας σκέφτεται. Είναι αναμφισβήτητα μία ηγετική μορφή.

Ο λόγος της όπως εκφράζεται σε κάθε της εμφάνιση, κινείται πάνω σε δύο βασικούς άξονες-στόχους:

Ο πρώτος είναι να δικαστούν όλοι όσοι με τις πράξεις ή τις παραλείψεις τους συνετέλεσαν στο να μπορεί να συμβεί το 2023, δύο τρένα να κινούνται στην ίδια γραμμή και με αντίθετη κατεύθυνση επί δώδεκα λεπτά μέχρι την σύγκρουσή τους, χωρίς τίποτα να μπορεί να ανακόψει την πορεία τους. Στο εδώλιο του κατηγορούμενου επιδιώκει να φέρει και όσους συνετέλεσαν με τις πράξεις ή τις παραλείψεις τους, στην συγκάλυψη των ενόχων. Σε περίπτωση που οι παραπάνω – είτε βρίσκονται στον ιδιωτικό τομέα, είτε στη διοίκηση, είτε στην πολιτική είτε στην δικαιοσύνη – κριθούν ένοχοι, επιδιώκει να καταδικαστούν και τελικά να τιμωρηθούν, όπως ο νόμος ορίζει.

Η αναγνώριση από την πλευρά της πολιτείας, της ευθύνης των ενόχων, και η παραδειγματική τιμωρία τους θα δικαιώσει τις ψυχές των θυμάτων. Θα μπορέσει, δηλαδή, να κλείσει η “εκκρεμότητα” και να επέλθει ισορροπία. Δευτερευόντως, η τιμωρία των ενόχων θα αποθαρρύνει όσους βρίσκονται ή θα βρεθούν αργότερα σε αντίστοιχες θέσεις ευθύνης, από το να τελέσουν αντίστοιχες πράξεις στο μέλλον.

Ο δεύτερος άξονας, αλλά όχι λιγότερο σημαντικός, είναι η αλλαγή των θεσμών, με τέτοιο τρόπο, ώστε στο μέλλον, εάν κάποιος τελέσει αντίστοιχες πράξεις ή παραλείψει να πράξει ως όφειλε, να είναι αυτονόητο ότι θα τιμωρηθεί άμεσα, και ότι δεν θα βρίσκεται προστατευμένος σε ένα ιδιότυπο απυρόβλητο. Αυτό το “αυτονόητο” σημαίνει ότι ο έλεγχος και η τιμωρία των ενόχων θα πρέπει να γίνει χωρίς να χρειάζεται να καταβληθεί ξανά όλη η προσπάθεια που καταβάλλεται σήμερα από την ίδια και την κοινωνία που την ακολουθεί.

Η επίτευξη του πρώτου από τους προαναφερθέντες στόχους είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τον δεύτερο. Δεν μπορούν, δηλαδή, να δικαστούν οι εμπλεκόμενοι με την υπόθεση, ιδίως κάποιοι από τους εμπλεκόμενους, εάν δεν υπάρξει άμεση αλλαγή των θεσμών – και μάλιστα συνταγματική. Και ακόμα και αν οδηγηθούν ορισμένοι απ’ αυτούς, σαν από θαύμα, στο εδώλιο του κατηγορούμενου δεν μπορεί να υπάρξει “δίκαιη δίκη”, καθώς συνταγματικά έχει κατοχυρωθεί η εξάρτηση της δικαιοσύνης από την πολιτική εξουσία, δηλαδή την κυβέρνηση, η οποία είναι κατηγορούμενη. (Στόχος άλλωστε του τελευταίου πορίσματος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ είναι ακριβώς αυτός: Να αποσοβήσει τον κίνδυνο για τους υπόπτους της συγκάλυψης, να βρεθούν “σαν από θαύμα” στο εδώλιο του κατηγορουμένου, απαλλάσσοντάς τους από την κατηγορία, του ότι ενήργησαν εκτός των αρμοδιοτήτων τους και, άρα, δεν προστατεύονται από την υπουργική/βουλευτική ασυλία.)

Η Μαρία Καρυστιανού, αποφασίζει σε μια δεδομένη στιγμή να “σηκώσει το γάντι” και να βγει μπροστά. Η ηγετική της προσωπικότητα είναι αυταπόδεικτη, καθώς καταφέρνει να κινητοποιήσει ολόκληρη την κοινωνία, η οποία την ακολουθεί πρόθυμα σε ό,τι και αν ζητήσει. Τα αιτήματά της είναι αιτήματα της κοινωνίας που την στηρίζει. Σε προσωπικό επίπεδο παραμένει μια “χαροκαμένη μάνα” όπως αρέσκονται να την αποκαλούν. Κοινωνικά, όμως, έχει αναμφισβήτητα το ρόλο του ηγέτη.

Μαζί με τον ρόλο του ηγέτη, βεβαίως, έρχεται αναπόφευκτα και η ευθύνη του ηγέτη. Η ευθύνη του να οδηγήσει την κοινωνία στην επίτευξη των παραπάνω στόχων. Η ευθύνη του να μην απογοητεύσει όλους όσους τον εμπιστεύθηκαν και τον ανέδειξαν σε ηγετική μορφή. Η ευθύνη του να μην τα παρατήσει, να μην συμβιβαστεί.

Η ευθύνη αυτή μοιάζει δυσανάλογα μεγάλη για να την επωμισθεί ένα και μόνο πρόσωπο. Δεν είναι, όμως, ένα πρόσωπο. Είναι ένας ηγέτης. Και ο ηγέτης δεν είναι μόνος του, παρόλο που βρίσκεται μπροστά και “τραβάει το κάρο”. Έχει πίσω του ολόκληρη την κοινωνία να τον στηρίζει. Και την ευθύνη αυτή δεν μπορεί να την αποσείσει από πάνω του. Εμπεριέχεται, κατά κάποιο τρόπο, στον ρόλο του ηγέτη.

Σήμερα, θεωρώ, ότι βρισκόμαστε σε ένα σταυροδρόμι. Ένα από τα αναγκαία και πιο δύσκολα κομμάτια που απαιτούνται για να επέλθουν αλλαγές των θεσμών, έχει επιτευχθεί. Η κοινωνία κινητοποιείται. Η κοινωνία βράζει και το εκφράζει πλέον ανοιχτά με τον πιο ηχηρό τρόπο.

Κινητοποιείται, όμως, προς τα πού; Τι είναι αυτό που ζητά; Ποιο ή ποια είναι τα αιτήματα;

Ο ηγέτης είναι αυτός που θα πρέπει να αναδείξει τα κύρια αιτήματα της κοινωνίας ως προτάγματα. Και αυτά δεν μπορεί να είναι αφηρημένα. Πρέπει να είναι απολύτως συγκεκριμένα και υλοποιήσιμα.

Στο σημείο αυτό, αναγνωρίζω μια αδυναμία να τεθούν τα αιτήματα. Αναγνωρίζω μια ανάσχεση της μέχρι τώρα πορείας. Μοιάζει σαν ο ηγέτης να μην έχει αντιληφθεί το ρόλο του ή να μην μπορεί να πιστέψει και ο ίδιος (εν προκειμένω η ίδια) τον αντίκτυπο που προκάλεσε στην κοινωνία.

Η Μαρία Καρυστιανού έχει, επανειλημμένως, βεβαίως, θέσει όλα τα θέματα που αφορούν την αλλαγή των θεσμών σε διάφορα fora και συνεντεύξεις που κατά καιρούς έχει εμφανιστεί. Δεν είναι όμως εκεί το θέμα. Το να τεθούν δηλαδή τα θέματα παρεμπιπτόντως σε κάποια ομιλία ή συνέντευξη.

Στις 26 Ιανουαρίου 2025, τα συνθήματα ήταν δύο: “Δεν έχω οξυγόνο” και “Δικαιοσύνη”. Τα συνθήματα αυτά λειτούργησαν πάρα πολύ καλά, καθώς στόχευαν απευθείας στο συναίσθημα του κάθε πολίτη, ο οποίος φέρνει στο μυαλό του τους 57 νεκρούς των Τεμπών σαν να ήταν παιδιά του, γονείς του, αδέρφια του, φίλοι του. Και το σύνθημα “Δικαιοσύνη” στόχευε στο θυμικό του, καθώς ο κάθε πολίτης νιώθει το “δίκιο να τον πνίγει”, οπότε το σύνθημα αυτό κατά κάποιο τρόπο απελευθερώνει τη βούλησή του ως κραυγή.

Το πόσο καλά άλλωστε λειτούργησαν τα δύο αυτά συνθήματα προκύπτει και από την ανταπόκριση των πολιτών στο κάλεσμα για συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας σε όλη την Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο.

Όμως η 28η Φεβρουαρίου είναι μια τελείως διαφορετική ιστορία. Η κοινωνία έχει ήδη ανταποκριθεί στο κάλεσμα εδώ και ένα μήνα. Δηλώνει ότι ακολουθεί και περιμένει το επόμενο κάλεσμα. Περιμένει να μπουν στα χείλη της, όχι συνθήματα αλλά αιτήματα συγκεκριμένα. Και εκεί, δυστυχώς, ο ηγέτης δεν αρθρώνει με σαφήνεια τα αιτήματα ώστε να μπουν στα χείλη της κοινωνίας. Ο ηγέτης κατεβαίνει και πάλι με συνθήματα, και μάλιστα με τα ίδια συνθήματα. Η κοινωνία ανταποκρίνεται ξανά στο κάλεσμα, και μάλιστα με μεγαλύτερη ένταση από την προηγούμενη φορά. “Είμαστε πάλι εδώ” φωνάζουν. “Σε στηρίζουμε” φωνάζουν.

Και μετά τι;

Τίποτα !

Πάμε πίσω στα σπίτια μας και στις δουλειές μας. Ραντεβού και πάλι σε μία νέα συγκέντρωση διαμαρτυρίας χωρίς αιτήματα, στις 5 Μαρτίου.

Η έλλειψη σαφών αιτημάτων γίνεται προφανής και από το ότι η συγκέντρωση της 28ης Φεβρουαρίου, φαίνεται να τους συμπεριλαμβάνει όλους. Όλοι μπορούν να χωρέσουν στα δύο συνθήματα, καθώς, επειδή ακριβώς δεν είναι σαφή αιτήματα αλλά συνθήματα, επιδέχονται ερμηνείας και μάλιστα “πολύ χαλαρής” ερμηνείας σε ορισμένες περιπτώσεις. Αρκεί κανείς να διαβάσει τις δηλώσεις της κυβέρνησης δια του Πρωθυπουργού αλλά και των αρχηγών και εκπροσώπων των κομμάτων. Κάνουν όλοι σαν να μην κατάλαβαν. “θα προσπαθήσω περισσότερο” λέει η κυβέρνηση, “θα σας δώσω εγώ τη λύση” λένε τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Κι αυτό ενώ είναι ηλίου φαεινότερον ότι η πολυπόθητη λύση δεν μπορεί να προέλθει από τα κόμματα της αντιπολίτευσης και της συμπολίτευσης (στην παρούσα τουλάχιστον μορφή τους), πολλώ δε μάλλον από την κυβέρνηση. Κανένα κόμμα ή κυβέρνηση άλλωστε δεν θα μπορούσε να κατεβάσει όλους αυτούς στο δρόμο και άρα δεν μπορεί να οικειοποιείται τις συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας.

Αντιθέτως, εάν υπήρχαν συγκεκριμένα αιτήματα ή όταν υπάρξουν κάποια στιγμή αιτήματα, διαχωρίζεται εύκολα η ήρα από το στάρι.

Το αίτημα για “άρση της βουλευτικής και υπουργικής ασυλίας και κατάργησης κάθε μορφής ακαταδίωκτου για οποιοδήποτε πολίτη”, είτε το στηρίζεις, είτε στέκεσαι απέναντί στην κοινωνία που το ζητά ή έστω προσπαθείς να το διαμορφώσεις όσο μπορείς περισσότερο προς όφελός σου. Δεν μπορείς να το ερμηνεύσεις κατά το δοκούν. Θα πρέπει, εάν είσαι βουλευτής, ή υπουργός ή πρωθυπουργός ή τραπεζίτης ή μέλος επιτροπής για τον COVID ή μέλος ΤΑΙΠΕΔ, κ.ο.κ., προκειμένου να συμπεριλάβεις τον εαυτό σου στα εκατομμύρια των πολιτών που συμμετείχαν στις συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας, να απεμπολήσεις το δικαίωμά σου (του ακαταδίωκτου) και να πεις: “Ναι, έχω το ακαταδίωκτο για τις πράξεις ή παραλήψεις μου, αλλά θεωρώ ότι δεν θα πρέπει πλέον να το έχω.”

Το αίτημα για “πλήρη ανεξαρτησία της δικαιοσύνης με συνταγματική αναθεώρηση που να καταργεί την επιλογή των προέδρων των ανώτατων δικαστηρίων από την κυβέρνηση”, είτε το στηρίζεις ως κυβέρνηση ή κόμμα και άρα θα το ψηφίσεις ως συνταγματική αναθεώρηση, είτε δεν το στηρίζεις και στέκεσαι απέναντι στην κοινωνία.

Είναι προφανές, σ’ εμένα τουλάχιστον, ότι η Μαρία Καρυστιανού δεν θέλησε ή δεν τόλμησε ή δεν ήταν έτοιμη ή δεν θεώρησε ότι είναι ακόμη η ώρα να θέσει τα αιτήματα. Η μεγαλειώδης συγκέντρωση της 28ης Φεβρουαρίου, αν και πραγματικά πολύ εντυπωσιακή, δεν μπορεί να οδηγήσει σε κανένα απτό αποτέλεσμα, και αυτό διότι απλούστατα δεν ζητά τίποτα συγκεκριμένο.

Στο σταυροδρόμι που βρισκόμαστε τώρα, έχουμε δύο δυνατότητες: Ή θα προχωρήσουμε μπροστά και θα απαιτήσουμε με τόλμη και αυτοπεποίθηση όσα θεωρούμε ότι δικαιούμαστε ως κοινωνία, ή όλη αυτή η μεγαλειώδης προσπάθεια των συγγενών των θυμάτων αλλά και της κοινωνίας θα πάει κυριολεκτικά στον βρόντο.

Και θα είναι πολύ κρίμα.

Ν.Κ.

(Αγαπητέ φίλε, αργήσαμε. Αργήσαμε πολύ και το …τρένο έφυγε. Οι σημερινοί Έλληνες μου θυμίζουν έναν άνθρωπο 90 ετών που στη ζωή του δεν έχει κάνει ούτε 100 μέτρα περπάτημα, και αποφασίζει στα 90 να τρέξει μαραθώνιο. Κάποια πράγματα, ή τα κάνεις στην ώρα τους ή δεν τα κάνεις ποτέ. Έχω κουραστεί να γράφω πως η ευκαιρία για τους Έλληνες χάθηκε στο 2010-2012 και η ταφόπλακα μπήκε με το δημοψήφισμα το 2015. Είμαστε στο 2025 πια. Δεν αναζητώ ηγέτες σε ένα χρεοκοπημένο και διαλυμένο προτεκτοράτο, που κανείς δεν παραδέχεται κανέναν· επίσης, φτάνει με τις αναθέσεις, που είδαμε πώς πήγαν τα τελευταία 15 χρόνια. Θα είναι μεγάλη παγίδα για τους συγγενείς των θυμάτων να μετατραπούν σε πολιτικούς σε ένα προτεκτοράτο. Η Μαρία Καρυστιανού ξέρει πολύ καλά πως ο στόχος των συγγενών των θυμάτων είναι να φτάσουν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, και έχει πει πως αυτός είναι ο στόχος των συγγενών. Η Ελλάδα είναι πια μια τελειωμένη υπόθεση· καταλαβαίνω την απελπισία πολλών Ελλήνων, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα. Η δικαίωση των θυμάτων δεν είναι τελειωμένη υπόθεση. Αλλά τα θύματα δεν θα δικαιωθούν στην ανύπαρκτη Δικαιοσύνη της Ελλάδας, τα θύματα δεν θα δικαιωθούν σε διαδηλώσεις, τα θύματα δεν θα δικαιωθούν σε ΜΜΕ και social media. Η μόνη πιθανότητα να δικαιωθούν τα θύματα είναι στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Να είστε καλά. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.