Στρατιωτική Λαογραφία Τόμος Ι

Καλησπέρα πιτσιρίκο.
Ιστορίες απο το στρατό δεν έχω τρομερές να μοιραστώ, άλλα ως αστός, “καλαμαράς” που έλεγε και ο Καζαντζάκης, δεν μπορούσα να μην καταγράψω κάποιες από τις λέξεις από τη στρατιωτική μικροκοινωνία με ένα συνδυασμό τρόμου και ευθυμίας για να ανταπεξέλθω στο πολιτιστικό σοκ.

Σου στέλνω λοιπόν τον πρώτο “Τόμο” αυτής της σειράς κειμένων που είχα γράψει εκείνο τον καιρό για να την παλέψω.

Περιέργως, μιλώντας με μεγαλύτερους ανθρώπους, ανακάλυψα πως η ορολογία δεν αλλάζει πολύ με τα χρόνια, άλλα είμαι περίεργος να μάθω πόσα από αυτά έχουν διατηρηθεί.

Ελπίζω να μεταδίδει το κλίμα επιτυχώς για τους άτυχους που δεν είχαν την ευκαιρία να ζήσουν μια στρατιωτική θητεία.

Αν σας αρέσει, υπάρχουν και επόμενοι τόμοι.

Α.

Στη μνήμη του τρισμέγιστου Ηλία Πετρόπουλου, πολύ ελαφρά βασισμένο στο Εγχειρίδιο του καλού κλέφτη, που προτείνω ανεπιφύλακτα.

Απο τις πρώτες λέξεις που μαθαίνει ο νεοσύλλεκτος είναι προφανώς η

Καμπάνα
Τιμωρία. Προφανώς προέρχεται απο το γνωστό ‘άκουσε καμπάνες’ όταν τα ψάλλουμε σε κάποιον.

Καμπανόφατσα
Αυτός που ελκύει τις καμπάνες σαν μαγνήτης.

Για να αποφύγει γενικά ο φαντάρος την καμπάνα, πρέπει να είναι τέντα.

Τέντα
Άριστος. Αναφέρεται σε εξωτερικά χαρακτηριστικά όπως η εμφάνιση ενος φαντάρου. Ξυρισμένος, με γυαλισμένες μπότες, σωστά φορεμένο τζόκεϋ (Καπέλο) και κλειστά κουμπιά στην στολή παραλλαγής του, ή μπορεί να αναφέρεται σε έναν καλά καθαρισμένο χώρο, ή ένα καλά στρωμένο κρεββάτι.

Τυπική ώρα για καμπάνα είναι η αναφορά.

Αναφορά
Στην αναφορά μαζεύονται όλοι οι φαντάροι για καταμέτρηση και για ανακοινώσεις. Επίσης εκεί αναφωνούνται οι τιμωρίες και οι επιβραβεύσεις στους φαντάρους που
δικαιούνται τις μεν ή τι δε. Συνήθως, όμως, χρησιμοποιείται σα μέτρο αντοχής στην ορθοστασία για τους δύστυχους φαντάρους, οι οποίοι, αυστηρά μιλώντας, και ανάλογα με την αυστηρότητα των ανωτέρων, πρέπει να μένουν ακίνητοι κατά τη διάρκειά της, από δέκα λεπτά ως και μισή ώρα κάποιες φορές. Δυστυχώς για τους φαντάρους, η αναφορά είναι από τις στιγμές της ημέρας που πρέπει να είναι τέντα, γεγονός που χρησιμοποιείται από όλους τους στρατόκαυλους ανώτερους σαν αφορμή για καμπάνες. Α, επι τη ευκαιρία,

Στρατόκαυλος
Ο σε βαθμό κακουργήματος, χαιρέκακος, σαδιστής και ψυχαναγκαστικός με τους κανόνες του στρατού άνθρωπος. Συνήθως, τον διακρίνει μια μανία με τα όπλα και μια φιλοπατρία και θρησκευτικότητα. Προφανώς καθόλου τυχαίοι συσχετισμοί..

Υπάρχουν οι αγγαρείες και οι υπηρεσίες:

Αγγαρεία
Σωματικές επαναλαμβανόμενες και βαρετές δουλειές, συνήθως καθαρισμοί ή συντήρηση.

Υπηρεσία
Μια συγκεκριμένη υπεύθυνη δουλειά, συνήθως σκοπιά, αλλά μπορεί να έχει και μορφή αγγαρείας, πχ λάντζα πιάτων. Η διαφορά με την αγγαρεία είναι πως η υπηρεσία γίνεται καθ’ όλη την διάρκεια της ημέρας και καθορίζει εάν ο στρατιώτης πάρει έξοδο (βλ. παρακάτω)

Έξοδος
Έξοδος απο το στρατόπεδο για μικρό χρονικό διάστημα, συνήθως μέχρι το βράδυ, η το επόμενο πρωί. Ο στρατιώτης παίρνει έξοδο, αν δεν χρειάζεται να κάνει υπηρεσίες τη συγκεκριμένη ημέρα.

Φυσικά δεν λείπουν και οι στολιστικοί χαρακτηρισμοί:

Ράμπο, Κομάντο
Κανονικά θα περίμενε κανείς να μιλάμε για στρατιώτες μεγάλης ικανότητας αλλά μια και οι φιλοφρονήσεις σπανίζουν στο στρατό συνήθως οι συγκεκριμένες προσφωνήσεις χρησιμοποιούνται ειρωνικά, ακόμα και όταν κάποιος κάνει πχ λάντζα, καμμιά σχέση δηλαδή με πολεμική δραστηριότητα.

Μάχιμος
Εδω έχουμε ένα χαρακτηρισμό που, περιέργως, χρησιμοποιείται πιο πολύ θετικά, παρά ειρωνικά. Η σημασία είναι όπως παραπάνω, χρησιμοποιείται όμως και για ολόκληρους λόχους ή τάγματα, ανάλογα με τη φήμη τους.

Βύσμα, Υπερθετικός Βαθμός: Πολύμπριζο
Όρος πασίγνωστος στην ελληνική κοινωνία, το βύσμα χρησιμοποιεί πολιτικές ή προσωπικές διασυνδέσεις για να έχει ευνοϊκή θέση ή μεταχείριση. Ωστόσο στο στρατό οποιαδήποτε ευνοϊκή μεταχείριση μπορεί να οδηγήσει, ώστε κάποιος να θεωρηθεί βύσμα.

Γιωτάς, γιωτόμπαλο, γιωτόμπαλος
Ανίκανος, βλάκας. Χρησιμοποιείται αρνητικά για άτομα που, είτε λόγω τραυματισμού ή ευαίσθητου ψυχισμού, έχουν ευνοϊκή μεταχείριση ή για άτομα που δεν έχουν υποστεί πολλή καταπίεση κατα τη θητεία τους. Κάπως πρέπει να νιώθουν περήφανοι και κομάντο όσοι φάγανε τα σκατά εξάλλου.

Ένας γιωτάς μπορεί συχνά να είναι και βύσμα.

Ο όρος απορρέει απο τα λεγόμενα γιώτα, που υποδηλώνουν ικανότητα λόγω ιατρικών παθήσεων. Ι1 σημαίνει πλήρης ικανότητα και Ι5 δηλώνει ανικανότητα και απαλλαγή στράτευσης. Επίσης, κυκλοφορούν υπερβολικές παραλλαγές του τύπου ‘αυτός είναι Ιx’ όπου x πολύ μεγαλύτερο του 5.

Μαύρος (επιθ. προσδιορισμός)
Λόχος, Τάγμα με πολύ αντίξοες συνθήκες για τους στρατιώτες. Συνήθως, η ύπαρξη ενός μαύρου τάγματος οφείλεται στην ταυτόχρονη ύπαρξη ενός στρατόκαυλου Διοικητή.

Η ζωή στο στρατό είναι δύσκολη και προφανώς πολλοί προσπαθούν να
αποφύγουν τις δυσκολίες. Εδώ υπάρχει πολλή δημιουργικότητα στη γλώσσα:

Λελές
Ο στρατιώτης που δεν τηρεί τους κανόνες που έχουν να κάνουν με την εμφάνιση. Τυπικά χαρακτηριστικά του είναι το πειραγμένο τζοκεϋ, ακούρευτα μαλλιά, γένια, ακόμα και παντόφλες στην ώρα της αναφοράς!

Παρτάλι
Αυτός που κοιτάζει την πάρτη του ή αυτός που θέλει να κάνει πάρτι; Είναι λίγο ομιχλώδης η προέλευση του χαρακτηρισμού.

Φίδι ή σαύρα
Ο τεμπέλης. Υποθέτω πως προήλθε απο την τάση του φιδιού να αράζει στον ήλιο. Επίσης, τα φίδια φιδιάζουν όταν κάθονται.

Τέλος το

Μπιφτέκι
Όταν αργήσουν να σε αντικαταστήσουν στη σκοπιά ή στην υπηρεσία σου, έφαγες μπιφτέκι. Επίσης, ομιχλώδης η προέλευση του όρου, πρέπει όμως να εφευρέθηκε κάποιο καλοκαιρινό μεσημέρι απο φαντάρους που ψήθηκαν στη σκοπιά.

Επίσης, υπάρχει και ιδιότυπο χιούμορ στο στρατό. Να μερικά διαμάντια που συνέλεξα ως τώρα:

‘Θα σφουγγαρίζεις μέχρι να πεθάνει ο Χαϊλάντερ’

‘Θα κάνεις κάμψεις μέχρι να σκουριάσει ο Ρόμποκοπ’

‘Θα κάνετε μεταβολές μέχρι να βρείτε πετρέλαιο’
(Σημείωση¨Οι μεταβολές είναι επιτόπιες στροφές του στρατιώτη που γίνονται πάντα αριστερόστροφα. Έτσι, με συνεχόμενες μεταβολές ο στρατιώτης μιμείται ένα τρυπάνι)

(Αγαπητέ φίλε, με αφορμή το κάλεσμα του Ανδρέα από το Βερολίνο, που ζήτησε να γράψουμε και να πούμε ιστορίες από τη στρατιωτική μας θητεία, σκεφτόμουν πόσο διαφορετική εποχή ήταν η εποχή που έκανα την θητεία μου από τη σημερινή. Φαντάζομαι πως σήμερα και στη σκοπιά θα είναι με το κινητό. Υπάρχει πολύ χιούμορ στο στρατό, γιατί δεν παλεύεται αλλιώς η κατάσταση. Βέβαια, υπάρχουν και τραγικά γεγονότα -άνθρωποι σκοτώνονται στην διάρκεια της στρατιωτικής τους θητείας ή μένουν ανάπηροι-, ενώ θυμάμαι πως η μονάδα στην οποία είχα πάρει μετάθεση ήταν τιμωρημένη, γιατί ένας στρατεύσιμος είχε αυτοκτονήσει στη σκοπιά, λίγες μέρες πριν. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.