Μην αναρωτιέσαι τι θα έκανες εσύ στην Καισαριανή, κοίτα τι κάνεις σήμερα
Η δημοσιοποίηση των φωτογραφιών των 200 εκτελεσθέντων στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944, έχει ανοίξει τον δημόσιο διάλογο τόσο για την ιστορική περίοδο 1941 με 1944, όσο και για το τι στάση θα κρατούσε ο καθένας από εμάς , αν βρισκόταν στην θέση των εκτελεσθέντων στην Καισαριανή.
Κατ’ αρχάς, οι περισσότεροι από τους 200 της Καισαριανής, όπως και χιλιάδες άλλοι, είχαν συλληφθεί και φυλακιστεί από το καθεστώς Μεταξά για τις ιδέες τους για έναν καλύτερο και πιο ανθρώπινο κόσμο -Έλληνες τους συνέλαβαν, τους φυλάκισαν και τους παρέδωσαν στους Γερμανούς-, και εκτελέστηκαν, τραγουδώντας, χαμογελώντας και με υψωμένες γροθιές, για αυτές τους τις ιδέες. Δεν συνέλαβαν οι Γερμανοί 200 Έλληνες περαστικούς και τους εκτέλεσαν στην Καισαριανή.
Οπότε, το ερώτημα τι θα κάναμε εσύ κι εγώ στην θέση των 200 της Καισαριανής -εκτός από υποθετικό- είναι και ένα ανόητο ερώτημα. Είναι ένα ερώτημα που μπάζει από παντού. Και μπάζει, εκτός των άλλων, και γιατί ξέρουμε πολύ καλά πως η στάση των Ελλήνων στην Κατοχή δεν ήταν η στάση των 200 της Καισαριανής και των χιλιάδων εκτελεσθέντων αγωνιστών. Ξέρουμε πως υπήρχαν τρεις κατοχικές κυβερνήσεις που συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς, ξέρουμε πως υπήρχαν δωσίλογοι, καταδότες και ταγματασφαλίτες. Τους ξέρουμε με ονοματεπώνυμα.
Θα το δεχτώ το ερώτημα, όμως, για την οικονομία του κειμένου.
Θέλετε να μάθετε τι θα έκανε ο καθένας από εμάς, αν βρισκόταν στην θέση των 200 της Καισαριανής;
Είναι πολύ εύκολο να μάθετε τι θα κάναμε στην θέση των 200 της Καισαριανής: Κοιτάξτε τι κάνει ο καθένας από εμάς σήμερα.
Σήμερα, που δεν υπάρχει ο κίνδυνος να μας συλλάβουν και να μας εκτελέσουν για τις ιδέες μας, ποια είναι η στάση μας στη ζωή;
Κοιτάξτε πώς φερόμαστε στους άλλους ανθρώπους στην κοινωνία, πώς φερόμαστε στους συναδέλφους μας, πώς φερόμαστε στις σχέσεις μας, πώς φερόμαστε στους μετανάστες, πως φερόμαστε στους πρόσφυγες, πώς φερόμαστε στους αδύναμους.
Εκτός αν κάποιος πιστεύει πως μπορεί ένας άνθρωπος να είναι κάθαρμα, ρουφιάνος, παρτάκιας και να πατάει επί πτωμάτων, αλλά μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα θα είναι λεβέντης και παλικάρι.
Αναρωτιέστε ποιοι από τους σημερινούς πολιτικούς θα ήταν συνεργάτες των Γερμανών;
Σοβαρά αναρωτιέστε; Μα είναι μπροστά στα μάτια σας -σε κοινή θέα- και συνεργάζονται και σήμερα μια χαρά με τους Γερμανούς και τους άλλους προστάτες του προτεκτοράτου. Και τους ψηφίζετε κιόλας.
Αναρωτιέστε τι στάση θα είχαν στην Κατοχή οι μαφιόζοι ολιγάρχες και οι υπάλληλοί τους; Ελάτε τώρα.
Αναρωτιέστε τι στάση θα είχαν στην Κατοχή οι “πνευματικοί άνθρωποι” της χώρας που στηρίζουν Μητσοτάκη, Γεωργιάδη, Βορίδη, Πλεύρη και άλλα φασισταριά;
Αναρωτιέστε τι στάση θα είχαν στην Κατοχή αυτοί οι εργαζόμενοι που, λίγες μέρες μετά τον θάνατο των συναδέλφων τους σε ένα εργοστάσιο, επευφημούν και χειροκροτούν τον ιδιοκτήτη του εργοστασίου που διώκεται με την κατηγορία της ανθρωποκτονίας για ενδεχόμενο δόλο;
Αναρωτιέστε τι στάση θα είχαν στην Κατοχή αυτοί που, μετά τη σύγκρουση δυο τρένων και τον θάνατο 57 ανθρώπων, χειροκροτούσαν τον υπουργό Μεταφορών -που μάλωνε δημόσια λίγες μέρες πριν το κρατικό έγκλημα όσους αμφισβητούσαν την ασφάλεια των τρένων- και του φιλούσαν τα χέρια, ενώ έκαναν επιθέσεις στους συγγενείς των νεκρών;
Αναρωτιέστε τι στάση θα είχαν στην Κατοχή αυτοί που πανηγυρίζουν για τους νεκρούς πρόσφυγες και μετανάστες στην Πύλο, στη Χίο και αλλού;
Αναρωτιέστε τι στάση θα είχε στην Κατοχή ο ρουφιάνος συνάδελφός σας που, χωρίς να κινδυνεύει η ζωή του, ρουφιανεύει τους πάντες στο αφεντικό;
Αναρωτιέστε τι στάση θα είχαν στην Κατοχή αυτοί οι Έλληνες που σήμερα είναι πολύ χαρούμενοι που εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες έφυγαν στο εξωτερικό, γιατί έφυγαν οι καλύτεροι, οπότε δεν κινδυνεύουν οι θέσεις τους και οι μισθοί τους;
Αναρωτιέστε τι στάση θα είχαν στην Κατοχή οι καλλιτέχνες “εγώ αγωνίζομαι για τα δικαιώματα και είμαι θύμα γιατί έχω υποστεί μπούλινγκ γιατί στο σχολείο με έλεγαν ‘χοντρό’ και ‘αδελφή’ αλλά μη με ρωτάτε για τη γενοκτονία των Παλαιστινίων γιατί κι εγώ υπάλληλος είμαι και, βασικά με νοιάζει μόνο για την κωλάρ@ μου, και θα πάω στη Γιουροβίζιον να παρτάρω με το Ισραήλ, γιατί είμαι κεφάτος άνθρωπος”;
Θα μπορούσα να γράφω για ώρες παραδείγματα με ανθρώπους από το κατεχόμενο προτεκτοράτο που αναρωτιούνται τι θα έκαναν στην …Κατοχή.
Μη ρωτάτε τι θα κάνατε μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα στο Σκοπευτήριο Καισαριανής.
Ρωτήστε τον εαυτό σας τι κάνετε σήμερα που δεν σας σημαδεύει κανείς.
Γιατί η Ιστορία δεν γράφεται μόνο σε στιγμές ηρωισμού.
Γράφεται στις μικρές, καθημερινές επιλογές — εκεί όπου δεν κινδυνεύει η ζωή μας αλλά αποκαλύπτεται ο χαρακτήρας μας.
Όποιος σήμερα συνηθίζει την αδικία, αύριο δεν θα την πολεμήσει.
Η Ιστορία δεν αλλάζει ανθρώπους. Τους φανερώνει.
Δεν θα γινόσασταν ξαφνικά γενναίοι, μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.
Δεν θα ανακαλύπτατε ξαφνικά συνείδηση και αξιοπρέπεια.
Δεν θα σας επισκεπτόταν η Ιστορία για να σας μεταμορφώσει.
Ο άνθρωπος που είστε τώρα, αυτός θα στεκόταν εκεί και τότε.
Κι αν σήμερα σκύβετε το κεφάλι χωρίς να σας το ζητά κανείς, μην έχετε αυταπάτες για το τι θα κάνατε όταν θα σας το σημάδευαν.
Οπότε, σταματήστε να αναρωτιέστε τι θα κάνατε στη θέση των 200 της Καισαριανής γιατί δεν κινδυνεύετε να βρεθείτε μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.
Είστε νεκροί ήδη.
Και, για να βρεθείς μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα, υπάρχει μια απαραίτητη προϋπόθεση: να είσαι ζωντανός.
(Όποιος διαβάζει το μπλογκ αρκετά χρόνια, ξέρει πως αποφεύγω να γράφω για τους αγωνιστές και τους αντιστασιακούς που έχυσαν το αίμα τους και πλήρωσαν με τη ζωή τους τις ιδέες τους, χωρίς να περιμένουν κάποιο αντάλλαγμα, χωρίς να περιμένουν κάποιο αξίωμα. Στην Ελλάδα είναι πολύ συνηθισμένο κόμματα και άνθρωποι να κάνουν καριέρα και περιουσίες με το αίμα και τους αγώνες των άλλων. Δεν είμαι “επαγγελματίας κομμουνιστής” να γράφω ύμνους για τον Βελουχιώτη, τον Μπελογιάννη και άλλους γενναίους ανθρώπους -σίγουρα πιο γενναίους από εμένα- και μετά να περνάω από το ταμείο του ΜΜΕ του μαφιόζου ολιγάρχη να πάρω το “γενναίο” πεντοχίλιαρο. Ούτε είμαι ο Αλέξης Τσίπρας που το πρώτο πράγμα που έκανε, μετά την ορκωμοσία του ως πρωθυπουργός το 2015, ήταν να πάει να καταθέσει λουλούδια στο μνημείο πεσόντων στην Καισαριανή, και έβγαλε μάλιστα και ανακοίνωση τώρα μετά τη δημοσιοποίηση των φωτογραφιών των 200 της Καισαριανής, όπου κάνει λόγο για “τεκμήριο ηρωισμού”. Σιγά τους ήρωες, ρε Αλέξη, που ήταν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα και ούτε ένας τους δεν έβγαλε έρπη. Αλλά θα πρέπει να παραδεχτώ πως κάτι μου συνέβη μετά τη δημοσιοποίηση αυτών των φωτογραφιών. Πέρασα πάρα πολλές ώρες, προσπαθώντας να μεγεθύνω και να “καθαρίσω” τις φωτογραφίες και να δω καθαρά τα πρόσωπα και, κυρίως, τα μάτια αυτών των ανθρώπων. Δεν ξέρω γιατί το έκανα αυτό και τι ακριβώς έψαχνα να βρω στις φωτογραφίες. Οι 200 της Καισαριανής δεν χρειάζονται τη φαντασίωσή μας. Χρειάζονται τη Μνήμη μας. Βασικά, εμείς τους χρειαζόμαστε. Αλλά όσο κοιτούσα τις φωτογραφίες, όσο κοιτούσα τα πρόσωπά τους, σκεφτόμουν πως αυτοί οι άνθρωποι που εκτελέστηκαν πριν από 82 χρόνια δεν έρχονται από το παρελθόν, έρχονται από το μέλλον. Και αυτή η σκέψη μου έδωσε κουράγιο.)
Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου
Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.