Αγαπάτε την εκπαίδευση
Αγαπητέ Πιτσιρίκο, φίλες και φίλοι του λόγου και της τέχνης,
Άκουσα πριν λίγο το podcast του Κώστα από το Άμστερνταμ για την διαρκή προσδοκία που ζει ο δυτικός άνθρωπος για ένα μετά στο οποίο θα είναι κύριος του εαυτού του, το οποίο έρχεται μόνο όταν είναι πολύ αργά. Είναι πραγματικά μάστιγα αυτός ο τρόπος ζωής και πολλά αγαπημένα μου πρόσωπα υποφέρουν απ’ αυτή. Όταν μου λένε “δεν μπορώ αυτόν τον καιρό, έχω δουλειά” προσπαθώ να τους πείσω πως η δουλειά δεν θα τελειώσει ποτέ.
Τέλος πάντων, δεν θέλω να μιλήσω γι’ αυτό σήμερα, άλλο είναι το θέμα μου. Αν διαβάσει κάποιος που με ξέρει την παραπάνω παράγραφο, θα με πει μεγάλο υποκριτή, γιατί έχω κάνει ακριβώς αυτή τη διαδρομή: προνήπια, νήπια, δημοτικό, γυμνάσιο, πανεπιστήμιο, διδακτορικό, και υπό άλλες συνθήκες μπορεί να καθόμουν ευχαρίστως για ποστ-ντοκ.
Νομίζω το έχω πει στον Κώστα, το ομολογώ δημοσίως: έχω ακόρεστη λαιμαργία για γνώση και πληροφορία. Πάντα ήμουν και είμαι περίεργος και θέλω να τα καταλάβω όλα. Φυσικά, δεν θα γίνει ποτέ αυτό, όμως το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, με όλα τα χάλια του, μου έδινε πάντα την τροφή που αποζητούσα. Ναι, έπρεπε πάντα να τη φιλτράρω και να την ξεσκαρτάρω, όμως ο όγκος της γνώσης ήταν πάντα άφθονος.
Γλώσσα, γραμματική, αριθμητική, φυσική, βιολογία, άλγεβρα, πληροφορική, ηλεκτρομαγνητισμός, πιθανότητες, ηλεκτρονική, αρχιτεκτονική υπολογιστών, ρομποτική, αυτόματος έλεγχος. Ήταν για εμένα ένα λούνα παρκ που τα αξιοθέατα γίνονταν όλο και καλύτερα. Και έτσι συνεχίζω να βλέπω την δια βίου εκπαίδευσή μου και σήμερα.
Όπως καταλαβαίνεις, το γράμμα σήμερα είναι για την εκπαίδευση.
Ήμουν τυχερός που πάντα η οικογένειά μου είχε την οικονομική άνεση και την θέληση να με ταΐζει για είκοσι χρόνια και να με στηρίζει για άλλα εφτά ώστε εγώ να περνάω φίνα; Σίγουρα. Αλλά γιατί η ζωή αυτή να είναι κατακριτέα ή πηγή ενοχών; Επειδή κάτι το απολαμβάνει κανείς, πάει να πει ότι κάποιος άλλος στερείται ή δυστυχεί;
Αρνούμαι να ενστερνιστώ την οπτική αυτή, η εκπαίδευση δεν μπορεί να είναι πηγή κακών, όπως και η αγάπη δεν μπορεί να είναι πηγή κακών. Είναι κάτι που σε κάνει μόνο καλύτερο.
Εδώ πρέπει να με διακόψεις και να πεις “μα τι με νοιάζει εμένα για τα μαθηματικά σου και τα ηλεκτρονικά σου; Δε μ’ ενδιαφέρουν, αυτό που κάνεις 27 χρόνια τώρα δεν το εύχομαι ούτε στον εχθρό μου”. Με όλο το δίκιο σου.
Ο τομέας της εκπαίδευσης που διαλέγει κανείς πρέπει να είναι προσωπικός. Πλέον η ανθρώπινη γνώση έχει ξεφύγει προ πολλού τις δυνατότητες του ατόμου. Ο τελευταίος homo universalis πέθανε πολλούς αιώνες πριν. Κάθε κομμάτι γνώσης όμως έχει τη δυνατότητα να διευρύνει την οπτική του ατόμου για τον κόσμο μας και την θέση του σ’ αυτόν. Και μπορεί ακόμα να του δώσει τη δύναμη να φέρει χαρά στους γύρω του.
Αν σήμερα μιλάμε οι φίλοι του μπλογκ μεταξύ μας είναι γιατί κάποιοι το βρήκαν πολύ ενδιαφέρον να κλειστούν σ’ ένα δωμάτιο και να εφεύρουν τον υπολογιστή και το ίντερνετ. Οπωσδήποτε, έπρεπε να κάνουν 27 χρόνια ο καθένας τους στα βιβλία για να το καταφέρουν.
Όμως, οι χαρές της ζωής είναι ποικίλες και οι πτυχές της εκπαίδευσης πολλές. Για να φτιάξει ένας μάγειρας ένα σούπερ γεύμα που θα μιλάνε γι’ αυτό όλη την επόμενη εβδομάδα δεν αρκεί ούτε η κλίση ούτε η επιφοίτηση. Πρέπει να μαθητεύσει δίπλα σ’ ένα άλλο καλό μάγειρα, να μάθει τα βασικά, μετά να εξασκηθεί, μέχρι που να γίνει κύριος της τέχνης του.
Το ίδιο και για έναν ξακουστό χορευτή. Μέχρι να φτάσει στο σημείο να συνεπάρει το κοινό του, πρέπει να αγαπήσει την τέχνη του και να αφιερωθεί σ’ αυτήν.
Μην με παρεξηγήσεις, δεν μιλάω στο κείμενο αυτό για ιδιοφυΐες και διάνοιες. Εξίσου για τον καθ’ ένα μας, η ζωή είναι πολύ μικρή για να αρκούμαστε στη μετριότητα.
Ένας γονιός μπορεί να μελετήσει την παιδαγωγική, να αναζητά νέες οπτικές και να δώσει προσοχή στις ανάγκες του παιδιού του, ώστε να γίνει ο καλύτερος γονιός που θα μπορούσε το παιδί αυτό να έχει.
Ένας χασάπης μπορεί να προσπαθεί να βελτιώσει το μαγαζί του ώστε καθένας που ψωνίζει απ’ αυτόν να έχει να λέει πόσο καλό κρέας πουλάει.
Κι εσύ μπορείς να παρατηρείς τα χελιδόνια και τη φύση μέχρι να κατανοήσεις κάτι γι αυτήν που θα μας κάνει όλους σοφότερους και πιο ολοκληρωμένους.
Ειδικά τις τελευταίες δεκαετίες, οι τεχνικές επιστήμες έχουν μονοπωλήσει το ενδιαφέρον για χάρη της ανάπτυξης και έχουν γίνει το εργαλείο πολλοί άνθρωποι να πλουτίσουν εις βάρος των άλλων. Πολλοί, και δικαιολογημένα, τρέφουν πολύ θυμό για την κατάσταση αυτή. Αν κάποιοι χρησιμοποιούν τα εκπαιδευτικά συστήματα για να υποδουλώσουν κοινωνίες ολόκληρες, αυτό δεν είναι επειδή η γνώση είναι εγγενώς κακή, είναι επειδή συμφέροντα και υστεροβουλίες τα δηλητηριάζουν.
Το μήνυμά μου για σήμερα είναι αυτονόητο, αλλά μερικές φορές το θυμικό μας θολώνει την κρίση μας. Μην αποστρέφεστε τη γνώση, δεν είναι αυτή η πηγή των δεινών μας. Και ο καλύτερος, ταχύτερος κοινωνός της γνώσης είναι η εκπαίδευση, μην αποστρέφεστε ούτε αυτήν. Βρείτε τα μαθήματα που η φύση, η κοινωνία και ο διπλανός σας έχει να σας διδάξει και γίνετε καλύτεροι χάρη σ’ αυτά.
Από τη μουσκεμένη Ουτρέχτη με αγάπη,
Γιώργος Ζ.
(Αγαπητέ φίλε, σε νεαρή ηλικία είχα γνωρίσει σε ένα νησί των Κυκλάδων μια πολύ όμορφη κοπέλα από την Δανία που -μεταξύ άλλων- είχε σπουδάσει την ελληνική γλώσσα και μετέφραζε Έλληνες συγγραφείς. Από αυτή την κοπέλα έμαθα πως υπάρχουν χώρες στις οποίες μπορείς να περάσεις σχεδόν όλη σου τη ζωή σπουδάζοντας, με το κράτος σου να σε χρηματοδοτεί για να σπουδάζεις. Το έχω γράψει πολλές φορές παλιότερα πως το πρόβλημα στην Ελλάδα -και όχι μόνο- είναι πως η γνώση, το διάβασμα και η σκέψη παρουσιάζονται σαν βαρετά και απωθητικά πράγματα, ενώ συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Η γνώση, το διάβασμα και η σκέψη είναι συναρπαστικές εμπειρίες και υπέροχες διαδικασίες. Βέβαια, απαιτούν χρόνο, όπως κάθε ουσιαστικό πράγμα στη ζωή, οπότε δεν μοιάζουν ελκυστικές σε ανθρώπους που έχουν μάθει πως όλα γίνονται αμέσως με μια εφαρμογή στο κινητό. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)
Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου
Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.