Ένα προφητικό μνημόσυνο, βαρύ σαν ιστορία

Αγαπημένε μου πιτσιρίκο,φίλες και φίλοι του πιο υπέροχου blog του κόσμου καλησπέρα.
Τα τελευταία δημογραφικά στοιχεία της χώρας δείχνουν ξεκάθαρα -και με μαθηματική ακρίβεια- πως ο θάνατος της γερασμένης Ελλάδας φαντάζει σχεδόν βέβαιος και από πλευράς ανθρώπινου δυναμικού πλέον.

Οι γεννήσεις σε σχέση με τους θανάτους παρουσιάζουν αρνητικό ισοζύγιο της τάξης του 100%, ενώ η πορεία τους από το 2011 έως σήμερα δείχνει πως η κατηφόρα μοιάζει να μην έχει τέλος.

Τα στοιχεία είναι συντριπτικά:

Το σημερινό κείμενο θα είναι λίγο διαφορετικό από όσα συνηθίζω να γράφω.
Δεν ξέρω -και η αλήθεια είναι πως δε με νοιάζει κιόλας- όμως νομίζω τα όσα γραφτούν παρακάτω ίσως φανούν λίγο ασυνάρτητα.
Εξάλλου, τις σκέψεις μας, τουλάχιστον στο μπλογκ, τις λέμε ελεύθερα.

Ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες ποιητές -που ωστόσο ποτέ του δεν έχει γράψει κανένα δημοσιευμένο ποίημα από όσο γνωρίζω- είναι κατά την γνώμη μου ο Θόδωρος Αγγελόπουλος.
Δεν ξέρω πόσοι έχετε δει ταινίες του τεράστιου Έλληνα σκηνοθέτη, αλλά η μαγεία που προσφέρουν οι εικόνες τους είναι ποίηση.

Επίσης, η βαθιά αγάπη του για την Ελλάδα διακρίνεται στη θλίψη που εκπέμπουν τα συννεφιασμένα, ομιχλώδη και γεμάτα λάσπη τοπία της πιο ηλιόλουστης -κατά τα άλλα- χώρας του κόσμου.

Όταν το «μακρινό» 1995 η Ελλάδα προελαύνει στο «δυτικό πέλαγος» που έστρωναν απλόχερα μπροστά της ΗΠΑ και ΕΕ με τους «θριάμβους» να διαδέχονται ο ένας τον άλλο, ο “Teo Aggelopoulos”, καθώς στην πατρίδα του λοιδορήθηκε και λοιδορείται όσο λίγοι -ακριβώς εκεί στόχευε η διόλου τυχαία πρόσφατη διαγραφή πορτρέτου του στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στη διαγραφή της ιστορίας και της μνήμης- γυρίζει ίσως την πιο προφητική του ταινία.

«Το βλέμμα του Οδυσσέα» δεν είναι η Οδύσσεια.
Είναι η ματιά του ποιητή Αγγελόπουλου προς την λατρεμένη του πατρίδα.
Είναι αυτό που βλέπει να έρχεται για τη χώρα του -μέσα στην οποία ζει πνευματικά ξενιτεμένος- και ουρλιάζει ξέροντας πως δεν τον ακούει κανείς.

Όχι γιατί μας λέει την γνώμη του, ούτε γιατί πιστεύει πως μπορεί να αποσοβήσει το «μοιραίο» ή να μας προειδοποιήσει, αλλά γιατί έχει την γνώση, την γνώση της Ιστορίας που τον έμαθε να γνωρίζει την συνέχεια και κατ’ επέκταση την αλήθεια.

Όλες οι ταινίες του έχουν μέσα τους το «Βλέμμα του Οδυσσέα» που δεν είναι άλλο από το βλέμμα του δημιουργού τους.

Από τους «Κυνηγούς», «Το ταξίδι στα Κύθηρα», μέχρι το «Θίασο» και την «Μια αιωνιότητα και μια μέρα», βλέπουμε να ξεδιπλώνεται η ελληνική Ιστορία μέσω του μύθου και μέσα από την ματιά των «χαμένων» που ξέρουν πως, ακόμη και αν στο τέλος δικαιωθούν, πάλι «χαμένοι» θα είναι.

Άλλωστε, αν το σκεφτείτε, κανένα βλέμμα δεν μπορεί να μπει σε περιπέτειες ξεχωριστές από αυτές που ορίζει ο νους και το πνεύμα.
Ξέρετε, το βλέμμα δεν είναι το μάτι, είναι η ματιά.
Είναι αυτό που ποτέ δεν θα δεις στον καθρέφτη.
Ποτέ δεν θα καταφέρεις να δεις το βλέμμα σου στον καθρέφτη, που μπορεί να σου στέλνει πίσω την εικόνα των ματιών σου αλλά ποτέ, μα ποτέ, την ματιά.

Ο Οδυσσέας της ταινίας δεν έχει όνομα.
Δεν λέγεται Οδυσσέας.
Σε όλη τη διάρκεια της ταινίας, κανείς δεν εκφέρει το όνομά του.
Μοιάζει σαν όλοι οι ήρωες της ταινίας να του φέρονται σαν Ιουδαίοι.

Ο Αγγελόπουλος σε αφήνει να δώσεις εσύ, ως θεατής, η μάλλον να διαλέξεις το όνομα για τον Οδυσσέα σου.
Και ακριβώς εκεί, έγκειται η ποίησή του.
Στην ασάφεια που παρέχει στον αποδέκτη κινητοποιώντας τον να δώσει εκείνος την ερμηνεία.
Εκείνο που αναζητεί ο ήρωας, που μονίμως φεύγει χωρίς να έχει την πρόθεση να πάει πουθενά, δεν είναι ούτε η Ιθάκη ούτε η Πηνελόπη.
Είναι ο «πηγαιμός για την Ιθάκη», είναι το ταξίδι και η άσκοπη περιπλάνηση μέχρι το θάνατο.
Ένα ταξίδι άκρως αντι-τουριστικό.

Και ο Αγγελόπουλος βάζει σκόπιμα στο στόμα του τεράστιου Θανάση Βέγγου την μακάβρια προφητεία.
Ο Βέγγος είναι το μεγάλο σύμβολο του κατεξοχήν λαϊκού Έλληνα, ο άνθρωπος που τρέχει και δεν σώνει και δεν φτάνει πουθενά, γιατί δεν θα ήταν ποτέ δυνατό να φτάσει κάπου στη χώρα του πουθενά.

Ο ταξιτζής-Βέγγος που μεταφέρει τον Οδυσσέα-Χάρβεϊ Καϊτέλ στα ελληνοαλβανικά σύνορα ξέρει να μιλάει με το χιόνι της ιστορίας, αυτό που στους Κυνηγούς είχε προφυλάξει για χρόνια το φάντασμα του Άρη Βελουχιώτη-του τελευταίου ίσως έλληνα Οδυσσέα- από τους παμφάγους δωσίλογους και αστούς, τους «νικητές» της ιστορίας.

Ο ποιητής Αγγελόπουλος κατάλαβε πως ο αρμοδιότερος άνθρωπος για να εκφωνήσει τον επικήδειο της Ελλάδας είναι ο Βέγγος.

«Θέλω να γίνουμε φίλοι.» λέει στον «ξένο»-Καϊτέλ,
«Στο χωριό μου, για να γίνουμε φίλοι πρέπει να πιούμε από το ίδιο ποτήρι και να ακούσουμε το ίδιο τραγούδι.»

Και συνεχίζει:
«Ξέρεις κάτι, η Ελλάδα πεθαίνει. Πεθαίνουμε σαν λαός. Κάναμε τον κύκλο μας. Δεν ξέρω πόσες χιλιάδες χρόνια, ανάμεσα σε σπασμένες πέτρες και αγάλματα.

Και με ένα λυγμό στη φωνή του λέει:
«Και πεθαίνουμε. Αλλά αν είναι να πεθάνει η Ελλάδα, να πεθάνει γρήγορα.Γιατί η αγωνία κρατάει πολύ και κάνει πολύ θόρυβο.
Ύστερα, ανεβαίνοντας στο χείλος του γκρεμού και με μια κραυγή αγωνίας σχεδόν σαν προσευχή, προσφέρει στη θεά φύση την θυσία του.
«Μωρή φύση! Μόνη σου είσαι;
Μόνος μου είμαι και γώ.
Πάρε ένα μπισκότο!»

Στα διακόσια χρόνια της νεοελληνικής ιστορίας, ουδέποτε σταθήκαμε υπεύθυνοι απέναντι στο βάρος της.
Όχι οι φελλοί που κυβέρνησαν και κυβερνούν.

Εμείς.

Φτάσαμε να χλευάζουμε τον κάθε Βέγγο τούτης της χώρας.

Η υπευθυνότητα που δείξαμε απέναντι στην ιστορία μας είναι ανάλογη -νομίζω- των έργων του Καλατράβα.

Τα δημιουργήσαμε σε μια στιγμή ονείρωξης του δήθεν ελληνικού μεγαλείου, όμως αυτά σάπισαν στη σάπια χώρα -που εμείς κατασκευάσαμε- φέρνοντάς μας την ιστορία και την πραγματικότητα κατακέφαλα.

Δεν μάθαμε τίποτα από τις σπουδαίες προσωπικότητες που γέννησε αυτός ο τόπος.
Όχι γιατί δεν μπορούσαμε, ούτε γιατί δεν θέλαμε αλλά κάτι χειρότερο:

Αδιαφορήσαμε.

Όπως αδιαφορήσαμε στο να σταθούμε υπεύθυνοι απέναντι στην ιστορία.
Κάτι που με μαθηματική ακρίβεια, όπως βλέπουμε, οδηγεί στον αφανισμό μας.

Με εκτίμηση.

Τ.Τ.Π.

Υ.Γ. Παρακολουθώντας χθες ξημερώματα για ακόμη μια φορά την ταινία, φίλε πιτσιρίκο, ήρθε στη σκέψη μου, δεν ξέρω γιατί, ένα παλιό σου κείμενο: «Ο τελευταίος Έλληνας».

(Αγαπητέ φίλε, οι Έλληνες είχαν χαθεί πριν φτιαχτεί το νεοελληνικό κράτος. Όπως χάθηκαν οι Αιγύπτιοι και τόσοι άλλοι σπουδαίοι λαοί. Αυτό που χάνεται τώρα είναι οι Νεοέλληνες και το τεχνητό κράτος τους. Φυσικά, υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι ελληνικής καταγωγής που προσφέρουν -και θα συνεχίσουν να προσφέρουν- σε κοινωνίες άλλων χωρών. Δυστυχώς, πρέπει κάποιος Έλληνας πολίτης να απομακρυνθεί από τη σημερινή Ελλάδα, για να πλησιάσει στο να γίνει Έλληνας. Η Ελλάδα καταστρέφεται και τα συντρίμμια της πέφτουν πάνω μας, ενώ οι Νεοέλληνες κάνουν ό,τι μπορούν για να καταστρέψουν αυτό τον πανέμορφο τόπο. Κανείς δεν αγαπάει αυτόν τον τόπο. Είναι όλα φράγκα. Όλα φράγκα στον τόπο που γεννήθηκε -ίσως- ο μεγαλύτερος πολιτισμός στην Ιστορία της ανθρωπότητας. Η Ελλάδα ήταν πολιτισμός. Μόνο. Ελλάδα χωρίς πολιτισμό δεν υπάρχει. Ο Γερμανός που μένει δίπλα μου, μιλάει αρχαία ελληνικά και επιμένει πως τα έργα των Ελλήνων ποιητών και φιλόσοφων της αρχαιότητας “χάνουν” στη μετάφραση. Πού να ήξερε πως οι Νεοέλληνες δεν έχουν διαβάσει ούτε τη μετάφραση. Το κείμενο “Ο τελευταίος Έλληνας”, το αγαπάω κι εγώ. Αλλά πολύ σημαντικότερα κείμενα από πολύ σημαντικότερους ανθρώπους, δεν κατάφεραν να αλλάξουν απολύτως τίποτα. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.