Η αυτοκρατορία είναι γυμvή

Φίλε μου Πιτσιρίκο,
Πριν μπω πάλι στη σπηλιά του Πλάτωνα και σταματήσω την καθημερινή ενασχόληση με την επικαιρότητα για να διατηρήσω την ψυχική μου υγεία, είπα να σου γράψω ένα τελευταίο, αφήνοντας τα λημέρια του Βασίλη περί ψυχοπαθολογίας και πιάνοντας το δικό μου ψωμοτύρι, τα οικονομικά.

Που λες, Πιτσιρίκο μου, στην πολιτική γεωγραφία, μπορείς να είσαι αυτοκρατορία ή μπορείς να είσαι χρεώστης, αλλά δεν μπορείς να είσαι και τα δύο. Για 80 χρόνια, οι Ηνωμένες Πολιτείες αψήφησαν αυτόν τον κανόνα. Τύπωναν το χρήμα, επέβαλαν κυρώσεις σε όποιον δεν γούσταραν, και ο κόσμος υπάκουγε. Ήταν οι κυρίαρχοι του σύμπαντος.

Τα πράγματα, όμως, φαίνεται να έχουν αλλάξει.

Ο στόχος της επίθεσης που εξαπέλυσαν οι Αμερικανοί και οι Ισραηλινοί στον Ιράν ήταν απλός: κατάρρευση της οικονομίας του Ιράν, επιβολή αλλαγής καθεστώτος, και ανάληψη του ελέγχου των τρίτων μεγαλύτερων αποθεμάτων πετρελαίου και των δεύτερων μεγαλύτερων αποθεμάτων φυσικού αερίου στον κόσμο.

Μετά τη δολοφονία του Χαμενεΐ, η αρχική ρητορική του Τραμπ σχετικά με τους πολεμικούς στόχους ήταν ξεκάθαρη: αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν. Την ίδια κιόλας ημέρα που ξεκίνησαν οι εχθροπραξίες, ο Τραμπ απηύθυνε διάγγελμα καλώντας τον Ιρανικό λαό να ξεσηκωθεί και να ανατρέψει την κυβέρνησή του. Η φαντασίωση ότι η δολοφονία ενός αρχηγού κράτους μπορεί να επιφέρει την πτώση μιας κυβέρνησης πηγάζει από ένα δυτικό αφήγημα που παρουσιάζει τα αντίπαλα έθνη ως απλές δικτατορίες, οι οποίες καταρρέουν μόλις “αποκεφαλιστούν”. Όμως το Ιράν δεν είναι Ιράκ.

Επί τέσσερις δεκαετίες, και ιδιαιτέρως μετά τον δεύτερο αμερικανικό πόλεμο στο Ιράκ το 2003, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει αναπτύξει μια περίπλοκη δομή διακυβέρνησης φτιαγμένη για να θωρακιστεί από ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Παράλληλα, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης διατηρεί ανεξάρτητα συστήματα διοίκησης, οικονομίας και πληροφοριών, ενώ η στρατιωτική δύναμη Κουντς έχει αφιερώσει δεκαετίες στην οικοδόμηση δικτύων συνεργασίας σε ολόκληρη τη Δυτική Ασία. Η εξόντωση του Χαμενεΐ δεν μπορεί να διαλύσει το σύστημα που ο ίδιος βοήθησε να χτιστεί. Επομένως, όταν ο Τραμπ έθεσε ως στόχο την αλλαγή καθεστώτος, ο λανθασμένος στρατηγικός υπολογισμός ήταν ήδη προεξοφλημένος στην εξίσωση.

Η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να πίστεψε ότι οι ανώτερες ικανότητές της στις στοχευμένες δολοφονίες θα της επέτρεπαν να αναδιαμορφώσει το Ιράν κατά βούληση, όπως έκανε στη Βενεζουέλα. Παρέβλεψε όμως την πραγματικότητα ότι το αποκεντρωμένο σύστημα διοίκησης του Ιράν έχει καταστήσει τη χώρα σε μεγάλο βαθμό θωρακισμένη έναντι τέτοιων αποκεφαλισμών, προκαλώντας σύγχυση στη στρατηγική της Ουάσιγκτον και του Τελ Αβίβ.

Οι πολεμικοί στόχοι του Τραμπ σήμερα παρουσιάζουν εξίσου μεγάλη σύγχυση, μεταπηδώντας από την αλλαγή καθεστώτος στην αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν, και στη συνέχεια στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Οι Αμερικανοί ιθύνοντες φαίνονται όλο και λιγότερο σίγουροι για το τι πραγματικά επιδιώκουν, και αυτή η σύγχυση έχει καταστεί αδύνατον να κρυφτεί. Παρά τις ενδείξεις ότι ο Τραμπ θα επιθυμούσε να βρει μια οδό διαφυγής, η διάρκεια του πολέμου δεν είναι πλέον μια απόφαση που ανήκει αποκλειστικά στις ΗΠΑ.

Όταν ένα ιρανικό drone των 50.000 δολαρίων μπορεί να απειλήσει μια εγκατάσταση ραντάρ αξίας ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων, οι ΗΠΑ βρίσκονται στην ηττημένη πλευρά ενός ασύμμετρου πολέμου φθοράς. Το απέδειξε άλλωστε και ο Πούτιν στην Ουκρανία. Το θέμα δεν είναι η νίκη, αλλά η παράταση της φθοράς.

Αυτή την περίοδο, ο πάλαι ποτέ κυρίαρχος προσπαθεί να ζητιανέψει την Τεχεράνη για ανακωχή μέσω τρίτων.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες κάνουν το αδιανόητο. Μετά από 40 χρόνια προσπαθειών να καταστρέψουν το Ιράν, η Ουάσιγκτον ξαφνικά απελπίζεται να κλείσει μια συμφωνία. Γιατί; Επειδή το πετροδολάριο πεθαίνει, και χρειάζονται το πετρέλαιο να τρέχει ελεύθερα στην αγορά για να το σώσουν.

Γι’ αυτό και ανέστειλε τις κυρώσεις στο ιρανικό και το ρωσικό πετρέλαιο. Το χρειάζεται στην διεθνή αγορά ως ποσότητα, ακόμα κι αν πουλιέται σε κινέζικα γουάν και ρωσικά ρούβλια.

Το Ιράν όμως αντιστέκεται σθεναρά, την ίδια στιγμή που η αμερικανική στρατηγική πετρελαίου φαίνεται να έχει πεθάνει. Οι ΗΠΑ υπέθεσαν ότι, αν επέβαλλαν κυρώσεις στο πετρέλαιο του Ιράν, ο κόσμος θα σταματούσε να το αγοράζει. Η Κίνα και η Ρωσία συνέχιζαν όμως να αγοράζουν, απλά δεν πλήρωναν σε δολάρια. Το Ιράν, η Κίνα και η Ρωσία δημιούργησαν έτσι μια αγορά πετρελαίου που δεν χρειάζεται το πετροδολάριο.

Επιβάλλοντας κυρώσεις επί 47 χρόνια, οι ΗΠΑ ανάγκασαν το Ιράν να δημιουργήσει ένα χρηματοπιστωτικό ανοσοποιητικό σύστημα, αποδεικνύοντας ότι μπορείς να πουλήσεις πετρέλαιο χωρίς την άδεια της Ουάσιγκτον.

Ενώ οι ΗΠΑ έχουν άφθονο πετρέλαιο στο Τέξας (ελαφρύ γλυκό αργό), τα τεράστια διυλιστήριά τους στην Ακτή του Κόλπου κατασκευάστηκαν πριν από 50 χρόνια για να επεξεργάζονται το βαρύ ξινό αργό, τον τύπο που έχει το Ιράν και οι χώρες του Κόλπου.

Χωρίς αυτό το βαρύ πετρέλαιο, τα διυλιστήρια ασφυκτιούν και δεν μπορούν να παράγουν αρκετό ντίζελ. Αν τελειώσει το ντίζελ, η αμερικανική αλυσίδα εφοδιασμού σταματά. Το ίδιο και ο αμερικανικός στρατός.

Σύμφωνα με την Goldman Sachs, η εκτιμώμενη απώλεια της ροής πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο ανέρχεται επί του παρόντος σε 17,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως — δηλαδή περίπου το 17% της παγκόσμιας προσφοράς και 18 φορές μεγαλύτερη από την κορύφωση της διαταραχής που σημειώθηκε κατά το σοκ του ρωσικού εφοδιασμού τον Απρίλιο του 2022. Η διέλευση στα Στενά του Ορμούζ έχει κατακρημνιστεί από τα κανονικά επίπεδα των 20 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως σε μόλις 600.000 —μια πτώση της τάξεως του 97%, που υπερβαίνει κατά πολύ το όριο του 95% το οποίο ορίζει τον πλήρη αποκλεισμό. Εάν ο αποκλεισμός επιμείνει πέραν των 60 ημερών και οι ενεργειακές υποδομές της Δυτικής Ασίας υποστούν μόνιμες ζημιές, το αργό πετρέλαιο τύπου brent θα μπορούσε να εκτιναχθεί στα 110 δολάρια το βαρέλι. Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του τιμήματος θα κληθούν να το καταβάλουν η Ευρώπη και η Ασία.

Εάν ο αποκλεισμός υπερβεί τις 90 ημέρες, η πετρελαϊκή κρίση θα μπορούσε να μετατραπεί σε παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, πυροδοτώντας μια βαθιά δομική ύφεση που θα κάνει την κρίση του 2008-10 να μοιάζει με βόλτα στο πάρκο.

Το Ιράν, από την πλευρά του, δεν μπορεί να αμφισβητήσει την αμερικανική αεροπορική ή ναυτική υπεροχή, αλλά στραγγαλίζοντας τα Στενά του Ορμούζ, πλήττοντας τις πετρελαϊκές υποδομές του Κόλπου και συντονιζόμενο με τις δυνάμεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, διατηρεί την πρωτοβουλία των κινήσεων στο οικονομικό πεδίο μάχης. Όλοι οι δείκτες μιας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης επιταχύνονται προς κρίσιμα επίπεδα. Η ενέργεια αποτελεί το θεμέλιο της βιομηχανίας και της καπιταλιστικής ανάπτυξης. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου μετακυλίεται σε ολόκληρη τη βιομηχανική αλυσίδα —από τα χημικά και τα logistics μέχρι τη γεωργία, την τεχνολογία, την ιατρική, τη μεταποίηση και το ΑΙ— σε μια κλιμακούμενη κατάσταση χωρίς επιστροφή.

Το σωστό ερώτημα που πρέπει να τεθεί δεν είναι “πότε θα τελειώσει ο πόλεμος;”, αλλά “πόση ζημιά θα προκαλέσει μέχρι να τελειώσει;”.

Το αδιανόητο συμβαίνει. Οι Αμερικανοί πλέον αίρουν τις κυρώσεις στο πετρέλαιο και το αέριο του Ιράν, καθώς το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ επιβάλλει ιρανικές κυρώσεις στην παγκόσμια οικονομία. Ουσιαστικά, οι Αμερικανοί παρακαλούν τον άνθρωπο του οποίου δολοφόνησαν ολόκληρη σχεδόν την οικογένεια να ξαναβάλει σε λειτουργία τις αντλίες. Αυτό δεν είναι διπλωματία, είναι τακτική παράδοση. Αποδεικνύει ότι οι ΗΠΑ χρειάζονται τους πόρους του Παγκόσμιου Νότου περισσότερο από ό,τι ο Παγκόσμιος Νότος χρειάζεται την άδεια των Ηνωμένων Πολιτειών.

Αν η κατάσταση στο Ιράν είναι τραγική, η κατάσταση στην Ουάσιγκτον είναι εφιαλτική. Ενώ οι διπλωμάτες παρακαλούν για να ελευθερωθεί το πετρέλαιο, το Υπουργείο Οικονομικών παρακαλάει για μετρητά.

Ο νέος Υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσαντ αντιμετωπίζει μια παγίδα. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ ξοδεύει τρισεκατομμύρια περισσότερα από όσα φορολογεί, και για να καλύψει αυτό το κενό πρέπει να πουλήσει ομόλογα της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ πρέπει να πουλήσουν 3 τρισεκατομμύρια δολάρια σε νέο χρέος μόνο και μόνο για να επιβιώσουν τους επόμενους 12 μήνες.

Η Ιαπωνία, παραδοσιακά ο μεγαλύτερος αγοραστής, βρίσκεται σε νομισματική κρίση και πουλά αμερικανικό χρέος για να σώσει το γιεν της. Η Ευρώπη μάχεται την ύφεση, η οποία με τις πιέσεις στην παγκόσμια οικονομία ενδέχεται να οδηγηθεί σε στασιμοπληθωρισμό: μια κατάσταση οικονομικού κραχ, όπου η ανεργία και οι τιμές αυξάνονται παράλληλα. Οι αμερικανικές τράπεζες είναι ήδη κορεσμένες με κρατικά χρεόγραφα.

Έχει απομείνει μόνο ένας αγοραστής με αρκετά βαθιές τσέπες για να σώσει τις Ηνωμένες Πολιτείες: η Κίνα. Για ακόμα μια φορά.

Αλλά η Κίνα δεν τσιμπάει. Θα δούμε πώς θα πάει αυτό μετά τη συνάντηση του Τραμπ με τον Σι.

Αυτή είναι η απόλυτη ειρωνεία. Από τη μία πλευρά, οι πολιτικοί ουρλιάζουν για έναν εμπορικό πόλεμο με την Κίνα, απειλούν με δασμούς και μιλούν για σύγκρουση. Από την άλλη, ο Υπουργός Οικονομικών πρέπει να σηκώσει το κόκκινο τηλέφωνο και να καλέσει το Πεκίνο, λέγοντας, “Σας παρακαλώ, μην πουλήσετε τα ομόλογά μας”.

Εάν η Κίνα αποφασίσει να σταματήσει να αγοράζει —ή, ακόμα χειρότερα, ρευστοποιήσει τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια αμερικανικού χρέους που ήδη κατέχει— το αμερικανικό σύστημα καταρρέει. Το χρηματιστήριο, εθισμένο στο φθηνό χρήμα, θα πέσει σα πύργος από τραπουλόχαρτα.

Οι ΗΠΑ προσπαθούν να κρατήσουν ένα ενεργειακό όπλο στο κεφάλι της Κίνας, ενώ η Κίνα κρατά τον τίτλο ιδιοκτησίας της αμερικανικής οικονομίας. Ο Μπέσαντ ξέρει ότι δεν μπορείς να κηρύξεις πόλεμο στον ίδιο σου τον τραπεζίτη. Οι ΗΠΑ είναι παγιδευμένες. Χρειάζονται την Κίνα για να χρηματοδοτήσουν το έλλειμμά τους, και η Κίνα το γνωρίζει.

Αυτές οι δύο ιστορίες —Ιράν και Κίνα— δείχνουν την πλήρη εικόνα της κατάρρευσης. Επί 50 χρόνια, η αμερικανική υπερδύναμη στηριζόταν σε δύο πυλώνες: το πετροδολάριο και τα αμερικανικά ομόλογα.

Η συμφωνία “εμείς σας προστατεύουμε, και εσείς τιμολογείτε το πετρέλαιο σε δολάρια”, ανάγκαζε κάθε χώρα να διακρατεί δολάρια για να αγοράζει ενέργεια. Η κατάσταση στο Ιράν μόλις απέδειξε ότι μπορείς να σπάσεις αυτόν τον πυλώνα και να επιβιώσεις.

Η άλλη συμφωνία, “εσείς μας δίνετε τις αποταμιεύσεις σας, και εμείς σας δίνουμε μια ασφαλή απόδοση”, αποδεικνύεται τώρα παγίδα, αφού τώρα η απόδοση δεν είναι ασφαλής και οι αποταμιεύσεις οπλοποιούνται από τους Αμερικανούς για να εκβιάζουν κράτη. Όταν η “παγκόσμια αστυνομία” πετάει τη μάσκα της και αποκαλύπτει τον ληστή που κρύβεται από κάτω, τα μικρά και μεσαία μεγέθους κράτη που κάποτε προσδέθηκαν στο άρμα της Ουάσιγκτον σήμερα επανεκτιμούν το ποιός πραγματικά αξίζει την εμπιστοσύνη τους, και τα λεφτά τους.

Γινόμαστε μάρτυρες του τέλους αυτού που ονόμαστηκε “υπέρογκο αμερικανικό προνόμιο”. Για 80 χρόνια, οι ΗΠΑ μπορούσαν να τυπώνουν πράσινο χαρτί, και ο υπόλοιπος κόσμος τους έδινε πραγματικά πράγματα σε αντάλλαγμα (πετρέλαιο, ηλεκτρονικά είδη, καφέ, κλπ). Η συμφωνία βασιζόταν στην εμπιστοσύνη ότι το δολάριο ήταν ουδέτερο και ασφαλές. Το 2022, όταν οι ΗΠΑ δέσμευσαν τα ρωσικά αποθέματα, έσπασαν αυτή την εμπιστοσύνη, λέγοντας στον κόσμο ότι “το δολάριο δεν είναι νόμισμα, είναι ένας πολιτικός και οικονομικός ζουρλομανδύας”.

Οι συνέπειες αυτού είναι ότι τα κράτη του Παγκόσμιου Νότου άρχισαν να χτίζουν ένα νέο παράλληλο σύστημα πληρωμών και συναλλαγών, εκτός του Δυτικού. Ο διακανονισμός εμπορίου σε ρεάλ, ρούβλι, ρουπία, ρενμίνμπι και ραντ, μετακινείται από θεωρία σε πραγματικότητα. Υπάρχει μια τεράστια στροφή πλέον προς το διμερές εμπόριο, όπου η Βραζιλία πουλά τρόφιμα στην Κίνα σε γουάν, η Ινδία αγοράζει πετρέλαιο από τη Ρωσία σε ρουπίες, και το οποίο παρακάμπτει πλήρως το τραπεζικό σύστημα των ΗΠΑ.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εισέρχονται στη φάση της αυτοκρατορικής εκκαθάρισης. Πρέπει να ανέχονται τον Αγιατολάχ στο Ιράν και μια ισχυρή Κίνα, όχι επειδή έγιναν πιο καλοί, αλλά επειδή έχουν γίνει πιο φτωχοί. Κάνουν, ή προσπαθούν να κάνουν, συμφωνίες που απεχθάνονται, επειδή τους έχει τελειώσει η μόχλευση της παγκόσμιας οικονομίας.

Όταν είσαι αυτοκρατορία, υπαγορεύεις τους όρους. Όταν είσαι χρεώστης, συμβιβάζεσαι με ό,τι μπορείς να έχεις. Και το μόνο που είχαν στην εργαλειοθήκη τους πλέον, ήταν η δύναμη των όπλων. Σήμερα, ακόμα και αυτή η μάσκα πέφτει. Αν δεν μπορούν να ανατρέψουν τη Ρωσία και το Ιράν, τότε δεν έχουν καμία ελπίδα απέναντι στην Κίνα.

Οι ΗΠΑ τελικά θα πρέπει να κάνουν μια επιλογή μεταξύ δύο καταστροφών. Από τη μια αθέτηση του χρέους: να πουν στον κόσμο ότι δεν μπορούν να πληρώσουν, κάτι που θα χρεοκοπήσει αμέσως το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ή, να συνηθίσουν σε έναν υψηλό πληθωρισμό ως διέξοδο: να τυπώσουν το χρήμα που δεν μπορούν να δανειστούν και να υποτιμήσουν το δολάριο για να φαίνεται μικρότερο το υπέρογκο χρέος τους.

Ένας ολοκληρωτικός περιφερειακός πόλεμος στη Δυτική Ασία θα προκαλέσει ισχυρούς κλυδωνισμούς στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και την ενεργειακή ασφάλεια. Καθώς οι αυξανόμενες τιμές της ενέργειας μετακυλίονται στη δομή του κόστους κάθε βιομηχανικού προϊόντος, τα περισσότερα κράτη —και τα περισσότερα νοικοκυριά— θα πληρώσουν το τίμημα για τα σφάλματα της κυβέρνησης Τραμπ. Αυτές οι συνέπειες δεν εξαφανίζονται ως δια μαγείας απλώς και μόνο επειδή η Αμερική χάνει. Ο Τραμπ άνοιξε μια τρύπα με τους πυραύλους του, νομίζοντας πως ήταν η πύλη προς τη νίκη. Όμως αυτή η πόρτα δεν οδηγεί στον αμερικανικό θρίαμβο —οδηγεί σε έναν ακόμα βούρκο.

Γι’ αυτό τώρα ο Τραμπ αφήνει να εννοηθεί ότι θα σταματήσει τις εχθροπραξίες μέσα σε δύο με τρεις εβδομάδες. Τον πιέζει ο χρόνος σαν Δαμόκλειος σπάθη.

Ανατρέχοντας στην ιστορία, η πετρελαϊκή κρίση του 1973 αναδιαμόρφωσε την παγκόσμια κατανομή του πλούτου, ενώ ο Πόλεμος του Κόλπου το 1990 επιτάχυνε την εδραίωση της αμερικανικής στρατιωτικής ηγεμονίας. Κάθε μεγάλη ενεργειακή κρίση αποτελεί μια αναδιάταξη της παγκόσμιας τάξης πραγμάτων. Αυτή τη φορά, το παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ενδέχεται να ανοίξει την πόρτα σε μια νέα εποχή, μετα-αμερικανική.

Η Ιστορία δείχνει ότι οι Αμερικανοί θα επιλέξουν τον πληθωρισμό —τη διέξοδο του πολιτικού—, που είναι ένας αργός θάνατος για τον απλό πολίτη. Το τίμημα για τη διάσωση της Αμερικανικής αυτοκρατορίας θα πληρωθεί από τις αποταμιεύσεις των Αμερικανών και των Ευρωπαίων φορολογουμένων, ενώ τα είδη σουπερμάρκετ και οι λογαριασμοί ενέργειας θα αυξηθούν. Αυτός θα είναι ο φόρος του πεσμένου ηγεμόνα.

Ο κόσμος δεν τελειώνει, απλώς αλλάζει διαχείριση. Η άνοδος του πολυπολικού κόσμου είναι μια επιστροφή σε μια οικονομία βασισμένη σε πραγματικούς πόρους, παρά σε οπλοποιημένο αμερικανικό χαρτί. Τα θεμέλια του παγκόσμιου καπιταλισμού τρίζουν όσο ποτέ άλλοτε, και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι μας ξημερώνει σε ένα, δύο, πέντε, ή δέκα χρόνια από τώρα.

Οι ρωγμές στην παγκόσμια τάξη πραγμάτων ίσως είναι βαθύτερες από όσο μπορεί κανείς να εκτιμήσει επί του παρόντος. Η μετάβαση συμβαίνει μέρα με τη μέρα, ο κόσμος απλώς δεν το έχει συνειδητοποιήσει ακόμα.

Από το μακρινό Αμστελόδαμο, με αγάπη,

Κώστας

ΥΓ: Ωραίο το ποντκαστ σας με τον Βασίλη, όπως πάντα. Θα ήθελα να παραθέσω ένα μικρό σχόλιο σχετικά με το αν ο κόσμος ήταν και είναι αυτός που είναι και δεν αλλάζει. Ο κόσμος είναι. Ο κόσμος αλλάζει. Και οι δύο αυτές αλληλοαναιρούμενες παραδοχές είναι αληθείς. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν οι άνθρωποι επιμένουν στις ίδιες ψευδαισθήσεις, τόσο τις εξωγενείς, όσο και τις εσωτερικές, επιμένοντας είτε αποκλειστικά στη μία παραδοχή, είτε αποκλειστικά στην άλλη, για να αποφύγουν τη γνωστική δυσαρμονία που προκαλεί η σύγκρουση με την αλήθεια και την πραγματικότητα της ζωής και του κόσμου. Αν θέλουμε να δούμε κάτι καλύτερο από αυτό που βλέπουμε στις οθόνες μας, χρειάζεται να αλλάξουμε εξίσου και στα δύο, τόσο σε σχέση με τις εσωτερικές, όσο και με τις εξωτερικές μας βεβαιότητες, ασχέτως του τι κάνουν οι άλλοι γύρω μας. Ειδικά όσοι από εμάς είχαν την ατυχία να γεννηθούν με ευαίσθητες ψυχές. Κάποιος με υψηλό επίπεδο εσωτερικής συνειδητότητας διαθέτει περισσότερη σοφία και διακριτική ευχέρεια, ώστε να ξεχωρίζει την πραγματικότητα από το μύθο, όταν μαθαίνει την αλήθεια για τον κόσμο και το πώς λειτουργεί. Αντίστοιχα, κάποιος που ενημερώνεται για τις καταχρήσεις που συμβαίνουν στον κόσμο μας, έχει πολλές ευκαιρίες για αυτοστοχασμό και ενσυναίσθηση, αναλογιζόμενος τον δικό του ρόλο στη δυσλειτουργία της κοινωνίας μας και ερχόμενος στη θέση εκείνων που είναι λιγότερο τυχεροί από τον ίδιο. Ας μη παραδοθούμε στο λάθος για να έχουμε δίκιο, ή στο δίκιο μας, κι ας είμαστε λάθος. Το χρωστάμε στον εαυτό μας, και στις ευγενικές ψυχές που μας σμίλευσαν.

(Φίλε Κώστα, πολύ ωραίο κείμενο. Δεν συμβαίνει κάτι που δεν περιμέναμε. Οι σπουδαίοι οικονομολόγοι του κόσμου έχουν εξηγήσει το πρόβλημα και το αδιέξοδο της οικονομίας των ΗΠΑ εδώ και δεκαετίες. Αλλά οι άνθρωποι επιμένουν στις βεβαιότητές τους και στις φαντασιώσεις τους -αγνοώντας την πραγματικότητα-, οπότε υπάρχουν άνθρωποι που σχεδίαζαν Πάσχα με βίζιτες στο Ντουμπάι, είχαν κλείσει τα εισιτήρια, είχαν κλείσει και υπερπολυτελές ξενοδοχείο, και τώρα νομίζουν πως το “όνειρό” τους απλά αναβλήθηκε. Όπως μου είπε ο Γερμανός καθηγητής στις Κυκλάδες, “οι περισσότεροι άνθρωποι είναι ηλίθιοι”. Και αυτό δεν θα αλλάξει εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν ή της μετατροπής του πετροδολαρίου σε πετρογουάν. Να είσαι καλά, Κώστα. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.