Ας μην αφήσουμε την ιστορία να επαναληφθεί

Αγαπητέ Πιτσιρίκο,
Έχω σκεφτεί αρκετές φορές να σου γράψω όταν απελπίζομαι και δεν αντέχω άλλο να βλέπω τα πράγματα που γίνονται γύρω μου. Η απόφαση μου να εκφράσω αυτό που με πνίγει και ίσως πολλούς άλλους πάρθηκε σήμερα. Κυριακή 30 Οκτώβρη 2016. Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του κειμένου, μια συγκυρία πρησμένων αμυγδαλών και συνεπώς αναγκαστική παραμονής στο σπίτι και της απόφασης να δω μια από τις αγαπημένες μου ταινίες ,το Schindler’s List.

Βλέποντας αυτή την ταινία, γνωρίζω ότι θα βαρύνω και ότι πάντα θα δω ωμές σκηνές αληθείας που σοκάρουν όσες φορές και να τις δεις.

Όμως, αυτή τη φορά, είδα τον πόνο, τον φόβο και δεν χρειάστηκε να χρησιμοποιήσω την ενσυναίσθησή μου για να νιώσω τι ένιωσαν αυτοί οι άνθρωποι τότε (τουλάχιστον στα αρχικά στάδια της ταινίας).

Αντιθέτως, με έπιασε ένας κόμπος στο λαιμό και άρχισα να κλαίω αλλά δεν ήταν δάκρυα συμπόνιας, ήταν δάκρυα φόβου και πόνου.

Κάποιος θα πει, όμως, είσαι πολύ συναισθηματική.

Μην είσαι υπερβολική, δεν είμαστε στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο πια, δεν υπάρχουν στρατόπεδα συγκέντρωσης και κανείς δεν πεθαίνει χωρίς λόγο ή για να εξυπηρετήσει συμφέροντα.

Με την ίδια λογική, όταν βλέπεις ένα γυάλινο μπουκάλι να κατρακυλά, δεν ξέρεις ότι θα βρει κάποιο εμπόδιο και θα σπάσει κάποια στιγμή;

Δεν χρειάζεσαι καμία διάνοια να στο πει αυτό…

Έτσι είναι και η κατάσταση του κόσμου αυτή τη στιγμή, το μπουκάλι κατρακυλά στη κατηφόρα, αναπτύσσοντας ταχύτητα αλλά όλοι απλά το κοιτάμε.

Στη ταινία, η φράση που με έκανε να σαστίσω και να συνειδητοποιήσω ότι η αντίστροφη μέτρηση για το ξέσπασμα μιας παρόμοιας λαίλαπας -με πιο hi-tech και υπόγειους τρόπους ελέγχου, πειθαρχίας και ίσως θανάτωσης- ήταν η ακόλουθη.

Ένας Εβραίος, όντας στην ουρά για να πάρει άδεια παραμονής σαν απαραίτητος εργαζόμενος ή όχι στο Εβραϊκό γκέτο, μονολογεί «Διδάσκω ιστορία και λογοτεχνία. Από ποτέ αυτά δεν είναι απαραίτητα;».

Για άλλη μια φορά, ο χρόνος περνά αλλά οι εποχές δεν αλλάζουν.

Όταν οι τέχνες και τα γράμματα δε «χρειάζονται», υποφέρουν και εξαφανίζονται, τότε αυτοί οι λαοί θα οδηγηθούν προς την εξαθλίωση και την υποδούλωση.

Ένας λαός που η ιστορία του γίνεται παιχνίδι, για όποιον θελήσει να παίξει μαζί του, είναι καταδικασμένος να έρπεται στη γη μέχρι να συνθλιφθεί από κάποιον δυνατότερο.

Όταν κάποιος καπηλεύεται το παρελθόν κάποιου, δεν ελέγχει μονό το παρόν αλλά και το μέλλον του.

Βέβαια, το παρελθόν είναι εκεί και πάντα θα είναι. Αρκεί να έχεις τη δύναμη να το κοιτάξεις στα μάτια, να παραδεχθείς τα λάθη σου και να αναγνωρίσεις τα πλεονεκτήματά σου.

Εν αντιθέσει με τα λογία του Amon Goeth (εγκληματίας πόλεμου, διοικητής του στρατοπέδου συγκέντρωσης στη Κρακοβία) που πίστευε ότι, απαλείφοντας τον Εβραϊκό πληθυσμό από την Κρακοβία, θα έγραφε ιστορία και πως η εκεί ύπαρξη τους για 600 χρόνια θα ήταν μόνο μια φήμη.

Οι Amon Goeth του κόσμου δεν πρέπει να ξεχνούν ότι η ιστορία έχει πάντα δυο πλευρές.

Εκείνη μπορεί να σε θυμάται σαν ένα σφαγέα και να σε δείχνει σαν παράδειγμα αποφυγής.

Ή μπορεί να σε θυμάται σαν αυτόν που έσωσε πάνω από 1000 Εβραίους πολίτες όπως έπραξε ο Schindler.

Σε εποχές που οικονομίες χώρων καταρρέουν για να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα των δυνατών (που πάντα καταφέρνουν να είναι πάνω κάτω οι ίδιοι ως δια μαγείας), η λίστα του Schindler δε θα μπορούσε να είναι πιο επίκαιρη.

Φυσικά, αν οι λίστες που προάγουν τη ζωή και την επιβίωση όπως του Schindler είχαν μεγαλύτερη σημασία, τότε οι λίστες Lagarde δεν θα είχαν καμία.

Όμως, όταν τα ιδεώδη αποτυγχάνουν και οι μεγάλες δυνάμεις κάνουν κουμάντο, η ιδία η γλώσσα αλλάζει νόημα

. Ιδανικό κλείσιμο για αυτό τo κείμενο είναι ο διάλογος μεταξύ Schindler και του συνεργάτη του, Itzhak Stern, πριν φύγουν τα τρένα για το Auschwitz.

Ο Stern θα μεταφερόταν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης αλλά ο Schindler είχε εξασφαλίσει «ειδική» μεταχείριση για αυτόν.

Όμως, αυτή η έκφραση είχε ταυτιστεί με την εξαπάτηση και εξολόθρευση εκατομμύριων Εβραίων, άρα επόμενο ήταν να μην εκφράζει το νόημα του Schindler.

Έτσι, ο Schindler άλλαξε την φράση σε «προνομιακή μεταχείριση», ρωτώντας τον Stern αν πρέπει να εφεύρουμε μια τελείως καινούργια γλώσσα.

Η απάντηση είναι ΟΧΙ.

Αλλά, όταν η γλώσσα εξυπηρετεί τον δυνατό, αλλοιώνοντας νοήματα και δημιουργώντας καινούργια στη θέση τους, η χρήση της γλώσσας πρέπει να προστατευτεί.

Αυτοί που καταδυναστεύονται πρέπει να μάθουν να τη χρησιμοποιούν προς όφελός τους.

Μα για να το κάνεις αυτό, χρειάζεσαι ιστορικούς και λογοτέχνες να ηγούνται και να τροφοδοτούν τα μυαλά με ελπίδα και γνώση… αλλά ποιος τους χρειάζεται αυτούς….

Ειρήνη από Amsterdam

Υ.Γ Μπορεί να ακούγομαι πολύ οργισμένη αλλά ελπίζω. Όταν η ελπίδα και η οργή συνοδοιπορούν, τότε ίσως υπάρχει ακόμα μέλλον…

(Αγαπητή Ειρήνη, και στρατόπεδα συγκέντρωσης υπάρχουν σήμερα, και άνθρωποι πεθαίνουν χωρίς λόγο. Ειρήνη, ιστορικοί και λογοτέχνες είναι εξαγορασμένοι πια. Δεν ηγούνται, πληρώνονται. Είναι το τέλος μιας εποχής αλλά δεν ξέρουμε πότε θα τελειώσει οριστικά. Μέχρι τότε, βαρβαρότητα και σύγχυση. Εγώ πια δεν μπορώ να δω ταινίες σαν τη Λίστα του Σίντλερ. Μου θυμίζουν πως η Ιστορία δεν μας έμαθε απολύτως τίποτα και αυτό το βρίσκω θλιβερό. Να είσαι καλά, Ειρήνη. Θα ήθελα κι εγώ να είμαι στο Άμστερνταμ.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.