Στην χώρα των Ελβετών

switzerlandΓεια σου Πιτσιρίκο. Στο τελευταίο κείμενο που σου έστειλα με παρακίνησες να γράψω κάτι για την Ελβετία και όχι τα ίδια και τα ίδια για την Ελλάδα. Θυμάσαι νομίζω παλαιότερα που μου ζήτησες να γράψω για το NHS και το έκανα σχεδόν αυτόματα. Το ίδιο θα κάνω και τώρα. Με μια ουσιαστική διαφορά, όμως. Το NHS το ήξερα λόγω επαγγέλματος καλά και την βρετανική κοινωνία είχα -πιστεύω- καταφέρει να την αποκρυπτογραφήσω πολύ γρήγορα. Εδώ όμως είναι λιγάκι διαφορετικά τα πράγματα. Δεν έχω ακόμα την πλήρη εικόνα. Νομίζω όμως πως για κάποια ζητήματα μπορώ να γράψω. Ίσως να κάνω λάθος, ίσως όχι. Πάντως θα προσπαθήσω.

Ξεκινάω λέγοντας πως η Ελβετία δεν είναι ένα κράτος. Είναι δύο και μισό. Ίσως και περισσότερα αφού το κυρίαρχο στοιχείο αυτής της πολιτείας είναι η κοινότητα.

Ο Ελβετός λοιπόν αγαπάει και φροντίζει πολύ τον τόπο του.

Πιστεύω, όμως, πως, όταν μιλά για τον τόπο του, αναφέρεται πρώτα στην μικρή του πόλη, μετά στο καντόνι όπου βρίσκεται η μικρή του πόλη και τελευταία στην χώρα του, την Ελβετία.

Όλο αυτό δεν είναι φυσικά ούτε τυχαίο, ούτε ανεξήγητο.

Τα γερμανικά φύλα μέχρι και την υπό Πρωσική ενοποίηση του Γερμανικού έθνους που επέβαλε με τα όπλα το 1866 ο σοφός καγκελάριος Βίσμαρκ -εκείνος που έλεγε πως τρεις καθηγητές πανεπιστημίου αρκούν για να καταστρέψουν μια χώρα- ζούσε για αιώνες σε μικρές σχεδόν ανεξάρτητες κοινότητες που διατηρούσαν χαλαρούς μονάχα πολιτικούς δεσμούς μεταξύ τους.

Στην Αλπική ζώνη τα πράγματα ήταν λίγο περισσότερο περίπλοκα.

Η εδαφική απομόνωση, η φτώχεια και οι διαρκείς απειλές από ισχυρούς γείτονες ανάγκασαν από πολύ νωρίς τους κατοίκους –κυρίως Γερμανόφωνους αλλά και κάποιους Γαλλόφωνους– να δημιουργήσουν μια συνομοσπονδία που τους προστάτευε μεν από τους εν δυνάμει εχθρούς αλλά τους άφηνε ταυτόχρονα την ανεξαρτησία στην δομή των κοινοτήτων τους σχεδόν ανέπαφη.

Αυτό το μοντέλο είδε πιθανά κι ο Καποδίστριας και λαμβάνοντας υπόψη την αρχαία ιστορία της Ελλάδας –πράγμα ολότελα άσχετο με την πραγματικότητα της εποχής του– αλλά και τον έντονο τοπικισμό των σύγχρονων του Ελλήνων, πίστεψε ότι θα μπορούσε να το εφαρμόσει και στο νεοσύστατο Ελληνικό κράτος.

Φυσικά, έκανε λάθος αφού δεν υπολόγισε σωστά δύο πολύ, πολύ σημαντικά ζητήματα.

Το πρώτο ήταν πως οι Ελβετοί έφτιαξαν την ομοσπονδία τους επειδή αγαπούσαν πολύ περισσότερο την ανεξαρτησία και την ελευθερία τους από ότι την εθνική τους ταυτότητα.

Ήταν λοιπόν πρόθυμοι να θυσιάσουν το δευτερεύον για να επιτύχουν τον κύριο στόχο τους.

Οι Έλληνες όμως ήταν εκπαιδευμένοι εκατοντάδες χρόνια στον ραγιαδισμό σε τέτοιο βαθμό που, ευθύς αμέσως μετά την τύποις ανεξαρτησία τους από την Υψηλή Πύλη, έψαξαν να βρουν τον επόμενο τους αφέντη.

Και μην πείτε παρακαλώ πολύ πως υπερβάλλω.

Απλά, θυμηθείτε ότι τα κόμματα που δημιουργήθηκαν τότε είχαν τα εξής – επίσημα παρακαλώ – ονόματα: Ρωσικό, Αγγλικό και Γαλλικό.

Επίσης, αμέσως μετά την δολοφονία του κυβερνήτη, έσπευσαν να φέρουν κάποιον ξένο βασιλιά από το πανέρι της διαλογής για να κυβερνήσει την χώρα τους.

Ούτε δικό τους μονάρχη δεν είχαν τα φρύδια να ανακηρύξουνε.

Το δεύτερο μεγάλο λάθος του κυβερνήτη Καποδίστρια ήταν πως θεώρησε ότι οι συμπατριώτες του –όπως και οι Ελβετοί– μπορεί να μην έδιναν δεκάρα τσακιστή για την Ελλάδα αλλά αγαπούσαν υπερβολικά τον τόπο τους.

Άρα, σκέφτηκε ο κυβερνήτης, το καντονιακό σύστημα σε συνδυασμό με την ξεχωριστή γλωσσική και πολιτισμική ταυτότητα των Ελληνικών πληθυσμών θα μπορούσε σιγά-σιγά να κάνει την Ελλάδα, μια … «Ελβετία του Νότου».

Φυσικά και υπέρβαλλε –όπως έκαναν και πολλοί άλλωστε σύγχρονοί του– στο θέμα της υποτιθέμενης «κοινής Ελληνικής κουλτούρας» των πληθυσμών που κατοικούσαν τότε την Ελλάδα, το μεγαλύτερο του όμως λάθος δεν ήταν αυτό.

Πίστεψε πως οι Έλληνες αγαπούσαν υπερβολικά τον τόπο τους.

Μεγάλο λάθος! Το κάλυπτε τότε η θυσία κάποιων αγωνιστών της επανάστασης, σήμερα όμως είναι πολύ ξεκάθαρο:

Ο Έλληνας πρώτα και πάνω από όλα αγαπάει τον κώλο του.

Μετά αγαπάει τον κώλο της μάνας του, της γυναίκας του και όλους γενικά τους κώλους της οικογένειας του.

Στην συνέχεια, σειρά παίρνει το κωλοχώρι του.

Μετά το χάος.

Ποια πατρίδα και κουραφέξαλα. Το παρεάκι να περνάει καλά και όλα τα άλλα να πάνε να γαμηθούν.

Ξαναγυρίζω όμως στην Ελβετία. Οι Ελβετοί που λες, Πιτσιρίκο, έχουν ένα ιδιόμορφο πολιτικό σύστημα που οι ίδιοι το ονομάζουν «άμεση δημοκρατία».

Πολλοί έχουν μιλήσει με θαυμασμό για το Ελβετικό σύστημα χωρίς όμως να το γνωρίζουν καθόλου.

Προσωπικά σε επίπεδο κράτους δεν βλέπω καμία δημοκρατία.

Μια ολιγαρχική πολιτειακή δομή βλέπω όπου συμμετέχουν δια των εκπροσώπων τους οι πάντες από τους light φασίστες -που υπάρχουν και είναι πολύ ισχυροί στην Ελβετία- μέχρι τους σοσιαλδημοκράτες και τους κομουνιστές [που δεν υπάρχουν στην Ελβετία].

Η κυβέρνηση πρακτικά δεν αλλάζει μονάχα το κοινοβούλιο ανανεώνεται και η πολιτική γραμμή παραμένει ουσιαστικά ίδια και αναλλοίωτη – και εξαιρετικά επιτυχημένη και προσοδοφόρα – τα τελευταία 100 χρόνια.

Πώς δηλαδή θα διαμορφώσουμε ένα ασφαλές περιβάλλον για τις τράπεζες και τις μεγάλες πολυεθνικές. Να ανθίσουν αυτές, να κερδίσουμε κι εμείς.

Η ιστορία πάλι με τα δημοψηφίσματα καλή είναι αλλά κατά την γνώμη μου αρκετά υπερτιμημένη, αφού στα καίρια ζητήματα την σφραγίδα την βάζουν οι κομματικοί μηχανισμοί και επιπρόσθετα μπαίνουν σε ψηφοφορία και ζητήματα που έχουν να κάνουν με τα ανθρώπινα δικαιώματα πράγμα ανεπίτρεπτο κατά την γνώμη μου.

Όμως, σε επίπεδο κοινότητας και καντονιού, η άμεση δημοκρατία των Ελβετών φαίνεται πως λειτουργεί και μάλιστα πολύ ουσιαστικά.

Οι πολίτες έχουν καθοριστικό λόγο στις αποφάσεις που τους αφορούν άμεσα και αυτόν τον ρόλο – από ό,τι έχω καταλάβει – δεν τον εκχωρούν σε άλλους.

Για να είμαι ειλικρινής, πάντως, η «βαθιά» Ελβετία και οι ευγενικοί της κάτοικοι μοιάζουν να είναι και «άοσμοι» και «άχρωμοι».

Όταν χρειάστηκε να επισκεφτώ το «πρεσβείος» στην Βέρνη, συνειδητοποίησα πόσο τυχερός είμαι που ζώ στην κοσμοπολίτικη -για τα Ελβετικά και όχι Ευρωπαϊκά δεδομένα- Βασιλεία.

Στην πρωτεύουσα Βέρνη δεν θα την έβγαζα καθαρή, εδώ το παλεύω.

Δεν είναι μόνο το γεγονός πως το 25% του πληθυσμού της πόλης που μένω είναι ξένοι, είναι και η ευκολία με την οποία μπορεί κάποιος να πιεί ένα καφέ στην Βασιλεία το πρωί και μετά να απολαύσει το μεσημεριανό του στο Φράϊμπουργκ, στην Μυλούζ ή στο Κολμάρ. Τόσο μικρές είναι οι αποστάσεις.

Από την άλλη οι φίλοι μου –ο Γιάννης και η Κατερίνα– που ζουν στο «Γαλλικό» κομμάτι και σε μικρότερη πόλη μου έχουν δώσει μια διαφορετική εικόνα σχετικά με τον χαρακτήρα των Ελβετών.

Σκέφτομαι πως ίσως τελικά το «άοσμο και άχρωμο» της συμπεριφοράς τους να μην είναι τίποτα άλλο παρά το αποτέλεσμα της προσπάθειας που κάνουν για να διαφυλάξουν ό,τι περισσότερο μπορούν από την πολιτιστική τους ιδιαιτερότητα.

Μιας ιδιαιτερότητας που έχει «παραβιαστεί» βάναυσα από πολυεθνικές κολοσσούς, παγκόσμιες τράπεζες και διεθνείς οργανισμούς γαλαζοαίματων απατεώνων.

Κάπως έτσι οι τιμές των ακινήτων βαράνε κόκκινο και οι Ελβετοί παίρνουν τα βουνά και παραδίδουν τις πόλεις τους – πχ την Γενεύη – στους πλούσιους εμιγκρέδες.

Αυτά τα … πολλά προς το παρόν, φίλε Πιτσιρίκο.

Τώρα που με έβαλες στο τριπάκι, θα γράψω κάποια στιγμή και για το πιο ζωντανό αυτή την στιγμή κομμάτι γης στην Ευρωπαϊκή ήπειρο, την Γερμανία.

Κι αν κάτι δεν ταιριάζει στην γερμανική κοινωνία σήμερα, είναι σίγουρα το «άχρωμη και άοσμη».

Φιλιά πολλά από την Εσπερία

Ηλίας

ΥΓ-1 Πάντως, οι Ελβετοί – Γαλλόφωνοι και Γερμανόφωνοι – δεν θα επέτρεπαν ποτέ την εκχώρηση της εκμετάλλευσης του δημόσιου πλούτου από τους δανειστές τους. Ούτε φυσικά θεωρούν ότι επειδή έχουν επιλέξει να μην μετέχουν στην ΕΕ δεν «μένουνε Ευρώπη».

ΥΓ-2 Για την Ζωή και την πλεύση της θα επανέλθω σύντομα.

(Αγαπητέ Ηλία, δεν μου χαλάς χατίρι. Άοσμοι και άχρωμοι οι Ελβετοί αλλά οι σημερινοί Έλληνες δεν είναι; Δεν ξεχωρίζει ούτε ένας Έλληνας πια. Όλοι ίδιοι, όλοι κάτω. Άλλο που κάθε Έλληνας πιστεύει πως είναι αδικημένη και παρεξηγημένη μεγαλοφυΐα. Ηλία, κατά την ταπεινή μου γνώμη, ο Καποδίστριας είχε δίκιο που ήθελε να συγκροτηθεί η Ελλάδα με αυτόνομα κρατίδια, όπως η Ελβετία. Νομίζω πως τα πράγματα θα ήταν πολύ καλύτερα για την Ελλάδα σήμερα -και οι Έλληνες πιο μονιασμένοι μεταξύ τους- αν είχε συμβεί αυτό. Ποτέ δεν θα μάθουμε αν ισχύει αυτό που επιθυμούσε ο Καποδίστριας. Ο Καποδίστριας δολοφονήθηκε και σήμερα η προτομή του είναι σε κάποια πλατεία της Λοζάνης, ως αναγνώριση από τους Ελβετούς στο ρόλο που έπαιξε ο Καποδίστριας στη συγκρότηση του δικού τους κράτους. Ελβετοί φίλοι μου έχουν πει πως οι Ελβετοί μαθαίνουν στο σχολείο για τον ρόλο του Καποδίστρια στη συγκρότηση του ελβετικού κράτους. Εμείς μαθαίνουμε ότι τον σκότωσαν οι Έλληνες έξω από μια εκκλησία. Επίσης, σήμερα η Ελβετία είναι μια μάλλον ανεξάρτητη χώρα -όσο μπορεί να είναι ανεξάρτητη μια χώρα στο σημερινό παγκόσμιο περιβάλλον- και η Ελλάδα είναι σίγουρα ένα προτεκτοράτο. Ηλία, όταν πας στη Λοζάνη, βγάλε μια φωτογραφία την προτομή του Καποδίστρια. Ήταν ένας άνθρωπος ευγενικών προθέσεων και αγαπούσε πραγματικά την Ελλάδα. Να είσαι καλά. Σε ευχαριστώ!)

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.