Αυτο-οργάνωση για όλες τις τάξεις

Γεια σου πιτσιρίκο,
Σου στέλνω μερικές συμπληρωματικές σκέψεις σχετικά με το τι μπορεί κανείς να μάθει από τα μοντέλα αυτο-οργάνωσης που αναπτύσσονται στην Ελβετία, ως απάντηση σε κάποιες “κλασσικές” αντιδράσεις στο προηγούμενο κείμενό μου (οι Ελβετοί έχουν λύσει τα προβλήματα επιβίωσης τους, ο πλούτος τους βασίζεται σε ανήθικες πρακτικές, κλπ).

Καταρχάς, κάθε κοινωνία είναι διαφορετική και δεν μπορεί κανείς απλώς να αντιγράψει ένα επιτυχημένο μοντέλο

. Το ζήτημα δεν είναι όμως γιατί και πώς τα καταφέρνουν οι Ελβετοί αλλά τι ακριβώς κάνουν και πώς θα μπορούσαμε στην Ελλάδα και αλλού να προσαρμόσουμε τις “βασικές” ιδέες που έχουν προκύψει σε διαφορετικές συνθήκες.

Η εύκολη απάντηση είναι ότι αυτό δε γίνεται και ας συνεχίσουμε με τη γκρίνια και τον κυνισμό.

Αλλά ας πούμε ότι θέλουμε να μάθουμε κάτι και να επενδύσουμε τη δυσαρέσκεια μας σε κάτι πιο δημιουργικό.

Τι μπορούμε να κάνουμε;

Αυτή είναι για παράδειγμα μία “βασική αρχή” που μία συλλογικότητα θα μπορούσε να έχει υπόψη προσπαθόντας να προτείνει ένα διαφορετικό τρόπο συμβίωσης και αυτο-οργάνωσης:

Χρειάζεται μία δημοκρατική δομή οργάνωσης με συγκεκριμένους ρόλους, κανόνες και όραμα.

Το Ortoloco απαιτεί από κάθε μέλος του να πηγαίνει στο χωράφι 10 φορές το χρόνο για παράδειγμα, ανάμεσα σε διάφορους άλλους κανόνες που έχουν προκύψει μετά από πολλές συζητήσεις και πειραματισμούς. Το όραμα δεν είναι στενά πολιτικό αλλά πιο ανθρώπινο, οικολογικό (η παραγωγή τροφής κοντά στην πόλη πέρα από μικρούς “κήπους” που δεν μπορούν να λύσουν ουσιαστικά το πρόβλημα).

Δε χρειάζεται να έχεις διαβάσει τα άπαντα του Μπακούνιν για να συμμετέχεις, ούτε να έχεις ένσημα επαναστατικότητας.

Το αποτέλεσμα όμως που μπορεί να έχει ένα τέτοιο εγχείρημα αν μεγαλώσει αρκετά είναι σαφώς πολιτικό, στην πράξη και όχι στα λόγια.

Είναι κατά κάποιο τρόπο ένα παράδειγμα αυτο-οργάνωσης, και όχι πάλης, (όλων) των “τάξεων”.

Ένα άλλο πιο σημαντικό αλλά και πιο περίπλοκο μοντέλο αυτο-οργάνωσης που ανθεί τα τελευταία χρόνια στην Ελβετία και ειδικά στη Ζυρίχη είναι οι συνεταιριστικές κατοικίες (cooperative housing).

Αντίθετα με τους κλασσικούς συνεταιρισμούς κατοικίας με βάση το επάγγελμα -στην Ελλάδα έχουμε τέτοιους συνεταιρισμούς όπως τα “Δικαστικά”-, στη Ζυρίχη πειραματίζονται με αυτό που ονομάζουν “νέους συνεταιρισμούς κατοικίας” εμπνευσμένους από το ουτοπικό βιβλίο bolo’bolo από τον ανώνυμο συγγραφέα P.M.

Δεν έχω χρόνο να το αναλύσω σε λεπτομέρεια αλλά αυτό που συμβαίνει είναι ότι ένας σημαντικός αριθμός ανθρώπων (από 200 μέχρι 1000+) διαφορετικών κοινωνικών στρωμάτων, πολιτικών πεποιθήσεων και ηλικιών φτιάχνουν σταδιακά ένα συνεταιρισμό και συζητάνε πώς θα ήθελαν να ζουν μαζί και τι είναι διατεθειμένοι να μοιραστούν, να έχουν “κοινόχρηστο”: από το πλυντήριο και το χαμάμ (αντί για την άχρηστη ουσιαστικά μπανιέρα στο διαμέρισμα) μέχρι την κουζίνα, τη βιβλιοθήκη και τα δωμάτια των ξένων.

Όσο διαρκούν αυτές οι συζητήσεις και μέχρι να βρεθεί το “οικόπεδο”, συνεισφέρουν όλοι μικρά ποσά τα οποία μπορούν να πάρουν πίσω, αν θέλουν να αποσυρθούν (άλλη μία ωραία ιδέα: κάν’ το εύκολο σε κάποιον να φύγει γιατί θες να είσαι μαζί μόνο με όσους το πιστεύουν πραγματικά).

Κάποια στιγμή είναι “έτοιμοι” και ζητάνε ως συνεταιρισμός δάνειο από την τράπεζα για να χτίσουν το οικοδόμημα τους, με διαφορετικού τύπου διαμερίσματα (από κλασσικά 2-5 δωματίων μέχρι “κοινόβια” για 10+ άτομα) και τους κοινόχρηστους χώρους, το οποίο ανήκει στον συνεταιρισμό ως σύνολο.

Όλοι πληρώνουν ενοίκιο για την αποπληρωμή του δανείου (υπάρχει πρόβλεψη και για τη στήριξη ορισμένων ανθρώπων με πολύ χαμηλό εισόδημα και μετανάστες) και δεν τους “ανήκει” το διαμερισμά τους, δεν μπορούν να το πουλήσουν ή να το κληροδοτήσουν, αλλά έχουν το δικαίωμα να ζουν εκεί μέχρι να πεθάνουν.

Στη φωτογραφία είναι μία από τις πιο πρόσφατες τέτοιες κατοικίες που χτίστηκε μετά από 7 χρόνια διεργασιών στο κέντρο της Ζυρίχης, λέγεται Kalkbreite.

Η κριτική δε λείπει, εσωτερικά και εξωτερικά, για το τι θα μπορούσε να γίνει καλύτερα, και υπάρχουν διάφορες “γκρίζες ζώνες” αλλά η βασική ιδέα και οι λεπτομέρειες της υλοποίησης είναι εκεί για όποιον θέλει να πειραματιστεί και να προτείνει βελτιώσεις!

Και η αλήθεια είναι ότι το συγκεκριμένο μοντέλο βασίζεται αρκετά σε ελβετικές ιδιαιτερότητες, πολύ περισσότερο από το Ortoloco, αλλά προσωπικά πιστεύω ότι με λίγη πίστη και καλή διάθεση μπορεί κανείς να σκεφτεί ενδιαφέρουσες παραλλαγές, εφαρμόσιμες και στην Ελλάδα.

Αυτά προς το παρόν και συγγνώμη για την αισιοδοξία.

Αρκάτος

(Αγαπητέ φίλε, σας κάνει καλό η εμπειρία σας στην Ελβετία. Μην ανησυχείτε με εκείνους τους Έλληνες που μηδενίζουν και απαξιώνουν τα πάντα. Αυτή είναι μια κλασική και πατροπαράδοτη ελληνική συνήθεια. Το έχω ζήσει κι εγώ γιατί έκανα το “λάθος” να έχω ένα μπλογκ με μεγάλη αναγνωσιμότητα -και χωρίς να έχω διασυνδέσεις με πολιτική, οικονομική και δημοσιογραφική ελίτ-, και αυτό δεν μου συγχωρείται από πολλούς. Το παλεύουν οι Ελβετοί. Προσπαθούν να είναι κοινωνία. Οι Έλληνες μόνο κριτική. Έτσι χάθηκε η Ελλάδα. Από τις πολλές αδικημένες και παρεξηγημένες μεγαλοφυΐες. Εμείς προχωράμε με όλους τους καλούς και δημιουργικούς ανθρώπους του κόσμου. Να είστε καλά. Και να μου τα γράφετε αυτά τα ωραία.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.