Το μέτρο της αταξίας

Τελειώσανε και οι βρετανικές βουλευτικές εκλογές, φίλε μου Πιτσιρίκο, και έχω την εντύπωση –σε αντίθεση με εσένα που ακούγεσαι περισσότερο αισιόδοξος –ότι πρόκειται για μια ακόμη επιτυχία του Βερολίνου το οποίο ενισχύει την θέση του ποντάροντας και κερδίζοντας πολλά από την αποδυνάμωση της σχετικής θέσης των άλλων.

Σχεδόν λοιπόν τριάντα χρόνια μετά από την επανένωση των δύο τότε Γερμανιών, φαίνεται πια ξεκάθαρα πως τα «Deutschland über alles» σχέδια των Γερμανών επανέρχονται ξανά στο προσκήνιο για τρίτη φορά μετά δημιουργία του Ράιχ το μακρινό 1866.

Το υπόβαθρο της «μεγάλης ιδέας» του Γερμανικού έθνους που οδήγησε σε δύο καταστροφικούς παγκόσμιους πολέμους το 1914 και το 1939, και τώρα πια με την δημιουργία της Ευρωζώνης στην υποδούλωση ή την δορυφοροποίηση των υπολοίπων Ευρωπαϊκών κρατών.

Άλλωστε, το σχέδιο για την οικονομική ενοποίηση της Δυτικής Ευρώπης υπό την αδιαμφησβήτητη κυριαρχία του Βερολίνου είχε πολύ ξεκάθαρα μορφοποιηθεί από τον τότε υπουργό οικονομικών του Χίτλερ. κατά την διάρκεια του Β-ΠΠ.

Μοιάζει πια το σκηνικό με σενάριο από την σειρά ταινιών «ο εφιάλτης στον δρόμο με τις λεύκες», ένα επαναλαμβανόμενο παιγνίδι θανάτου και επιβίωσης στην γηραιά ήπειρο.

Παραδοσιακά, πάντως, σε αυτό το κομμάτι γης μέσα στους αιώνες υπήρξαν διάφορες ηπειρωτικές Ευρωπαϊκές δυνάμεις –συνηθέστερα η Γαλλία και η Γερμανία– που επιδίωκαν την κυριαρχία στην ήπειρο αλλά έβρισκαν απέναντι τους συνασπισμένες τις λεγόμενες «πλευρικές δυνάμεις» –Βρετανία ή ΗΠΑ και Ρωσία– οι οποίες και απέτρεπαν τελικά τα σχέδιάτους.

Σήμερα, βέβαια, η θέση της Γερμανίας στο παγκόσμιο στερέωμα δεν είναι τόσο ισχυρή όσο ήταν πχ τις παραμονές του Α-ΠΠ, όμως το ίδιο συμβαίνει και με τους βασικούς «εξισορροπιστές» της ισχύος της στην Ευρώπη.

Πιο συγκεκριμένα:

Η Μεγάλη Βρετανία, συχνά πυκνά τον τελευταίο καιρό, κοιτάζει την σκιά της στον τοίχο και έχει την εντύπωση πως είναι ένα μεγάλο και φοβερό λιοντάρι, όταν όμως ανοίγει το στόμα της νιαουρίζει, δεν βρυχάται.

Οι Βρετανοί δεν έχουν αντιληφθεί πως πρόκειται για μάχη επιβίωσης –και στην συνέχεια ανάπτυξης– η απόφαση για το Brexit και πιστεύω ότι υπάρχει κάτι σε αυτή την χρονική στιγμή για να διαπραγματευτούν με την κυρίαρχη πια στην ηπειρωτική Ευρώπη Γερμανία.

Το Βερολίνο θα αφήσει τις διαπραγματεύσεις να κυλούν αργά, κρατώντας διαρκώς πολλά ζητήματα σε εκκρεμότητα χωρίς όμως να τα «σπάει» με το Λονδίνο.

Στο μεταξύ, η αγγλική οικονομία θα αιμορραγεί και θα βουλιάζει μέσα στην αβεβαιότητα του τι ακριβώς θα σημαίνει για το μεγάλο χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο η μετά Brexit εποχή.

Η απότομη ρήξη της Βρετανίας με την ΕΕ με την παράλληλη υιοθέτηση μονομερώς ιδιαίτερα ελκυστικής φορολογικής πολιτικής –τύπου Ιρλανδίας– θα προβλημάτιζε πολλούς από τους μεγάλους παίκτες της παγκόσμιας οικονομίας για το αν θα έπρεπε να εγκαταλείψουν το City ή όχι.

Ο λόγος είναι απλός.

Αυτή την στιγμή καμία πόλη στην ηπειρωτική Ευρώπη δεν είναι έτοιμη για να αντικαταστήσει το Λονδίνο.

Οι Γερμανοί προετοιμάζουν βέβαια για αυτόν τον σκοπό την Φρανκφούρτη αλλά χρειάζονται χρόνο, πολύ χρόνο προκειμένου να την καταστήσουν ικανή να αναλάβει τον ρόλο που παίζει το City του Λονδίνου στο διεθνές οικονομικό σύστημα.

Και φυσικά, η χωρίς σχέδιο ανεκδιήγητη Τερέζα Μέι κι ο ξανθός ουραγκοτάγκος που έχει αναλάβει το υπουργείο Εξωτερικών της προσφέρουν άπλετο χρόνο για να οργανωθεί.

Δεν χρειάζεται να είσαι Έλληνας για να καταλάβεις ότι με τους Γερμανούς δεν διαπραγματεύεσαι, ιδίως όταν βρίσκεσαι σε μειονεκτική εκ των πραγμάτων θέση.

Λίγη ιστορία να διαβάσεις το αντιλαμβάνεσαι αυτό εύκολα.

Οι ΗΠΑ, από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, από την εποχή της δεύτερης θητείας του Τζωρτζ Μπους του νεότερου και προφανέστατα από την εποχή που ο Ομπάμα εγκαταστάθηκε στον Λευκό Οίκο, είναι φανερό πως ασθμαίνουν και δυσκολεύονται να κρατήσουν την θέση που κατέλαβαν στον πλανήτη μετά το τέλος του Β-ΠΠ.

Αυτό θα γίνει ιδιαίτερα έκδηλο κατά την διάρκεια της θητείας του Ντόναλντ Τράμπ παρά την επιθετική, αναθεωρητική και επικίνδυνη πολιτική που αυτός ακολουθεί.

Οι ΗΠΑ ανέλαβαν τον ρόλο του παγκόσμιου χωροφύλακα, όταν η οικονομία τους αντιπροσώπευε το 50% της παγκόσμιας οικονομίας.

Τώρα που αντιστοιχεί μόλις στο 16% είναι εύκολα αντιληπτό ότι δεν μπορεί να συνεχίσει να ασκεί τα «καθήκοντα» της.

Αυτό δίνει χώρο σε περιφερειακές δυνάμεις, όπως είναι η Γερμανία, για να αυτονομηθούν, ιδίως τώρα που τα ενδιαφέροντα και οι προτεραιότητες των Αμερικανών έχουν μετατοπιστεί στον δακτύλιο του Ειρηνικού.

Επιπλέον, η αδυναμία αυτή των ΗΠΑ αυξάνει την εντροπία του συστήματος των παγκοσμίων συσχετισμών δυνάμεων.

Όμως, όπως καλά γνωρίζουμε από την φυσική, σε όλες τις καταστάσεις που εξελίσσονται η εντροπία –δηλαδή η αταξία του συστήματος– τείνει διαρκώς να αυξάνεται.

Αυτός ο κανόνας της αποδιοργάνωσης των πάντων έχει την εξαίρεση του –ή μήπως δεν έχει;– μονάχα στις κοινωνίες των ανθρώπων.

Εκεί όπου η αναπόφευκτη αποδιοργάνωση ενός πολιτικοκοινωνικού συστήματος οδηγεί στην εμφάνιση ενός άλλου.

Όμως κι αυτό το τελευταίο δεν συμβαίνει αυτόματα ούτε πάντοτε με γρήγορο τρόπο.

Πολύ συχνά μεσολαβούν οι «εποχές των τεράτων» που έλεγε κι ο Γκράμσι, και μια τέτοια εποχή μοιάζει να είναι κι αυτή που σήμερα ζούμε.

Το πόσο θα διαρκέσει βέβαια είναι ακόμα άγνωστο.

Η «λύση» είναι δυστυχώς σχεδόν πάντα ο πόλεμος κι αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να μας προβληματίσει πολύ στο κοντινό μέλλον.

Η Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν αποτελεί αναμφισβήτητα μια εξαιρετικά ρεαλιστική δύναμη.

Ο ίδιος ο Πούτιν, που δεν είναι κανένας μεγάλος δημοκράτης αλλά συγκεντρώνει πάνω του πολλά από τα χαρακτηριστικά που περιέγραψε ο Μακιαβέλι στον Ηγεμόνα του, κατάφερε να αναστηλώσει σε σημαντικό βαθμό το κύρος και την ισχύ της χώρας του, χωρίς όμως να πάψει στιγμή να αναγνωρίζει τους περιορισμούς που αυτή έχει.

Η Ρωσία λοιπόν γνωρίζει πολύ καλά ότι με τους Γερμανούς «δεν διαπραγματευόμαστε», ούτε πολύ περισσότερο μπορούμε να μοιραστούμε κάτι, αφού το Βερολίνο είναι ο ορισμός του «μοναχοφάη» στο διεθνές επίπεδο.

Γνωρίζει επίσης καλά πως τόσο σε οικονομικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο υπολείπεται δραματικά της φίλης και συμμάχου Κίνας, η οποία καλοβλέπει τόσο την Άπω Ανατολή όσο και την Κεντρική Ασία, ζώνες παραδοσιακής επιρροής της Ρωσίας.

Όμως, η Μόσχα γνωρίζει επίσης πολύ καλά το πόσο ανάγκη έχει την συμμαχία με το Πεκίνο, όσο οι ΗΠΑ συνεχίζουν να την έχουν στο στόχαστρό τους.

Ο Πούτιν, βέβαια, ξέρει να διαβάζει καλά τον παγκόσμιο χάρτη και έχει διαπιστώσει πως ο φυσικός σύμμαχος του στην παρούσα ιστορική περίοδο δεν είναι άλλος από τις ΗΠΑ.

Μαζί με τις ΗΠΑ μπορούν να τελειώσουν όχι μόνο το γερμανικό όνειρο του τέταρτου Ράιχ αλλά και να υποχρεώσουν την Κίνα να παραμείνει σε δεύτερη θέση και να διαπραγματευτεί τους όρους μιας νέας Γιάλτας.

Για τους λόγους αυτούς πιστεύω ότι η Ρωσία του Πούτιν θα κινηθεί προς την κατεύθυνση του ιστορικού συμβιβασμού με την Ουάσιγκτον· το αν θα το καταφέρει βέβαια αυτό είναι μια άλλη υπόθεση.

Άλλωστε, «it takes two for tango».

Και οι Αμερικάνοι φαίνεται πως δεν έχουν ακόμα ξεκαθαρίσει μέσα τους το τι ακριβώς θέλουν να κάνουν.

Έχω πάντως την εντύπωση πως το γεγονός ότι είναι εξαιρετικά πραγματιστές θα τους οδηγήσει τελικά στην συμφωνία με τον Πούτιν, αφού αυτός είναι ο μόνος τρόπος που έχουν για να διατηρήσουν τον ρόλο τους στην παγκόσμια σκακιέρα.

Μένουν δύο ακόμα μεγάλες δυνάμεις.

Η Γερμανία-ΕΕ για την οποία έχουμε γράψει πολλά, και η Κίνα που απαιτεί μόνη της μια ξεχωριστή συζήτηση, αφού ίσως να αποτελεί και την μεγαλύτερη φούσκα στην ιστορία της ανθρωπότητας ever!

Φιλιά πολλά από την Εσπερία

Ηλίας

ΥΓ Παίρνοντας αφορμή από αυτά που έγραφε ο Βασίλης για τις αμφεταμίνες, να θυμίσω ότι σε ολόκληρο τον Β-ΠΠ τα στρατεύματα των Ναζί πολεμούσαν καταναλώνοντας τεράστιες ποσότητες ενός ναρκωτικού – συνδυασμός κρυσταλλικής μεθαμφεταμίνης με μικρές δόσεις κοκαΐνης, το οποίο προμήθευε στους στρατιώτες το κράτος – σε μορφή χαπιών ή σοκολάτας–, για να μην κουράζονται πολεμώντας και για να μην έχουν ηθικές αναστολές όταν εξόντωναν τον άμαχο πληθυσμό και τις μειονότητες. Η χρήση των ουσιών ήταν σχεδόν καθολική και γνωστή από τις πρώτες ημέρες του πολέμου, όμως αποσιωπήθηκε συστηματικά και ύποπτα τα χρόνια που ακολούθησαν τον πόλεμο. Μόλις λίγα χρόνια νωρίτερα, ο Γερμανός συγγραφέας –νομίζω και γιατρός– Norman Ohler, μελετώντας συστηματικά τα αρχεία των ναζί «επιστημόνων» αλλά και δεκάδες χιλιάδες γράμματα στρατιωτών, αποκάλυψε το χημικό υπόβαθρο του «ατρόμητου» Γερμανού στρατιώτη. Ντόπα και μαστούρα!

(Αγαπητέ Ηλία, δεν είναι θέμα δικής μου αισιοδοξίας αλλά ότι οι εκλογές μοιάζουν πια να μην έχουν κανένα νόημα. Και στην Ελλάδα, και αλλού. Οι Βρετανοί τουρίστες που έχουν κατακλύσει τα νησιά μας -και ακόμα περισσότεροι στην Ισπανία- δεν καίγονται ιδιαίτερα για τις βρετανικές εκλογές. Για την ακρίβεια, σκασίλα τους μεγάλη. Επίσης, διαβάζω πως και ο ένας στους δυο Γάλλους δεν θα πάει να ψηφίσει στις βουλευτικές εκλογές της Γαλλίας. Κάτι σημαίνουν όλα αυτά. Ηλία, δεν ξεχνώ ποτέ τη συμμαχία καπιταλιστών-κομμουνιστών κατά των φασιστών στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Πολύ εύκολα ΗΠΑ, Ρωσία και Βρετανία μπορούν να κάνουν την Γερμανία πιο αδύναμη από την Ελλάδα. Το θέμα είναι πόσο αδύναμη την θέλουν. Νομίζω πως το πρόβλημα σήμερα είναι πως ο καπιταλισμός έχει ανάγκη την οικονομία της αγοράς αλλά η οικονομία της αγοράς μπορεί και χωρίς τον καπιταλισμό. Ένας Κινέζος είχε πει πως όποιος γνωρίζει δεν προβλέπει και όποιος προβλέπει δεν γνωρίζει. Να δούμε αν η ανθρωπότητα θα επιλέξει αυτή τη φορά την παγκόσμια συνεννόηση ή αν θα πάμε πάλι στην καταστροφή. Να είσαι καλά, Ηλία.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.