1900

Ο υποτίθεται αντισυστημικός εκατομμυριούχος πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τράμπ, φόρεσε το μονόχρωμο ταγιεράκι της Χίλαρι Κλίντον και έφερε ξανά το χαμόγελο στα χείλη του κατεστημένου στην μοναδική –επί του παρόντος– υπερδύναμη.

Στην αρχή, ήταν οι βομβαρδισμοί των δυνάμεων του Άσαντ στην Συρία, μετά οι απειλές πυρηνικής επίθεσης-τιμωρίας στην Βόρεια Κορέα, οι νέες κυρώσεις σε Ιράν και Ρωσία, και τέλος η παράταση της παρουσίας των αμερικανικών στρατευμάτων στο Αφγανιστάν μέχρι την τελική νίκη.

Μια νίκη που δεν θα έρθει, βέβαια, ποτέ.

Μια στρατιωτική εμπλοκή που ξεκίνησε το 2001 και εξελίχθηκε στην μακροβιότερο πόλεμο στην ιστορία των ΗΠΑ.

Ιστορικά, βέβαια, το Αφγανιστάν είναι ο τάφος των μεγάλων «αυτοκρατοριών», ένας φονέας των γιγάντων όπως θα λέγαμε παλαιότερα γελώντας.

Η βρετανική αυτοκρατορία έφαγε τα μούτρα της σε δύο αποτυχημένους πολέμους τον 19ο αιώνα.

Η Σοβιετική Ένωση έπεσε το 1979 στην παγίδα από την οποία εξήλθε σοβαρά τραυματισμένη δέκα χρόνια αργότερα. Λίγους μήνες μετά ξαφνικά πέθανε.

Τώρα στο ναρκοπέδιο του Αφγανιστάν έχουν εγκλωβιστεί οι ΗΠΑ και ο μόνος τρόπος για να ξεφύγουν από εκεί είναι βαθιά τραυματισμένοι και βαριά ηττημένοι.

Ο πρόεδρος Τραμπ ακολουθεί την πολιτική που του επιβάλλουν οι πραγματικοί ιδιοκτήτες της χώρας. Οι προεκλογικές του υποσχέσεις πετάγονται στο καλάθι των σκουπιδιών η μια μετά την άλλη.

Ούτε την απολύτως ρεαλιστική και χρήσιμη για την χώρα του προσέγγιση με την Μόσχα του επιτρέπεται να φέρει εις πέρας.

Κι όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο, όπου αντικειμενικά η παγιωμένη επί χρόνια ισορροπία δυνάμεων σε παγκόσμιο επίπεδο ανατρέπεται με τρόπο δραματικό.

Η Κίνα αναδεικνύεται σε κυρίαρχη δύναμη σε οικονομικό επίπεδο αλλά εξακολουθεί να υστερεί αποφασιστικά σε στρατιωτική ισχύ συγκριτικά με τις ΗΠΑ.

Παρ’ όλα αυτά, η ιστορία διδάσκει ότι μεσοπρόθεσμα πάντα η οικονομική υπεροχή μιας μεγάλης δύναμης μετουσιώνεται αργά ή γρήγορα και σε στρατιωτική κυριαρχία.

Στον γεωπολιτικό χάρτη σχηματίζονται για μια ακόμα φορά στην ανθρώπινη ιστορία τα παραδοσιακά αντίπαλα στρατόπεδα, εκείνο των ναυτικών δυνάμεων (ΗΠΑ και σύμμαχοι αυτών, πχ Βρετανία, Ιαπωνία, Αυστραλία, κλπ.) κι εκείνο των χερσαίων δυνάμεων (Κίνα, Ρωσία και Γερμανία-ΕΕ), το οποίο φαντάζει εξαιρετικά ισχυρό αλλά στην πραγματικότητα είναι τρομερά ευάλωτο.

Βρισκόμαστε σε μια ρευστή κατάσταση δυνητικής μετατόπισης του κέντρου βάρους της παγκόσμιας ισχύος, η οποία παρουσιάζει σημαντικές αναλογίες με εκείνη του 1900.

Από την μια, οι κεντρικές δυνάμεις κι από την άλλη η νέα Αντάντ.

Το πρόβλημα των χερσαίων δυνάμεων είναι η ανομοιογένειά τους και οι μεγάλες αντικειμενικές διαφορές που υπάρχουν στα μεταξύ τους συμφέροντα.

Στην χειρότερη θέση βρίσκεται η Γερμανία, η οποία αντιλαμβάνεται καθαρά ότι χωρίς την πρόσδεση της υπόλοιπης ΕΕ στο άρμα της δεν έχει το απαραίτητο πολιτικό βάρος για να αναλάβει οποιοδήποτε διεθνή ρόλο.

Ταυτόχρονα, στερείται της δυνατότητας να υπεραμυνθεί των συμφερόντων της χωρίς να βασιστεί στην βοήθεια μιας άλλης μεγάλης δύναμης.

Οι επιλογές που έχει είναι δυο. Και οι δύο δύσκολες.

Είτε επαναβεβαίωση της παλιάς συμμαχίας με τις ΗΠΑ να αποδέχονται τον ρόλο του πιστού και υπάκουου σκυλιού στην μεταξύ τους σχέση, είτε η συνεργασία με την Ρωσία, τα συμφέροντα της οποίας αντικειμενικά έρχονται σε αντίθεση με εκείνα του Βερολίνου.

Η Γερμανία χρειάζεται την Ρωσία αλλά ταυτόχρονα την φοβάται, αφού γνωρίζει πολύ καλά ότι είναι εξαιρετικά ευάλωτη από στρατιωτική και ενεργειακή άποψη.

Αν η Γερμανία βρίσκεται στην δυσκολότερη θέση, η Ρωσία κατέχει σίγουρα την πιο περίεργη θέση στο παιγνίδι της παγκόσμιας κυριαρχίας.

Όσο αποτελεί στόχο για τις ΗΠΑ, η στενή συνεργασία με την Κίνα φαντάζει μονόδρομος.

Από την άλλη, οι πλουτοπαραγωγικές πηγές της βρίσκονται στην αραιοκατοικημένη Σιβηρία, μια τεράστια περιοχή την οποία απειλούν να καταλάβουν τουλάχιστον οικονομικά οι «σύμμαχοι» Κινέζοι.

Η Μόσχα αντιλαμβάνεται πως οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αποτελέσουν τον ιδανικό συνεργάτη σε παγκόσμιο επίπεδο.

Μαζί θα μπορούσαν να περιορίσουν και να ελέγξουν την δύναμη της Κίνας που τρομάζει και τους δύο, κι από την άλλη θα μπορούσαν να ξαναμοιράσουν την Ευρώπη δίνοντας ένα καλό μάθημα στην αυθάδη κι αμετανόητη Γερμανία.

Το άσχημο για την Ρωσία είναι η αδυναμία της κυρίαρχης πολιτικής τάξης στις ΗΠΑ να αντιληφθεί τα προφανή που δείχνει ο χάρτης.

Προς το παρόν, πάντως, φαίνεται ότι κάποιοι παίχτες –Κίνα και Γερμανία– επιλέγουν να παίξουν καθυστέρηση, αφού αυτή η τακτική ευνοεί τα συμφέροντά τους.

Οι ΗΠΑ, αντιθέτως, αισθάνονται πως πρέπει να δράσουν το συντομότερο δυνατό βλέποντας την σχετική απόστασή τους από την Κίνα να μειώνεται γρήγορα.

Η Ρωσία μοιάζει να μην έχει ακόμα αποφασίσει την τακτική της.

Όσο στην κορυφή βρίσκεται ο Πούτιν, η χώρα μπορεί να αισθάνεται ισχυρή και σχετικά ασφαλής.

Το τέλος, όμως, της χρυσής μοναρχίας του Πούτιν πλησιάζει.

Σε 5-7 χρόνια από τώρα ίσως να μην βρίσκεται στην εξουσία ο ικανότατος κι αυταρχικός Πούτιν, και τότε η αλλαγή της ηγεσίας μπορεί να αποσταθεροποιήσει την αχανή χώρα.

Επισήμως, η Ουάσιγκτον δεν αντιλαμβάνεται ή προσποιείται πως δεν αντιλαμβάνεται τα επακόλουθα μιας ενδεχόμενης αποσταθεροποίησης της Ρωσίας.

Το αν θα καταφέρουν τελικά οι δύο αυτές μεγάλες χώρες –Ρωσία και ΗΠΑ– να προσεγγίσουν η μία την άλλη, θα καθορίσει το μέγεθος και την ένταση της αναπόφευκτης παγκόσμιας σύγκρουσης.

Το 1900 έφερε στο ιστορικό προσκήνιο έναν πολυπολικό κόσμο που έψαχνε να βρει τις νέες ισορροπίες του, κι επειδή δεν έγινε αυτό εφικτό ήρθε το 1914 ο πόλεμος που κανείς δεν ήθελε και κανείς δεν φοβόταν να αντιμετωπίσει.

Ένας πόλεμος που άρχισε το 1914 και ουσιαστικά τέλειωσε το 1945.

Σήμερα όλες οι χθεσινές βεβαιότητες και όλες οι αυριανές αβεβαιότητες αγκαλιάζονται σαν τα φίδια στην αυλή της ανθρωπότητας.

Κι αυτό είναι το πιο σίγουρο σημάδι ενός πολέμου το κόστος του οποίου όλοι μοιάζουν έτοιμοι να αναλάβουν, ακριβώς επειδή όλοι πιστεύουν πως δεν υπάρχει η παραμικρή πιθανότητα να συμβεί ποτέ.

Φιλιά από την Εσπερία

Ηλίας

Υ Γ. Στο ερώτημα που έθεσε ο φίλος Federico νομίζω πως η απάντηση είναι εξαιρετικά απλή. Αν διαβάσει κανείς τα βιβλία των Μαρξ, Ένγκελς και Λένιν (ακόμα και του Στάλιν) με τα οποία θεμελιώνεται η κομμουνιστική θεωρία, θα αντιληφθεί πολύ εύκολα ότι δεν υπάρχει καμία απολύτως σχέση με το «Mein Kampf» του Αδόλφου Χίτλερ που αποτελεί την βίβλο του ναζισμού.
​Άλλωστε, ​οι κοσμοθεωρίες δεν κρίνονται από τον αριθμό των θυμάτων που προκαλούν στο διάβα τους οι κάθε λογής ακόλουθοι και ζηλωτές. Αν ίσχυε αυτό –και δεδομένης της «ιεραποστολικής» εξόντωσης εκατομμυρίων ιθαγενών στην Αμερική, στην Αφρική και στην Ασία– ο Χριστιανισμός θα έπρεπε να πάρει την πρώτη θέση στην λίστα του ολοκληρωτισμού. Δεν είναι, όμως, έτσι. Για αυτό, λοιπόν, είναι κατά την γνώμη μου γελοίο να διοργανώνονται τέτοιου είδους συνέδρια από ανθρώπους εμμονικούς κι αμόρφωτους. Εκτός κι αν είναι απλά νεοναζί και δεν μας το λένε.

(Αγαπητέ Ηλία, ωραία τα έγραψες. Εγώ επιμένω πως η Ρωσία πρέπει να συνεργαστεί με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια Ευρώπη ως τα Ουράλια, όπως έλεγε ο Ντε Γκωλ. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, τα πάντα θα κριθούν από την Κίνα, την μεγαλύτερη καπιταλιστική χώρα που υπήρξε ποτέ. Ελπίζω η Ιστορία να μας έχει διδάξει κάτι, αν και δεν το πιστεύω. Να είσαι καλά, Ηλία.)

H αναδημοσίευση των κειμένων του pitsirikos.net επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας. Επικοινωνήστε στο pitsiriko@gmail.com.