Πανδημίες – Άλλοτε και τώρα
Γεια σου, πιτσιρίκο.
Λένε ότι ο άνθρωπος θα πρέπει να παρατηρεί, να μελετάει και να διδάσκεται από το παρελθόν, προκειμένου να μην επαναλαμβάνει τα ίδια λάθη και να αντιμετωπίζει πιθανόν με καλύτερο τρόπο κάποιες ανάλογες καταστάσεις στο μέλλον.
Αυτό που συμβαίνει αυτήν την στιγμή με την ‘’πανδημία’’ του COVID19 στην Ανθρωπότητα είχε επαναληφθεί αρκετές φορές, σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη, στο πέρασμα των αιώνων.
Ας πάμε λίγο πίσω, στην περίοδο της Αρχαίας Ελλάδας που τόσο πολύ υπερηφανευόμαστε ως λαός για τα επιτεύγματά της, να δούμε την συμπεριφορά του απλού λαού σε μια δική τους ανάλογη πανδημία. Στα δικά τους στενά όρια της πόλης-κράτους των Αθηνών, δύο χρόνια μετά την έναρξη του Πελοποννησιακού πολέμου το 430 π.Χ.
Ακόμη λοιπόν και στην πολύ καλά δομημένη Πολιτεία της Αρχαίας Αθήνας, που για την εύρυθμη λειτουργία της και την επίτευξη της Ισονομίας και Ισοπολιτείας, έδινε μεγάλη σημασία στην εφαρμογή των Νόμων, στην τήρηση των θρησκευτικών καθηκόντων και στην Οικογενειακή και κοινωνική συνοχή, με την έλευση του λοιμού, όλες οι παραπάνω προτεραιότητες τέθηκαν σε αμφισβήτηση και η εφαρμογή τους σε “αναστολή” μέχρι νεοτέρας. Όχι όμως από τους κρατούντες, αλλά από τους απλούς Αθηναίους πολίτες.
Όπως μας λέει ο Θουκυδίδης λοιπόν, με το πού είδε ο κόσμος την σφοδρότητα της αρρώστιας και συνειδητοποίησε το πόσο κοντά βρίσκεται ο καθένας τους στον Θάνατο, παρατηρήθηκαν οι εξής αλλαγές στην εν γένει συμπεριφορά τους:
Σταμάτησαν να εφαρμόζουν και να σέβονται τους Νόμους .Δεν φοβόντουσαν τις επιπτώσεις από την μη τήρησή τους, καθώς ένιωθαν ότι η “κλεψύδρα” της ζωής τους σωνόταν,
Άρχισαν να ξοδεύουν τις περιουσίες τους, αφού κατάλαβαν το εφήμερο και την ματαιότητα της αποταμίευσης και της επένδυσης για το μέλλον,
Ένιωσαν εγκαταλελειμμένοι από τις θεότητες που πίστευαν μέχρι τότε σε όλη τους την ζωή και επικράτησε η αμφιβολία και η αβεβαιότητα ως προς την Θρησκεία. Δεν έβρισκαν άμεσο και πρακτικό όφελος από την συνέχιση τέλεσης των λατρευτικών τους υποχρεώσεων.
Λόγω της μεγάλης μεταδοτικότητας της ασθένειας, σταμάτησαν να φροντίζουν τους ασθενείς, καθώς έτσι διακινδύνευαν την ατομική τους υγεία. Οπότε, αρετές όπως η αλληλεγγύη και η αλληλοβοήθεια ατόνησαν. Παντελής έλλειψη κοινωνικής συνοχής.
Από την άλλη μεριά, οι σημερινές αντιδράσεις της πλειοψηφίας του απλού λαού στην χώρα μας, όσον αφορά την επικινδυνότητα του ιού COVID 19 και την άμεση απειλή της ζωής του:
Εφαρμόζουν σε γενικές γραμμές απαρέγκλιτα -είτε αυτοβούλως, είτε υπό καθεστώς φόβου και Αστυνομοκρατίας- όχι μόνο τους προηγούμενους νόμους, αλλά και όσους ήρθαν και ψηφίστηκαν με την μορφή του κατ’ επείγοντος τον τελευταίο χρόνο, με πρόταγμα την προστασία της Δημόσιας Υγείας.
Άρχισαν να αποταμιεύουν περισσότερο -τουλάχιστον όσοι έχουν πρόσκαιρα σταθερό μισθό και δεν έχουν περάσει ήδη στον προθάλαμο ή στο φάσμα της ανεργίας- λόγω ανασφάλειας για το μέλλον και της επαπειλούμενης οικονομικής κρίσης που έρχεται.
Έχουν περιορίσει τις αγορές κάθε είδους στο ελάχιστο. Για κάποιο ανεξήγητο λόγο, όλοι τους θεωρούν ότι θα είναι παρόντες στο “Αύριο” ,όσο δυσοίωνο κι αν προβλέπεται.
Όσοι βρίσκονταν κοντά στην θρησκεία και πριν την απειλή του ιού, όχι μόνο δεν αμφισβητούν και δεν στέκονται επικριτικά απέναντι σε αυτήν -λόγω πιθανού αισθήματος εγκατάλειψής τους από τον Θεό- αλλά νιώθουν εντονότερη την ανάγκη να τελέσουν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα. Θέλουν περισσότερο από κάθε άλλη φορά να μείνουν ανοικτοί οι χώροι λατρείας, πιστεύοντας ότι για κάποιον ανεξήγητο λόγο εκεί προστατεύονται, καθώς θα επικρατεί το “άβατο” και ο ιός δεν θα μπορεί να εισχωρήσει εντός των ναών.
Δείχνουν προσοχή και ενδιαφέρον μόνο στο απολύτως στενό Οικογενειακό κύκλο κι εκεί αρκετές φορές με αστερίσκους(***).
Ενισχύεται η ιδιωτεία και το αίσθημα της ατομικότητας. Δυσπιστία και απόσταση -κοινωνική και ψυχική- ακόμη και από τα άτομα συγγένειας Ά βαθμού.
Αν και η συγκεκριμένη σύγκριση συμπεριφοράς του ανθρώπου στις δύο εποχές είναι ιδιόμορφη, λόγω της τεράστιας διαφοροποίησης στις συνθήκες διαβίωσης, ανέσεων και μέσων επικοινωνίας, ίσως είναι το μόνο κοινό σημείο. Κι αυτό λόγω ίσως της ενστικτώδους αντίδρασης αυτοπροστασίας και αυτοσυντήρησης από τον πιθανό κίνδυνο του θανάτου όταν απειλεί την ύπαρξή μας.
Κατά τα λοιπά όμως;
Πώς μπορεί να εξηγηθεί η τόσο έντονη διαφοροποίηση στις αντιδράσεις του Νεοέλληνα σε σχέση με αυτές των Αρχαίων, απέναντι σε έναν παρόμοιο κίνδυνο που απειλεί άμεσα την ζωή του;
Οποιοδήποτε ον στον πλανήτη Γη (άνθρωπος ή ζώο), αν νιώσει έναν κίνδυνο που απειλεί την ύπαρξή του, η φυσιολογική αρχική του αντίδραση είναι ενστικτώδης και είναι να απομακρυνθεί το ταχύτερο δυνατό από αυτόν. Ειδικά, αν πρόκειται για μια ανθρώπινη ύπαρξη, μετά το αρχικό σοκ και την συνειδητοποίηση του εφήμερου και της ματαιότητας, το πιο φυσιολογικό θα είναι να έχει αντιδράσεις πιο κοντινές με αυτές των Αρχαίων Αθηναίων.
Αντ’ αυτού, Νεοέλληνα:
Εφαρμόζεις τους κανόνες αυτοπεριορισμού που σου έχουν θέσει αυτοβούλως. Κανόνες που είναι σαφές ότι δεν ήρθαν για λίγο και όχι με σκοπό την ‘’απελευθέρωσή’’ σου. Το αντίθετο. Ήρθαν για να γίνουν η μόνιμη και οριστική φυλακή σου!
Μαζεύεσαι σαν το ‘’στρείδι’’ κι, αντί να σκορπίσεις ό,τι έχεις και δεν έχεις μοιράζοντάς τα με αυτούς που αγαπάς, συσσωρεύεις και κάνεις αποταμίευση για να έχεις για τα δύσκολα.
Αλήθεια, για ποια “δύσκολη” εποχή προετοιμάζεσαι, που πιστεύεις ότι τα λιγοστά υπάρχοντά σου θα σε βγάλουν ασπροπρόσωπο;
Ψάχνεις να βρεις για άλλη μια φορά στη ζωή σου σωσία.
Εναποθέτεις τις ελπίδες σου στον Επιστήμονα που θα βγάλει το θαυματουργό φάρμακο-εμβόλιο που θα σε σώσει, αλλά μέχρι τότε προσπαθείς να τα έχεις καλά και με τον Μητροπολίτη της Ενορίας σου.
Ή πιο καλά, θα έλεγα ότι προτιμάς να σε συμβουλεύουν επιστήμονες που τα ‘χουν καλά και με τον δικό σου Θεό. Κυρίως, εμπιστεύεσαι τυφλά γιατρούς που ψέλνουν σε κάποια ενορία αλλά και όσους δηλώνουν ότι δεν υπάρχουν επιστημονικές μελέτες στην διεθνή βιβλιογραφία που να αποδεικνύουν ότι ο ιός μεταδίδεται με την θεία Κοινωνία).
Άλλωστε, δεν είναι καλό να κλείνεις ‘’πόρτες’’ σ’ αυτήν την κοινωνία… Πού ξέρεις; Κάποια στιγμή μπορεί η Επιστήμη να σηκώσει τα χέρια ψηλά.
Υψώνεις τείχη αυτοπροστασίας από τον ιό τοποθετώντας μέσα στο ‘’Κάστρο’’ μόνο τον εαυτό σου. “Συλλαμβάνεις” τον εαυτό σου να αποφεύγει να έρθει σε επαφή με τα άτομα που συνυπάρχετε στο ίδιο σπίτι. Βλέπεις καχύποπτα δίνοντας πεταχτά και ενοχικά φιλιά, στους δικούς σου ανθρώπους, στα παιδιά σου, στην μάνα που σε γέννησε.
Για κάποιον ανεξήγητο λόγο λοιπόν ο Νεοέλληνας, βρισκόμενος υπό το καθεστώς φόβου δεν αντιδράει σε οποιαδήποτε αλλαγή και στέρηση ελευθερίας κι αν του φέρουν στην ήδη προβληματική και άχαρη ζωή του.
Δείχνει διατεθειμένος να θυσιάσει τα πάντα για να την κρατήσει, όπως κι αν του την ‘’κουρέψουν’’.
Κοινωνικότητα, φιλία, αγάπη, προνόμια, δικαιώματα, ανεξαρτησία, δημοκρατία, ελευθερία -σε όποιο βαθμό κι αν τα είχε τα τελευταία χρόνια παραχωρούνται επιμέρους ή ακόμη και ολοκληρωτικά, προκειμένου να κρατήσει μια άχαρη, ανιαρή, γυάλινη και αποστειρωμένη ζωή.
Προφανώς, ελπίζοντας ότι αυτή η ‘’παράδοση’’ των δικαιωμάτων του θα είναι προσωρινή.
Ας μου επιτραπεί να αμφιβάλλω.
Κώστας
Υ.Γ.1 Η διαφορά στην συμπεριφορά των ανθρώπων απέναντι στον κίνδυνο του θανάτου, ανάμεσα στις δύο εποχές ίσως μπορεί να εξηγηθεί στην δουλειά που έχουν κάνει τα Μ.Μ.Αποχαύνωσης της εποχής μας.Δεν ξέρω, πιτσιρίκο. Ίσως αν είχαν και οι Αρχαίοι Έλληνες την έγκυρη, έγκριτη, σφαιρική και αντικειμενική (παρα)πληροφόρηση των Μ.Μ.Ε. που “απολαμβάνουμε” εμείς σήμερα, να είχαν τις ίδιες αντιδράσεις με τις δικές μας.
Υ.Γ.2 Στην φωτογραφία είναι η ανακατασκευασμένη μορφή της Μύρτιδος (όπως ονομάστηκε από τους Αρχαιολόγους) , τα σκελετικά υπολείμματα της οποίας ανακαλύφθηκαν σε μαζικό τάφο στον Κεραμεικό την περίοδο 1994-1995. Η ανάλυση των οστών της Μύρτιδος, κατέδειξε πως αυτή και άλλα 2 άτομα των οποίων οι σκελετοί ανασκάφτηκαν από τον μαζικό τάφο, πέθαναν προσβεβλημένοι από τυφοειδή πυρετό κατά τον πολύνεκρο λοιμό των Αθηνών το 430 π.Χ.
(Αγαπητέ φίλε, έχουμε και κάποιες άλλες μικρές διαφορές με τους αρχαίους Αθηναίους, πέρα από τον τρόπο αντιμετώπισης της πανδημίας. Ωραία τα γράψατε. Να είστε καλά. Την αγάπη μου.)
Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου
Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.