Η εποχή των κατά φαντασία τεμπέληδων
Γεια σου, φίλε μου Πιτσιρίκο!
Αφορμή για αυτό το -για άλλη μια φορά ελπίζω- σύντομο κείμενο αποτέλεσαν τα όσα έγραψαν ο Χρήστος και ο Κώστας.
Κατα κάποιον τρόπο, και συγχωρέστε με παιδιά για αυτό δεν το γράφω υποτιμητικά, αισθάνθηκα στα αυτιά μου το ΚΚΕδικο σύνθημα “χωρίς εσένα γρανάζι δεν γυρνά, εργάτη μπορείς χωρίς αφεντικά”.
Και εξηγούμαι. Στο ένα άκρο, η υποτιθέμενη δύναμη και επιλογή της εργατιάς να σταματήσει να δουλεύει για το καπιταλιστικό κράτος αλλά μονάχα για τον συλλογικό εαυτό της, δηλαδή το σοσιαλιστικό κράτος.
Από την άλλη μεριά, μια γενικευμένη και συνειδητή κίνηση “Λούφας και παραλλαγής” που θα παραλύσει το καπιταλιστικό κράτος, οδηγώντας το με συνοπτικές διαδικασίες στην αυτο-καταστροφή του.
Ενδιαφέροντα και τα δύο αυτά σενάρια. Επίσης και παλιά.
Το καπιταλιστικό κράτος, πάντως, δεν φαίνεται να τρομάζει ιδιαίτερα με αυτές τις απειλές.
Η πρώτη αρκετά προβλέψιμη πια και διάτρητη από κάθε πλευρά. Εκείνο που κάποτε αποτελούσε την έκφραση στην πράξη του “λαός ενωμένος, ποτέ νικημένος”, το συνδικάτο, έχει διαβρωθεί πλήρως μετά από δεκαετίες συνειδητής απαξίωσης από τους ποικίλους μηχανισμούς κρατικής προπαγάνδας και εξαγορασμού εκατοντάδων χιλιάδων συνειδήσεων.
Σήμερα το καλύτερο που μπορούμε να έχουμε είναι μια λέσχη ομοϊδεατών, χωρίς ουσιαστική απήχηση στην κοινωνία. Μες την υπόγεια την ταβέρνα, μες σε καπνούς και σε βρισιές όπως έγραφε κάποτε ο Βάρναλης.
Η μοίρα της αντίστασης σήμερα σχεδόν προδιαγεγραμμένη. Μοναξιά, απομόνωση, εκφύλιση.
Ο κόσμος δεν είναι ότι δεν μπορεί. Δεν θέλει. Μέχρι να το συνειδητοποιήσουμε αυτό, θα βασανιζόμαστε με το ερώτημα γιατί δεν επαναστατεί ο λαός παρά τα όσα συμβαίνουν.
Η απάντηση είναι απλή: δεν θέλει να επαναστατήσει.
Η αλλαγή που έχει συντελεστεί στον τρόπο και στα μέσα με τα οποία κατακερματίζεται η κάποτε ισχυρή και απειλητική συλλογική ταξική συνείδηση σε δισεκατομμύρια ανθρωπάκια που το καθένα κουβαλάει πάνω του μια τεράστια σκιά την οποία νύχτα-μερα θαυμάζει είναι απλά συγκλονιστική.
Δεν συνέβη φυσικά τυχαία. Υπήρχαν και υπάρχουν λόγοι που, όμως, δεν είναι του παρόντος να αναλυθούν. Το γράφω απλά εδώ για να επισημάνω ότι, παρά τις αρνήσεις και τις όποιες φαντασιώσεις μας, το καπιταλιστικό σύστημα δεν πνέει τα λοίσθια ούτε ετοιμάζεται να τινάξει τα πέταλα.
Η σκύλα εγκυμονεί ξανά, που θα έλεγε κι ο Μπρεχτ. Το τι θα βγάλει μέσα από την κοιλιά της την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, ούτε αυτός ούτε κανείς άλλος της εποχής του θα μπορούσε να φανταστεί.
Άλλωστε, οι άνθρωποι της εποχής του και του υπόλοιπου ματωμένου 20ου αιώνα έζησαν στον άλφα ή στον βήτα βαθμό με την αυταπάτη των δύο οικονομικών συστημάτων, του καπιταλιστικού και του σοσιαλιστικού.
Αργήσαμε να καταλάβουμε οι κακόμοιροι ότι και το εναλλακτικό μοντέλο μια παραλλαγή του καπιταλιστικού συστήματος ήταν, ένας κρατικός, συγκεντρωτικός και απολυταρχικός καπιταλισμός που ορκιζόταν στην εργατική τάξη ότι θα την προστάτευε με τον δικό του βέβαια τρόπο.
Μετά την κρίση του ’29 και την κατάρρευση των αγορών, οι οικονομίες των χωρών της Δύσης οργανώθηκαν με έναν τρόπο που θύμιζε πολύ τον σοβιετικό οικονομικό συγκεντρωτισμό.
Και δεν ήταν μονάχα οι φασιστικές χώρες της νότιας και κεντρικής Ευρώπης που ακολούθησαν το σοβιετικού τύπου μοντέλο του κρατικού καπιταλισμού. Την ίδια συνταγή σε light εκδοχή ακολούθησαν τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Μεγαλή Βρετανία, προκειμένου να ξεκολλήσουν από το υφεσιακό τέλμα.
Γιατί τα γράφω όλα αυτά; Προφανώς, για να συμφωνήσω ότι η εργασία είναι δουλεία, αφού ό,τι και να κάνεις κάποιος άλλος θα εκμεταλλεύεται τον ιδρώτα και το αίμα σου. Το αν αυτός ο κάποιος δηλώνει ότι εκπροσωπεί τα συμφέροντά σου και νοιάζεται για το μέλλον σου έχει τόση αξία όση αξία είχαν και οι προσευχές τον Ισπανών κονκισταδόρων και ιεραποστόλων όταν προχωρούσαν στην γενοκτονία των Ινδιάνων της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής εις το όνομα του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Καμία.
Ας υποθέσουμε όμως ότι η μοναδική εναλλακτική που έχουμε είναι η συνειδητή και με επαναστατική χροιά “λούφα και παραλλαγή”. Κάνουμε ότι δουλεύουμε, αλλά δεν δουλεύουμε.
Παρένθεση εδώ, αφού θυμήθηκα το γνωστό ανέκδοτο για την πρώην ΕΣΣΔ. Εμείς κάναμε ότι δουλεύαμε, κι εκείνοι έκαναν ότι μας πλήρωναν. Κλείνει η παρένθεση.
Το σύστημα λοιπόν δεν ταράζεται ούτε φοβάται τους τεμπέληδες.
Πρώτα γιατί τους γνωρίζει από την καλή και την ανάποδη, αφού τα καλύτερα και πιο εύπορα παιδιά του, η παραδοσιακή μέσα στους αιώνες άρχουσα τάξη είναι επαγγελματίες τεμπέληδες.
Για τους υπόλοιπους, εκείνους δηλαδή που δεν κληρονομήσανε προνόμια και μέσα για να συντηρηθούν, το καπιταλιστικό σύστημα έχει στην διάθεσή του δύο πανίσχυρα όπλα, την πείνα και την καταστολή.
Αν η αποχή από την εργασία απειλεί να πλήξει καίρια την λειτουργία του συστήματος, έρχονται ο στρατός και η αστυνομία.
Αν η αποχή από την εργασία δεν ενοχλεί το σύστημα, τότε ούτε κι αυτό ενοχλεί εσένα. Απλά σε αφήνει να πεινάσεις. Κι αν πεινάσεις πολύ και αρχίσεις να διαμαρτύρεσαι, τότε γίνεσαι κι εσύ στόχος των κατασταλτικών μηχανισμών του κράτους.
Ακόμα κι εκείνο που όλοι μας επιθυμούμε, το βασικό εισόδημα, αφού θεωρητικά θα μπορούσε να μειώσει τις κοινωνικές ανισότητες και θα βελτιωσει την ποιότητα ζωής των ανθρώπων, είναι μια ακόμη αυταπάτη.
Ένα ακόμα “νησάκι σοσιαλισμού” και κοινωνικής δικαιοσύνης μέσα στον καπιταλιστικό ωκεανό που μας περιβάλλει.
Άλλο φανταζόμαστε και ζητάμε εμείς, άλλο πράγμα φαντάζονται και τελικά δίνουν αυτοί.
Θα βοηθήσει το βασικό εισόδημα τους ανθρώπους; Προσωρινά, ίσως ναι, σύντομα όμως θα εκφυλιστεί και θα μοιάζει με την βασική σύνταξη πείνας, αφού δεν θα επαρκεί για να ζει αξιοπρεπώς ένας άνθρωπος.
Ούτε θα ήταν λογικό να ελπίζουμε σε κάποια απελευθερωτική επίδραση του βασικού εισοδήματος στην συνείδηση των ανθρώπων. Δουλεύοντας στην Σκωτία και στα Μίντλαντς συνάντησα οικογένειες ανθρώπων που ζούσαν από γενιά σε γενιά χωρίς να εργάζονται μόνο από τα κοινωνικά επιδόματα που για πολλά χρόνια βρίσκονταν σε πολύ ικανοποιητικά επίπεδα στο ΗΒ. Ούτε περισσότερο μορφωμένοι έγιναν, ούτε περισσότερο κοινωνικά ευαίσθητοι. ούτε περισσότερο ευτυχισμένοι.
Είναι μια μεγάλη ιστορία την οποία μπορούμε να συζητήσουμε στο podcast του ΣΚ. Άλλωστε, ξεκινήσατε μια παρόμοια κουβέντα με τον Γρηγόρη λίγες μέρες νωρίτερα.
Τι να κάνουμε όμως; Το ένα βρωμάει, το άλλο ξυνίζει; Για πάντα καπιταλισμός, μέχρι να σβήσει ο ήλιος;
Πιθανό, αν και ελπίζω ότι τελικά δεν θα περιμένουμε τόσο πολύ. Ο καπιταλισμός δεν πρόκειται να πέσει μονάχος του. Τον καπιταλισμό δεν πρόκειται να τον ρίξουμε οι άνθρωποι. Τον καπιταλισμό θα τον γκρεμίσει ο πλανήτης, η γη μας. Το αν θα πάρει κι εμάς μαζί του, είναι κάτι που εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από εμάς.
Υπάρχει ένα ζήτημα επιβίωσης του ανθρώπινου γένους μπροστά μας και δεν είναι άλλο από το ασυμβίβαστο μεταξύ του σημερινού οικονομικού συστήματος και της διατήρησης της ζωής όπως την γνωρίζουμε μέχρι σήμερα στον πλανήτη.
Όσο αφορά την δημοκρατία, μονάχα με την διάλυση των κρατικών εθνικών μορφωμάτων ή με την ευρεία αυτοδιάθεση και αυτονομία των περιοχών και κοινοτήτων που το συγκροτούν θα μπορούσε να εμφανιστεί ξανά κάπου.
Όσο αφορά τέλος την ελευθερία, μονάχα στα όρη, στα άγρια βουνά. Και αν!
Φιλιά από την Εσπερία
Ηλίας
Υ.Γ.Η εποχή μας δεν είναι η εποχή των τεμπέληδων. Αυτοί μειώνονται. Αντίθετα αυξάνονται οι σκλάβοι της μισθωτής εργασίας. Ποια 8ωρα; Ποια πενθήμερα; Last century! Και η εποχή των έξυπνων μηχανών που έρχεται, δεν πρόκειται -όσο και να το θέλουμε- να απελευθερώσει τον άνθρωπο. Οι μηχανές υψηλής νοημοσύνης θα αναβαθμίσουν τους μηχανισμούς καταστολής, παρακολούθησης και επιτήρησης των ανθρώπων. Επίσης, και τα κέρδη των ανθρώπων που θα τις κατέχουν. Πολλοί άνθρωποι θα βγούν από τις παραγωγικές διαδικασίες όπου απαιτείται υψηλού βαθμού εξειδίκευση και επιδεξιότητα. Θα παραμείνουν όμως στον τομέα των υπηρεσιών που διαρκώς διογκώνεται. Οι άρχοντες άλλωστε δεν χορταίνουν να έχουν υπηρέτες και οι υπηρέτες αφεντάδες.
(Φίλε Ηλία, όπως τα γράφεις είναι. Από την άλλη, η τεμπελιά είναι προσωπική υπόθεση, όπως και η ευτυχία. Επίσης, εγώ είμαι κάπως πιο αισιόδοξος για την ανθρωπότητα. Ίσως να φταίει το ότι επί μήνες με λούζει καθημερινά ο ήλιος και βλέπω την θάλασσα. Τα υπόλοιπα θα τα πούμε στο podcast. Κι ελπίζω τότε να είμαι πάλι με το μαγιό. Να είσαι καλά. Με την αγάπη μου.)
Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου
Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.