Καθρέφτης

Καλησπέρα Πιτσιρίκο.
Και σιγά σιγά καταλαγιάζουν οι αντιδράσεις, οι διαμαρτυρίες όλων για όλα και η επαναστατική γυμναστική, αναλογική και ψηφιακή.

Παρακολουθώντας λοιπόν κάποιος όλα τα παραπάνω στους διαμαρτυρόμενους, παρατηρούσε όλο το φάσμα των συναισθημάτων. Θυμός, λύπη, χαρά, προσμονή, αηδία και άλλα. Αλλά μια μίξη συναισθημάτων ήταν κοινό για σχεδόν όλους τους διαμαρτυρόμενους.

Ψυχολόγος δεν είμαι, ούτε ψυχίατρος, ούτε καν κοινωνιολόγος (disclaimer). Αλλά παρατήρησα ότι αυτό το συνονθύλευμα συναισθημάτων το είχαν όλοι. Δεν μπόρεσα να βρω έναν ορισμό για αυτό, αλλά πραγματικά, το έβλεπα και το βλέπω παντού. Σε πρόσωπα, σε κείμενα, σε Pods. Παντού.

Κι αφού δεν μπορώ να συμπτύξω σε μια λέξη αυτό που παρατηρούσα, θα σου περιγράψω τα αρχικά υλικά του (συναισθήματα) μήπως και ξέρεις εσύ πως ακριβώς ονομάζεται το τελικό μείγμα.

Ξεκινώντας, δεν θέλω να σταθώ στα προφανή όπως αγανάκτηση ή οργή ή πένθος συμπεριλαμβανόμενων και των προαναφερθέντων.

Θα σταθώ σε αυτά που διέκριναν τα ματάκια μου – ίσως και άλλων- να υποβόσκουν.

Πρώτο υλικό-συναίσθημα που διέκρινα ήταν της αμηχανίας. Η αμηχανία είναι συναισθηματική κατάσταση που σχετίζεται με ήπια έως σοβαρά επίπεδα δυσφορίας και που συνήθως βιώνεται όταν κάποιος διαπράττει μια κοινωνικά απαράδεκτη, μη αποδεκτή, πράξη και γίνεται μάρτυρας ή του αποκαλύπτεται.

Συνήθως, σχετίζεται με κάποια αντίληψη απώλειας τιμής ή αξιοπρέπειας (ή άλλων ιδανικών).

Όλοι μας λοιπόν γίναμε μάρτυρες μιας μη αποδεκτής κοινωνικά πράξης. Αλλά ένα μείγμα δεν έχει μόνο ένα υλικό. Μετά την δικαιολογημένη αμηχανία, παρατήρησα κι άλλα συναισθήματα που έπαιζαν σημαντικό ρόλο στον τελικό καμβά τα οποία όμως δεν δικαιολογούνταν από την περίσταση των Τεμπών. Ή μήπως όχι;

Ντροπή. Η ντροπή είναι ένα διακριτικό, βασικό συναίσθημα, που περιγράφεται ως ηθικό ή κοινωνικό συναίσθημα που ωθεί τους ανθρώπους να κρύψουν ή να αρνηθούν τις κακές τους πράξεις. Υπό κανονικές συνθήκες, μετά από ένα τέτοιο κακό, δεν περιμένεις μια κοινωνία να νιώθει ντροπή. Κι όμως, σε πολλούς έβλεπες μια υπόκωφη ντροπή. Αλλά γιατί, όμως;

Ηττοπάθεια. Ηττοπάθεια είναι όρος που χαρακτηρίζει την αποδοχή της ήττας και τη μη θέληση για προσπάθεια. Η λέξη έχει συνήθως αρνητική χροιά και συχνά συνδέεται με την απαισιοδοξία. Σχετίζεται με τη χαμηλή αυτοεκτίμηση και συναισθήματα αποτυχίας και μεγαλοποίησης των πάντων. Ο ηττοπαθής σαν άνθρωπος τείνει να λειτουργεί ως θύμα στις διαπροσωπικές του σχέσεις. Ηττοπάθεια; Μα, λαοθάλασσα στο Σύνταγμα! Πύρινα άρθρα και άλλο τόσο πύρινα λογύδρια! Παρόλα αυτά, διάχυτη η ηττοπάθεια. Και διαβάζοντας τον ορισμό της, γίνεται ακόμα πιο ευδιάκριτη.

Κάπου, κάπως συγκεκριμενοποιείται το χαώδες μείγμα συναισθημάτων που διέκρινα. Πάμε όμως να δούμε. Μήπως έχει και άλλα υλικά αυτό το περίεργο μείγμα; Νομίζω πως ναι. Σε λιγότερο ποσοστό βέβαια.

Αγανάκτηση. Η αγανάκτηση είναι ένα γενικό συναίσθημα δυσφορίας, που προκαλείται από την πεποίθηση ότι ένα άτομο, ή ένα σύνολο ατόμων, ή μία ιδεολογία ή μία πράξη προσβάλλει καταφώρως (αδίκως και αναιτίως) κάποιον ή κάποιους. Και ολίγον από δαύτη είχαμε.

Ίσως να διέκρινα και κάποια χαιρεκακία. Χαιρεκακία είναι η χαρά που νιώθει κάποιος με την ατυχία κάποιου άλλου. Βαρύ. Για αυτό δεν θα το χρεώσω. Είναι τρομακτικό να το παραδεχτούμε σαν αντίδραση της κοινωνίας στο δυστύχημα των Τεμπών, έστω και σαν ψήγμα. Αυτό θα το αφήσω για τους επιστήμονες.

Και τώρα ψάχνουμε όνομα για όλο αυτό. Πως στον Μπέο, να το ονομάσουμε; Για να μην κατεβάζω όλο το κείμενο σε μια συζήτηση, πως μπορώ να περιγράψω, αυτό το συνονθύλευμα συναισθημάτων που εγώ, ένας απλός γεωπόνος, διέκρινα στην κοινωνία αμέσως μετά το δυστύχημα;

Ο εγκέφαλός μου είχε πάρει φωτιά. Τόσο, που έπρεπε να κάνω ένα διάλειμμα για να ρίξω λίγο νερό στο πρόσωπο μου. Κι εκεί έγιναν τα βαφτίσια. Όταν σήκωσα το νοτισμένο πρόσωπο μου και κοίταξα τον εαυτό μου στον καθρέφτη. Εκεί κατάλαβα τι ακριβώς συμβαίνει.

Το Τάνγκο θέλει δυο για να χορευτεί. Έχουμε αγαπητέ Πιτσιρίκο συναινέσει στον χορό. Χορεύουμε τον χορό γιατί θέλουμε. Δεν μας σήκωσε κανείς με το ζόρι. Έχουμε απλώσει το χέρι για να μας τραβήξει το χέρι της εξουσίας στη πίστα. Παραχωρήσαμε εμείς πρώτοι τον χώρο. Εμείς προσφέραμε την καμπούρα μας για να μας κατσικωθούν όλοι αυτοί με αυτά τα αποτελέσματα.

Όπως πολύ εύστοχα έχεις πει, οι πράξεις μας έχουν κόστος. Κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο. Όταν συντάσσεσαι με τα μνημόνια, και τελικά τα μνημόνια και οι μνημονιακές πολιτικές κυβερνούν, αυτές έχουν κάποιες επιπτώσεις. Στις υποδομές παραδείγματος χάριν.

Όταν είσαι υπέρ των ιδιωτικοποιήσεων, αυτές δεν είναι στην Μονόπολι. Είναι στην πραγματική ζωή. Όταν χορεύεις στον ρυθμό των ιδιωτικοποιήσεων και μάλιστα με την θέλησή σου, συναινείς στην μείωση του κόστους των υπηρεσιών και την μεγιστοποίηση του κέρδους των ιδιοκτητών. Μα, αυτό αυξάνει το ρίσκο των επιπτώσεων. Οικονομικές επιπτώσεις (αύξηση κόστους), κοινωνικές (ανεργία) και καμιά φορά κόστος σε ανθρώπινες ζωές. Μα η Μονόπολι δεν έχει ανθρώπινες, κανονικές ζωές.

Αυτή λοιπόν είναι και η αιτία των παραπάνω. Το μείγμα λέγεται καθρέφτης και τα υλικά είναι η αμηχανία, η ντροπή και η ηττοπάθεια. Οι ορισμοί τα λένε όλα. Με αυτό το συμβάν πολλοί, αν όχι όλοι καταλάβαμε ακριβώς αυτό. Ότι δηλαδή συναινούσαμε. Αναλαμβάναμε όλα τα ρίσκα. Συνειδητά. Απλά, ελπίζαμε ότι δεν θα συμβεί. Αλλά ακόμα κι αν συμβεί, δεν θα συμβεί σε εμάς, φλερτάροντας ίσως με την χαιρεκακία.

Κλείνοντας αυτό το μέιλ, θέλω να σου πω ότι πολλοί έχουν αντιληφθεί τι ακριβώς έχει συμβεί. Γιατί, ποιος, πότε και που.

Απλά πλέον κάποιοι -και αυτό είναι τρομακτικό- θα εξακολουθήσουν να αναλαμβάνουν όλα τα κόστη – ακόμα και το κόστος των ανθρώπινων ζωών – στον βωμό των ιδεοληψιών τους, στηρίζοντας τον ξεπερασμένο πλέον ακραίο φιλελευθερισμό. Το πόσοι είναι αυτοί θα το ξέρουμε σε λίγο καιρό.

Κώστας Βέροια

Υ.Γ. Αγαπώ Ζάκυνθο. Εκεί πέρασα το ωραιότερο καλοκαίρι της ζωής μου το 2015. Είναι το μόνο μέρος που θα άφηνα την πατρίδα μου για να ζήσω μόνιμα. Καλά, ίσως και η νότια Κρήτη, αλλά εκεί δεν έχω πάει για να ξέρω.

(Αγαπητέ φίλε, στις διαδηλώσεις βρίσκονται οι άνθρωποι που βρίσκονται γύρω μας και σε όλες τις υπόλοιπες κοινωνικές δραστηριότητες. Οι ίδιοι είναι. Οι διαδηλώσεις σε 24ωρη απεργία δεν έχουν κανένα νόημα. Εντάξει, έχουν νόημα για επαγγελματίες διαδηλωτές και κόμματα. Αν οι άνθρωποι ήθελαν να αντιδράσουν, θα το έκαναν χωρίς να περιμένουν την διαδήλωση ή θα έκαναν και κάτι παραπάνω από την διαδήλωση. Άλλωστε, ποιο ακριβώς είναι το αίτημα; Υπάρχει κοινό αίτημα; Θεωρητικά ναι, στην πραγματικότητα όχι. Πήγα στην διαδήλωση αλλά μόνο για να πάω. Ξέρετε, ανήκω στη γενιά που τα πόδια σου σε πάνε μόνα τους στην διαδήλωση. Στη Ζάκυνθο έχω περάσει τα παιδικά μου καλοκαίρια, τα καλοκαίρια της αγάπης, και ήταν πραγματικά υπέροχη. Ούτε τουρίστες, ούτε πολυτελή resort, τίποτα από όλα αυτά. Τώρα, η Ζάκυνθος είναι καρατουριστική, ενώ έχει και πάρα πολλές αναμνήσεις για εμένα -και πολλούς θανάτους-, οπότε ψάχνω για μέρη που να μην έχω καμία ανάμνηση. Είναι πολύ απελευθερωτικό και ανακουφιστικό αυτό. Να είστε καλά. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.