Ταξικά γυαλιά
Γεια σου πιτσιρίκο, γεια σας πιτσιρίκια!
Ξαναείδα πριν λίγο την ταινία “Ζουν Ανάμεσά μας” (They Live – 1988) του Τζον Κάρπεντερ. Είναι κοινωνική αλληγορία, καμουφλαρισμένη με επιμέλεια μέσα σε ένα science fiction “B-movie”.
Το στόρι λίγο-πολύ είναι πως τη Γη -την Αμερική βασικά, αλλά για τους Αμερικάνους το ίδιο είναι- την έχουν κυριέψει εξωγήινοι οι οποίοι μπορούν να πάρουν ανθρώπινη μορφή και συνεπώς κανείς δεν τους έχει πάρει χαμπάρι. Ή τουλάχιστον, όπως θα λέγαμε κι εδώ, “η είδηση δε βγαίνει στη δημόσια σφαίρα”.
Οι εξωγήινοι έχουν καταφέρει, με τη βοήθεια και γήινων ρουφιάνων, να δημιουργήσουν έναν ολόκληρο παράλληλο κόσμο που δεν γίνεται αντιληπτός, βάζοντας παντού ταμπέλες με μηνύματα όπως “ΥΠΑΚΟΥΣΤΕ”, “ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΤΕ”, “ΜΗΝ ΑΜΦΙΣΒΗΤΕΊΤΕ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ” “ΠΑΝΤΡΕΥΤΕΙΤΕ ΚΑΙ ΚΑΝΤΕ ΠΑΙΔΙΑ” και άλλα τέτοια, ενώ στα χαρτονομίσματα γράφει “ΑΥΤΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ ΣΟΥ”.
Τα μηνύματα είναι υποσυνείδητα -σαν τα τραγούδια της Μαρινέλλας, για όποιον θυμάται τον Τζιμάκο- και φαίνονται σαν κανονικές πινακίδες, βιβλία, περιοδικά κλπ, ενώ οι γήινοι έχουν ναρκωθεί με τέτοιο τρόπο που δεν έχουν καταλάβει Χριστό για το τι παίζει.
Σε κάποια φάση λοιπόν, ένας λευκός working class hero, δυνατό παλικάρι (Roddy Piper, παλαιστής στην πραγματική ζωή), ανακαλύπτει πως κάποιοι συνωμότες έχουν κατασκευάσει κρυφά κάποια γυαλιά ηλίου που, όταν τα φοράς, βλέπεις τη φάση γύρω σου όπως πραγματικά είναι, όπως επίσης βλέπεις και τους εξωγήινους ανάμεσα στους ανθρώπους. Τα φοράει, παθαίνει πλάκα, και ψάχνει ένα μαύρο φίλο/συνάδελφό του, εργάτη στην οικοδομή, για να του πει τι παίζει.
Αυτό το σημείο είναι, κατά τη γνώμη μου, το πιο δυνατό της ταινίας. Ο φίλος αρνείται να φορέσει τα γυαλιά, παρόλη την επιμονή του ήρωα. Σύντομα ξεκινάνε να πλακώνονται στο ξύλο, στην αρχή σχετικά χαλαρά, μετά όλο και πιο λυσσαλέα, ενώ είναι πολλές οι φάσεις που ο καθένας τους δείχνει να έχει χάσει το παιχνίδι και παρόλα αυτά βρίσκει τη δύναμη να συνεχίσει την πάλη. Σκοπός του ενός είναι απλά να φορέσει τα γυαλιά στον άλλον και να τον κάνει να δει, ενώ του άλλου να μην το επιτρέψει. Στο τέλος ο φίλος υποκύπτει από το ξύλο, φοράει τα γυαλιά και η ιστορία συνεχίζεται. Η σκηνή του ξύλου διαρκεί περίπου 5 λεπτά και 45 δευτερόλεπτα.
Έχω δει κάμποσες φορές την ταινία. Την πρώτη φορά ήμουν μικρός, και θυμάμαι πως μου είχε κάνει τρομερή εντύπωση αυτό το τελευταίο στοιχείο, το πόσο πολύ διαρκεί το ξύλο. Εννοώ, έχουμε δει άπειρους τσακωμούς και πελτέδες σε αμερικάνικες ταινίες, αλλά εδώ ο Κάρπεντερ το είχε πάει σε άλλο επίπεδο το θέμα. Είχα δει κι άλλες ταινίες του και καταλάβαινα πως δεν ήταν κάνας τυχαίος, αλλά γιατί in the God’s name να τραβήξει τόσο πολύ σε μάκρος τη σκηνή του ξύλου; Και με τόση επιμονή και λύσσα για μια αφορμή που, εκ πρώτης όψεως, φαίνεται αστεία. Πού ήθελε να την πάει τη βαλίτσα;
Έμεινα τότε με την απορία. Αργότερα, πιο μεγάλος κι έχοντας περισσότερες εμπειρίες, επιτέλους κατάλαβα τι ήθελε να πει ο ποιητής. Και δεν αποκλείω να την ήθελε διπλάσια τη σκηνή και να του την έκοψε ο παραγωγός.
Ελπίζω να κατάλαβες γιατί τραβάω κι εγώ τόσο πολύ μια υποκειμενική ανάλυση ταινίας πριν από 35 μακριά χρόνια, και γιατί έχω κολλήσει στη συγκεκριμένη σκηνή.
Και ξέρω πόσο επικίνδυνο είναι να βάζει κάποιος τον εαυτό του σε στάση αμφισβήτησης των βασικών παραμέτρων που (νομίζει πως) ρυθμίζουν τη ζωή γύρω του. Δεν είναι απλό πράμα, και μπορεί να φας τρελές σφαλιάρες αν τυχόν παρασύρεις ανθρώπους στη μία και μόνη αλήθεια Σου, σφαλιάρες που θα τις αξίζεις κιόλας.
Αλλά από την άλλη, ακόμα πιο επικίνδυνο είναι νομίζω να τα βαφτίζεις όλα “θεωρίες συνωμοσίας”, να κλείνεις τα μάτια σου στα σημάδια των καιρών και να νιώθεις πολύ “μικρός” για να πεις τι καταλαβαίνεις απ’ όλον αυτόν το χαμό. Αν μη τι άλλο, αν μιλήσεις, θα ενθαρρύνεις και κάποιον άλλον με το παράδειγμά σου, και μπορεί να αρχίσει να λέει κι αυτός τι σκέφτεται ως άνθρωπος. Ε, και μετά βλέπουμε τι κάνουμε, μόνο το νου μας στο παιδί.
Η ταινία τελειώνει όπως κάθε “B-movie” που σέβεται τον εαυτό του, με την καταστροφή της “κεραίας” που σκορπίζει όλη αυτή τη θολούρα στον κόσμο. Οι άνθρωποι βλέπουν στις τηλεοράσεις τους εξωγήινα τέρατα να λένε τις ειδήσεις, ενώ ξεχωρίζουν πλέον τον εξωγήινο πρώην φίλο που κάθεται δίπλα τους στο μπαρ. Και, σε αυτό το σημείο, cut και τίτλοι τέλους. Ξέρουμε πως, μετά από πάλη και θυσίες, οι άνθρωποι πλέον μπορούν να δουν. Δεν ξέρουμε όμως τι έγινε μετά.
Δεν ήταν τυχαίο που μου ‘ρθε να την ξαναδώ τώρα την ταινία. Όλοι γύρω μας, ή τουλάχιστον αυτοί με τους οποίους κάνουμε χωριό, είναι σε αυτή τη φάση. Έχουν δει τα τέρατα μπροστά τους και πέφτουν τίτλοι τέλους. Τι θα γίνει μετά; Θα τους πάρουμε φαλάγγι τους εξωγήινους, ή θα τρέξουμε να φτιάξουμε την κεραία; Κι ο Κάρπεντερ δε βοηθάει, χαζός είναι;
(άλλος ένας) Κώστας
Υ.Γ. Δεν υπάρχει νομίζω άνθρωπος να πει πως ο Κάρπεντερ ήταν “στρατευμένος” στις ταινίες του, όπως πχ ο Κεν Λόουτς κι άλλοι. Ταξικά όμως ήταν τίμιος. Κι απόδειξη για αυτό, δεν έβαλε κάποιον εξωγήινο ανάμεσα στους λούμπεν, άστεγους κλπ που δείχνει στην ταινία. Όλοι οι εξωγήινοι ήταν “πετυχημένοι” τύποι (ή μπάτσοι).
(Αγαπητέ φίλε, αυτή η ταινία του Κάρπεντερ είναι μια κλασική ταινία. Εννοείται πως πρέπει να αμφισβητούμε τους πάντες και τα πάντα, ξεκινώντας από τον εαυτό μας. Η υποταγή δεν έχει ποτέ καλή κατάληξη, εκτός αν κάποιος είναι μαζoχιστής και του αρέσουν οι αφέντρες. Εκεί πάσο. Όταν ήμουν παιδί, στο μυαλό μου οι εξωγήινοι ήταν πολύ κακοί τύποι. Τώρα που μεγάλωσα και έχω γνωρίσει καλά τους ανθρώπους, αν υπάρχουν εξωγήινοι και βρεθούν στον δρόμο μας, την πάτησαν πολύ άσχημα. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)
Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου
Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.